# ققب (ق-ق-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%82%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ق - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 4 sözlük

## Sözlükler (4)

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَيْقَبُ والقَيْقَبانُ: خشب تُتَّخذ منه السُروج.

##### Türkçe

**القَيْقَبُ** ve **القَيْقَبانُ**: Ondan eyerlerin yapıldığı ağaç.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَيْقَبُ: سَيرٌ يَدُورُ على القَرَبُوسَيْنِ كلَيْهما. والقَيْقَبُ والقَيْقَبانُ، عند العرب: خَشَبٌ تُعمل منه السُّرُوجُ؛ قال ابن دريد: وهو بالفارسية آزاذْدِرَخْت، وهو عند الـمُوَلَّدين سَيْرٌ يَعْتَرضُ وراءَ القَرَبُوسِ الـمُؤَخَّر؛ قال الشاعر: يَزِلُّ لِـبْدُ القَيْقَبِ الـمِركاحِ، *  عن مَتْنِه، مِنْ زَلَقٍ رَشَّاحِ فجعل القَيْقَبَ السَّرْجَ نفسه، كما يسمون النَّبْل ضالاً، والقوسَ شَوْحَطاً. وقال أَبو الهيثم: القَيْقَبُ شجر تُتَّخَذُ منه السُّروجُ؛ وأَنشد:
لَوْلا حِزَاماهُ ولَوْلا لَبَبُهْ،
لقَحَّمَ الفارِسَ لولا قَيْقَبُه،
والسَّرْجُ حتى قَدْ وَهَى مُضَبِّبُه
وهي الدُّكَيْنُ. قال: واللِّجامُ حَدائِدُ قد يَشْتَبك بعضُها في بعض، منها العِضَادَتانِ والـمِسْحَلُ، وهو تحت الذي فيه سَيْر العِنانِ، وعليه يسيل زَبَدُ فَمِه ودَمُه، وفيه أَيضاً فأْسُه، وأَطرافُه الحدائدُ الناتئةُ عند الذَّقَن، وهما رأْسا العِضَادَتَيْنِ؛ والعِضَادَتانِ: ناحيتا اللجام.
قال: والقَيْقَبُ الذي في وسط الفأْس؛ وأَنشد:
إِنيَ منْ قومِـيَ في مَنْصِبٍ، *  كمَوْضِعِ الفَـأْس من القَيْقَبِ فجعل القَيْقَبَ حديدةً في فأْس اللِّجامِ.
والقَيْقَبانُ: شجر معروف.

##### Türkçe

**القَيْقَبُ**: Her ikisi üzerine de dönen, **القَرَبُوسَيْنِ** üzerinde dolaşan bir kayış.

Ve **القَيْقَبُ** ile **القَيْقَبانُ**, Araplar katında: eyerlerin yapıldığı bir ağaçtır; İbn Düreyd dedi ki: o, Farsçada **آزاذْدِرَخْت**’tir; o, **الـمُوَلَّدين** katında ise, arka **القَرَبُوسِ**’un gerisinde enlemesine duran bir kayıştır; şair dedi ki:
يَزِلُّ لِـبْدُ القَيْقَبِ الـمِركاحِ، *  عن مَتْنِه، مِنْ زَلَقٍ رَشَّاحِ

Böylece **القَيْقَبَ**’i bizzat eyerin kendisi kıldı; nitekim **النَّبْل**’e **ضالاً** derler, ve yaya **شَوْحَطاً** (derler). Ebû’l-Heysem dedi ki: **القَيْقَبُ** eyerlerin alındığı bir ağaçtır;
ve okudu:
لَوْلا حِزَاماهُ ولَوْلا لَبَبُهْ،
لقَحَّمَ الفارِسَ لولا قَيْقَبُه،
والسَّرْجُ حتى قَدْ وَهَى مُضَبِّبُه

Ve o, **الدُّكَيْنُ**’dir. Dedi ki: ve **اللِّجامُ** birbirinin içine geçebilen demirlerdir; ondan **العِضَادَتانِ** ve **الـمِسْحَلُ** vardır; o, **العِنانِ** kayışının bulunduğu şeyin altındadır; ve onun üzerine ağzının köpüğü ve kanı akar; ve onda ayrıca onun **فأْسُه**’u vardır; ve uçları, çene yanında çıkıntı yapan demirlerdir; ve onlar, **العِضَادَتَيْنِ**’in iki başıdır; ve **العِضَادَتانِ**: **اللجام**’ın iki yanıdır.

