# قطع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: قطع

باب العين و القاف والطاء
)ق ط ع، ق ع ط مستعملان( قطع: قَطَعْتُهُ قَطْعاً ومَقْطَعاً فانْقَطَعَ، وقَطَعْتُ النَّهْرَ قُطُوعاً. والطَّيرُ تَقْطَعُ في طيرانها قُطُوعاً، وهُنَّ قَواطِعُ أي ذواهبُ ورواجعُ.
وقُطِعَ بفُلانٍ: انْقَطَعَ رجاؤه. ورجلٌ مُنقطعٌ به أي انْقطع به السَّفَر دون طيِّة. ويقال قَطَعَه. ومُنْقطعُ كُلِّ شيْء حيث تنْتهِي غايتُه. والقِطعةُ: طائفة من كُلَّ شَيْء والجمع القِطَعات والقِطَعُ والأقْطَاعُ. والقَطْعَةُ فعْلةٌ واحدةٌ. وقال بعضُهم: الْقٌطَعَةُ بمعنى القِطْعَةِ. وقال أعرابيٌ: غلبنِي فُلانٌ على قطعة أرضي. والأَقْطَعُ: المَقْطُوعُ اليدِ، والجمعُ قُطْعان، والقياس أن تقول: قُطْع لأن جمع أفْعَلَ فُعْلٌ إلا قليلاً، ولكنهم يقولون: قُطِعَ الرَّجُلُ لأنه فُعِلَ به. ويقال: ما كان قَطِيع اللَّسَانِ، ولقد قُطِعَ قَطاعَةً: إذا ذهبتِ السلاطة منه. وأقْطَعَ الوالي قطيعةً أي: طائفةً من أرض الخَراجِ فاستْقْطَعْتُهُ.
وأَقْطَعَنِي نهراً ونحوه، وأَقْطَعْتُ فُلاناً: أي جَاوَزْتُ به نهراً ونحوه. وأقْطَعَنِي قُضْبَاناً: أذن لي قَطْعِها. ويُسمَّى القَضِيبُ الذي تُبْرى منه السِّهَامُ القِطْعُ، ويجمع على قُطْعَانَ وأقْطُعُ، قال أبو ذؤيب:
وتميمةً من قابِض مُتلبِّـبٍ		في كَفِّه جَشَأٌ أَجَشُّ وأقطَعُ
يَعْنِي بالجَشَأ الأجَشّ: القَوْس، والأَقْطُعُ: السِّهَام، والفَرَسُ الجَوَادُ يُقَطِّعُ الخَيْلَ تَقْطيعا إذا خَلَّفَهَا ومَضَى، قال أبو الخشناء:
يُقَطَّعُهُنَّ بـتَـقـريِبـهِ		ويَأوي إلى حُضُرٍ مُلْهِبِ
ويقال للأرنْبِ السَّريعة مُقَطَّعَةُ النِّياطِ، كأنهَا تُقَطِّعُ عِرْقاً في بطنها من العدو. ومن قال: النِّياطُ بُعْدُ المفارزة فهي تُقَطِّعُهُ أي تُجاوزُهُ. ويقال لها أيضاً مُقَطِّعَةُ الأسْحارِ ومُقَطِّعَةُ السُحُور، جمع السحر وهي الرِئةُ. والتَّقْطِيعُ: مَغَسٌ تجدُه في الأمْعَاءِ. قال عَرَّام: مَغَص لا غير. والمَغَصُ: أن تَجِدَ وجَعاً والتِواءً في الأمْعَاءِ، فإذا كان الوَجَعُ معه شديداً فهو التَّقطيعُ.
وجَاءَت الخَيْلُ مُقْطَوْطِعاتٍ: أي سِراعاً، بعضها في إثِر بَعْضْ. وفُلانٌ مُنْقَطِعُ القرين في الكرمِ والسخاء إذا لم يكن له مِثلٌ، وكذلك مُنْقَطِعُ العِقالَ في الشر والخُبْثِ أي لا زاجر له، قال الشماخ:
رأيتُ عَرَاَبَةَ الأوْسيِّ يسمُـو		إلى الخَيْرَاتِ مُنْقَطِعَ القرين
والمُنْقَطِعُ: الشَّيءُ نَفْسُهُ، وانْقَطَعَ الشَّيءُ: ذَهَبَ وَقْتُهُ، ومنه قَوْلُهم: انْقَطَعَ البَرْدُ والحَرُّ.
