# قطف — Mekâyîsü'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%81/sozluk/mekayis
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D9%81/entries/mekayis

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطف](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%81.md)
- Mekâyîsü'l-Luğa: İbn Fâris · 11. yy

## Madde başı: قطف

(باب القاف والطاء وما يثلثهما)
(قطع)  القاف والطاء والعين أصلٌ صحيحٌ واحد، يدل على صَرْمٍ وإبانة شيءٍ من شيء. يقال: قطعتُ الشيءَ أقطعه قَطْعاً. والقطيعة: الهِجران.
يقال: تقاطَعَ الرّجُلان، إذا تصارما. وبعثَتْ فلانةُ إلى فلانةَ بأُقطوعةٍ، وهي شيءٌ تبعثُه إليها علامةً للصَّريمة. والقِطْع، بكسر القاف، الطَّائفة من اللَّيل، كأنَّه قِطعةٌ. ويقال: قطعت قَطْعاً.*وقطعتِ الطير قُطوعاً، إذا خَرَجَتْ من بلاد [البرد إلى بلاد([1])] الحرِّ، أو من تلك إلى هذه. والقَطِيع: السَّوط. قال الأعشى:
* تراقِبُ كفِّي والقَطِيعَ المحرَّما([2]) *
وأقطعتُ الرّجُلَ إقطاعاً، كأنَّه طائفةٌ قد قُطِعت من بلَد. ويقولون لليائس من الشيء: قد قُطِعَ به، كأنَّه أملٌ أمّله فانقطع. وقَطعتُ النهرَ قُطوعاً([3])، إذا عبرتَه. وأقطعتُ فلاناً قُضباناً من الكَرْم، إذا أذِنْتَ له في قطعها. والقضيب: القطيع من الشجرة تُبْرَى منه السِّهام، والجمع أقْطُع. قال الهُذليّ([4]):
ونميمةً من قانصٍ متلبِّبٍ *** في كفِّه جَشْءٌ أجشُّ وأقْطُعُ
وهذا الثَّوبُ يُقطِعُك قميصاً. ويقال: إنَّ مقطِّعة النِّياط: الأرنب، فيقال إنما سمِّيت بذلك لأنَّها تَقطَع نِياطَ ما يتْبعها من الجوارح في طلبها. ويقال: النِّياط: بُعْد المفازة. ومن الباب: قطَّع الفرسُ الخيلَ تقطيعاً: خلّفها ومضَى، وهو تفسير الذي ذكرناه في مقطِّعة النِّياط، إذا أُريد نياط الجارح.
ويُزاد في بنائه فيقال: جاءت الخيل مُقْطَوْطِعاتٍ، أي سراعاً. ويقولون: جاريةٌ قطيعُ القِيام. كأنَّها من سِمَنها تنقطع عنه. وفلانٌ منقطِعُ القَرين في سَخاءٍ أو غيره. وفي بعض التَّفسير في قوله تعالى: ﴿فَلْيَمْدُدْ بسَبَبٍ إلى السَّماءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ﴾ [الحج 15]. إنَّه الاختناق، والقياس فيه صحيح. ومُنْقَطَع الرَّمل ومَقْطَعُه: حيثُ ينقطع. والقَطِيع: القِطعة من الغَنَم. والمقطَّعات: الثِّيَاب([5]) القِصار. وفي الحديث: "أنَّ رجلاً أتاه وعليه مقطَّعات له"، وكذلك مقطَّعات أبيات الشِّعر. والقُطْع: البُهرْ. ومقاطع الأودية: مآخيرها. وأصاب بئرَ فُلانٍ قُطْع، إذا نَقَص ماؤُها. والقِطع بكسر القاف: الطِّنْفِسَة تُلقى على الرَّحل؛ وكأنَّها سمِّيت بذلك لأنَّ ناسجَها يقطعُها من غيرها عند الفَرَاغ، كما يسمَّى الثَّوب جديداً كأنَّ ناسجَه جَدَّه الآن. والجمع قُطُوع. قال:
أتَتْكَ العِيسُ تنفُخُ في بُراها *** تَكشَّفُ عن مَناكبها القطوعُ([6])والقِطْع: النَّصل من السِّهام العَريض، كأنَّه لما بُرِيَ قُطِع.
ومما شَذَّ عن هذا الباب القُطَيعاء: [ضربٌ من التَّمر. قال([7])]:
