# قعث — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D8%AB/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قعث](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%AB.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قعث

القَعْثُ: الكَثْرة.
والقَعِيث: الكثير من المعروف وغيره.
والإِقْعاثُ: الإِكثارُ من العَطِيَّة. ومطرٌ قَعِيثٌ: وَبْلٌ كثير. والقَعِيثُ: السَّيْبُ الكثير. وأَقْعَثَ: العطيةَ واقْتَعَثَها: أَكثرها. وأَقْعَثه: أَكثرها له؛ قال رؤبة:
أَقْعَثَني منه بسَيْبٍ مُقْعَثِ،
ليس بمَنْزُورٍ، ولا بِرَيِّثِ
قال الأَصمعي: لقد أَساءَ رؤبة في قوله بسَيْبٍ مُقْعَثٍ، فجعل سَيبه مُقْعَثاً، وإِنما القَعْثُ الهَيِّنُ اليسير.
وقَعَثْتُ له قَعْثةً أَي حَفَنْتُ له حَفْنةً إِذا أَعطيتَه قليلاً، فجعله من الأَضداد؛ وقيل: إِنه لقَعِيثٌ كثير أَي واسعٌ. وقَعَثَ له من الشيء يَقْعَثُ قَعْثاً: حَفَنَ له وأَعطاه. وقَعَثَس الشيءَ يَقْعَثُه قَعْثاً: استأْصله واسْتَوعَبَه. ابن السكيت: أَقْعَثَ الرجلُ في ماله أَي أَسْرفَ. قال الأَصمعي: ضَرَبه فانْقَعَثَ إِذا قَلَعه من أَصله. والقُعاثُ: داء يأْخذُ الغم في أُنوفها.
الأَصمعي: انْقَعَثَ الجِدارُ، وانْقَعَر، وانقَعَفَ إِذا سقط من أَصله. وانْقَعَثَ الشيءُ، وانقَعَفَ: إِذا انْقَلَع.
وقال اقتَعَثَ الحافرُ اقْتعاثاً إِذا اسْتَخْرَجَ تُراباً كثيراً من البئر.

### Türkçe

**القَعْثُ**: çokluk.

**والقَعِيث**: iyilikten ve başkasından çok olan.

**والإِقْعاثُ**: عطيةyi çoğaltmak. Ve **مطرٌ قَعِيثٌ**: çok sağanak.

**والقَعِيثُ**: çok olan serbest bağış. Ve **أَقْعَثَ**: عطيةyi; ve **اقْتَعَثَها**: onu çoğalttı.

Ve **أَقْعَثه**: onu onun için çoğalttı; Rü’be dedi:
أَقْعَثَني منه بسَيْبٍ مُقْعَثِ،
ليس بمَنْزُورٍ، ولا بِرَيِّثِ

**قال الأَصمعي**: Rü’be, **بسَيْبٍ مُقْعَثٍ** sözünde gerçekten kötü yaptı; böylece onun serbest bağışını **مُقْعَثاً** kıldı; hâlbuki **القَعْثُ** kolay olan, az olandır.

**وقَعَثْتُ له قَعْثةً**: yani ona bir avuç aldım; ona az verdiğin zaman; böylece onu zıtlar (kelimeler)den kıldı; ve denildi ki: o, çok olan **لقَعِيثٌ**’tir; yani geniştir. Ve bir şeyden ona **وقَعَثَ**; **يَقْعَثُ قَعْثاً**: ona avuçladı ve ona verdi. Ve **وقَعَثَس الشيءَ يَقْعَثُه قَعْثاً**: onu kökünden söktü ve onu tamamen kapsadı. **ابن السكيت**: adam, malında **أَقْعَثَ**; yani israf etti. **قال الأَصمعي**: onu vurdu da **فانْقَعَثَ**; onu kökünden söktüğü zaman.

**والقُعاثُ**: koyunların burunlarında onları tutan bir hastalık.

**الأَصمعي**: **انْقَعَثَ الجِدارُ** ve **انْقَعَر** ve **انقَعَفَ**: kökünden düştüğü zaman.

Ve **انْقَعَثَ الشيءُ** ve **انقَعَفَ**: söküldüğü zaman.

Ve dedi: kazıcı **اقتَعَثَ**; **اقْتعاثاً**: kuyudan çok toprak çıkardığı zaman.