وأُقْطِعَ: ضَعُفَ عن النِّكاح. وانْقُطِعَ بالرجُلِ والبعير: كلا، وقُطِعَ بفلانٍ فهو مَقْطُوع به. واْنُقِطعَ به فهو مُنْقَطَعٌ به: إذا عجز عن سفرِه من نفقةٍ ذهبتْ أو قامَتْ عليه راحِلتُه، أو أتاهُ أمر لا يَقْدِرُ أن يَتَحَرَّكَ معه. وقيل: هو إذا كان مُسافِراً فأُقْطِعَ به وعَطْبَتْ راحِلتُه ونفذ زادُهُ ومالُهُ، وتقول العرب: فُلانٌ قَطِيعُ القيام أي مُنْقَطِع، إذا أراد القيام انْقَطَعَ من ثِقلٍ أو سمنةٍ، ورُبَّمَا كان من شِدَّة ضَعْفِه، قال:
رَخيمُ الكَلامِ قَطِيعُ القيا		م أمسى الفُؤادُ بها فاتنا
أي مَفتُوناً، كقولك: طَريقٌ قاصِدٌ سابِلٌ أي مَقْصُورٌ مَسْبُولٌ، ومنه قوله تعالى: "في عيشةٍ راضية" أي مَرْضَيِةَّ. ومنه قول النابغة:
كليني لِهَمٍّ يا أُمَيْمةُ ناصِـبِ		وليلِ أُقاسيهِ بطيء الكَواكبِ
أي مُنْصِب. ورخيِمٌ وقَطيعٌ فَعيلٌ في موضع مَفعول، يَسْتَوي فيه الذَّكَرُ والأنْثَى، تقول: رجُلٌ قتيل وامرأة قتيلٌ. ورُبَّمَا خالف شاذاً أو نادراً بعض العرب والإستقطاع:
كلمةٌ جامعةٌ لمعاني القَطْع. وتقول أَقْطَعَنِي قَطِيعَةً وثوْباً ونَهْراً. تقول في هذا كله استَقْطَعْتُهُ. وأَقْطَعَ فلانٌ من مال فُلانٍ طائفةٌ ونحوَها من كُلِّ شَيْءٍ أي أخذ منه شيئاً أو ذَهَبَ ببعضه. وقَطَعَ الرَّجُلُ بحَبْل: أي اختَنَقَ ومنه قوله تعالى: "ثُمَّ لِيَقْطَعْ" أي لِيَخْتَنِقْ. وقاطَعَ فلانٌ وفلانٌ سَيْفَيْهِما: أي نَظَرا أيُّهمُا أقطعُ. والمِقْطعُ: كُلُّ شيء يُقْطَعُ به. ورجُلٌ مِقْطاعٌ: لا يثْبت على مُؤاخاة أخ. وهذا شيءٌ حسن التقطيع أي القَدِّ. ويقالُ لقاطِعِ الرَّحم: إنه لقُطَع وقُطَعَةٌ. من "قَطَعَ رَحِمَه" إذا هجرها. وبَنُو قُطَيْعَةَ: حيٌ من العَرَبِ، والنِّسبةُ إليهم قُطَعِيُّ، وبنوا قُطْعة: بَطْنٌ أيضاً.
والقِطْعَةُ في طَيِّء كالْعَنْعَنَةِ في تَمِيمِ وهي: أن يَقُولَ: يا أبا الحكا وهو يُريدُ يا أبا الحكم، فَيَقْطَعُ كلامه عن إبانَةً بَقَيَّةِ الكلمة. ولَبَنٌ قاطعٌ: وقَطَّعْت عليه العذاب تَقْطِيعاً: أي لَوَّنْتُه وجزَّأتُه عليه.
والقَطِيعُ: طائِفَةٌ من الغَنَمِ والنَّعَمِ ونحوها. ويجمعُ على قُطْعان وقِطاع وأقطاع، وجمع الأَقْطاع أقاطيعُ. والقِطْع: نَصْلٌ صغيرٌ يُجْعَل في السَّهْم وجمعه أقطاعٌ.