Dedi ki: ve **القَيْقَبُ** **الفأْس**’un ortasında olan şeydir; ve okudu:
إِنيَ منْ قومِـيَ في مَنْصِبٍ، *  كمَوْضِعِ الفَـأْس من القَيْقَبِ

Böylece **القَيْقَبَ**’i **اللِّجامِ**’ın **فأْس**’unda bir demir kıldı.

Ve **القَيْقَبانُ**: bilinen bir ağaçtır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القيقب: السرج، قال الشاعر:
  يزل لبد القيقب المركاح                      عن متنه من زلق رشاح فجعل القيقب، السرج نفسه، كما يسمون النبل ضالا، والقوس شوحطا. و القيقب عند العرب:خشب،تتخذ، وقال أبو الهيثم: شجر، تعمل منه السروج ؛ وأنشد:
  لولا حزاماه، ولولا لببه                      لقحم الفارس لولا قيقبه والسرج حتى قد وهي مضببه وهي لدكين، كالقيقبان فيهما عن ابن دريد، وفي الأخير أشهر. قال ابن منظور: والقيقبان: شجر معروف. قال ابن دريد: وهو بالفارسية آزاد درخت.والقيقب: سير يدور على القربوسين كليهما. وقال ابن دريد: هو عند المولدين: سير يعترض وراء القربوس المؤخر. القيقب: الحديد الذي في وسطه فأس اللجام.
 قال الأزهري:وللجام حدائد قد يشتبك بعضها في بعض، منها العضادتان، والمسحل وهو تحت الذي فيه سير العنان، وعليه يسيل زبد فمه، ودمه، وفيه أيضا فأسه، وأطرافه الحدائد النائئة عند الذقن، وهما رأسا العضادتين، والعضادتان: ناحيتا اللجام.
 قال: والقيقب: الذي في وسط الفأس، وأنشد:
  إني من قومي في منصب                      كموضع الفأس من القيقب فجعل القيقب حديدة في فأس اللجام. والقيقاب: الخرزة تصقل بها الثياب، نقله أبو عمرو في ياقوته: القبقاب، وصحفه الأزهري فذكره في قيب، كما مرت الإشارة إليه.

##### Türkçe

**القيقب**: eyer; şair dedi ki:
  **يزل لبد القيقب المركاح**                      **عن متنه من زلق رشاح**
Böylece **القيقب**’i, eyerin kendisi yaptı; tıpkı okları **ضالا** diye, yayı da **شوحطا** diye adlandırdıkları gibi. Ve **القيقب** Araplar katında: ağaçtır; ondan yapılır. Ebû’l-Heysem dedi ki: ağaçtır; ondan eyerler yapılır; ve şu beyit okundu:
  **لولا حزاماه، ولولا لببه**                      **لقحم الفارس لولا قيقبه**
Ve eyer; artık o, **مضببه** olduğu hâlde; ve o, iki **دكين** içindir; ikisinde de **كالقيقبان** vardır. İbn Düreyd’den; ve sonuncusu daha meşhurdur. İbn Manzûr dedi ki: **والقيقبان**: bilinen bir ağaçtır. İbn Düreyd dedi ki: o, Farsçada **آزاد درخت**’tir. Ve **القيقب**: iki **قربوس**un her ikisinin üzerinde dolaşan kayıştır. İbn Düreyd dedi ki: o, müvelledler katında: arka **القربوس المؤخر**un gerisinde enlemesine duran kayıştır. **القيقب**: ortasında gemin **فأس**’ı bulunan demirdir.

