# ققز (ق-ق-ز) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%B2
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%82%D8%B2

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ق - ز
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%B2/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَافُوزَةُ: كالقازُوزَة هي أَعلى منها، أَعجمية معرّبة. قال أَبو عبيد في كتاب ما خالفت فيه العامة لغات العرب: هي قاقُوزَةٌ وقازُوزَة للتي تسمى قاقُزَّةً. قال ابن السكيت: أَما القاقُزَّة فمولَّدة؛ وأَنشد للأُقَيْشِر الأُسَدِيِّ واسمه المُغِيرَةُ بنُ الأَسود:
أَفْنى تِلادي وما جَمَّعْتُ من نَشَبٍ
قَرْعُ القَوافِيزِ أَفواه الأَبارِيقِ
كأَنَّهُنَّ، وأَيْدي الشَّرْبِ مُعْمَلَةٌ،
إِذا تَلأْلأْنَ في أَيدي الغَرانِيقِ،
بناتُ ماءٍ تُرى، بِيضٌ جآجِئُها،
حُمْرٌ مناقِرُها، صُفْرُ الحَمالِيقِ
التِّلادُ: المال القديم الموروث. والنَّشَبُ: الضِّياع والبساتين التي لا يقدر الإِنسان أَن يرحل بها. والقواقيز: جمع قاقُوزَة، وهي أَوانٍ يشرب بها الخمر. والغرانيق: شُبَّان الرجال، واحدهم غُرْنُوقٌ. قال: ويقال غِرْنَوْقٌ وغِرْناقٌ وغُرانِقٌ. وبنات ماء: طير من طير الماء طوال الأَعناق. والجُؤْجُؤُ: الصَّدْرُ، ومن رفع أَفواه الأَباريق جعلها فاعلة بالقَرْع، وتكون القوافيز في موضع مفعول تقديره أَن قرعت القواقيزَ أَفواه، ومن نصب الأَفواه كانت القواقيز فاعلة في المعنى، تقديره أَن قرعت القواقيزُ أَفواه، والمعنى واحد لأَن الأَباريق تقرع القواقيز والقواقيز تقرع الأَباريق، فكل منهما قارع مقروع، والقاقُزَّة لغة؛ قال النابغة الجَعْديُّ:كأَنِّي إِنما نادَمْتُ كِسْرى،
فلي قاقُزَّة وله اثنَتانِ
وقيل: لا تقل قاقُزَّة، وقال يعقوب: القاقُزَّة مولَّدة، وقال أَبو حنيفة: القاقُزَّة الطَّاسُ. الليث: القاقُزَّة مَشْرَبَةٌ دون القَرْقارَة، وهي معرّبة. قال الليث: وليس في كلام العرب، مما يفصل، أَلف بين حرفين مثلين مما يرجع إِلى بناء قَقْز، وأَما بابِلُ فهو اسم بلدة، وهو اسم خاص لا يجري مجرى اسم العوام.
والقاقُزَّانُ: ثَغْرٌ بقَزْوِينَ تَهُبُّ في ناحيته ريح شديدة؛ قال الطرماح:
بفَجِّ الريح فَجّ القاقُزان

##### Türkçe

**القَافُوزَةُ**: **القازُوزَة** gibi; o, ondan daha yüksektir; yabancı (kökenli) olup Arapçalaştırılmıştır. Dedi ki
Ebû Ubeyd, “Avâmın Arapların dillerine muhalefet ettiği şeyler” kitabında: O, **قاقُوزَةٌ** ve **قازُوزَة**
**قاقُزَّةً** diye adlandırılan içindir. İbnü’s-Sikkît dedi ki: **القاقُزَّة** ise, müvelleddir; ve inşâd etti
el-Uḳayşir el-Esedî için—adı el-Muġîra b. el-Esved’dir:
أَفْنى تِلادي وما جَمَّعْتُ من نَشَبٍ
قَرْعُ القَوافِيزِ أَفواه الأَبارِيقِ
كأَنَّهُنَّ، وأَيْدي الشَّرْبِ مُعْمَلَةٌ،
إِذا تَلأْلأْنَ في أَيدي الغَرانِيقِ،
بناتُ ماءٍ تُرى، بِيضٌ جآجِئُها،
حُمْرٌ مناقِرُها، صُفْرُ الحَمالِيقِ
**التِّلادُ**: eski, miras kalmış maldır. **النَّشَبُ**: insanın onunla göç edemediği mülkler ve bahçelerdir. **القواقيز**: **قاقُوزَة**’nin çoğuludur; o, şarap içilen kaplardır. **الغرانيق**: erkeklerin gençleridir; onların teki **غُرْنُوقٌ**tur. Dedi ki: Ve denilir:
**غِرْنَوْقٌ** ve **غِرْناقٌ** ve **غُرانِقٌ**. **بنات ماء**: su kuşlarından, boyunları uzun bir kuştur. **الجُؤْجُؤُ**: göğüstür; ve kim ibriklerin ağızlarını رفع ederse onu **بالقَرْع** ile fâil kılar; ve **القوافيز** mef‘ûl yerinde olur; takdiri: “**القواقيزَ** ibriklerin ağızlarını çarptı”dır. Kim **الأَفواه**’ı nasb ederse **القواقيز** mânada fâil olur; takdiri: “**القواقيزُ** ağızları çarptı”dır. Mâna birdir; çünkü ibrikler **القواقيز**’i çarpar ve **القواقيز** ibrikleri çarpar; böylece her biri çarpan ve çarpılandır. Ve **القاقُزَّة** bir lugattır; dedi ki en-Nâbiġa
el-Ca‘dî:
كأَنِّي إِنما نادَمْتُ كِسْرى،
فلي قاقُزَّة وله اثنَتانِ
Ve denildi: **قاقُزَّة** deme. Ya‘kūb dedi ki: **القاقُزَّة** müvelleddir. Ebû
Hanîfe dedi ki: **القاقُزَّة** **الطَّاسُ**tur. el-Leys: **القاقُزَّة** **القَرْقارَة**’den aşağı bir içme kabıdır;
ve o, Arapçalaştırılmıştır. el-Leys dedi ki: Arapların sözünde—ayrıştırılan şeylerden—iki benzer harf arasında bir elif yoktur; **قَقْز** binasına dönen şeylerden. **بابِلُ** ise bir beldenin adıdır; o, özel bir addır; avâm adının yürüdüğü yol üzere cereyan etmez.

**والقاقُزَّانُ**: Kazvîn’de bir boğazdır; onun tarafında şiddetli bir rüzgâr eser; dedi ki
et-Tırimmâḥ:
بفَجِّ الريح فَجّ القاقُزان

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%B2/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القاقز، مر ذكره في ق-ز-ز وأورد بالحمرة بناء على أنه مستدرك على الجوهري، وليس كذلك، بل ذكره الجوهري مع نظائره في ق-ز-ز فتأمل.

##### Türkçe

**القاقز**: Daha önce **ق-ز-ز**’de zikredildi; ve onun, **الجوهري**’ye müstedrek olduğu esasına binaen kırmızıyla getirildi; öyle değildir; bilakis **الجوهري** onu benzerleriyle birlikte **ق-ز-ز**’de zikretti; öyleyse düşün.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D8%B2/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَاقَوزَةٌ
قَاقَوزَةٌ ذ and قَافُزَّةٌ: see طَاسٌ.

##### Türkçe

**قَاقَوزَةٌ**

**قَاقَوزَةٌ** **ذ** ve **قَافُزَّةٌ**: **طَاسٌ**’a bak.
