# قطل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قطل

قطله يقطله ويقطله من حدي ضرب ونصر، الأخيرة عن أبي حنيفة: قطعه، فهو مقطول وقطيل، كقطله تقطيلا، عن أبي حنيفة. قطل عنقه وقصلها: ضربها ودقها، عن اللحياني. ونخلة قطيل: قطعت من أصلها فسقطت. وجذع قطيل وقطل، بضمتين: أي مقطوع، وقد تقطل، وقال الأصمعي: القطل: المقطوع من الشجر، قال المتنخل الهذلي يصف قتيلا:
  مجدلا يتكسى جـلـده دمـه                      كما تقطر جذع الدومة القطل ويروى: يتسقى، ويروى مسدحا بدل مجدلا. المقطلة كمكنسة: حديدة يقطع بها، والجمع مقاطل. وقطله تقطيلا: ألقاه على جنبه، كقطره أو صرعه، ولم يحد، أعلى جنب واحد أم على جنبين. القطيل، كأمير: لقب ذؤيب الهذلي الشاعر، نقله الجوهري، لقب به لقوله - يصف قبرا -:
  إذا ما زار مجنأة عـلـيهـا                      ثقال الصخر والخشب القطيل أراد بالقطيل المقطول، وهو المقطوع، قال ابن سيده: هذا قول ابن دريد، وإنما هو في رواية السكري لساعدة. قلت: وهكذا هو في الديوان، والمراد به ساعدة بن جؤية الهذلي. القطيلة بهاء: قطعة كساء أو ثوب ينشف بها الماء، نقله الجوهري. والقاطول: ع على دجلة، نقله الجوهري. المقطل، كمعظم: المطبوخ، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: القطل: الطول، وأيضا: القصر، وأيضا: اللين، وأيضا الخشن، كل ذلك عن ابن الأعرابي. قلت: فهو إذا من الأضداد. وقطلو، بالضم: اسم رومي.

### Türkçe

**قطله** **يقطله** ve **يقطله** (babı) **حدي** (gibi) **ضرب** ve **نصر**’dandır; sonuncusu Ebû Hanîfe’den: onu kesti; o hâlde o **مقطول** ve **قطيل**’dir; Ebû Hanîfe’den, **قطله**’yi **تقطيلا** (yapmak) gibi. Ebû Hanîfe’den: **قطل** onun boynunu ve **قصلها**: onu vurdu ve onu ezdi, el-Lihyânî’den. Ve **نخلة قطيل**: kökünden kesildi de düştü. Ve **جذع قطيل** ve **قطل**, iki ötre ile: yani kesilmiş; ve gerçekten **تقطل** etti. El-Asma‘î dedi: **القطل**: ağaçtan kesilmiş olandır. El-Mütenahhil el-Hüzelî bir öldürülmüşü vasfederek dedi:

  Yere serilmiş, derisini kanı giydirir;                      tıpkı **الدومة**’nin **القطل** gövdesinin damlaması gibi

Ve **يتسقى** diye rivayet olunur; ve **مجدلا** yerine **مسدحا** diye rivayet olunur. **المقطلة** (vezni) **مكنسة** gibi: onunla kesilen demir; çoğulu **مقاطل**. Ve **قطله تقطيلا**: onu yanının üzerine attı; **قطره** yahut **صرعه** gibi; ve sınırlandırmadı: tek bir yan üzerine mi, yoksa iki yan üzerine mi. **القطيل**, **أمير** gibi: şair Züeyb el-Hüzelî’nin lakabıdır; el-Cevherî onu nakletti; onu, şu sözü sebebiyle lakaplandırıldı — bir kabri vasfederek —:

  Ne zaman ki üzerinde bir siperliği ziyaret etse                      ağır kaya ve **الخشب القطيل**

**القطيل** ile **المقطول**’u murad etti; o da kesilmiş olandır. İbn Sîde dedi: Bu, İbn Düreyd’in sözüdür; hâlbuki o, Sükkerî’nin Sa‘ade’ye dair rivayetindedir. Dedim: Ve divanda da böyledir; onunla murad edilen, Hüzelî Sa‘ade b. Cüeyye’dir. **القطيلة** (هاء ile): suyun onunla kurulandığı bir parça örtü yahut elbise; el-Cevherî onu nakletti. Ve **القاطول**: Dicle üzerinde bir yer; el-Cevherî onu nakletti. **المقطل**, **معظم** gibi: pişirilmiş olan; es-Sâğânî onu nakletti. Ve ona ilâve olarak istidrâk olunanlardandır: **القطل**: uzunluk; ve ayrıca: kısalık; ve ayrıca: yumuşaklık; ve ayrıca: pürüzlü/sert; bunların hepsi İbnü’l-A‘râbî’dendir. Dedim: O hâlde o, zıt anlamlılardandır. Ve **قطلو**, ötre ile: Rûmî bir isim.
