# قعث (ق-ع-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ع - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 8 sözlük

## Sözlükler (8)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب العين و القاف والثاء
) ق ع ث مستعمل فقط( قعث: أَقْعَثَنِي العَطْيَّة: أَجْزَلَها، قال رؤبة:
أَقْعَثَنِي مِنه بسيَبِ مُقْعث		ليْس بمَنْزُورِ ولا بِرَيِّث
والقَعْثُ: الكَثْرَة. وإنَّهُ لقَعِبثٌ أي كثيرٌ واسِعٌ من المعروف ونحوه.
قال مُبْتَكِرٌ الأعْرَابِي: اقَتَعَث وقَعَث، وعَذَم له من ماله واعْتَذَمَ، وعثم له واعْتَثَمَ ومَطَرٌ قَعِيثٌ أي كثير.

قال زائدة: الاقتعاثُ: الكَيْلُ الجُزافُ.

##### Türkçe

باب **العين** و **القاف** و **الثاء**
) **ق ع ث** yalnızca kullanılmıştır( **قعث**: **أَقْعَثَنِي** **العَطْيَّة**: onu bol verdi, Rü’be dedi ki:
**أَقْعَثَنِي مِنه بسيَبِ مُقْعث		ليْس بمَنْزُورِ ولا بِرَيِّث**
Ve **القَعْثُ**: çokluktur. Ve şüphesiz o, **لَقَعِبثٌ**’tur; yani, iyilik ve benzeri şeylerden çok, geniştir.
Mübtekir el-A‘râbî dedi: **اقَتَعَث** ve **قَعَث**; ve malından ona **عَذَم** etti ve **اعْتَذَمَ**; ve ona **عثم** etti ve **اعْتَثَمَ**; ve **مَطَرٌ قَعِيثٌ**: yani çok.

Zâide dedi: **الاقتعاثُ**: gelişigüzel ölçeklemedir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ابن السكيت: أقْعَثَ الرجلُ في ماله، أي أسرف. وأقْعَثَ له العطية، أي أجزَلها له. والقعيث: المطر الكثير، والسيَبُ الكثير. وقال بعضهم: قَعَثْتُ له قَعْثَةً، أي حفَنت له حَفنة، إذا أعطيته قليلاً. فجعله من الأضداد. قال الأصمعيّ: ضربه فانْقَعَثَ، إذا قلعه من أصله. وانْقَعَثَ الحائط، إذا سقط من أصله.

##### Türkçe

İbnü’s-Sikkît: Adam malında **أقْعَثَ** etti; yani israf etti. Ve ona bağışı **أقْعَثَ** etti; yani onu onun için bolca verdi. Ve **القعيث**: çok yağmur; ve çok **السيَبُ**. Bazıları dedi ki: Ona **قَعَثْتُ** bir **قَعْثَةً**; yani ona bir avuç avuçladım; ona az verdiğin zaman. Böylece onu zıt anlamlılardan kıldı. el-Asma‘î dedi: Ona vurdu da **فانْقَعَثَ**; yani onu kökünden söktü. Ve **انْقَعَثَ** duvar; yani kökünden düştü.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب العين والقاف مع الثاء
قعث ، عثق
قعث : أبو عبيد عن أبي عمرو قال : إذا حفَن له من مالِه حَفنةً قال : قَعثْتُ له قَعثةً . وقال أبو زيد مثله . قال : وكذلك هِثْت هَيْثاً له ، إذا حَثَوتَ له .
وقال ابن المظفر : الإقعاث : الإكثار من العطيَّة .
قلت : وقد أباه الأصمعيّ . وقال رؤبة في أرجوزة له :
أقعَثَني منه بسيبٍ مُقْعَثِ
ليس بمنزورٍ ولا بريِّثِ
وقال الأصمعيّ : قد أساءَ رؤبة حين قال ( بسَيبٍ مُقْعَثِ ) فجعل سيبَه قعثاً ، وإنما
القَعْثُ الهيِّن اليسير .
وقال غيره : يقال إنه لقَعيث كثير ، أي واسع . ومطر قعيثٌ : غزير .
وروى ابن الفرج للأصمعي أنه قال : انقعثَ الجدارُ وانقعر وانقعف ، إذا سقط من أصله . وروى عنه أيضاً أنه قال : اقتعثَ الحافرُ اقتعاثاً ، إذا استخرجَ تراباً كثيراً من البئر .
قال أبو تراب : وقال عَرّام : القُعَاث : داءٌ يأخذ الغنَمَ في أنوفها . قال : وانقعثَ الشيء وانقعف ، إذا انقلع .
عثق : أهمله الليث . وقال أبو عمرو : سحابٌ متعثِّق ، إذا اختلطَ بعضُه ببعض . وفي ( لغات هذيل ) : أعثقت الأرضُ ، إذا أخصبَت .

##### Türkçe

باب **العين** ve **القاف** ile **الثاء**

**قعث** ، **عثق**

**قعث**: Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan şöyle dedi: Malından ona bir avuç avuçladığı zaman: Ona bir **قعثة** **قعثتُ** dedim. Ebû Zeyd de bunun benzerini söyledi. Dedi: Ve yine: Ona (bir şey) attığın zaman, ona **هَيْثاً** **هِثْت** (dedim) böyledir.

İbnü’l-Muzaffer dedi: **الإقعاث**: عطيةyi çoğaltmaktır.

Dedim: Asmaî onu reddetmiştir. Rü’be, kendisine ait bir urcûzede dedi:
أقعَثَني منه بسيبٍ مُقْعَثِ
ليس بمنزورٍ ولا بريِّثِ

Asmaî dedi: Rü’be, ( **بسيبٍ مُقْعَثِ** ) dediği vakit kötü etmiştir; böylece onun **سيب**’ini **قعث** kılmıştır; hâlbuki
**القَعْثُ** kolay, az olandır.

Başkası dedi: Denilir ki: O, çok **قَعيث**tir; yani geniştir. Ve **قعيثٌ** yağmur: bol(yağışlı)dır.

İbnü’l-Ferec, Asmaî’den rivayet etti ki o şöyle dedi: **انقعثَ** duvar ve **انقعر** ve **انقعف**, aslından düştüğü zaman. Ondan yine rivayet etti ki o şöyle dedi: **اقتعثَ** kazıcı **اقتعاثاً**, kuyudan çok toprak çıkardığı zaman.

Ebû Turâb dedi: Arrâm dedi: **القُعَاث**: koyunları burunlarında tutan bir hastalıktır. Dedi: Ve şey **انقعثَ** ve **انقعف**, sökülüp çıktığı zaman.