Ezherî dedi ki: Gem için demirler vardır; bazısı bazısına kenetlenebilir; onlardan **العضادتان** vardır; ve **المسحل** vardır; o, **سير العنان**ın bulunduğu şeyin altındadır; onun üzerinde ağzının köpüğü ve kanı akar; ve onda ayrıca onun **فأس**’ı vardır; ve uçları, çene yanında çıkıntı yapan demirlerdir; ve onlar, **العضادتين**in iki başıdır; ve **العضادتان**: gemin iki yanıdır.

Dedi ki: ve **القيقب**: **الفأس**ın ortasında olan şeydir; ve şu beyit okundu:
  **إني من قومي في منصب**                      **كموضع الفأس من القيقب**
Böylece **القيقب**’i gemin **فأس**’ında bir demir yaptı. Ve **القيقاب**: elbiselerin onunla parlatıldığı boncuktur; Ebû Amr onu **ياقوته**’unda **القبقاب** olarak nakletti; Ezherî onu tashif etti de onu **قيب** maddesinde zikretti; daha önce ona işaret geçtiği üzere.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَيْقَبٌ
قَيْقَبٌ ذ and ↓ قَيْقَبَانٌ A certain wood of which horses' saddles are made; (IDrd, S, O, K;) called in Pers. آزَاد دِرَخْت. (IDrd, S, O.) [See also قَبْقَبٌ, in art. قب.] ― -b2- And, both words, A horse's saddle itself. (IDrd, O, K.) [See, again, قَبْقَبٌ.] ― -b3- And the former word signifies A strap, or thong, that surrounds the pommel and troussequin of a horse's saddle: (O, K:) or, as used by post-classical authors, a strap, or thong, that is put across behind the troussequin of a saddle. (IDrd, TA.) ― -b4- And [The bit-mouth, or mouth-piece of a bit; also called the شَكِيمَة; i. e.] the part of a bit in the middle of which is the فَأْس. (O, K.)

قَيْقَابٌ
قَيْقَابٌ ذ The خَرَزَة [app. a polished stone, or a shell,] with which cloths are glazed. (O, K.) [See also قَبْقَابٌ, last sentence, in art. قب.]

قَيْقَبَانٌ
قَيْقَبَانٌ ذ : see the first paragraph, above.

##### Türkçe

قَيْقَبٌ
**قَيْقَبٌ** ذ ve ↓ **قَيْقَبَانٌ**: atların eyerlerinin yapıldığı belirli bir ağaç; (IDrd, S, O, K;) Farsçada آزَاد دِرَخْت diye adlandırılır. (IDrd, S, O.) [Ayrıca bk. **قَبْقَبٌ**, قب maddesinde.] ― -b2- Ve her iki kelime: bir at eyeri bizzat kendisi. (IDrd, O, K.) [Yine bk. **قَبْقَبٌ**.] ― -b3- Ve önceki kelime: bir at eyerinin ön kaşı ve arka kaşını kuşatan bir kayış yahut tasma: (O, K:) yahut, müteahhir müelliflerce kullanıldığı üzere, bir eyerin arka kaşının gerisinden arkaya doğru enlemesine konulan bir kayış yahut tasma. (IDrd, TA.) ― -b4- Ve [gemin ağızlığı, yahut gemin ağız parçası; ayrıca **شَكِيمَة** diye de adlandırılır; yani] ortasında **فَأْس** bulunan gemin parçası. (O, K.)

قَيْقَابٌ
**قَيْقَابٌ** ذ: kumaşların parlatıldığı **خَرَزَة** [görünüşe göre cilalı bir taş yahut bir kabuk] (O, K.) [Ayrıca bk. **قَبْقَابٌ**, قب maddesinde, son cümle.]

قَيْقَبَانٌ
**قَيْقَبَانٌ** ذ: yukarıdaki ilk paragrafa bak.
