# قطمر — Kitâbullâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%85%D8%B1/sozluk/kitab_allah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D9%85%D8%B1/entries/kitab_allah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%85%D8%B1.md)
- Kitâbullâh: Kur'an kullanımından türetilmiş

## Madde başı: قطمر

قطمر
قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ - قِطْمِيْر
قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ + الكائن أو الشيء: يصير على شكل قشرة رقيقة جداً كغشاء نواة التمرة، أو غشاء لحاء البصل، أي طبقة وحيدة رقيقة من الخلايا
قِطْمِيْر: اسم فعل من " قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ ": وهي كذلك بمعنى مفعول: القشرة الرقيقة التي في ظهر نواة التمرة  تنبت منها النخلة
واللفظ ينتمي إلى مجموعة ألفاظ" النحافة وصغر الحجم والسمك"، وهي:
ضَمَرَ - يَضْمُرُ، عَجِفَ - يَعْجَفُ (عَجُفَ - يَعْجُفُ)، ضَرِعَ - يَضْرَعُ، رَقَّ - يَرِقُّ، سَنْدَسَ - يُسَنْدِسُ، قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ
قطمير
 	﴿يولج الليل في النهار ويولج النهار في الليل وسخر الشمس والقمر كل يجري لأجل مسمى ذلكم الله ربكم له الملك والذين تدعون من دونه ما يملكون من قطمير(13)﴾ فاطر
مختار الصحاح
● [قطمر] ق ط م ر: القِطْمِيرُ الفوفة التي في النواة وهي القشرة الرقيقة وقيل هي النكتة البيضاء التي في ظهر النواة تنبت منها النخلة
معجم الفرائد القرآنية:
ق ط م ر
" قِطْمِيرٍ" في قوله تعالى :" وَالَّذِينَ تَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ مَا يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ" (13) فاطر .
القطمير: هو لفافة النواة، ويضرب بها مثلا في القلة .
الراغب
قطمر
- قال تعالى: }والذين تدعون من دونه ما يملكون من قطمير{ [فاطر/13] أي: الأثر في ظهر النواة، وذلك مثل للشيء الطفيف.
لسان العرب
● - قطمر: القِطْمِيرُ والقِطْمارُ: شَقُّ النواة، وفي الصحاح: القِطْمِيرُ  الفُوفة التي في النواة، وهي القِشْرة الدقيقة التي على النواة بين  النواة والتمر، ويقال: هي النُّكْتة البيضاء التي في ظهر النواة التي تنبت  منها النخلة. وما أَصبتُ منه قِطْميراً أَي شيئاً.
مقاييس اللغة:
و(القِطْمِير): الحبّة في بَطن النواة
القاموس المحيط:
القِطْمِير والقِطْمار، بكسرهما شَقُّ النَّواةِ، أوِ القِشْرَةُ التي فيها، أوِ القِشرَةُ الرَّقيقَةُ بين النَّواةِ والتَّمْرَةِ، أو النُّكْتَةُ البَيْضاءُ في ظَهْرِها. وقِطْمِيرٌ كَلْبُ أصحابِ الكَهْفِ. ابنُ كَثيرٍ هو قُطْمُورٌ. وذِكْرُ الجَوْهَرِي قَمْطَرَ بعدَ هذا التَّرْكيبِ غيرُ جَيِّدٍ، والصوابُ بعدَ قَمَرَ.
