# قعسر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%B3%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D8%B3%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قعسر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D8%B3%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قعسر

القعسرى: الجمل الضخم الشديد، كالقعسر، من القعسرة، وهو الصلابة والشدة. وقال الليث: القعسرى: الخشبة التي تدار بها الرحى الصغيرة، وهي التي يطحن بها باليد، وأنشد:
  الزم بقعسريها
  وأله في خريها
  تطعمك من نفيها أي ما تنفي الرحى. وخريها: فمها الذي تلقى فيه لهوتها. والقعسرة: التقوى على الشيء والأخذ بالشدة، أنشد ابن الأعرابي في صفة دلو:
  دلو تمأى دبغت بالحـلـب                      ومن أعالي السلم المضرب
  إذا اتقتك بالنفي الأشـهـب                      فلا تقعسرها ولكن صوب

  والقعسرة: الصلابة والشدة وقعسره: أخذه بالشدة. والقعسر، بالفتح: القديم ويقال: مكان قعسر، أي قديم. والقعسر: أول ما يخرج من صغار البطيخ، قال الصاغاني نقلا عن أبي حنيفة ما نصه: البطيخ أول ما يخرج يكون قعسرا صغيرا. قلت: وقد تقدم في قشعر أن القشعر، كقنفذ: القثاء، بلغة الحوف من اليمن، فأنا أخشى أن يكون ما ذكره أبو حنيفة تصحيفا عن هذا. وأما المصنف فإنه مقلد للصاغاني في جميع ما يورده، فتأمل. ومما يستدرك عليه: القعسرى من الرجال: الباقي على الهرم. والقعسرى في صفة الدهر، قال العجاج:
  والدهر بالإنـسـان دوارى                      أفنى القرون وهو قعسرى شبه الدهر بالجمل الشديد. وعز قعسرى: قديم.

### Türkçe

**القعسرى**: iri, şiddetli deve; **القعسر** gibi; **القعسرة**’den; o da katılık ve şiddettir. Lîs dedi ki: **القعسرى**: küçük değirmenin kendisiyle döndürüldüğü tahta; o, elle onunla öğütülen şeydir. Ve şu beyit okundu:

  **الزم بقعسريها**
  **وأله في خريها**
  seni, onun **نفيها**’sından (yani değirmenin elediği/attığı şeyden) doyurur. **وخريها**: onun ağzıdır; **لهوتها**’sı onun içine atılır. **والقعسرة**: bir şey üzerinde takvâ göstermek ve şiddetle almak; İbnü’l-A‘râbî bir kovanın sıfatında şu beyiti okudu:

  **دلو تمأى دبغت بالحـلـب                      ومن أعالي السلم المضرب**
  **إذا اتقتك بالنفي الأشـهـب                      فلا تقعسرها ولكن صوب**

  **والقعسرة**: katılık ve şiddettir; **وقعسره**: onu şiddetle aldı. **والقعسر** (fetha ile): eski; ve denir ki: **مكان قعسر**, yani eski. **والقعسر**: küçük karpuzlardan ilk çıkan şeydir. Sâgânî, Ebû Hanîfe’den naklen, lafzı şu olmak üzere dedi: karpuz, ilk çıktığında küçük bir **قعسرا** olur. Dedim ki: **قشعر** maddesinde, **القشعر**’ın, **قنفذ** gibi, Yemen’in **الحوف** lehçesinde hıyar olduğu geçmişti; ben, Ebû Hanîfe’nin zikrettiğinin bunun üzerinden bir tashîf olmasından korkarım. Amma musannif ise, onun getirdiği her şeyde Sâgânî’nin taklitçisidir; öyleyse düşün. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: erkeklerden **القعسرى**: ihtiyarlık üzerinde kalan. Ve zamanın sıfatında **القعسرى**; ‘Accâc dedi ki:

  **والدهر بالإنـسـان دوارى                      أفنى القرون وهو قعسرى**
  zamanı, şiddetli deveye benzetti. **وعز قعسرى**: eski.