**عثق**: Leys onu ihmal etti. Ebû Amr dedi: **متعثِّق** bulut: bir kısmı bir kısmına karıştığı zaman. Ve ( **لغات هذيل** )’de: Yer **أعثقت**; verimli olduğu zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والعين وما يثلثهما)
(قعل)  القاف والعين واللام ثلاثُ كلماتٍ غيرِ متجانسةٍ ولا قياسَ لها.
فالأولى القُعَال: ما تناثَر من نَور العِنَب. والثانية: القَواعل: رؤوس الجبال، واحدتُها قاعلة. والثالثة القَعْوَلَى: مِشيةٌ يَسفِي ماشِيها التُّرابَ بصُدور قدمَيه.
(قعم)  القاف والعين والميم كلماتٌ لا ترْجِع إلى قياسٍ واحد، لكنَّها متباينة. يقولون: أُقْعِم الرّجلُ، إذا أصابَه داءٌ فقتَلَه. وأقْعَمَتْه الحيّة. والقَعَم: مَيَلٌ في الأنف. ويقال إنَّ القَعَم في الأَليتينِ: ارتفاعُهما، لا تكونان مُسترخِيتين. ويقولون: القَيعَم: السِّنَّور.
(قعن)  القاف والعين والنون ليس فيه إلاَّ قُعَين: قبيلةٌ من العرب.
(قعو)  القاف والعين والحرف المعتل فيه كلماتٌ لا قياسَ لها. يقولون: قَعَا الفحلُ النّاقةَ قُعُوَّاً([1]). والقَعْو: خشبتانِ في البَكْرةِ فيهما المِحْور([2]).*قال:
مَقذوفةٍ بدَخيسِ اللّحمِ بازِلُها *** له صريفٌ صَرِيفَُ القَعْوِ بالمَسدِ([3])وأقْعَى الرَّجلُ في مَجلِسه، إذا تسانَدَ كما يُقعِي الكلِب. ونُهِيَ عن الإقعاء في الصلاة. وذكر ابنُ دُريد: امرأةٌ قعواء: دقيقةُ السّاقَين([4]).
(قعث)  القاف والعين والثاء أُصَيلٌ يدلُّ على كثرة. يقولون: القَعِيث: المطر الكثير، والسَّيْب([5]) الكثير، وأقْعَثَ له العطيَّة: أجزلَهَا.
(قعد)  القاف والعين والدال أصلٌ مطّرِدٌ منقاسٌ لا يُخلِف، وهو يُضاهِي الجلُوسَ وإن كان يُتكلَّمُ في مواضعَ لا يتكلَّم فيها بالجُلوس. يقال: قَعَد الرَّجلُ يقعُد قعوداً. والقَعْدة: المرَّة الواحدة. والقِعدة: الحالُ حسنةً أو قبيحة في القعود. ورجلٌ ضُجَعةٌ قُعَدة: كثيرُ القعودِ والاضطجاع. والقَعِيدة: قَعِيدة الرَّجُل: امرأتُه. قال:
لكنْ قعيدةُ بيتها مجفوةٌ *** بادٍ جناجنُ صدرِها وبها جَنَا([6])وامرأة قاعدةٌ، إن أردتَ القعود، وقاعدٌ عن الحيض والأزواج، والجمع قواعد. قال الله تعالى: ﴿وَالقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللاَّتِي لا يَرْجُونَ نِكَاحاً﴾ [النور 60].
والمقْعَدات: الضَّفادع([7]). والقُعْدُد: اللّئيم، وزِيدَ في بنائه لقعوده عن المكارم. وأمَّا القُعْدَد والقُعدُد فهو أقربُ القوم إلى الأب الأكبر. وفلانٌ أقْعَدُ نَسَباً، إذا كان أقربَ إلى الأب الأكبر، وقياسُهُ صحيحٌ لأنَّه قاعد مع الأب الأكبر. والقَعيد من الوحش: ما يأتيك من ورائك، وهو خِلافُ النَّطيح مُستقبِلك. والقَعَد: القَومُ لا ديوانَ لهم، فكأنَّهم أُقعِدُوا عن الغَزْو. والثَّدي المُقْعَد على النّهد: النّاهد، كأنّه أُقْعِد في ذلك المكان. وذو القَعْدة: شهرٌ كانت العربُ تَقعُد فيه عن الأسفار([8]). والقُعْدة: الدَّابّة تُقتَعَد للرُّكوب خاصة. والقَعُود من الإبل كذلك. ويقال القَعِيدة: الغِرارة، لأنَّها تُملأُ وتُقعَد. والقَعِيد: الجرادُ الذي لم يَستو جناحُه. وقواعد البيت: آساسُه. وقواعد الهَوْدَج: خشباتٌ أربع مُعترِضاتٌ في أسفله. والإقعادُ والقُعَاد: داء يأخذ الإبلَ في أوراكها فيُمِيلها إلى الأرض. والمُقْعَدة من الآبار: التي أُقعِدَتْ فلم يُنْتَهَ بها إلى الماء وتُرِكَت. والمُقْعَد: فَرْخُ النَّسر. وقَعَدَتِ الرَّخَمة، إذا جَثَمت. والمَقاعِد: موضع قُعودِ النّاسِ في أسواقهم. والقُعُدات: السُّروج والرِّحال. فأمَّا قولهم: قَعِيدَكَ الله، وقَعْدَكَ الله، في معنى القَسَم.......…([9]).
(قعر)  القاف والعين والراء أصلٌ صحيحٌ واحد، يدلُّ على هَزْمٍ في الشّيء ذاهبٍ سُفْلاً. يقال: هذا قَعر البئر، وقَعر الإناء، وهذه قصعةٌ قَعِيرةٌ. وقَعَّر الرّجلُ في كلامه: شَدَّق. وامرأة قَعِرة: نعتُ سَوءٍ في الجِماع. وانقَعَرت الشّجرة من أرومتِها: انقلعَتْ.(قعز)  القاف والعين والزاء ليس فيه إلا طريفةُ ابن دريد([10])، قال: قَعَزْتُ الإناءَ: ملأتُه. وقَعَزْتُ في الماء: عبَبْتُ.