والقَطِيع: السَّوط المقطُوعُ طَرَفُه، قال:
لمّا عَلاني بالقَطِـيع عَـلَـوْتُـه		بأبْيَضٍ عَضْبٍ ذي سَفاسِق مِفْصَلٍ
والقطِيعُ: شِبْه النَّظير. تقول: هذا قطيع أي شِبْهَهُ في خَلْقَهِ وقَدِّهِ. والأُقطُوعةُ: علامةٌ تبْعَثُ بها الجارية إلى الجارية أنها صَارمَتْها، قال:
وقالتْ بِجارِيَتَيْهَا اذهـبـا		إليه بأقطُوعَةٍ إذْ هـجـرْ
وما إن هَجَرْتُك مِن جَفْوَة		ولكن أخافُ وشاة الحَضَرْ
وانقِطَاعُ كُلِّ شَيْءٍ: ذهابُ وَقْتِه. والهَجْرُ مَقْطْعَةٌ للوُدِّ: أي سببُ قَطْعِه، ومَقْطَع الحَقِّ: مَوْضِعُ التِقَاء الحُكمِ فيه، وهو ما يَفْصِلُ الحق من الباطل، قال زهير:
وإنَّ الحقَّ مَقْطَعُه ثلاث		شُهُودٌ أو يَمِينٌ أو جُلاءُ
يَنْجَلِي: يَنْكَشِفُ. ولُصُوصٌ قطَّاعٌ، وقُطَّعٌ وهذه تخفيف تلك والمِقْطَعُ: ما يُقْطَعُ به الأدِيمُ والثَّوْبُ ونحوه. والمُقَطَّعَاتُ من الثياب: شِبْهُ الجِبَابِ ونحوها من الخَزِّ والبَزِّ والألوان. ومثله من الشِّعْر الأراحيزُ، ومن كل شيءٍ.
قال غيرُ الخليل: هي الثيابُ المختلفةُ الألوان على بَدَنٍ واحدٍ، وتحتْها ثَوْبٌ على لَوِنٍ اخر.
ويقالُ للرَّجُل الكثير الاختراقِ قَطِيعٌ. وقُطُعات الشَّجَر: أطراف أُبَنِها إذا قُطِعَتْ أغْصانُها. ومُقَطِّعَةُ السَّحْر من الأرانِب: هناتٌ صِغَارٌ من أسرع الأرانب. قال:
مَرْطَي مُقَطَّعةٌ سُحُورَ بُغاتِهـا		من سُوسِها التَّأبيرُ مهما تَطْلُبِ
والقِطْعُ من الثِّيابِ: ضَرْبٌ منها على صَنْعَة الزَّرابيَّ الحِيريَّة لأن وشْيِها مَقْطُوع وتجمعُ على قُطُوع، قال:
أَتَتْك العِيسُ تَنْفُخُ في بُراها		تَكَشَّفُ عن مناكبها القُطُوعُ
والقُطْعُ: بهرٌ يأخُذُ الفرس فهو مَقْطُوعٌ، وبه قُطْعٌ، قال أبو جندب:
وإنِّي إذا آنسْتُ بالصُّبْح مُقْبلاً		يُعَاوِدُني قُطْعٌ جواه ثَقِـيلُ
ورواية عرَّام:
وإنّي إذا ما آنس مقبـلاً		يُعَاوِدُنِي قُطْعٌ عليَّ ثَقِيلُ
وكذلك إن انْقَطَعَ عِرْقٌ في بَطْنِه أو مَشْحَمِهِ، فهو مَقْطُوعٌ. والقِطْعُ: طائِفَةٌ من الليل، قال:
افتحِي الباب فانْظُري في النُّجومِ		كم علينا من قِطْع لَيلٍ بَـهـيمٍ
ويجوز قَطْعٌ، لُغَتَانِ.
وفي التنزيل: "قِطَعاً مِنَ الَّلْيِل مُظْلِماً" وقُرِئ : قِطْعاً.
قعط: يقال: اقْتَعَطَ بالعمامَةِ: إذا اعتَمَّ بها، ولم يُدِرْها تَحتَ الحَنَكِ.
قال عَرَّام: القَعْطُ: شِبْهُ العِصَابَة. والمِقْعَطَةُ: ما تَعْصِبُ به رَأْسَكِ. ويقال: قَطَعْتُ العِمَامَةَ: في معني اقْتَطَعْتُها. وأنْكَر مُبْتَكِرٌ قَطَعْتُ بمَعْنَى اقْتَطَعْتُ.

### Türkçe

باب **العين** ve **القاف** ve **الطاء**
(**ق ط ع**، **ق ع ط** ikisi de kullanımdadır) **قطع**: Onu **قَطَعْتُهُ** **قَطْعاً** ve **مَقْطَعاً** (kesmekle kestim), böylece **فانْقَطَعَ** (kesildi); ve ırmağı **قَطَعْتُ** **قُطُوعاً** (geçmekle geçtim). Ve kuş, uçuşunda **تَقْطَعُ** **قُطُوعاً** (kesip geçer); ve onlar **قَواطِعُ**tur, yani gidenler ve dönenlerdir.
