# قطمر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%85%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B7%D9%85%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قطمر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B7%D9%85%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قطمر

القطمير، والقطمار، بكسرهما: شق النواة، كذا في المحكم، أو القشرة التي فيها، أو الفوفة التي في النواة، وهي القشرة الرقيقة، وفي بعض النسخ: الدقيقة، التي على النواة بين النواة والتمرة، كما في الصحاح، أو النكتة البيضاء التي في ظهرها أي النواة التي ينبت منها النخلة. ويستعمل للشيء الهين النزر الحقير، قال الله تعالى: ما يملكون من قطمير ويقال: ما أصبت منه قطميرا، أي شيئا. وقطمير، بالكسر: اسم كلب أصحاب الكهف، قاله ابن عباس، رضي الله عنهما، وهو القول المشهور. ونقل الصاغاني عن ابن كثير: هو قطمور، بالضم. وذكر الجوهري قمطر بعد هذا التركيب غير جيد لأنه ليس موضعه لأن الميم أصلية، والصواب ذكره بعد قمر، هكذا ذكره الصاغاني، وقلده المصنف في ذلك. ومقتضى إيراده بعد قمر بالقلم الأحمر يدل على أنه مما استدرك به على الجوهري، وكأن الجوهري لما خالف الترتيب صار في حكم من لم يذكره، وهذا غريب جدا، مع أن الجوهري يراعى الاختصار أكثر من الترتيب، ولا يتقيد له، حتى يرد عليه، فتدبر. وللبدر القرافي هنا كلام، راجعه.

### Türkçe

**القطمير** ve **القطمار**, ikisinin de kesriyle: çekirdeğin yarığıdır; **المحكم**’de böyle. Yahut onun içinde bulunduğu kabuktur; yahut çekirdeğin içindeki **الفوفة**’dir; o, ince kabuktur. Bazı nüshalarda: “ince” ( **الدقيقة** ) [diye geçer]; çekirdeğin üzerinde, çekirdek ile hurma arasında olan; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Yahut onun (yani çekirdeğin) sırtındaki beyaz noktadır; yani ondan hurma ağacının bittiği çekirdek.

Ve değersiz, az, hakir şey için kullanılır. Allah Teâlâ dedi ki: “**ما يملكون من قطمير**”. Ve denilir: “**ما أصبت منه قطميرا**”, yani bir şey.

Ve **قطمير**, kesirle: Ashâb-ı Kehf’in köpeğinin adıdır; bunu İbn Abbâs, Allah ikisinden de razı olsun, söylemiştir; ve bu meşhur görüştür. **الصاغاني**, İbn Kesîr’den nakletti: o, zamme ile **قطمور**’dur.

Ve **الجوهري**, bu terkibin ardından **قمطر**’ı zikretti; iyi değildir; çünkü onun yeri değildir; zira **الميم** aslîdir. Doğrusu, onu **قمر**’den sonra zikretmektir; **الصاغاني** onu böyle zikretti; musannif de bu hususta onu taklit etti.

Ve onun **قمر**’den sonra kırmızı kalemle zikredilmesinin gereği, onunla **الجوهري** üzerine istidrâk edilenlerden olduğuna delâlet eder. Sanki **الجوهري**, tertibe muhalefet edince, onu zikretmemiş hükmünde oldu; bu ise pek gariptir. Bununla beraber **الجوهري**, tertipten daha çok ihtisarı gözetir; ona bağlanmaz; ta ki ona reddedilsin. Öyleyse düşün.

Ve **القرافي**’nin burada bir sözü vardır; ona müracaat et.