(قعس)  القاف والعين والسين أصلٌ صحيح يدلُّ على ثباتٍ وقوّة، ويتوسَّعون في ذلك على معنى الاستعارة، فيقال للرّجل المنيع العزيز: أَقْعَس، وللغليظ العُنق قَوْعَس. [و] الأقعسانِ: جبلان طويلان. وليلٌ أقعَسُ، أي طويلٌ ثابت، كأنه لا يكاد يَبْرَح. والإقعاس: الغِنى والإكثار. وعِزّةٌ قَعساء: ثابتةٌ لا تزول أبداً. [قال]:
* وعزّةٌ قَعساءُ لَن تُناصَى([11]) *
والعزُّ الأقعس في المذكَّر.
ومما حُمِل على هذا: القَعَس: دُخولُ العنقِ في الصّدر حتَّى يَصير خلافَ الحَدَب، لأنَّ صدرَهُ كأنَّه يرتفع. يقال: تقاعَسَ تقاعُساً، واقعَنْسَسَ اقعنساساً. قال:
بئسَ مُقامُ الشّيخِ أمرِسْ أمرِسِ *** إمَّا على قَعْوٍ وإمَّا اقعَنْسِسِ([12])(قعش)  القاف والعين والشين أُصَيلٌ يدلُّ على انحناء في شَيء. يقال قَعشْتُ رأسَ الخشبة كيما([13]) تُعطَف إليك*. وقَعَشت الشّيءَ: جمعتُه. وهو ذلك القياس، لأنَّك تَعطِفُ بعضَه على بعض، وتَقَعْوَشَ الرّجلُ، إذا انحنَى. وكذلك الجِذع. والقُعُوشُ: مراكب النساء، الواحد قَعْشٌ.
(قعص)  القاف والعين والصاد أصلٌ صحيح يدلُّ على داءٍ يدعو إلى الموت. يقال: ضربَه فأقْعَصَه: أي قَتَله مكانَه. والقَعَصْ: الموت الوَحيّ. ومات فلانٌ قَعَْصا. والقُعَاص: داءٌ يأخذ في الصَّدر كأنَّه يكسِر العنُق، يقال قُعِصت فهي مقعوصة.
(قعض)  القاف والعين والضاد كلمةٌ تدلُّ على عَطْف شيءٍ وحَنْيِه. من ذلك القَعْض: عطفُك رأسَ الخشبة، كما تُعطَف عروش الكَرْم. وهو قولُه:
* أطرَ الصَّناعَين [العريشَ] القَعْضا([14]) *
(قعط)  القاف والعين والطاء أصلٌ صحيح يدلُّ على شَدِّ شيء، وعلى شِدَّة في شيء. من ذلك الاقتِعاط، وهو شدُّ العِصابة والعمامة. يقال: اقتعطتُ العمامةَ، وذلك أن يشدَّها برأسه ولا يجعلَها تحتَ حنكِه. وفي الحديث: "أمَرَ بالتلحِّي ونَهَى عن الاقتعاط". ويقولون: القَعَط([15]): الغضب وشدّة الصياح. والقَعْط: الضِّيق. يقال: قَعّط على غريمه: ضَيَّق. ومما شذَّ عن هذا القَعْط: الشاء الكثير([16]).
(قعف)  القاف والعين والفاء أصلٌ صحيح يدلُّ على اجتراف([17]) شيءٍ وأخْذِهِ أجمع. من ذلك القَعْف، وهو شدة الوطء واجتراف التّرابِ بالقوائم. والقاعف: المطر الشديد يَجْرُف وجهَ الأرض. وسيلٌ قُعَافٌ، مثل الجُراف. وقَعَفْتُ النّخلةَ، إذا قلعتَها من أصلها. والقَعْف: اشتِفافُكَ ما في الإناء أجْمَعَ.
--------------ـــ
([1]) وفي المجمل: "قعوا، وربما قالوا قعوا، حكاهما الخليل. وأنكر بعضهم القعو -يعني بفتح القاف- وكان يقول: هو القعو".
([2]) وكذا في اللسان. وفي المجمل: "والمحور يكون بينهما".
([3]) للنابغة الذبياني في ديوانه 18 واللسان (قذف، دخس، قعا).
([4]) وكذا في المجمل عن الجمهرة. وفي الجمهرة (3: 134): "دقيقة الفخذين".
 ([5]) السيب: العطاء. وفي الأصل: "السبب" صوابه في المجمل.
([6]) البيت للأسعر الجعفي في الأصمعيات ص1 ليبسك، واللسان (قعد) والرواية فيهما: "بيتنا" و "ولها غنى".
([7]) جاءت في قول الشماخ:
توجسن واستيقن أن ليس حاضراً *** على الماء إلا المقعدات القوافز
 ([8]) وفي المجمل: "عن الغزو". وفي اللسان: "عن الغزو والميرة وطلب الكلأ".
([9]) بياض في الأصل.
([10]) الجمهرة (2: 6).
([11]) كذا ضبط في المجمل. وضبط في اللسان بنصب "عزة قعساء". وقبله في اللسان (نصا):
* قلال مجد فرعت أصاصاً *
([12]) أنشده في اللسان (مرس) وإصلاح المنطق 95، 220 ومجالس ثعلب 256 وشرح الحماسة للمرزوقي 1725.
([13]) في الأصل : "كما". وفي المجمل: "والقعش: عطفك رأس الخشبة إليك".
([14]) لرؤبة. والتكملة من ديوانه 80 والمجمل واللسان (قعض).
([15]) كذا ضبط في الأصل والمجمل، وضبط في القاموس بإسكان العين.
([16]) ورد هذا المعنى في القاموس ولم يرد في اللسان.
([17]) في الأصل: "احتراف" في هذا الموضع وتاليه، تحريف.