Ve **قُطِعَ** falan ile: ümidi kesildi. Ve bir adam **مُنقطعٌ به**dir, yani yolculuk, bir kıvrım olmaksızın onunla kesilmiştir. Ve “**قَطَعَه**” denir. Ve her şeyin **مُنْقطعُ**u, gayesinin bittiği yerdir. Ve **القِطعةُ**: her şeyden bir taife; çoğulu **القِطَعات** ve **القِطَعُ** ve **الأقْطَاعُ**tır. Ve **القَطْعَةُ** bir tek defadır. Bazıları dedi ki: **الْقٌطَعَةُ** **القِطْعَةِ** manasındadır. Bir bedevî dedi ki: Falan, toprağımın bir **قطعة**sı üzerinde bana galip geldi. Ve **الأَقْطَعُ**: eli kesik olan; çoğulu **قُطْعان**dır; kıyas, **أفْعَلَ**ın cem‘i **فُعْلٌ** demendir, azı hariç; fakat onlar “adam **قُطِعَ**” derler, çünkü ona **فُعِلَ** yapılmıştır. Ve “dili **قَطِيع** değildi” denir; ve gerçekten o **قُطِعَ** **قَطاعَةً** (tam kesilmekle kesildi): yani ondan sivrilik gittiği zaman. Ve vali bir **قطيعة** **أقْطَعَ** etti, yani haraç arazisinden bir taife (tahsis etti); ben de onu **فاستْقْطَعْتُهُ** (tahsis istedim).
Ve bana bir ırmak ve benzerini **أَقْطَعَنِي**; ve falanı **أَقْطَعْتُ**: yani onunla bir ırmağı ve benzerini aştım. Ve bana çubuklar **أقْطَعَنِي**: onları kesmeme izin verdi. Ve okların yontulduğu **القَضِيبُ**e **القِطْعُ** denir; **قُطْعَانَ** ve **أقْطُعُ** üzere cem‘ olunur. Ebû Züeyb dedi ki:
وتميمةً من قابِض مُتلبِّـبٍ		في كَفِّه جَشَأٌ أَجَشُّ وأقطَعُ
**الجَشَأ** **الأجَشّ** ile kasteder: yay; ve **الأَقْطُعُ**: oklar. Ve cins at, atları **يُقَطِّعُ** **تَقْطيعا** (parçalayıp geçer) — onları geride bırakıp giderse. Ebû’l-Haşnâ dedi ki:
يُقَطَّعُهُنَّ بـتَـقـريِبـهِ		ويَأوي إلى حُضُرٍ مُلْهِبِ
Ve hızlı tavşana **مُقَطَّعَةُ النِّياطِ** denir; sanki koşudan karnındaki bir damarı kesip koparıyormuş gibidir. **النِّياطُ**un “ayrılığın uzaklığı” olduğunu söyleyen kimseye göre ise, onu **تُقَطِّعُهُ** yani onu aşar. Ona ayrıca **مُقَطِّعَةُ الأسْحارِ** ve **مُقَطِّعَةُ السُحُور** da denir; **السحر**ın cem‘idir ve o akciğerdir. Ve **التَّقْطِيعُ**: bağırsaklarda bulduğun bir sancıdır. Arrâm dedi ki: sancıdan başka bir şey değildir. Ve **المَغَصُ**: bağırsaklarda ağrı ve burkulma bulmandır; eğer ağrı onunla birlikte şiddetli olursa o **التَّقطيعُ**dır.
Ve atlar **مُقْطَوْطِعاتٍ** geldi: yani hızlı olarak, bir kısmı bir kısmının izinde. Ve falan, kerem ve cömertlikte **مُنْقَطِعُ القرين**dir; eğer ona benzer yoksa. Aynı şekilde kötülük ve habislikte **مُنْقَطِعُ العِقالَ**dır; yani onu engelleyen yoktur. Şemmâh dedi ki:
رأيتُ عَرَاَبَةَ الأوْسيِّ يسمُـو		إلى الخَيْرَاتِ مُنْقَطِعَ القرين
Ve **المُنْقَطِعُ**: şeyin kendisidir. Ve **انْقَطَعَ الشَّيءُ**: vakti gitti. Ondandır onların sözü: soğuk ve sıcak **انْقَطَعَ**.
