# قفا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%81%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قفا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قفا

القَفا مقصور: مؤخّر العنق، يذكَّر ويؤنَّث. والجمع قُفِيٌّ. ويجمع في القلَّة على أقْفاء وأقْفِيَةٌ. أبو زيد: قَفَيْتُ الرجل أقْفيهِ قَفْياً، إذا ضربت قَفاهُ. قال: وهذه شاةٌ قَفِيَّةٌ، أي مذبوحة من قفاها. وغيره يقول: قَفينَةٌ، والنون زائدة. وقَفَوْتُ أثره قَفْواً وقُفُوًّا، أي اتَّبعته. وقَفَيْتُ على أثره بفلان، أي أتبعته إيَّاه. قال تعالى: "ثمَّ قَفَّيْنا على آثارِهِم برسُلِنا". ومنه الكلام المُقَفَّى. ومنه سمِّيت قوافي الشعر لأنَّ بعضها يتبع أثر بعض. والقافِيَةُ أيضاً: القَفا. وقَفَوْتُ الرجلَ، إذا قذفته بفُجورٍ صريحاً. وفي الحديث: "لا حدَّ إلاّ في القَفْوِ البيِّن". وقَفَوْتُ الرجلَ أقْفوهُ قَفْواً، إذا رويته بأمرٍ قبيح، والاسم القِفْوَةُ. والقَفِيُّ والقَفِيَّةُ: الشيء يُؤْثر به الضيف والصبيّ. وكذلك القَفاوَةُ. يقال منه: قَفَوْتُهُ به قَفْواً، وأقْفيتُهُ به أيضاً، إذا أثرته به. ويقال: هو مُقْتَفًى به، إذا كان مُؤْثراً مكرماً والاسم القِفْوَةُ. ويقال: فلانٌ قِفْوَتي، أي خيرتي ممن أوثره. وفلانٌ قِفْوَتي، أي تُهمتي؛ كأنَّه من الأضداد. وقال بعضهم: قِرفتي. واقْتَفاهُ، أي اختاره. واقْتَفَى أثره وتَقَفَّاهُ، أي اتَّبعه. وقولهم: لا أفعله قَفا الدهرِ، أي أبداً.

### Türkçe

**القَفا** maksûrdur: boynun arkası; müzekker de yapılır müennes de. Çoğulu **قُفِيٌّ**dur. Azlıkta **أقْفاء** ve **أقْفِيَةٌ** üzere çoğul yapılır. Ebû Zeyd: **قَفَيْتُ** adamı **أقْفيهِ** **قَفْياً**; yani onun **قَفاهُ**’unu vurduğum zaman. Dedi ki: Ve bu bir **شاةٌ قَفِيَّةٌ**dir; yani ensesinden boğazlanmış. Başkası der ki: **قَفينَةٌ**; **النون** ziyadedir. Ve **قَفَوْتُ** izini **قَفْواً** ve **قُفُوًّا**; yani ona tâbi oldum. Ve **قَفَيْتُ** onun izi üzerine falan ile; yani onu ona tâbi kıldım. Yüce Allah dedi ki: “Sonra **قَفَّيْنا** onların izleri üzerine elçilerimizle.” Bundan (dır) **الكلام المُقَفَّى**. Bundan dolayı şiirin kafiyeleri adlandırıldı; çünkü bazısı bazısının izini tâbi olur. **القافِيَةُ** da: **القَفا**dır. Ve **قَفَوْتُ** adamı; onu açıkça bir fuhuş ile attığım zaman. Hadiste: “Açık olan **القَفْوِ**de (olmadıkça) had yoktur.” Ve **قَفَوْتُ** adamı **أقْفوهُ** **قَفْواً**; onu çirkin bir iş ile rivayet ettiğim zaman; isim **القِفْوَةُ**dir. Ve **القَفِيُّ** ile **القَفِيَّةُ**: misafir ve çocuk ile tercih edilen şey. Keza **القَفاوَةُ**. Ondan denir: **قَفَوْتُهُ** onunla **قَفْواً**; ve **أقْفيتُهُ** onunla da; yani onu onunla tercih ettiğim zaman. Ve denir: o, onunla **مُقْتَفًى به**dir; tercih edilen, ikram edilen olduğu zaman; isim **القِفْوَةُ**dir. Ve denir: falan, benim **قِفْوَتي**mdir; yani tercih ettiğim kimselerden hayırlım. Ve falan, benim **قِفْوَتي**mdir; yani ithamımdır; sanki o zıtlardandır. Bazıları dedi ki: **قِرفتي**. Ve **اقْتَفاهُ**; yani onu seçti. Ve **اقْتَفَى** izini ve **تَقَفَّاهُ**; yani ona tâbi oldu. Ve onların sözü: onu **قَفا الدهرِ** yapmam; yani ebeden.