[باتوا يعشُّون القُطيعاءَ] ضيفَهم *** وعندهم البَرْنِيُّ في جُلَل ثُجْلِ([8]) (قطف)  القاف والطاء والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على أخْذِ ثمرةٍ من شجرة، ثم يستعار ذلك، فتقول: قَطَفت الثمرة أقْطِفُها قَطْفاً. والقِطْف: العُنقود. ويقال: أقطَفَ الكَرْم: دنا قِطافُه. والقُطَافة: ما يسقُط من القُطوف. ويستعار ذلك فيقال: قَطَف الدّابَّةُ يَقطِف قَطْفاً، وهو قَطوفٌ، كأنَّه من سرعة نَقْلهِ قوائمَه يقطِفُ من الأرض شيئاً. وقد يقال للخَدْشِ: قَطْف؛ والمعنى قريب. [قال]:
* ولكن وجْهَ مولاك تقطِفُ([9]) *
(قطل)  القاف والطاء واللام أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على قطع الشّيء. يقال: قَطَله قَطْلاً، وهو قَطِيلٌ ومقطول. ونخلةٌ قطيل، إذا قُطعت من أصلها فسقطَتْ. ويقال: إنَّ القَطِيلة: القطعة من الكساء والثَّوبِ يُنْشف بها الماء. والمِقْطَلة: حديدة يُقطَعُ بها، والجمع مَقاطل، ويقال إنَّ أبا ذؤيبٍ الهذليَّ كان يلقَّب "القطيل".
(قطم)  القاف والطاء والميم أصلٌ صحيح يدلُّ على قطع الشيء، وعلى شهوة. فالقَطْع يعبَّر عنه بالقَطْم. يقولون: قَطَم الفصيلُ الحشيشَ بأدنى فمه يَقطِمه. وقطَامِ: اسمٌ معدول، يقولون إنَّه من القَطْم. وهو القَطْع.
وأمَّا الشَّهوةُ فالقَطَم. والرَّجُل الشَّهوانُ اللَّحم قَطِم. والقُطَامِيُّ: الصَّقر، ولعلَّه سمِّي بذلك لحِرصه على اللحم. وفحلٌ قَطِم: مشتَهٍ للضِّرابِ.
(قطن)  القاف والطاء والنون أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على استقرارٍ بمكان وسكون. يقال: قَطَن بالمكان: أقام به. وسَكَنُ الدّارِ: قطينُهُ. ومن الباب قَطِينُ المَلِك، يقال هم تُبّاعه، وذلك أنّهم يسكنون حيثُ يسكن. وحَشَمُ الرّجل: قَطِينُه أيضاً*. والقُطْن عندنا مشتقٌّ من هذا لأنَّه لأهل المَدَرِ والقاطنين بالقُرى. وكذلك القِطْنيَّة واحدة القَطَانيّ كالعَدَس وشبهِه، لا تكون إلاَّ لقُطّان الدُّور. ويقال للكَرْم إذا بدَتْ زَمَعاتُه: قد قَطَّن؛ كأنَّ زَمَعَاتهِ شُبِّهَتْ بالقُطْن. ويقال إنَّ القَطِنة، والجمع القَطِن: لحمة بين الوَرِكين. قال:
* حتَّى أتى عارِي الجآجِي والقَطِنْ([10]) *
وسُمِّيت قَطِنة للزومها ذلك الموضع، وكذلك القَطِنة، وهي شِبْه الرُّمَّانة في جَوْفِ البقرة.
(قطو)  القاف والطاء والحرف المعتلّ أصلٌ صحيح يدلُّ على مقاربَةٍ في المشي. يقال: القَطْو: مُقارَبَة الخطو، وبه سمِّيت القطاة، وجمعها قطاً.
والعرب تقول: "ليس قَطَاً مثلَ قُطَيّ"، أي ليس الأكابرُ مثل الأصاغر. قال:
ليسَ قَطاً مثلَ قُطَيٍّ ولا الـ ***ـمَرْعيُّ في الأقوام كالرَّاعي([11])وسمِّيت قطاةً لأنَّها تَقْطُو في المِشْية. ويقولون: اقطَوْطَى الرَّجلُ في مشيته؛ استدار.
ومما استُعير من هذا الباب القطاة: مَقعَد الرَّدِيف من ظَهْر الفَرَس.
(قطب)  القاف والطاء والباء أصلٌ صحيح يدلُّ على الجمع. يقال: جاءت العربُ قاطبةً، إذا جاءت بأجمعِها. ويقال قطَبْتُ الكأسَ أقطِبُها قطباً، إذا مزجتَها. والقِطَاب: المِزاج. ومنه قولهم: قَطَب الرّجُلُ ما بين عينَيه. والقطِيبة: ألوان الإبل والغنم يُخلَطان.