Ve **أُقْطِعَ**: nikâhtan zayıf düştü. Ve adam ve deve ile **انْقُطِعَ**: her ikisi (de denir). Ve falan ile **قُطِعَ**; o, onunla **مَقْطُوع به**dir. Ve onunla **اْنُقِطعَ**; o, onunla **مُنْقَطَعٌ به**dir: eğer nafakası gidip tükendiği için, yahut biniti ona karşı ayakta kaldığı (iş göremez olduğu) için, yahut onunla birlikte hareket edemeyeceği bir iş ona geldiği için yolculuğundan aciz kalırsa. Ve denildi ki: o, yolcu iken onunla **أُقْطِعَ** edilip biniti sakatlanır, azığı ve malı tükenirse (böyledir). Araplar der ki: falan **قَطِيعُ القيام**dır, yani **مُنْقَطِع**tir; kalkmak istediğinde ağırlıktan veya şişmanlıktan kesilir; bazen de şiddetli zayıflığındandır. Dedi ki:
رَخيمُ الكَلامِ قَطِيعُ القيا		م أمسى الفُؤادُ بها فاتنا
Yani meftun; senin “yol **قاصِدٌ سابِلٌ**” demen gibi, yani **مَقْصُورٌ مَسْبُولٌ**. Ondandır Yüce Allah’ın sözü: “**في عيشةٍ راضية**” yani **مَرْضَيِةَّ**. Ve ondandır Nâbiga’nın sözü:
كليني لِهَمٍّ يا أُمَيْمةُ ناصِـبِ		وليلِ أُقاسيهِ بطيء الكَواكبِ
Yani **مُنْصِب**. Ve **رخيِمٌ** ve **قَطيعٌ**, **مَفعول** yerinde **فعيل**dir; onda erkek ve dişi eşit olur; dersin ki: öldürülmüş adam ve öldürülmüş kadın. Ve bazen bazı Araplar, şâz veya nadir olarak muhalefet etti. Ve **الإستقطاع**:
**القَطْع** manalarına toplayıcı bir kelimedir. Ve dersin: bana bir **قَطِيعَةً** ve bir elbise ve bir ırmak **أَقْطَعَنِي**. Bunun hepsinde dersin: onu **استَقْطَعْتُهُ**. Ve falan, falanın malından bir taife ve benzerini her şeyden **أَقْطَعَ** etti: yani ondan bir şey aldı yahut onun bir kısmını götürdü. Ve adam bir iple **قَطَعَ**: yani boğuldu; ondandır Yüce Allah’ın sözü: “**ثُمَّ لِيَقْطَعْ**” yani boğulsun. Ve falan ile falan, iki kılıçlarını **قاطَعَ** etti: yani hangisinin daha **أقطعُ** olduğuna baktılar. Ve **المِقْطعُ**: kendisiyle kesilen her şeydir. Ve bir adam **مِقْطاعٌ**dır: bir kardeşle kardeşlikte sebat etmez. Ve bu, kesimi yani biçimi güzel bir şeydir. Ve akrabalığı kesene denir ki: o, elbette **قُطَع** ve **قُطَعَةٌ**dır; “**قَطَعَ رَحِمَه**”den, onu terk ettiğinde. Ve **بَنُو قُطَيْعَةَ**: Araplardan bir kabiledir; onlara nisbet **قُطَعِيُّ**dur. Ve **بَنوا قُطْعة**: bir batın da (öyledir).
Ve **القِطْعَةُ** Tayy’da, Temîm’deki **الْعَنْعَنَةِ** gibidir; o da şudur: “ya ebâ’l-hakâ” der, “ya ebâ’l-hukm”u ister; kelimesinin kalanını açıklamaktan sözünü keser. Ve **لَبَنٌ قاطعٌ**: ve ona azabı **قَطَّعْت** **تَقْطِيعاً**: yani onu çeşitlendirdim ve parçalara ayırdım.
Ve **القَطِيعُ**: koyun ve davar ve benzerinden bir taifedir. **قُطْعان** ve **قِطاع** ve **أقطاع** üzere cem‘ olunur; **الأَقْطاع**ın cem‘i **أقاطيعُ**dur. Ve **القِطْع**: oka konulan küçük bir temrendir; cem‘i **أقطاعٌ**dır.