ـ

##### Türkçe

(قاف ve عين ve bunları üçleyen şeyler babı)

(**قعل**) **القاف** ve **العين** ve **اللام**: birbirine benzemeyen ve kendileri için kıyas olmayan üç kelimedir.
Birincisi **القُعَال**: üzümün çiçeğinden dökülen şey. İkincisi: **القَواعل**: dağların başları; onun bir tanesi **قاعلة**’dir. Üçüncüsü **القَعْوَلَى**: yürüyüş; yürüyeni, ayaklarının ön kısımlarıyla toprağı savurur.

(**قعم**) **القاف** ve **العين** ve **الميم**: tek bir kıyasa dönmeyen kelimelerdir; fakat onlar birbirinden ayrıdır. Derler ki: **أُقْعِم** adam, ona bir hastalık isabet ettiğinde de onu öldürdüğünde. Ve yılan onu **أقْعَمَتْ**. Ve **القَعَم**: burunda bir eğrilik. Ve denilir ki **القَعَم** kalçalarda: onların yükselmesidir; gevşek olmazlar. Ve derler ki: **القَيعَم**: kedi.

(**قعن**) **القاف** ve **العين** ve **النون**’da **قُعَين**’den başka bir şey yoktur: Araplardan bir kabile.

(**قعو**) **القاف** ve **العين** ve onda illetli harf: kendileri için kıyas olmayan kelimelerdir. Derler ki: **قَعَا** aygır, dişi deveyi **قُعُوَّاً**([1]). Ve **القَعْو**: makara içinde, içinde mil bulunan iki ağaç parçası([2]). *Dedi ki:
مَقذوفةٍ بدَخيسِ اللّحمِ بازِلُها *** له صريفٌ صَرِيفَُ القَعْوِ بالمَسدِ([3])
Ve **أقْعَى** adam meclisinde; köpeğin **يُقعِي** ettiği gibi yaslandığında. Ve namazda **الإقعاء**’dan nehyedildi. İbn Düreyd zikretti: **قعواء** kadın: iki bacağı ince([4]).

(**قعث**) **القاف** ve **العين** ve **الثاء**: çokluğa delalet eden bir asıldır. Derler ki: **القَعِيث**: çok yağmur; ve çok **السَّيْب**([5]); ve ona bağışı **أقْعَثَ**: onu bol verdi.

(**قعد**) **القاف** ve **العين** ve **الدال**: şaşmayan, düzenli, kıyaslı bir asıldır; ve **الجلُوس**’a benzer, her ne kadar **الجُلوس**’ta konuşulmayan yerlerde konuşulsa da. Denilir: **قَعَد** adam, **يقعُد** **قعوداً**. Ve **القَعْدة**: bir defa. Ve **القِعدة**: oturuşta hâl; iyi veya kötü. Ve **ضُجَعةٌ قُعَدة** adam: çok oturan ve çok yatan. Ve **القَعِيدة**: adamın **قَعِيدة**’si: onun karısı. Dedi ki:
لكنْ قعيدةُ بيتها مجفوةٌ *** بادٍ جناجنُ صدرِها وبها جَنَا([6])
Ve **قاعدة** kadın: eğer oturuşu kastedersen; ve hayızdan ve kocalardan geri duran **قاعد**; çoğulu **قواعد**. Allah Teâlâ dedi ki: ﴿وَالقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ اللاَّتِي لا يَرْجُونَ نِكَاحاً﴾ [النور 60].
Ve **المقْعَدات**: kurbağalar([7]). Ve **القُعْدُد**: alçak (lâim); yapısında artırıldı, çünkü yüce ahlâklardan geri oturması sebebiyle. Amma **القُعْدَد** ve **القُعدُد**: kavmin en büyük babaya en yakın olanıdır. Ve falan kimse **أقْعَدُ نَسَباً**: en büyük babaya daha yakın olduğunda; ve onun kıyası sahihdir, çünkü en büyük baba ile birlikte oturandır. Ve vahşî hayvandan **القَعيد**: arkandan sana gelen; o, yüz yüze gelen **النَّطيح**’ın zıddıdır. Ve **القَعَد**: divanı olmayan kavim; sanki gazadan geri oturtuldular. Ve memenin üzerinde **المُقْعَد** meme: dikleşmiş olan; sanki o yerde oturtulmuştur. Ve **ذو القَعْدة**: Arapların seferlerden geri oturdukları bir ay([8]). Ve **القُعْدة**: özellikle binmek için oturtulan binek hayvanı. Ve develerden **القَعُود** da böyledir. Ve **القَعِيدة** denilir: torba, çünkü doldurulur ve oturtulur. Ve **القَعِيد**: kanadı henüz olgunlaşmamış çekirge. Ve evin **قواعد**’i: onun temeli. Ve **قواعد الهَوْدَج**: alt kısmında enlemesine dört ağaç parçası. Ve **الإقعاد** ve **القُعَاد**: develeri kalçalarından tutan bir hastalık; onları yere doğru eğdirir. Ve kuyulardan **المُقْعَدة**: oturtulmuş olup suya ulaştırılmayan ve terk edilen. Ve **المُقْعَد**: kartal yavrusu. Ve **قَعَدَتِ الرَّخَمة**: çöktüğünde. Ve **المَقاعِد**: insanların çarşılarında oturuş yeri. Ve **القُعُدات**: eyerler ve binek semerleri. Amma onların sözü: **قَعِيدَكَ الله** ve **قَعْدَكَ الله**, yemin manasında.......…([9]).

(**قعر**) **القاف** ve **العين** ve **الراء**: aşağıya giden bir şeyde bir çöküklüğe delalet eden tek sahih bir asıldır. Denilir: bu kuyunun **قَعر**’ıdır; kabın **قَعر**’ı; ve bu **قَعِيرة** bir çanaktır. Ve adam sözünde **قَعَّر**: ağzını genişletti. Ve **قَعِرة** kadın: cinsel birleşmede kötü bir niteleme. Ve ağaç kökünden **انقَعَرت**: sökülüp çıktı.

(**قعز**) **القاف** ve **العين** ve **الزاء**’da İbn Düreyd’in nüktesi([10]) dışında bir şey yoktur; dedi: **قَعَزْتُ** kabı: onu doldurdum. Ve **قَعَزْتُ** suda: kana kana içtim.

(**قعس**) **القاف** ve **العين** ve **السين**: sebat ve kuvvete delalet eden sahih bir asıldır; bunu mecaz manası üzere genişletirler. Böylece, korunmuş aziz adama **أَقْعَس** denilir; ve kalın boyunluya **قَوْعَس**. [Ve] **الأقعسانِ**: iki uzun dağ. Ve **أقعَسُ** bir gece: yani uzun, sabit; sanki neredeyse ayrılıp gitmez. Ve **الإقعاس**: zenginlik ve çoğaltma. Ve **قَعساء** bir izzet: sabit, asla yok olmaz. [Dedi]:
* وعزّةٌ قَعساءُ لَن تُناصَى([11]) *
Ve müzekkerde **الأقعس** izzet.
Ve bunun üzerine taşınan şeylerdendir: **القَعَس**: boynun göğse girmesi; ta ki kamburun zıddı olsun; çünkü göğsü sanki yükselir. Denilir: **تقاعَسَ** **تقاعُساً**, **واقعَنْسَسَ** **اقعنساساً**. Dedi ki:
بئسَ مُقامُ الشّيخِ أمرِسْ أمرِسِ *** إمَّا على قَعْوٍ وإمَّا اقعَنْسِسِ([12])

(**قعش**) **القاف** ve **العين** ve **الشين**: bir şeyde eğilmeye delalet eden bir asıldır. Denilir: **قَعشْتُ** ağaç parçasının başını, ta ki([13]) sana doğru bükülsün*. Ve **قَعَشتُ** şeyi: onu topladım. Ve o, o kıyastır; çünkü onun bir kısmını bir kısmına bükersin. Ve adam **تَقَعْوَشَ**: eğildiğinde. Ve kütük de böyledir. Ve **القُعُوشُ**: kadınların binekleri; bir tanesi **قَعْش**.