ومن الباب القُطب: قُطب الرَّحَى، لأنَّه يجمع أمرَها إذْ كان دَوْرُه عليها. ومنه قُطْبُ السَّماء، ويقال إنَّه نجمٌ يدور عليه الفَلَك. ويستعار هذا فيقال: فلانٌ قطبُ بني فلانٍ، أي سيِّدُهم الذي يلوذون به.
ومما شذَّ عن هذا الباب القُطْبة: نَصْلٌ صغير تُرمَى به الأغراض، فأمَّا قولُهم: قَطَبت الشَّيءَ، إذا قطعتَه، فليس من هذا، إنَّما هو من باب الإبدال، والأصل الضّادُ قضبت، وقد فسّرناه.
(قطر)  القاف والطاء والراء هذا بابٌ غير موضوع على قياس، وكلمهُ متباينةُ الأصول، وقد كتبناها. فالقُطر: النّاحية. والأقطار: الجوانب، ويقال: طعَنَه فقطَّره، أي ألقاه على أحد قُطْرَيه، وهما جانباه. قال:
قد علِمَتْ سلمى وجاراتُها *** ما قَطَّرَ الفارسَ إلاَّ أنا([12])والقُطُرْ: العُود. قال طَرفة:
وتنادَى القومُ في نادِيهمُ *** أقُتارٌ ذاك أم ريح قُطُرْ([13])والقَطْر: قَطْر الماءِ وغيرهِ. وهذا بابٌ ينقاس في هذا الموضع، لأنَّ معناه التتابُع. ومن ذلك قِطَار الإبل. وَتَقاطرَ القومُ، إذا جاؤوا أرسالاً، مأخوذٌ من قِطار الإبل. والبعيرُ القاطرُ: الذي لا يزالُ بَوْلُه يقطُر. ومن أمثالهم: "الإنْفاض يُقَطِّر الجَلَبَ([14])"، يقول: إذا أنْفَضَ القومُ أي قلّت أزوادهم وما عِندَهم قَطَّرُوا الإبلَ فجلبوها للبيع. والقَطِرانُ، ممكنٌ أنْ يسمَّى بذلك لأنَّه مما يَقطُر، وهو فَعِلان. ويقال: قَطَرت البعيرَ بالهِناء أقطُرُهُ. قال:
* كما قَطَر المَهْنُوءةَ الرّجلُ الطَّالي([15]) *
ومما ليس من هذا القياس، القِطْر: النُّحاس. وقولهم: قَطَرَ في الأرض، أي ذهَبَ. واقطَارَّ النَّباتُ، إذا قاربَ اليُبْس.
--------------ـــ
([1]) تكملة يقتضيها الكلام. وفي المجمل: "إذا خرجت من بلد البرد إلى بلد الحر".
([2]) سبق في (حرم). وصدره كما في ديوان الأعشى 201 واللسان (حرم، قطع):
* ترى عينها صغواء في جنب مؤقها *
([3]) وقطعا كذلك.
([4]) هو أبو ذؤيب الهذلي. ديوان الهذليين (1: 7) والمفضليات (2: 244) واللسان (قطع، نمم، جشأ، جشش). وقد سبق في (جشأ).
([5]) في الأصل: "النياط" تحريف.
([6]) البيت لعبد الرحمن بن الحكم بن أبي العاصي، وقيل لزياد الأعجم، وينسب كذلك للأعشى. اللسان (قطع) وتهذيب إصلاح المنطق، وإصلاح المنطق 10.
([7]) الكلمة الأخيرة مما اقترحته للتكملة. وما قبلها تفسير من المجمل.
([8]) تكملة صدر البيت مما سبق في (ثجل).
([9]) قطعة من بيت لحاتم الطائي ليس في ديوانه. وهو في اللسان (قطف) وإصلاح المنطق 457. وهو:
سلاحك مرقي فما أنت ضائر *** عدواً ولكن وجه مولاك تقطف
 ([10]) في اللسان (قطن) أن البيت من حديث سطيح، ولعله من كلام عبد المسيح. انظر أوائل سيرة ابن هشام وحياة الحيوان للدميري في رسم (شق) وبلوغ الأرب (3: 282).
([11]) البيت لأبي قيس بن الأسلت في المفضليات (2: 85) واللسان (رعى، قطا). وقد سبق في (رعى).
([12]) أنشده في اللسان (قطر).
([13]) سبق إنشاده وتخريجه في (قتر).
([14]) ويروى أيضاً: "النفاض" بالنون المضمومة.
([15]) لامرئ القيس في ديوانه 61 واللسان (قطر). وصدره:
* أيقتلني أني شغفت فؤادها * ويروى: "وقد قطرت"، ويروى: "وقد شغفت".