Ve **القَطِيع**: ucu kesilmiş kamçıdır. Dedi ki:
لمّا عَلاني بالقَطِـيع عَـلَـوْتُـه		بأبْيَضٍ عَضْبٍ ذي سَفاسِق مِفْصَلٍ
Ve **القطِيعُ**: benzerin benzeri gibidir. Dersin ki: bu **قطيع**tir, yani yaratılışında ve boyunda onun benzeridir. Ve **الأُقطُوعةُ**: cariyenin cariyeye, onunla ilişkisini kestiğini bildirmek için gönderdiği bir işarettir. Dedi ki:
وقالتْ بِجارِيَتَيْهَا اذهـبـا		إليه بأقطُوعَةٍ إذْ هـجـرْ
وما إن هَجَرْتُك مِن جَفْوَة		ولكن أخافُ وشاة الحَضَرْ
Ve her şeyin **انقِطَاعُ**ı: vaktinin gitmesidir. Ve **الهَجْرُ** dostluğun **مَقْطْعَةٌ**sidir: yani onun kesilmesinin sebebidir. Ve **مَقْطَع الحَقِّ**: hükmün onda buluştuğu yerdir; o, hakkı batıldan ayırandır. Züheyr dedi ki:
وإنَّ الحقَّ مَقْطَعُه ثلاث		شُهُودٌ أو يَمِينٌ أو جُلاءُ
**يَنْجَلِي**: açığa çıkar. Ve **لُصُوصٌ قطَّاعٌ** ve **قُطَّعٌ**; bu, onun hafifletilmişidir. Ve **المِقْطَعُ**: deri ve elbise ve benzerini kesmekte kendisiyle kesilen şeydir. Ve elbiselerden **المُقَطَّعَاتُ**: **الجِبَابِ** ve benzeri, ipekli ve bez ve renklerden olanlardır. Şiirden de bunun benzeri **الأراحيزُ**dur; ve her şeyden.
Halîl’den başkası dedi ki: o, tek bir beden üzerinde renkleri farklı elbiselerdir; altlarında da başka bir renk üzere bir elbise vardır.
Ve çokça delip geçen adama **قَطِيعٌ** denir. Ve **قُطُعات الشَّجَر**: dalları kesildiğinde, gövdelerinin uçlarıdır. Ve tavşanlardan **مُقَطِّعَةُ السَّحْر**: en hızlı tavşanlardan küçük şeylerdir. Dedi ki:
مَرْطَي مُقَطَّعةٌ سُحُورَ بُغاتِهـا		من سُوسِها التَّأبيرُ مهما تَطْلُبِ
Ve elbiselerden **القِطْعُ**: Hîre halıları tarzında bir türdür; çünkü nakşı kesiktir. **قُطُوع** üzere cem‘ olunur. Dedi ki:
أَتَتْك العِيسُ تَنْفُخُ في بُراها		تَكَشَّفُ عن مناكبها القُطُوعُ
Ve **القُطْعُ**: ata gelen bir nefes darlığıdır; o, **مَقْطُوعٌ**dur; onda **قُطْعٌ** vardır. Ebû Cündeb dedi ki:
وإنِّي إذا آنسْتُ بالصُّبْح مُقْبلاً		يُعَاوِدُني قُطْعٌ جواه ثَقِـيلُ
Arrâm’ın rivayeti:
وإنّي إذا ما آنس مقبـلاً		يُعَاوِدُنِي قُطْعٌ عليَّ ثَقِيلُ
Aynı şekilde, karnında yahut yağında bir damar koparsa, o **مَقْطُوعٌ**dur. Ve **القِطْعُ**: geceden bir taifedir. Dedi ki:
افتحِي الباب فانْظُري في النُّجومِ		كم علينا من قِطْع لَيلٍ بَـهـيمٍ
**قَطْعٌ** da caizdir; iki lugattır.
Tenzilde: “**قِطَعاً مِنَ الَّلْيِل مُظْلِماً**”; ve **قِطْعاً** diye okunmuştur.
**قعط**: denir ki: sarıkla **اقْتَعَطَ** etti: onunla sarındığında ve onu çenenin altından dolaştırmadığında.
Arrâm dedi ki: **القَعْطُ**: sargı gibi bir şeydir. Ve **المِقْعَطَةُ**: başını bağladığın şeydir. Ve denir ki: sarığı **قَطَعْتُ**: **اقْتَطَعْتُها** manasında. Ve Mübtekir, **قَطَعْتُ**u **اقْتَطَعْتُ** manasında inkâr etti.
