# قعنب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D9%86%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D9%86%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قعنب](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D9%86%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قعنب

القعنب، كجعفر: أهمله الجوهري، وقال الليث: هو الشديد الصلب من كل شيء، منه القعنب: الأسد، كالقعانب فيهما، أي في المعنيين. والقعنب: الثعلب الذكر، قال أسد بن ناعصة، ولم تثبته الرواة:
  وخرق تبهنس ظلمانه                      يجاوب حوشبه القعنب الحوشب: الأرنب الذكر. قعنب. اسم رجل، هو جد محمد بن مسلمة القعنبي. كذا في النسخ، والصواب عبد الله بن مسلمة، وهو الإمام أبو عبد الرحمن الحارثي المشهور، أحد رواة الموطإ عن مالك، روى عنه الشيخان وأبو داوود، وروى له الترمذي والنسائي، توفي سنة 221. وقعنب بن ضمرة الغطفاني، من شعراء الدولة الأموية استدركه شيخنا، نقلا عن شرح أمالي القالي وشرح شواهد الشافية. قلت: وفي يربوع بن حنظلة:قعنب بن عصمة بن عبيد، وقعنب بن عتاب بن الحارث، الملقب بالمبير، وفيه يقول جرير يفخر على الفرزدق:
  قل لحفيف القصبات الجوفان                      جيؤوا بمثل قعنب والعلهان
  والردف عتاب غداة السوبان                      أو كأبي حزرة سم الفرسان
  وما ابن حناءة بالوغل الـوان                      ولا ضعيف في لقاء الأقران في التهذيب: القعنب، أي بالضم: الأنف المعوج، وفيه أي الأنف قعنبة بالفتح، أي: اعوجاج. والقعنبة: المرأة القصيرة. وعقاب قعنباة كعقنباة، وقعبناة وعقبناة، وبعنقاة، أي حديدة المخالب، وقيل: هي السريعة الخطف، المنكرة. وقال ابن الأعرابي كل ذلك على المبالغة، كما قالوا:أسد أسد، وكلب كلب. وقد تقدم أيضا في ع ق ب.
 قال ابن منظور: وفي حديث عيسى ابن عمر:  أقبلت مجرمزا، حتى اقعنبيت بين يدي الحسن  اقعنبى الرجل: إذا جعل يديه على الأرض، وقعد مستوفزا.

### Türkçe

**القعنب**، **كجعفر**: Cevherî onu ihmal etti; Leys dedi ki: O, her şeyden pek şiddetli katı olandır; ondan **القعنب**: aslan, **كالقعانب** ikisinde de, yani iki mânâda. Ve **القعنب**: erkek tilki; Esed b. Nâʿısa dedi, râviler onu sabit kılmadı:
  Ve yırtık bir (şey) ki onun karanlığı böbürlenir                      ona cevap verir onun yabanı **القعنب**
**الحوشب**: erkek tavşan. **قعنب**. Bir adam adıdır; o, Muhammed b. Mesleme el-**قعنبي**’nin dedesidir. Nüshalarda böyledir; doğrusu Abdullah b. Mesleme’dir; o, meşhur imam Ebû Abdurrahman el-Hârisî’dir; Mâlik’ten **الموطإ**’nin râvilerinden biridir; ondan iki şeyh ve Ebû Dâvûd rivayet etti; Tirmizî ve Nesâî de ondan rivayet etti; 221 yılında vefat etti. Ve **وقعنب بن ضمرة الغطفاني**: Emevî devleti şairlerindendir; şeyhimiz onu, Kâlî’nin **أمالي**’sinin şerhinden ve **شواهد الشافية**’nin şerhinden naklen istidrâk etti. Dedim ki: Ve **يربوع بن حنظلة**’de: **قعنب بن عصمة بن عبيد** ve **وقعنب بن عتاب بن الحارث**; **المبير** lakaplı; Cerîr’in Ferazdak’a karşı övünerek söylediği de ondadır:
  İçi boş kamışların hışırtısına söyle                      **قعنب** ve **العلهان** gibisini getirsinler
  Ve arka (destek) **عتاب**’dır **السوبان** sabahı                      yahut Ebû Hazra gibi, atlıların zehri
  Ve İbn Hannâe, renkli bir **الوغل** değildir                      ne de akranlarla karşılaşmada zayıf
**التهذيب**’de: **القعنب**, yani damme ile: eğri burun; ve onda, yani burun, fetha ile **قعنبة**’dir; yani: eğrilik. Ve **القعنبة**: kısa kadın. Ve **عقاب قعنباة** **كعقنباة**; ve **قعبناة** ve **عقبناة**; ve **بعنقاة**; yani pençeleri demir gibi olan; ve denildi ki: o, kapıp götürmesi hızlı olan, yadırganandır. İbnü’l-Aʿrâbî dedi ki: bunların hepsi mübalağa üzerinedir; onların: **أسد أسد** ve **كلب كلب** demeleri gibi. Bu, **ع ق ب**’de de geçti.
İbn Manzûr dedi ki: Ve Îsâ b. Ömer hadîsinde:  “Suçlu gibi geliyordum, nihayet Hasan’ın önünde **اقعنبيت** oldum.”  Adam **اقعنبى** olur: ellerini yere koyduğu ve büzülerek oturduğu zaman.