(**قعص**) **القاف** ve **العين** ve **الصاد**: ölüme çağıran bir hastalığa delalet eden sahih bir asıldır. Denilir: ona vurdu da onu **أقْعَصَه**: yani onu yerinde öldürdü. Ve **القَعَصْ**: ani ölüm. Ve falan kimse **قَعَْصا** öldü. Ve **القُعَاص**: göğüste olan bir hastalık; sanki boynu kırar; denilir: **قُعِصت**; o da **مقعوصة**’dir.

(**قعض**) **القاف** ve **العين** ve **الضاد**: bir şeyi bükmeye ve eğmeye delalet eden bir kelimedir. Bundan: **القَعْض**: ağaç parçasının başını bükmendir; asma çardakları büküldüğü gibi. Ve o, onun sözüdür:
* أطرَ الصَّناعَين [العريشَ] القَعْضا([14]) *

(**قعط**) **القاف** ve **العين** ve **الطاء**: bir şeyi sıkmaya ve bir şeyde şiddete delalet eden sahih bir asıldır. Bundan **الاقتِعاط**: bağın ve sarığın sıkılmasıdır. Denilir: sarığı **اقتعطتُ**; bu, onu başında sıkması ve onu çenesinin altına yapmamasıdır. Ve hadiste: " **أمَرَ بالتلحِّي** ve **نَهَى عن الاقتعاط** ". Ve derler ki: **القَعَط**([15]): öfke ve bağırmanın şiddeti. Ve **القَعْط**: darlık. Denilir: alacaklısına karşı **قَعّط**: daralttı. Ve bundan şâz olan: **القَعْط**: çok koyun([16]).

(**قعف**) **القاف** ve **العين** ve **الفاء**: bir şeyi kazıyıp topluca almayı(**اجتراف**)([17]) delalet eden sahih bir asıldır. Bundan **القَعْف**: basmanın şiddeti ve ayaklarla toprağı kazıyıp topluca almaktır. Ve **القاعف**: yerin yüzünü kazıyıp götüren şiddetli yağmur. Ve **قُعَاف** bir sel; **الجُراف** gibi. Ve hurma ağacını **قَعَفْتُ**: onu kökünden söktüğünde. Ve **القَعْف**: kaptakinin tamamını içip bitirmendir.

--------------ـــ
([1]) Ve **المجمل**’de: " **قعوا**; ve bazen **قعوا** derler; ikisini de Halîl rivayet etti. Bazıları **القعو**’yu inkâr etti -yani **القاف**’ın fethasıyla-; ve derdi ki: o, **القعو**’dur".
([2]) **اللسان**’da da böyledir. **المجمل**’de: "ve mil ikisinin arasında olur".
([3]) Nâbiga ez-Zübyânî’nindir; divanında 18 ve **اللسان** (**قذف**، **دخس**، **قعا**).
([4]) **المجمل**’de de **الجمهرة**’den böyledir. **الجمهرة**’de (3: 134): "iki uyluğu ince".
([5]) **السيب**: bağış. Asılda: " **السبب** "; doğrusu **المجمل**’deki gibidir.
([6]) Beyit el-Es‘ar el-Cu‘fî’nindir; **الأصمعيات** s1 (Lypsk), ve **اللسان** (**قعد**); ve rivayet ikisinde: " **بيتنا** " ve " **ولها غنى** ".
([7]) Şemmâh’ın sözünde geldi:
توجسن واستيقن أن ليس حاضراً *** على الماء إلا المقعدات القوافز
([8]) **المجمل**’de: "gazadan". **اللسان**’da: "gazadan ve azıktan ve otlak aramaktan".
([9]) Asılda boşluk.
([10]) **الجمهرة** (2: 6).
([11]) **المجمل**’de böyle ضبط edildi. **اللسان**’da " **عزة قعساء** "nın nasbıyla ضبط edildi. Ve ondan önce **اللسان**’da (**نصا**):
* قلال مجد فرعت أصاصاً *
([12]) **اللسان** (**مرس**)’te, **إصلاح المنطق** 95, 220’de, **مجالس ثعلب** 256’da ve Merzûkî’nin **شرح الحماسة**’sinde 1725’te şâhid olarak getirildi.
([13]) Asılda: " **كما** ". **المجمل**’de: "ve **القعش**: ağaç parçasının başını sana doğru bükmendir".
([14]) Ru’be’nindir. Tamamlama divanında 80 ve **المجمل** ve **اللسان** (**قعض**).
([15]) Asılda ve **المجمل**’de böyle ضبط edildi; **القاموس**’ta **العين**’in sükûnuyla ضبط edildi.
([16]) Bu mana **القاموس**’ta geldi; **اللسان**’da gelmedi.
([17]) Asılda: bu yerde ve sonrakinde " **احتراف** "; tahrif.

ـ

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَعْثُ: الكَثْرة.
والقَعِيث: الكثير من المعروف وغيره.
والإِقْعاثُ: الإِكثارُ من العَطِيَّة. ومطرٌ قَعِيثٌ: وَبْلٌ كثير. والقَعِيثُ: السَّيْبُ الكثير. وأَقْعَثَ: العطيةَ واقْتَعَثَها: أَكثرها. وأَقْعَثه: أَكثرها له؛ قال رؤبة:
أَقْعَثَني منه بسَيْبٍ مُقْعَثِ،
ليس بمَنْزُورٍ، ولا بِرَيِّثِ
قال الأَصمعي: لقد أَساءَ رؤبة في قوله بسَيْبٍ مُقْعَثٍ، فجعل سَيبه مُقْعَثاً، وإِنما القَعْثُ الهَيِّنُ اليسير.
وقَعَثْتُ له قَعْثةً أَي حَفَنْتُ له حَفْنةً إِذا أَعطيتَه قليلاً، فجعله من الأَضداد؛ وقيل: إِنه لقَعِيثٌ كثير أَي واسعٌ. وقَعَثَ له من الشيء يَقْعَثُ قَعْثاً: حَفَنَ له وأَعطاه. وقَعَثَس الشيءَ يَقْعَثُه قَعْثاً: استأْصله واسْتَوعَبَه. ابن السكيت: أَقْعَثَ الرجلُ في ماله أَي أَسْرفَ. قال الأَصمعي: ضَرَبه فانْقَعَثَ إِذا قَلَعه من أَصله. والقُعاثُ: داء يأْخذُ الغم في أُنوفها.
الأَصمعي: انْقَعَثَ الجِدارُ، وانْقَعَر، وانقَعَفَ إِذا سقط من أَصله. وانْقَعَثَ الشيءُ، وانقَعَفَ: إِذا انْقَلَع.
وقال اقتَعَثَ الحافرُ اقْتعاثاً إِذا اسْتَخْرَجَ تُراباً كثيراً من البئر.