ـ

### Türkçe

( **ق** harfi, **ط** harfi ve ikisini üçleyen şeyler babı)

(**قطع**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **ع** harfi tek bir sahih asıldır; bir koparma ve bir şeyi bir şeyden ayırıp koparmaya delâlet eder. Denir: Bir şeyi kestim; onu keserim; kesme olarak. Ve **القطيعة**: terk ediştir.

Denir: İki adam **تقاطَعَ** etti; birbirlerini koparıp kestilerse. Ve falanca kadın falanca kadına **أُقطوعةٍ** gönderdi; o, kopuşun alâmeti olarak ona gönderdiği bir şeydir. Ve **القِطْع**, **ق** harfinin kesresiyle: geceden bir taifedir; sanki o bir parçadır. Ve denir: kestim, kesme olarak. *Ve kuş kesti, **قُطوعاً**; soğuk diyarından sıcak diyarına, yahut şundan buna çıktığında. Ve **القَطِيع**: kamçıdır. A‘şâ dedi:

* Elimi ve haram kılınmış **القَطِيع**’i gözetler *

Ve bir adama **إقطاعاً** olarak **أقطعتُ** ettim; sanki bir beldeden kesilip ayrılmış bir taifedir. Ve bir şeyden ümitsiz olana derler: onunla kesildi; sanki umduğu bir ümitti de kesildi. Ve nehri **قُطوعاً** olarak kestim; onu geçtiğimde. Ve falancaya asmanın çubuklarını **أقطعتُ** ettim; onları kesmesine izin verdiğinde. Ve **القضيب**: ağaçtan okların yontulduğu **القَطِيع**’dir; çoğulu **أقْطُع**. Hüzeli dedi:

Ve bir avcıdan, kuşanmış birinden bir söz taşıma *** elinde daha kaba bir **جَشْءٌ** ve daha keskin bir **أقْطُعُ**

Ve bu elbise sana bir gömlek olarak keser. Ve denir: **مقطِّعة النِّياط**: tavşandır; denir ki ancak bununla adlandırıldı, çünkü onu talep eden yırtıcıların, onu takip edenlerinin **نِياط**’ını keser. Ve denir: **النِّياط**: çölün uzaklığıdır. Ve babdan: at, atları **تقطيعاً** olarak kesti: onları geride bıraktı ve geçti; bu, **مقطِّعة النِّياط**’ta zikrettiğimizin tefsiridir; eğer yırtıcının **نياط**’ı kastedilirse.

Ve binasına ziyade edilir de denir: atlar **مُقْطَوْطِعاتٍ** geldi; yani hızlılar. Ve derler: bir cariye **قطيعُ القِيام**’dır; sanki semizliğinden dolayı ondan kesilip ayrılır. Ve falanca, cömertlikte yahut başkasında **منقطِعُ القَرين**’dir. Ve bazı tefsirde, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında: ﴿فَلْيَمْدُدْ بسَبَبٍ إلى السَّماءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ﴾ [Hac 15]; onun boğulma olduğu (söylenmiştir) ve onda kıyas sahihdir. Ve **مُنْقَطَع** kum ve onun **مَقْطَعُه**: kesildiği yerdir. Ve **القَطِيع**: koyundan bir parçadır. Ve **المقطَّعات**: kısa elbiselerdir. Ve hadiste: “Bir adam ona geldi; üzerinde kendisine ait **مقطَّعات** vardı”; şiir beyitlerinin **مقطَّعات**’ı da böyledir. Ve **القُطْع**: **البُهرْ**’dir. Ve vadilerin **مقاطع**’ı: sonlarıdır. Ve falancanın kuyusuna **قُطْع** isabet etti; suyu azaldığında. Ve **القِطع**, **ق** harfinin kesresiyle: semerin üzerine atılan **الطِّنْفِسَة**’dir; sanki bununla adlandırıldı, çünkü dokuyucusu bitirdiğinde onu başkasından keser; tıpkı elbisenin “yeni” diye adlandırılması gibi; sanki dokuyucusu onu şimdi yeniledi. Çoğulu **قُطُوع**. Dedi:

Develer sana geldi; burun deliklerine üfler *** omuzlarından **القطوعُ**’u açığa çıkarır([6]) Ve **القِطْع**: okların geniş temrenidir; sanki yontulduğunda kesilmiş oldu.

