# قعب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قعب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: قعب

تَقْعِيبٌ
2 تَقْعِيبٌ ذ [as inf. n. of the pass. v. قُعِّبَ], used in relation to a solid hoof, means (tropical:) The being مُقَبَّب [i. e. round, or hemispherical,] like the [drinking-cup, or bowl, called] قَعْب. (K, TA. [See also مُقَعَّبٌ.]) ― -b2- And التَّقْعِيبُ signifies تَقْعِيرُ الكَلَامِ; (K;) or تَقْعِيبُ الكَلَامِ signifies تَقْعِيرُهُ; (S, O;) [or التَّقْعِيبُ فِى الكَلَامِ signifies التَّقْعِيرُ فِيهِ, i. e. (tropical:) The speaking with a guttural voice, or from the furthest part of the fauces; or the doing thus, with a twisting of the sides of the mouth; and opening the mouth so that it becomes as though it were a cup such as is called قَعْب: (see مُقَعِّبٌ:)] you say, قَعَّبَ فِى كَلَامِهِ and قَعَّرَ; both meaning the same. (L, TA.)

اِقْعَنْبَى
Q. Q. 3 اِقْعَنْبَى ذ He put his hands upon the ground, and sat in such a posture as to be ready to rise. (TA in art. قعنب, from a trad.)

قَعْبٌ
قَعْبٌ ذ A deep wooden drinking-cup or bowl: (S, O:) or a large vessel like the [bowl called] قَصْعَة: (Msb:) or a large, rude, drinking-cup or bowl: (A, K:) or one inclining more nearly to be small: (A, K: *) to which a solid hoof is likened: (TA:) or such as satisfies the thirst of a man: (A, K:) accord. to IAar, the first [or smallest] of drinkingcups or bowls is that called the غُمَر, which does not hold enough to satisfy [a man's] thirst: next is the قَعْب, which is [a cup] large enough to satisfy the thirst of a man; and sometimes it satisfies the thirst of two men, and three: and then, the عُسّ: (TA:) the pl. is قِعَبَةٌ (S, O, K) and (K) قِعَابٌ and أَقْعُبٌ, (Msb, K,) the last a pl. of paucity. (TA.) ― -b2- And (assumed tropical:) Depth of speech, or language. (O, K, TA.) One says, هٰذَا كَلَامٌ لَهُ قَعْبٌ (assumed tropical:) This is speech, or language, having depth. (TA.) ― -b3- And in the T, in art. قنع, the phrase قِعَابُ الأَوْرَاقِ is expl. as meaning أَقْتَآءٌ بِيضُ الأَسْنَانِ [app. for البِيضُ الأَسْنَانِ مِنَ الأَفْتَآءِ i. e. The white in respect of the teeth, of the young; for الاوراق seems to be here used in a sense assigned to its sing., الوَرَقُ, namely, الأَحْدَاثُ, pl. of الحَدَثُ, which is syn. with الفَتِىُّ, of which الأَفْتَآءُ is pl.: but for this usage of قِعَاب I am unable to account: I incline to think it a mistranscription, though I do not know any word resembling it for which it may have been substituted]. (TA.)

قَعْبَةٌ
قَعْبَةٌ ذ (assumed tropical:) A thing resembling [the kind of receptacle called] a حُقَّة, pertaining to a woman: or a covered حُقَّة for سَوِيق [i. e. meal of parched barley or the like]: (K:) or a thing resembling a covered حُقَّة in which is a woman's سويق. (O.)

قُعْبَةٌ
قُعْبَةٌ ذ (assumed tropical:) A [hollow, or cavity, such as is termed] نُقْرَة, in a mountain. (O, K.)

قَعِيبٌ
قَعِيبٌ ذ A large number: (K:) or a number: and a large number or quantity. (O.)

قَاعِبٌ
قَاعِبٌ ذ A wolf that howls much. (O, K.)

