# قفس — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D8%B3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%81%D8%B3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قفس](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D8%B3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قفس

قفس الرجل قفسا وقفوسا: مات، وكذلك فقس، وهما لغتان، وكذلك طفس وفطس.
 وقفس الطبى قفسا: ربط يديه ورجليه، نقله ابن القطاع، والصاد لغة فيه.
 وقفس فلانا: أخذ بشعره وجذبه به سفلا، عن اللحياني.
 وقفس الشيء قفسا: أخذه أخذ انتزاع وغصب، بالغين والصاد، وفي بعض النسخ بتحريك الضاد، وكلاهما صحيحان.
 وقفس، كفرح: عظمت روثة أنفه.
 وقال الليث: الأقفس من الرجال: المقرف ابن الأمة.
 والأقفس: كل ما طال وانحنى، عن ابن عباد، كأنه مقلوب الأسقف، عن ابن الأعرابي.
 والقفساء: المعدة، وأنشد:
  ألقيت في قفسائه ما شغله قال ثعلب: معناه أطعمه حتى شبع.
 وقيل: القفساء هنا: البطن والقفساء: الأمة اللئيمة الرديئة، يقال: أمة قفساء، ولا تنعت بها الحرة، كقفاس، كقطام، قاله النضر.
 والقفس، بالضم: طائفة بكرمان، في جبالها،وكالأكراد، وأنشد:
  وكم قطعنا من عدو شرس
  زط وأكراد وقفس قفـس ويروى بالصاد أيضا.
 وتقفس: وثب، وهما يتقافسان بشعورهما، أي يتواثبان، أي يأخذ كل واحد منهما بشعر صاحبه.
 ومما ذكر الجوهري في هذا الحرف قفس قفاسا: أخذه داء في المفاصل كالتشنج، وذكره ابن القطاع أيضا في هذا الحرف، وقال الصاغاني: وقد انقلب على الجوهري هذا الحرف، والصواب بتقديم الفاء، ثم قال: على أن هذا التركيب غير موجود في أكثر نسخ الصحاح.
 وعبد أقفس: لئيم، عن النضر.

### Türkçe

**قفس** adamı **قفسا** ve **قفوسا**: öldü; aynı şekilde **فقس**; ve ikisi iki lugattır; aynı şekilde **طفس** ve **فطس**.

Ve **قفس** tabî **قفسا**: iki elini ve iki ayağını bağladı; onu İbnü’l-Kattâ‘ nakletti; ve **الصاد** onda bir lugattır.

Ve **قفس** falancayı: saçından tuttu ve onunla aşağıya doğru çekti; el-Lihyânî’den.

Ve **قفس** şeyi **قفسا**: onu koparıp alma ve gasbetme alışıyla aldı; **بالغين** ve **الصاد** ile; ve bazı nüshalarda **الضاد**’ın harekelenmesiyle; ve ikisi de sahihdir.

Ve **قفس**; **كفرح**: burnunun pisliği büyüdü.

Ve el-Leys dedi: erkeklerden **الأقفس**: cariyenin oğlu, aşağılık.

Ve **الأقفس**: uzayıp eğilen her şey; İbn Abbâd’dan; sanki **الأسقف**’ün ters çevrilmişi; İbnü’l-A‘râbî’den.

Ve **القفساء**: mide; ve inşâd etti:

  “Onun **قفسائه**’sine onu meşgul eden şeyi attım”

Sa‘leb dedi: manası: onu doyuncaya kadar yedirdi.

Ve denildi: buradaki **القفساء**: karın; ve **القفساء**: aşağılık, kötü, rezil cariye; “**أمة قفساء**” denir; ve hür kadın onunla vasıflandırılmaz; **كقفاس**; **كقطام**; onu en-Nadr söyledi.

Ve **القفس**; zamme ile: Kirman’da, onun dağlarında bir taife; ve Kürtler gibi; ve inşâd etti:

  “Ve nice sert düşmandan kestik
  Zıtt, ve Kürtler, ve **قفس** **قفـس**”

Ve **بالصاد** ile de rivayet olunur.

Ve **تقفس**: sıçradı; ve ikisi saçlarıyla **يتقافسان**; yani birbirlerine sıçrarlar; yani her biri diğerinin saçından tutar.

Ve el-Cevherî’nin bu harfte zikrettiklerinden: **قفس** **قفاسا**: eklemlerde kasılma gibi bir hastalık ona isabet etti; ve İbnü’l-Kattâ‘ da bu harfte onu zikretti; ve es-Sâgânî dedi: bu harf el-Cevherî’ye ters dönmüştür; ve doğrusu **الفاء**’yı öne almakladır; sonra dedi: bununla beraber bu terkib **الصحاح**’ın çoğu nüshalarında mevcut değildir.

Ve **عبد أقفس**: aşağılık; en-Nadr’dan.