تاج العروس:
ق - ط - م - ر
القِطْمِيرُ والقِطْمَارُ بكسرِهِما : شَقُّ النَّوَاةِ كذا في المُحْكَم أَو القِشْرَةُ الَّتي فيها أَو الفُوفَةُ التي في النَّواةِ وهي القِشْرَةُ الرَّقِيقَةُ وفي بعض النُّسخ : الدَّقِيقَةُ التي على النَّوَاةِ بَيْنَ النَّواةِ والتَّمْرَةِ كما في الصحاح أَو النُّكْتَةُ البَيْضَاءُ التي في ظَهْرِها أَي النّواة التي يَنْبُتُ منها النَّخْلَةُ . ويُسْتَعْمَل للشَّيْءِ الهَيِّنِ النَّزْرِ الحَقِيرِ قال الله تعالى : مَا يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ ويقال : ما أَصَبْتُ منه قِطْمِيراً أَي شيئاً . وقِطْمِيرٌ بالكَسْر : اسمُ كَلْب أَصْحابِ الكَهْفِ قاله ابنُ عَبّاسٍ رضي الله عنهما وهو القَوْل المَشْهُور . ونَقَلَ الصاغَانيّ عن ابنِ كَثِيرٍ : هو قُطْمُورٌ بالضَّمَّ . وذِكْر الجوهَرِيِّ قَمْطَرَ بعد هذا التَّركيبِ غَيْرُ جَيِّد لأَنَّه ليس مَوْضِعَه لأَنّ المِيم أَصْلِيَّة والصَّوابُ ذِكْرُه بعد قَمَرَ هكذا ذكره الصاغَانيّ وقَلَّدَه المصنّف في ذلك . ومُقْتَضَى إِيرادِه بَعْدَ قَمَر بالقَلَمِ الأَحْمَرِ يَدُلّ على أَنّه ممّا اسْتُدْرِك به على الجَوْهَرِيّ وكأَنّ الجوهَرِيّ لَمّا خالَفَ التَّرْتِيبَ صارَ في حكم مَنْ لم يَذْكُرْه وهذا غَرِيبٌ جِدّاً مع أَنّ الجوهَرِيّ يُرَاعِى الاخْتِصَارَ أَكْثَرَ من التَّرْتِيب ولا يَتَقَيِّد له حتَّى يَرِدَ عليه فتَدَبَّر . ولِلبَدْرِ القَرافيّ هُنَا كلامٌ راجِعْه

### Türkçe

قطمر
**قَطْمَرَ** - **يُقَطْمِرُ** - **قِطْمِيْر**
**قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ** + canlı veya şey: hurma çekirdeğinin zarı gibi, yahut soğan kabuğunun zarı gibi, yani hücrelerin tek bir ince tabakası olmak üzere, çok ince bir kabuk şeklinde olur.
**قِطْمِيْر**: “**قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ**”dan isim-fiildir: ve o da mef‘ûl manasında: hurma çekirdeğinin sırtında bulunan, hurma ağacının ondan bittiği ince kabuk.
Ve lafız, “incelik ve hacmin ve kalınlığın küçüklüğü” lafızları grubuna mensuptur; onlar şunlardır:
**ضَمَرَ - يَضْمُرُ**، **عَجِفَ - يَعْجَفُ** (**عَجُفَ - يَعْجُفُ**)، **ضَرِعَ - يَضْرَعُ**، **رَقَّ - يَرِقُّ**، **سَنْدَسَ - يُسَنْدِسُ**، **قَطْمَرَ - يُقَطْمِرُ**
قطمير
 	﴿Geceyi gündüze sokar ve gündüzü geceye sokar; güneşi ve ayı boyun eğdirdi; her biri belirlenmiş bir süreye kadar akar; işte bu, Rabbiniz Allah’tır; mülk O’nundur; O’ndan başka çağırdıklarınız **قطمير**’den bir şeye sahip olmazlar (13)﴾ فاطر
مختار الصحاح
● [قطمر] ق ط م ر: **القِطْمِيرُ** çekirdekte olan **الفوفة**’dir; o, ince kabuktur. Ve denildi ki: çekirdeğin sırtında bulunan beyaz noktadır; hurma ağacı ondan biter.
معجم الفرائد القرآنية:
ق ط م ر
“**قِطْمِيرٍ**” Yüce Allah’ın şu sözünde: “Ve O’ndan başka çağırdıklarınız **قِطْمِيرٍ**’den bir şeye sahip olmazlar” (13) فاطر .
