# قعن — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D9%86/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D8%B9%D9%86/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قعن](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D8%B9%D9%86.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قعن

*!قُعَيْنٌ ، كزُبَيْرٍ : بَطْنٌ من أَسَدٍ ) ، وهو قُعَيْنُ بنُ الحارِثِ بنِ ثعْلَبَةَ بنِ دُودَانَ بنِ أَسَدٍ .
وسُئِلَ بعضُ العُلماءِ أَيُّ العَرَبِ أفْصَحَ ؟ فقالَ : نَصْر قُعَيْن ، أو قُعَيْن نَصْر .
( *!والقَيْعُونُ : نَبْتٌ فَيْعُولُ مِن قَعَنَ ، ويَجوزُ أَن يكونَ فَعْلُوناً من القَيْعِ كالزَّيْتُونِ من الزَّيْتِ ، والنونُ زائِدَةٌ .
وقيلَ : القَيْعُونُ : ما طالَ مِن العُشْبِ .
( والقَعْنُ : الجَفْنَةُ يُعْجَنُ فيها .
( و قَعْنٌ ، ( بِلا لامٍ : جَدُّ الحَلاَّجِ بنِ عِلاَجٍ من أَشْرافِ الكُوفةِ ، وفي نسخةٍ جَدُّ الحجَّاجِ ، وفي أُخْرى لحَلاَّج .
( والقَعَنُ ، ( بالتَّحريكِ : قِصَرٌ فاحِشٌ في الأنْفِ ؛ وقُعَيْنٌ للحيِّ مُشْتَقٌّ منه .
قالَ الأزْهرِيُّ : والذي صَحَّ للثِّقاتِ في عُيوبِ الأنْفِ القَعَمُ بالميمِ ، وقد تقدَّمَ ؛ قالَ :

والعَرَبُ تعاقِبُ الميمَ والنونَ في حُرُوفٍ كثيرَةٍ لقرْبِ مَخْرَجَيْهما .
( وقالَ ابْنُ دُرَيْدٍ : القَعَنُ والقَعَى : ( ارتِفاعٌ في الأَرْنَبَةِ ) فهو إذاً ( ضِدٌّ كالقَعانِ ، كسَحابٍ .
( و أَيْضاً : ( انْفِحاجٌ في الرِّجْلِ ؛ عن ابنِ دُرَيْدٍ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
قُعَيْنٌ : حيٌّ في قَيْسِ عَيْلان .
وقَعْوَنُ ، كجَعْفَرٍ : اسمٌ .
وبنُو القعويني بَطْنٌ بمِصْرَ .

### Türkçe

**قُعَيْنٌ**، **زُبَيْرٍ** gibi: **أَسَدٍ**’den bir batındır; ve o, **قُعَيْنُ** bin **الحارِثِ** bin **ثعْلَبَةَ** bin **دُودَانَ** bin **أَسَدٍ**’dır.
Ve âlimlerden birine “Arapların hangisi daha fasîhtir?” diye soruldu; o da dedi ki: **نَصْر قُعَيْن**; yahut **قُعَيْن نَصْر**.

Ve **القَيْعُونُ**: **قَعَنَ**’dan **فَيْعُولُ** vezninde bir bitkidir; ve **القَيْعِ**’den **فَعْلُوناً** olması câizdir; **الزَّيْتُونِ**’un **الزَّيْتِ**’ten olması gibi; ve **النونُ** zâiddir.
Ve denildi ki: **القَيْعُونُ**: ottan uzun olan şeydir.

Ve **القَعْنُ**: içinde yoğrulan çanaktır.

Ve **قَعْنٌ**, **لام**sız: **الحَلاَّجِ** bin **عِلاَجٍ**’ın dedesidir; **الكُوفةِ**’nin eşrâfındandır; bir nüshada **الحجَّاجِ**’ın dedesi; bir diğerinde **حَلاَّج**’a aittir.

Ve **القَعَنُ**, harekeli olarak: burunda aşırı bir kısalıktır; ve mahalle için **قُعَيْنٌ** ondan türemiştir.
**الأزْهرِيُّ** dedi ki: burun ayıplarında sika kimseler için sahih olan **القَعَمُ**dur, **الميمِ** ile; ve daha önce geçti; dedi ki:

Araplar, mahreçlerinin yakınlığından dolayı birçok harfte **الميمَ** ile **النونَ**u birbirinin yerine getirirler.

Ve **ابْنُ دُرَيْدٍ** dedi ki: **القَعَنُ** ve **القَعَى**: **الأَرْنَبَةِ**’de bir yükselmedir; o hâlde o, **القَعانِ** gibi bir zıttır; **سَحابٍ** gibi.
Ve ayrıca: ayakta bir açılma/ayrılmadır; **ابنِ دُرَيْدٍ**’den.

Ona istidrâk olunanlardandır:
**قُعَيْنٌ**: **قَيْسِ عَيْلان** içinde bir haydır.
**وقَعْوَنُ**, **جَعْفَرٍ** gibi: bir isimdir.
Ve **بَنُو القعويني** Mısır’da bir batındır.