عُقَابٌ قَعْنَبَاةٌ
عُقَابٌ قَعْنَبَاةٌ ذ i. q. عقاب عَقَنْبَاةٌ, (O, K,) formed by transposition, meaning [An eagle] having sharp talons. (O. [See more in art. عقب.])

حَافِرٌ مُقَعَّبٌ
حَافِرٌ مُقَعَّبٌ ذ (tropical:) A solid hoof likened to a قَعْب; (S, O;) round like the قَعْب. (A.) ― -b2- And سُرَّةٌ مُقَعَّبَةٌ (tropical:) A navel resembling a قَعْب, (A, O, K,) sunk in the belly, and elevated in the part around it. (O.) ― -b3- And حَجَرٌ مُقَعَّبٌ (tropical:) A stone in which is a hollow, or cavity, resembling the قَعْب. (A.)

فُلَانٌ مُقَعِّبْ مُقَعِّرٌ
فُلَانٌ مُقَعِّبْ مُقَعِّرٌ ذ (tropical:) Such a one is a person who twists the sides of his mouth, and who speaks [with a guttural voice, or] with [or from] the furthest part of his fauces, and opens his mouth [making it to be] as though it were a [cup such as is called] قَعْب. (A, TA.)

### Türkçe

**تَقْعِيبٌ**
2 **تَقْعِيبٌ** ذ [edilgen fiil **قُعِّبَ**’in mastarı olarak], katı bir toynak hakkında kullanıldığında şu demektir: (mecazen:) [içme kabı yahut kâse diye adlandırılan] **قَعْب** gibi **مُقَبَّب** [yani yuvarlak yahut yarımküre biçimli] olma. (K, TA. [Ayrıca **مُقَعَّبٌ**’a da bak.]) ― -b2- Ve **التَّقْعِيبُ** **تَقْعِيرُ الكَلَامِ**’ı ifade eder; (K;) yahut **تَقْعِيبُ الكَلَامِ** onun **تَقْعِيرُهُ**’unu ifade eder; (S, O;) [yahut **التَّقْعِيبُ فِى الكَلَامِ** **التَّقْعِيرُ فِيهِ**’i ifade eder; yani (mecazen:) boğazdan bir sesle, yahut gırtlağın en uzak kısmından konuşmak; yahut bunu, ağzın iki yanını bükmekle yapmak; ve ağzı, **قَعْب** diye adlandırılan bir kap gibi olurcasına açmak: (**مُقَعِّبٌ**’e bak:)]; şöyle dersin: **قَعَّبَ فِى كَلَامِهِ** ve **قَعَّرَ**; ikisi de aynı mânâdadır. (L, TA.)

**اِقْعَنْبَى**
Q. Q. 3 **اِقْعَنْبَى** ذ Ellerini yere koydu ve kalkmaya hazır olacak bir oturuşla oturdu. (TA, **قعنب** maddesinde, bir rivayetten.)