Ve bu babdan şâz olanlardan: **القُطَيعاء**: hurmanın bir türü. Dedi([7]):

[Gecelediler; misafirlerini **القُطيعاءَ** ile akşam yediriyorlar] *** yanlarında **البَرْنِيُّ** ise dolu sepetler içindedir([8])

(**قطف**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **ف** harfi sahih bir asıldır; bir ağaçtan meyve alıp koparmaya delâlet eder; sonra bu ödünç alınır; dersin ki: meyveyi kopardım; onu koparırım; koparma olarak. Ve **القِطْف**: salkımdır. Ve denir: asma **أقطَفَ** etti: onun koparılma vakti yaklaştı. Ve **القُطَافة**: salkımlardan düşen şeydir. Ve bu ödünç alınır da denir: binek hayvanı **قَطَف** eder; **قَطْفاً** olarak **يَقطِف**; o **قَطوفٌ**’tur; sanki ayaklarını hızlı nakletmesinden dolayı yerden bir şey koparıyor gibidir. Ve çizik için de denebilir: **قَطْف**; mâna yakındır. [Dedi]:

* Fakat efendinin yüzü keser([9]) *

(**قطل**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **ل** harfi sahih bir asıldır; bir şeyi kesmeye delâlet eder. Denir: onu **قَطَله** etti; **قَطْلاً** olarak; o **قَطِيلٌ** ve **مقطول**’dür. Ve bir hurma ağacı **قطيل**’dir; kökünden kesilip düştüğünde. Ve denir: **القَطِيلة**: suyun onunla kurulandığı, örtü ve elbiseden bir parçadır. Ve **المِقْطَلة**: onunla kesilen bir demirdir; çoğulu **مَقاطل**; ve denir ki Hüzeli Ebû Züeyb “**القطيل**” diye lakaplandırılırdı.

(**قطم**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **م** harfi sahih bir asıldır; bir şeyi kesmeye ve iştaha delâlet eder. Kesme, **القَطْم** ile ifade edilir. Derler: süt emen deve yavrusu otu ağzının ucu ile **قَطَم** etti; onu **يَقطِمه**. Ve **قطَامِ**: çevrilmiş bir isimdir; derler ki o **القَطْم**’dandır. O, kesmedir.

İştaha gelince: o **القَطَم**’dır. Eti şehvetli adam **قَطِم**’dir. Ve **القُطَامِيُّ**: doğandır; belki et üzerine hırsından dolayı bununla adlandırılmıştır. Ve bir aygır **قَطِم**: çiftleşmeye iştahlıdır.

(**قطن**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **ن** harfi sahih bir asıldır; bir yerde yerleşmeye ve sükûna delâlet eder. Denir: yerde **قَطَن** etti: orada ikamet etti. Ve evin sakinleri: onun **قطينُهُ**’dur. Babdandır: **قَطِينُ المَلِك**; denir ki onlar onun tâbileridir; bu, onların onun oturduğu yerde oturmalarındandır. Ve adamın hizmetkârları: onun **قَطِينُه**’dur da. Ve **القُطْن** bize göre bundan türemiştir; çünkü o, kerpiç ehli ve köylerde oturanlar içindir. Ve **القِطْنيَّة**, **القَطَانيّ**’nin bir tekilidir; mercimek ve benzeri gibi; ancak evlerde oturanlar için olur. Ve asmaya, salkım taslakları göründüğünde denir: **قَطَّن** etti; sanki onun taslakları **القُطْن**’a benzetildi. Ve denir ki **القَطِنة**, çoğulu **القَطِن**: iki kalça arasındaki ettir. Dedi:

* Nihayet **الجآجِي** ve **القَطِنْ**’in çıplağı geldi([10]) *

Ve o yere yapışıp kalmasından dolayı **قَطِنة** diye adlandırıldı; ve yine **القَطِنة** böyledir; o, ineğin karnında nar benzeri bir şeydir.