##### Türkçe

**القَعْثُ**: çokluk.

**والقَعِيث**: iyilikten ve başkasından çok olan.

**والإِقْعاثُ**: عطيةyi çoğaltmak. Ve **مطرٌ قَعِيثٌ**: çok sağanak.

**والقَعِيثُ**: çok olan serbest bağış. Ve **أَقْعَثَ**: عطيةyi; ve **اقْتَعَثَها**: onu çoğalttı.

Ve **أَقْعَثه**: onu onun için çoğalttı; Rü’be dedi:
أَقْعَثَني منه بسَيْبٍ مُقْعَثِ،
ليس بمَنْزُورٍ، ولا بِرَيِّثِ

**قال الأَصمعي**: Rü’be, **بسَيْبٍ مُقْعَثٍ** sözünde gerçekten kötü yaptı; böylece onun serbest bağışını **مُقْعَثاً** kıldı; hâlbuki **القَعْثُ** kolay olan, az olandır.

**وقَعَثْتُ له قَعْثةً**: yani ona bir avuç aldım; ona az verdiğin zaman; böylece onu zıtlar (kelimeler)den kıldı; ve denildi ki: o, çok olan **لقَعِيثٌ**’tir; yani geniştir. Ve bir şeyden ona **وقَعَثَ**; **يَقْعَثُ قَعْثاً**: ona avuçladı ve ona verdi. Ve **وقَعَثَس الشيءَ يَقْعَثُه قَعْثاً**: onu kökünden söktü ve onu tamamen kapsadı. **ابن السكيت**: adam, malında **أَقْعَثَ**; yani israf etti. **قال الأَصمعي**: onu vurdu da **فانْقَعَثَ**; onu kökünden söktüğü zaman.

**والقُعاثُ**: koyunların burunlarında onları tutan bir hastalık.

**الأَصمعي**: **انْقَعَثَ الجِدارُ** ve **انْقَعَر** ve **انقَعَفَ**: kökünden düştüğü zaman.

Ve **انْقَعَثَ الشيءُ** ve **انقَعَفَ**: söküldüğü zaman.

Ve dedi: kazıcı **اقتَعَثَ**; **اقْتعاثاً**: kuyudan çok toprak çıkardığı zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

أقعث  الرجل في ماله، أي  أسرفت  ، عن ابن السكيت. أقعث  له العطية  واقتعثها: أكثرها، و  أجزلها  ، وأقعثه أكثرها له.  وقعث له  من الشيء، يقعث قعثا، و  قعثة  ، أي حفن له حفنة، إذا  أعطاه قليلا  ، فهو  ضد  ، ونسبه الجوهري إلى بعضهم.  وقعثة تقعيثا: استأصله  ، نقله الصاغاني. وفي اللسان: قعث الشىء يقعثه قعثا: استأصله واستوعبه. وقال الأصمعي: ضربه  فانقعث  إذا قلعه من أصله. وانقعث الجدار، وانقعر، وانقعف إذا سقط من أصله، وانقعف الشىء، وانقعث، إذا انقلع، ومثله في الصحاح. القعث: الكثرة.  القعيث  : الكثير من المعروف وغيره. وقال رؤبة:
  أقعثنى منه بسيب مقعث
  ليس بمنزور ولا يريث قال الأصمعي: لقد أساء رؤبة في قوله:  بسيب مقعث فجعل سيبه مقعثا، وإنما القعيث  الهين اليسير  . القعيث  : السيل العظيم، والمطر  الغزير، والسيب  الكثير  ، وبه فسر قول رؤبة.  واقتعث الحافر  اقتعاثا، إذا  استخرج ترابا كثيرا من البئر  ، نقله الصاغاني.  والقعاث بالضم: داء  يأخذ في  أنوف الغنم  ، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**أقعث** adamı malında; yani israf etti, İbnü’s-Sikkît’ten. **أقعث** ona عطيةyi ve **اقتعثها**: onu çoğalttı ve onu bol verdi; ve **أقعثه**: onu ona daha çok verdi.

Ve ona şeyden **قعث**; **يقعث** **قعثا** ve **قعثة**; yani ona bir avuç avuçladı; ona az verdiği zaman; o ise zıddır; Cevherî onu bazısına nisbet etti.

Ve **قعثة** **تقعيثا**: onu kökünden söküp tüketti; Sâğânî onu nakletti. Ve Lisân’da: **قعث** şeyi **يقعثه** **قعثا**: onu kökünden söküp tüketti ve tamamını aldı.

Ve Asma‘î dedi: Ona vurdu da **فانقعث**; onu kökünden söküp çıkardığı zaman. Ve **انقعث** duvar, ve **انقعر** ve **انقعف**; kökünden düştüğü zaman. Ve **انقعف** şey, ve **انقعث**; sökülüp çıktığı zaman; bunun benzeri Sıhâh’ta.

**القعث**: çokluk.

**القعيث**: iyilikten ve başkasından çok olan. Ve Ru’be dedi:
  **أقعثنى منه بسيب مقعث**
  **ليس بمنزور ولا يريث**

Asma‘î dedi: Ru’be, “**بسيب مقعث**” sözünde gerçekten kötü etti; böylece onun سيب’ini **مقعث** kıldı; hâlbuki **القعيث** kolay, az olandır.

**القعيث**: büyük sel, bol yağmur ve çok سيب; ve onunla Ru’be’nin sözü tefsir edildi.

Ve **اقتعث** kazıcı **اقتعاثا**; kuyudan çok toprak çıkardığı zaman; Sâğânî onu nakletti.