**قَعْبٌ**
**قَعْبٌ** ذ Derin, ahşap bir içme kabı yahut kâse: (S, O:) yahut [**قَصْعَة** diye adlandırılan kâse] gibi büyük bir kap: (Msb:) yahut büyük, kaba bir içme kabı yahut kâse: (A, K:) yahut küçüğe daha yakın meyilli olan: (A, K: *) katı bir toynağın kendisine benzetildiği: (TA:) yahut bir adamın susuzluğunu gideren türden olan: (A, K:) IAar’a göre içme kaplarının yahut kâselerin ilki [yahut en küçüğü] **غُمَر** diye adlandırılandır; bu, [bir adamın] susuzluğunu giderecek kadar almaz: sonra **قَعْب** gelir; bu, bir adamın susuzluğunu giderecek kadar büyük olan [bir kaptır]; ve bazen iki adamın ve üç [adamın] susuzluğunu giderir: sonra da **عُسّ** gelir: (TA:) çoğulu **قِعَبَةٌ**’dir (S, O, K) ve (K) **قِعَابٌ** ve **أَقْعُبٌ**; (Msb, K,) sonuncusu azlık çoğuludur. (TA.) ― -b2- Ve (mecaz kabul edilerek:) sözün yahut dilin derinliği. (O, K, TA.) Şöyle denir: **هٰذَا كَلَامٌ لَهُ قَعْبٌ** (mecaz kabul edilerek:) Bu, derinliği olan bir sözdür yahut dildir. (TA.) ― -b3- Ve T’de, **قنع** maddesinde, **قِعَابُ الأَوْرَاقِ** ibaresi **أَقْتَآءٌ بِيضُ الأَسْنَانِ** mânâsında açıklanmıştır [görünüşe göre **البِيضُ الأَسْنَانِ مِنَ الأَفْتَآءِ** yerine; yani gençlerin, dişler bakımından beyaz olanı; zira burada **الاوراق**’ın, tekili **الوَرَقُ**’a nispet edilen bir mânâda kullanıldığı görülür; yani **الأَحْدَاثُ**, **الحَدَثُ**’in çoğulu; bu da **الفَتِىُّ** ile eşanlamlıdır; bunun çoğulu **الأَفْتَآءُ**’dur: fakat **قِعَاب**’ın bu kullanımı için bir izah getiremiyorum: bunun bir yanlış yazım olduğunu düşünmeye meylediyorum; ancak onun yerine geçirilmiş olabileceği, ona benzeyen herhangi bir kelime de bilmiyorum]. (TA.)

**قَعْبَةٌ**
**قَعْبَةٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) bir kadına ait, [**حُقَّة** diye adlandırılan kap]a benzeyen bir şey; yahut **سَوِيق** için örtülü bir **حُقَّة** [yani kavrulmuş arpa unu yahut benzeri]: (K:) yahut içinde bir kadının **سويق**’i bulunan, örtülü bir **حُقَّة**’ye benzeyen bir şey. (O.)

**قُعْبَةٌ**
**قُعْبَةٌ** ذ (mecaz kabul edilerek:) bir dağda bulunan, [**نُقْرَة** diye adlandırılan] bir oyuk yahut çukur. (O, K.)

**قَعِيبٌ**
**قَعِيبٌ** ذ Büyük bir sayı: (K:) yahut bir sayı: ve büyük bir sayı yahut miktar. (O.)

**قَاعِبٌ**
**قَاعِبٌ** ذ Çok uluyan bir kurt. (O, K.)

**عُقَابٌ قَعْنَبَاةٌ**
**عُقَابٌ قَعْنَبَاةٌ** ذ **عقاب عَقَنْبَاةٌ** ile aynı mânâdadır, (O, K,) yer değiştirme yoluyla yapılmıştır; mânâsı: keskin pençeli [bir kartal]. (O. [Daha fazlası için **عقب** maddesine bak.])

**حَافِرٌ مُقَعَّبٌ**
**حَافِرٌ مُقَعَّبٌ** ذ (mecazen:) **قَعْب**’a benzetilen katı bir toynak; (S, O;) **قَعْب** gibi yuvarlak. (A.) ― -b2- Ve **سُرَّةٌ مُقَعَّبَةٌ** (mecazen:) **قَعْب**’a benzeyen bir göbek, (A, O, K,) karın içinde çökük, ve çevresindeki kısımda yükselmiş. (O.) ― -b3- Ve **حَجَرٌ مُقَعَّبٌ** (mecazen:) içinde **قَعْب**’a benzeyen bir oyuk yahut çukur bulunan bir taş. (A.)

**فُلَانٌ مُقَعِّبْ مُقَعِّرٌ**
**فُلَانٌ مُقَعِّبْ مُقَعِّرٌ** ذ (mecazen:) falan kimse, ağzının iki yanını büken; ve [boğazdan bir sesle yahut] gırtlağının en uzak kısmıyla [yahut oradan] konuşan; ve ağzını, **قَعْب** [diye adlandırılan bir kap] gibi olurcasına açan bir kimsedir. (A, TA.)