**القطمير**: çekirdeğin sargısıdır; ve azlıkta onunla misal vurulur.
الراغب
قطمر
- Yüce Allah dedi: ﴿Ve O’ndan başka çağırdıklarınız **قطمير**’den bir şeye sahip olmazlar﴾ [فاطر/13] yani: çekirdeğin sırtındaki iz; ve bu, pek küçük şey için bir misaldir.
لسان العرب
● - قطمر: **القِطْمِيرُ** ve **القِطْمارُ**: çekirdeğin yarığıdır. Ve **الصحاح**’ta: **القِطْمِيرُ** çekirdekte olan **الفُوفة**’dir; o, çekirdeğin üzerinde, çekirdek ile hurma arasında bulunan ince kabuktur. Ve denilir: hurma ağacının ondan bittiği, çekirdeğin sırtında bulunan beyaz noktadır. Ve ondan **قِطْميراً** elde etmedim; yani bir şey.
مقاييس اللغة:
Ve (**القِطْمِير**): çekirdeğin karnındaki tanedir.
القاموس المحيط:
**القِطْمِير** ve **القِطْمار**—ikisinin de kesresiyle—çekirdeğin yarığıdır; yahut onda bulunan kabuktur; yahut çekirdek ile hurma arasında bulunan ince kabuktur; yahut onun sırtındaki beyaz noktadır. Ve **قِطْمِيرٌ**: mağara arkadaşlarının köpeğidir. İbn Kesîr: o **قُطْمُورٌ**’dur. Ve **الجوهري**’nin bu terkibin ardından **قَمْطَرَ**’yı zikretmesi iyi değildir; doğrusu **قَمَرَ**’dan sonradır.
تاج العروس:
ق - ط - م - ر
**القِطْمِيرُ** ve **القِطْمَارُ**—ikisinin de kesresiyle—çekirdeğin yarığıdır; **المُحْكَم**’da böyle. Yahut onda bulunan kabuktur; yahut çekirdekte olan **الفُوفَة**’dir ve o ince kabuktur. Bazı nüshalarda: **الصحاح**’ta olduğu üzere, çekirdeğin üzerinde, çekirdek ile hurma arasında bulunan ince olan. Yahut onun sırtındaki beyaz noktadır; yani hurma ağacının ondan bittiği çekirdek. Ve değersiz, az, hakir şey için kullanılır. Allah Teâlâ dedi: “**مَا يَمْلِكُونَ مِنْ قِطْمِيرٍ**”. Ve denilir: ondan **قِطْمِيراً** elde etmedim; yani bir şey. Ve **قِطْمِيرٌ**—kesreyle—mağara arkadaşlarının köpeğinin adıdır; bunu İbn Abbas رضي الله عنهما söyledi; ve bu meşhur görüştür. Ve **الصاغانيّ**, İbn Kesîr’den nakletti: o, dammeyle **قُطْمُورٌ**’dur. Ve **الجوهَرِيّ**’nin bu terkibin ardından **قَمْطَرَ**’yı zikretmesi iyi değildir; çünkü onun yeri değildir; çünkü **المِيم** aslîdir. Doğrusu, onu **قَمَرَ**’dan sonra zikretmektir; **الصاغَانيّ** bunu böyle zikretti ve musannif de bu hususta onu taklit etti. Ve onu **قَمَر**’dan sonra kırmızı kalemle irad etmenin gereği, onunla **الجَوْهَرِيّ** üzerine istidrâk edilenlerden olduğuna delalet eder. Sanki **الجوهَرِيّ** tertibe muhalefet edince, onu zikretmemiş kimse hükmüne girdi; bu ise, **الجوهَرِيّ** tertipten daha çok ihtisarı gözettiği ve ona bağlı kalmadığı hâlde, kendisine varıncaya kadar ona bağlanmadığı için, pek gariptir; öyleyse düşün. Ve **لِلبَدْرِ القَرافيّ**’nin burada bir sözü vardır; ona müracaat et.