Ve **القعاث** (damme ile): koyunların burunlarında tutan bir hastalık; Sâğânî onu nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَعَثْتُ لَهُ قَعْثَةً
1 قَعَثْتُ لَهُ قَعْثَةً ذ , (S, O, K, * TA, *) [accord. to which last, ↓ قَعْثَةٌ is an inf. n., as also قَعْثٌ, but, if an inf. n., it is app. an inf. n. un.,] aor. قَعُثَ , (accord. to the TK, [but I think it is more probably قَعَثَ , agreeably with a general rule, like the aor. of the same verb in the next sentence,]) means حَفَنْتُ لَهُ حَفُنَةٌ, (S, O,) i. e. I gave to him a small quantity, (S, O, K, *) مِنَ الشَّىْءِ [of the thing]. (TA.) -A2- قَعَثَ الشَّىْءَ, aor. قَعَثَ , inf. n. قَعْثٌ, He (a man) eradicated, or uprooted, the thing; (IDrd, O, L;) and (O) so ↓ قعّثهُ, inf. n. تَقْعِيثٌ. (O, K.)

2 قَعَّثَ see what immediately precedes.

اقعث فِى مَالِهِ
4 اقعث فِى مَالِهِ ذ He acted extravagantly in respect of his property. (ISk, S, O, K. *) ― -b2- And اقعث لَهُ العَطِيَّةَ He made the gift to him large; (S, O, K, TA;) and so ↓ اِقْتَعَثَهَا, and اقعثهُ [i. e. اقعثهُ العَطِيَّةَ]. (TA. See the verse cited voce مُقْعَثٌ; and the remark of As respecting it.)

انقعث
7 انقعث ذ It was, or became, pulled out, or up, (As, S, O, TA,) from the foundation, or utterly; (As, S, TA;) it was, or became, eradicated, or uprooted. (K.) One says, ضَرَبَهُ فَانْقَعَثَ He struck it, and it became pulled out, or up, (As, S, O, TA,) from the foundation, or utterly. (As, S, TA.) ― -b2- And It (a wall) fell down from its foundation: like انقعف. (As, S, O.)

اقتعث
8 اقتعث ذ He (a digger) took forth much earth from a well. (O, K.) ― -b2- See also 4.

قَعَثٌ
قَعَثٌ ذ Muchness, or abundance. (TA. [See قَعِيثٌ.])

قَعْثَةٌ
قَعْثَةٌ ذ : see the first sentence of this art.

قُعَاثٌ
قُعَاثٌ ذ A certain disorder in the noses of sheep, or goats: (O, K:) thus expl. by Aboo-Turلb. (O.)

قَعِيثٌ
قَعِيثٌ ذ , (O, K,) as expl. by As, (O,) Paltry, or little in quantity; syn. هَيِّنٌ and يَسِيرٌ. (O, K. [See also مُقْعَثٌ.]) ― -b2- And Abundant, or copious; applied to rain: (S, O, K:) and to a benefit, or benefaction, &c.: (TA:) and to a gift (سَيْب): (O, TA:) and, (S, K, TA,) or as some say, (O,) to a torrent (سَيْل), (S, O, K,) as meaning thus, (S, O,) or as meaning great: (K:) whence, in a verse of Ru-beh,
↓ مَا شَآءَ مِنْ أَبْوَابِ كَسْبٍ مِقْعَثِ
[What he will of the means of the attainment of abundant gain]; مِقْعَثٌ being of the measure مِفْعَلٌ from قَعِيثٌ as applied to rain &c. (O. [The word كسب, of which the right reading is certainly as above, is there imperfectly written, more like كُسْب than كَسْب.])

مُقْعَثٌ
مُقْعَثٌ ذ [pass. part. n. of 4]. Ru-beh says,
أَقْعَثَنِى مِنْهُ بِسَيْبٍ مُقْعَثِ
لَيْسَ بِمَنْزُورٍ وَلَا بِرَيِّثِ
[He gave me liberally thereof, or from him, a large gift, (lit., accord. to the explanation of the verb, a gift made large,) not such as was small, or not such as was obtained by importunity, nor such as was slow in coming]: (S, * TA:) but As says that Ru-beh has done ill in using the phrase بسيب مقعث; for مُقْعَث, he says, means paltry, or little in quantity; syn. هَيِّنٌ and يَسِيرٌ [like قَعِيثٌ, which is said to have this meaning and also the contr. thereof]. (TA. [Perhaps the right reading in the verse cited above is ↓ مِقْعَث.]

مِقْعَثٌ
مِقْعَثٌ ذ : see قَعِيثٌ. [See also what here immediately precedes.]

##### Türkçe

**قَعَثْتُ لَهُ قَعْثَةً**

1 **قَعَثْتُ لَهُ قَعْثَةً** ذ, (S, O, K, TA,) [sonuncusuna göre, aşağıda ↓ **قَعْثَةٌ** bir mastar ismidir; **قَعْثٌ** da böyledir; fakat eğer bir mastar ismi ise, görünüşe göre bir mastar-ı vahdedir,] muzârîsi **قَعُثَ**, (TK’ya göre, [fakat ben bunun, genel bir kaideye uygun olarak, bir sonraki cümledeki aynı fiilin muzârîsi gibi, daha muhtemelen **قَعَثَ** olduğunu düşünüyorum,]) **حَفَنْتُ لَهُ حَفُنَةٌ** demektir, (S, O,) yani ona küçük bir miktar verdim, (S, O, K, TA,) **مِنَ الشَّىْءِ** [şeyden]. (TA.) -A2- **قَعَثَ الشَّىْءَ**, muzârîsi **قَعَثَ**, mastar ismi **قَعْثٌ**, O (bir adam) şeyi kökünden söktü, yahut yerinden çıkardı; (IDrd, O, L;) ve (O) bunun gibi ↓ **قعّثهُ**, mastar ismi **تَقْعِيثٌ**. (O, K.)

2 **قَعَّثَ** hemen önce gelene bak.

**اقعث فِى مَالِهِ**

4 **اقعث فِى مَالِهِ** ذ Malı hakkında israfkâr davrandı. (ISk, S, O, K.) ― -b2- Ve **اقعث لَهُ العَطِيَّةَ** Hediyeyi ona büyük yaptı; (S, O, K, TA;) ve bunun gibi ↓ **اِقْتَعَثَهَا**, ve **اقعثهُ** [yani **اقعثهُ العَطِيَّةَ**]. (TA. **مُقْعَثٌ** maddesinde zikredilen beyte ve bunun hakkında As’ın sözüne bak.)