(**قطو**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve illetli harf sahih bir asıldır; yürüyüşte yakınlaştırmaya delâlet eder. Denir: **القَطْو**: adımı yakınlaştırmadır; bununla **القطاة** adlandırıldı; çoğulu **قطاً**.

Ve Araplar der: “**قَطَاً** yoktur, **قُطَيّ** gibi”; yani büyükler küçükler gibi değildir. Dedi:

**قَطاً** yoktur **قُطَيٍّ** gibi ve ne de *** kavimler içinde otlak, çoban gibi([11])

Ve **قطاة** diye adlandırıldı; çünkü yürüyüşte **تَقْطُو** eder. Ve derler: adam yürüyüşünde **اقطَوْطَى** etti; yuvarlandı.

Ve bu babdan ödünç alınanlardan: **القطاة**: atın sırtında artçının oturduğu yerdir.

(**قطب**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **ب** harfi sahih bir asıldır; toplamaya delâlet eder. Denir: Araplar **قاطبةً** geldi; hepsi birden geldiğinde. Ve denir: kadehi **قطَبْتُ** ettim; onu **أقطِبُها**; **قطباً** olarak; onu karıştırdığında. Ve **القِطَاب**: karışımdır. Ondandır onların sözü: adam iki gözü arasını **قَطَب** etti. Ve **القطِيبة**: develerin ve koyunların renkleridir; karıştırılır.

Ve babdandır: **القُطب**: değirmenin mili; çünkü onun işini toplar; zira onun dönüşü onun üzerinedir. Ondandır: göğün **قُطْبُ**’u; denir ki o, feleğin onun üzerinde döndüğü bir yıldızdır. Ve bu ödünç alınır da denir: falanca, falanca oğullarının **قطبُ**’udur; yani onların sığındıkları efendileridir.

Ve bu babdan şâz olanlardan: **القُطْبة**: hedeflere atılan küçük bir temrendir. Ama onların sözü: bir şeyi **قَطَبت** ettim; onu kestiğinde; bu bundan değildir; ancak o, ibdâl babındandır; aslı **الضّاد**’dır: **قضبت**; onu açıklamıştık.

(**قطر**)  **ق** harfi, **ط** harfi ve **ر** harfi: bu, kıyas üzere konulmuş olmayan bir babdır; kelimeleri asılları bakımından ayrıdır; onları yazdık. Şu hâlde **القُطر**: yöredir. Ve **الأقطار**: yanlardır. Ve denir: ona mızrak vurdu da onu **قطَّره** etti; yani onu iki **قُطْر**’ünden birinin üzerine attı; onlar iki yanıdır. Dedi:

Selmâ ve komşuları bildi *** süvariyi **قَطَّرَ** eden ancak ben’im([12])

Ve **القُطُرْ**: ağaçtır. Tarafe dedi:

Kavim, meclislerinde birbirine seslendi *** bu, **أقُتارٌ** mıdır yoksa **قُطُرْ** rüzgârı mı([13])

Ve **القَطْر**: suyun ve başkasının damlamasıdır. Bu, bu yerde kıyaslanan bir babdır; çünkü mânası ard arda gelmedir. Ondandır: develerin **قِطَار**’ı. Ve kavim **تَقاطرَ** etti; bölük bölük geldiklerinde; develerin **قِطار**’ından alınmıştır. Ve **القاطرُ** deve: idrarı durmadan damlayan devedir. Ve onların darbımesellerindendir: “**الإنْفاض يُقَطِّر الجَلَبَ**([14])”; der ki: kavim **أنْفَضَ** ettiğinde, yani azıkları ve yanlarındaki şey azaldığında, develeri damlatıp (sürüp) satış için getirdiler. Ve **القَطِرانُ**: onunla adlandırılması mümkündür; çünkü o, damlayan şeydendir; o **فَعِلان** veznindedir. Ve denir: deveyi katranla **قَطَرت** ettim; onu **أقطُرُهُ**. Dedi:

* Tıpkı katranlayan adamın katranlanmışı **قَطَر** etmesi gibi([15]) *

Ve bu kıyastan olmayanlardan: **القِطْر**: bakırdır. Ve onların sözü: yerde **قَطَرَ** etti; yani gitti. Ve bitki **اقطَارَّ** etti; kuruluğa yaklaştığında.
