# قعثل (ق-ع-ث-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D8%AB%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ع - ث - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قال الأصمعيّ: القَعْثَلَةُ: مشيةٌ مثل القَعْوَلَةِ. والمُقْثَعِلُّ من السهام: الذي لم يُبْرَ بَرْياً جيِّداً.

##### Türkçe

قال الأصمعيّ: **القَعْثَلَةُ**: **القَعْوَلَةِ** gibi bir yürüyüştür. Ve oklardan **المُقْثَعِلُّ**: iyi bir yontmayla yontulmamış olandır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

تَقَعْثَل في مشيه وتقَلْعَثَ كلاهما إِذا مَرَّ كأَنه يَتَقلَّع من وَحَل، وهي القَلْعَثة. الجوهري عن الأَصمعي: القَعْثَلة مشية مثل القَعْوَلة.

##### Türkçe

Yürüyüşünde **تَقَعْثَل** etti ve **تقَلْعَثَ**; ikisi de, çamurdan sökülür gibi geçip gittiği zaman (söylenir); bu da **القَلْعَثة**’dir. el-Cevherî, el-Asma‘î’den: **القَعْثَلة**, **القَعْوَلة** gibi bir yürüyüştür.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

كالقعثلة بالمثلثة، وفي الصحاح بالمثناة الفوقية، ونسبها للأصمعي. قال ابن دريد: مر يتقعثل في مشيه، ويتقلعث: إذا مر كأنه يتقلع من وحل، وقد مر مثل ذلك في قلعث. وقول الجوهري المقثعل من السهام أي كمشمعل، كما هو مضبوط في سائر نسخ الصحاح هكذا، وهو وهم، وموضعه ق-ث-ع-ل لا ق-ع-ث-ل، وتقدم ذكره للمصنف هناك وأشار إلى أنه تصحيف، والبيت الشاهد الذي أورده وهو قول لبيد:
  فرميت القوم رشقا صائبا                      ليس بالعصل ولا بالمقثعل مصحف كما نبه عليه أبو سهل الهروي وأبو زكريا، على ما قدمنا عنهما، والرواية الصحيحة على ما وجد في ديوان شعر لبيد:
  ليس بالعصل ولا بالمقثعل بالفاء والمثناة الفوقية، ولو قال من الفعل كان أخصر، وهذا هو الذي صوبه الجماعة، وهكذا وجد أيضا بخط عمر بن عبد العزيز الهمداني في ديوان شعر لبيد، ويروى: لسن بالعصل. وجاء في رواية شاذة بالقاف والمثناة الفوقية المفتوحة، من اقتعل السهم: إذا لم يبره بريا جيدا، ونسبت هذه إلى الخليل كما تقدم، وحينئذ فمحل ذكره ق-ع-ل لا هنا، فتأمل ذلك.

##### Türkçe

**القعثلة** **بالمثلثة** gibidir; **الصحاح**’ta ise **بالمثناة الفوقية** iledir; ve onu **الأصمعي**’ye nispet etti. **ابن دريد** dedi: “Bir adam yürüyüşünde **يتقعثل** eder ve **يتقلعث** eder: çamurdan sökülüp çıkıyormuş gibi geçip giderse.” Bunun benzeri **قلعث**’ta geçmişti. **الجوهري**’nin “**المقثعل** oklar cinsindendir; yani **كمشمعل**” sözü, **الصحاح**’ın diğer nüshalarının tamamında böyle ضبط edilmiş olduğu üzere böyledir; o ise bir vehimdir. Onun yeri **ق-ث-ع-ل**’dir, **ق-ع-ث-ل** değil. Onun zikri, müellif için orada daha önce geçti ve onun bir **تصحيف** olduğuna işaret etti. Getirdiği şahit beyit ise, **لبيد**’in sözü olan şudur:

  “Kavme isabetli bir atışla attım;
  **بالعصل** ile de değil, **بالمقثعل** ile de değil.”

**أبو سهل الهروي** ve **أبو زكريا**’nın, kendilerinden daha önce aktardığımız üzere, dikkat çektikleri gibi, bu **مصحف**tur. Sahih rivayet ise, **لبيد**’in şiir divanında bulunduğu üzere:

  “**بالعصل** ile de değil, **بالمقثعل** ile de değil” **بالفاء** ve **بالمثناة الفوقية** iledir. “Fiilden” deseydi daha kısa olurdu. Bu, cemaatin tashih ettiği şeydir. **لبيد**’in şiir divanında **عمر بن عبد العزيز الهمداني**’nin hattıyla da böyle bulundu. Şöyle de rivayet edilir: “**لسن بالعصل**.” Açık **شاذة** bir rivayette ise **بالقاف** ve **بالمثناة الفوقية المفتوحة** iledir; **اقتعل السهم**’den: oku iyi bir yontmayla yontmadığı zaman. Bu, daha önce geçtiği üzere **الخليل**’e nispet edildi. O takdirde onun zikrinin yeri **ق-ع-ل**’dir, burada değil; öyleyse bunu düşün.