**انقعث**

7 **انقعث** ذ Temelden, yahut bütünüyle, çekilip çıkarıldı, yahut çıkarılmış oldu; (As, S, O, TA,) (As, S, TA;) kökünden söküldü, yahut yerinden çıkarıldı. (K.) Şöyle denir: **ضَرَبَهُ فَانْقَعَثَ** Ona vurdu da o temelden, yahut bütünüyle, çekilip çıkarıldı, yahut çıkarılmış oldu. (As, S, O, TA,) (As, S, TA.) ― -b2- Ve O (bir duvar) temelinden yıkıldı: **انقعف** gibi. (As, S, O.)

**اقتعث**

8 **اقتعث** ذ O (bir kazıcı) bir kuyudan çok toprak çıkardı. (O, K.) ― -b2- 4’e de bak.

**قَعَثٌ**

**قَعَثٌ** ذ Çokluk, yahut bolluk. (TA. [**قَعِيثٌ**’e bak.])

**قَعْثَةٌ**

**قَعْثَةٌ** ذ: bu maddenin ilk cümlesine bak.

**قُعَاثٌ**

**قُعَاثٌ** ذ Koyunların yahut keçilerin burunlarında olan belirli bir hastalık: (O, K:) Aboo-Turلb tarafından böyle açıklanmıştır. (O.)

**قَعِيثٌ**

**قَعِيثٌ** ذ, (O, K,) As tarafından açıklandığı üzere, (O,) değersiz, yahut miktarca az; eş anlamlısı **هَيِّنٌ** ve **يَسِيرٌ**. (O, K. [**مُقْعَثٌ**’e de bak.]) ― -b2- Ve bol, yahut çok; yağmura nispetle kullanılır: (S, O, K:) ve bir faydaya, yahut ihsana, vb.: (TA:) ve bir hediyeye (**سَيْب**): (O, TA:) ve, (S, K, TA,) yahut bazılarına göre, (O,) bir sele (**سَيْل**), (S, O, K,) bu mânada, (S, O,) yahut büyük mânasında: (K:) bundan dolayı, Ru-beh’in bir beytinde,
↓ **مَا شَآءَ مِنْ أَبْوَابِ كَسْبٍ مِقْعَثِ**
[Bol kazanç elde etmenin yollarından dilediği]; **مِقْعَثٌ**, yağmur vb. hakkında kullanılan **قَعِيثٌ**’ten, مِفْعَلٌ veznindedir. (O. [**كسب** kelimesi, doğru okunuşu kesinlikle yukarıdaki gibi olan, orada eksik yazılmıştır; **كَسْب**’den ziyade **كُسْب**’e benzer.])

**مُقْعَثٌ**

**مُقْعَثٌ** ذ [4’ün mef‘ûl ismidir]. Ru-beh der ki,
**أَقْعَثَنِى مِنْهُ بِسَيْبٍ مُقْعَثِ**
**لَيْسَ بِمَنْزُورٍ وَلَا بِرَيِّثِ**
[Ondan, yahut ondan bana, bolca, büyük bir hediye verdi, (lafzen, fiilin açıklamasına göre, büyük yapılmış bir hediye,) küçük olan türden değil, yahut ısrarla elde edilmiş olan türden değil, ne de gelmesi yavaş olan türden]: (S, TA:) fakat As der ki Ru-beh, **بسيب مقعث** ibaresini kullanmakla kötü yapmıştır; zira **مُقْعَث**, der, değersiz, yahut miktarca az demektir; eş anlamlısı **هَيِّنٌ** ve **يَسِيرٌ**’dür [**قَعِيثٌ** gibi; bunun bu mânaya ve ayrıca bunun zıddına delâlet ettiği söylenmiştir]. (TA. [Belki yukarıda zikredilen beyitte doğru okunuş ↓ **مِقْعَث**’tır.]

**مِقْعَثٌ**

**مِقْعَثٌ** ذ: **قَعِيثٌ**’e bak. [Burada hemen önce gelene de bak.]

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَعَثَ
قَعَثَ U ( n. ac. قَعْثَة 1t )
a.  [ La ], Gave little to.

b.  A ( n. ac. قَعْث 1 ), Eradicated, uprooted.

قَعَّثَ
قَعَّثَ II ,
a.  see I (b) .

أَقْعَثَ
أَقْعَثَ IV
a.  [ Fī ], Was lavish with.

b.  [ acc. &  La ], Gave largely, liberally of...to.

اِنْقَعَثَ
اِنْقَعَثَ VII ,
a.  Was uprooted &c.

b.  Crumbled away, fell ( wall ).

اِقْتَعَثَ
اِقْتَعَثَ VIII ,
a.  see IV (b) .

b.  Dug out ( well ).

قَعْثَة
قَعْثَة 1t ,
a.  A little.

قَعَث
قَعَث 4 ,
a.  Muchness, abundance.

مِقْعَث
مِقْعَث 20 ,
a.  see 25 (b) .

قُعَاْث
قُعَاْث 24 ,
a.  A disease ( in a sheep's nose ).

قَعِيْث
قَعِيْث 25 ,
a.  Small, paltry.

b.  Copious ( rain ).

##### Türkçe

**قَعَثَ**
**قَعَثَ** U ( n. ac. **قَعْثَة** 1t )
a. [ **لِ** ], Az verdi.

b. A ( n. ac. **قَعْث** 1 ), Kökünden söktü, kökünü kazıdı.

**قَعَّثَ**
**قَعَّثَ** II ,
a. I (b)’ye bak.

**أَقْعَثَ**
**أَقْعَثَ** IV
a. [ **فِي** ], Cömertçe davrandı.

b. [ acc. & **لِ** ], …’den …’e çokça, bol bol verdi.

**اِنْقَعَثَ**
**اِنْقَعَثَ** VII ,
a. Kökünden söküldü vb.

b. Ufalanıp dağıldı, düştü (duvar).

**اِقْتَعَثَ**
**اِقْتَعَثَ** VIII ,
a. IV (b)’ye bak.

b. Çıkardı (kuyu).

**قَعْثَة**
**قَعْثَة** 1t ,
a. Azıcık.

**قَعَث**
**قَعَث** 4 ,
a. Çokluk, bolluk.

**مِقْعَث**
**مِقْعَث** 20 ,
a. 25 (b)’ye bak.

**قُعَاْث**
**قُعَاْث** 24 ,
a. Bir hastalık (koyunun burnunda).

**قَعِيْث**
**قَعِيْث** 25 ,
a. Küçük, değersiz.

b. Bol (yağmur).
