# قفعل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D8%B9%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%81%D8%B9%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قفعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%81%D8%B9%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قفعل

الاقْفِعْلالُ: تَشَنُّجُ الأَصابع والكف من بَرْد أَو داء، والجلد قد يَتَقَفْعَل فيَنْزَوِي كالأُذن المُقْفَعِلَّة، وفي لغة أُخرى: اقْلَعَفَّ اقْلِعْفافاً، وذلك كالجَذْب والجَبْذ. وفي حديث المِيلاد: يدٌ مُقْفَعِلَّة أَي متقبِّضة. يقال: اقْفَعَلَّت يدُه إِذا تَقَبَّضت وتشنَّجَت، وقيل: المُقْفَعِلُّ المُتَشَنِّجُ من بَرْد أَو كِبَر فلم يخصَّ به الأَنامِل، وقيل: المُقْفَعِلُّ اليابس اليَدِ؛ اقْفَعَلَّت يدُه وأَنامله اقْفِعْلالاً: تقبَّضت وتشنَّجَت؛ وفي الأَزهري: المُقْفَعِلُّ اليابس؛ وأَنشد شمر:
أَصْبَحْت بعد اللِّين مُقْفَعِلاَّ،
وبعد طِيب جَسَدٍ مُصِلاَّ
ققل: القَوْقَل: الذكَر من القَطا والحَجَل.
والقَواقِلُ: من الخَزْرَج
(* قوله «والقواقل من الخزرج إلخ» عبارة
القاموس: والقوقل اسم أبي بطن من الانصار، لأنه كان إذا اتاه انسان يستجير به او بيثرب قال له: قوقل في هذا الجبل وقد أمنت أي ارتق، وهم القواقلة) وكان يقال في الجاهلية للرجل إِذا استجار بيَثْرِب: قَوْقِل ثم قد أَمِنْت.والقاقُلَّى: نَبْت.

### Türkçe

**الاقْفِعْلالُ**: soğuktan yahut hastalıktan parmakların ve avucun kasılıp büzülmesi,
ve deri de **يَتَقَفْعَل** edebilir; böylece **المُقْفَعِلَّة** kulak gibi büzüşüp çekilir; başka bir dilde:
**اقْلَعَفَّ** **اقْلِعْفافاً**; bu da **الجَذْب** ve **الجَبْذ** gibidir. Doğum hadîsinde: **يدٌ مُقْفَعِلَّة** yani büzülmüş. Denir ki: **اقْفَعَلَّت** eli, **تَقَبَّضت** ve kasılıp büzüldüğü zaman
ve denildi: **المُقْفَعِلُّ** soğuktan yahut ihtiyarlıktan kasılıp büzülmüş olandır; bununla parmak uçlarını tahsis etmedi; ve denildi: **المُقْفَعِلُّ** eli kuru olan; **اقْفَعَلَّت** eli
ve parmakları **اقْفِعْلالاً**: **تقبَّضت** ve kasılıp büzüldü; ve Ezherî’de: **المُقْفَعِلُّ**
kuru olandır; ve Şemmer inşâd etti:
أَصْبَحْت بعد اللِّين مُقْفَعِلاَّ،
وبعد طِيب جَسَدٍ مُصِلاَّ

ققل: **القَوْقَل**: **القَطا** ve **الحَجَل**’in erkeği.
ve **القَواقِلُ**: **الخَزْرَج**’dendir
(* onun sözü: «**والقواقل من الخزرج إلخ**»; Kāmûs’un ibaresi: **والقوقل** Ensâr’dan bir karın babasının adıdır; çünkü ona bir insan gelip kendisiyle yahut Yesrib’le sığınma dilediğinde ona derdi ki: **قوقل** bu dağda, ve artık emniyettesin; yani yüksel/çık; ve onlar **القواقلة**’dir)
ve câhiliyyede, bir adama Yesrib’e sığındığı zaman denirdi: **قَوْقِل** sonra da
artık emniyettesin. ve **القاقُلَّى**: bir bitki.
