# ققق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%82%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ققق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ققق

القَقَّةُ: حدث الصبيّ، وقال بعضهم: إنما هو قِقَةٌ، بكسر القاف الأولى وفتح الثانية وتخفيفها؛ ابن سيده: القاف مضاعفة، في حديث ابن عمر أنه قيل له: ألا تُبايعُ أمير المؤمنين؟ يعني عبد الله بن الزبير، فقال: والله ما شبَّهت بيعتكم إلا بقَقَّة، أتعرف ما قَقَّة الصبي؟ يحْدِثُ ثم يضع يده في حدثه فتقول له أمه: قَقَّة. قال الأزهري: لم يجيء ثلاثة أحرف من جنس واحد، فاؤها وعينها ولامها حرف واحد، إلا قولهم قعد الصبيُّ على قَقَقِهِ وصَصَصِه أي حدثه؛ قال ابن سيده: قعد الصبي على قَعَقِه؛ حكاها الهروي في الغريبين وهو من الشذوذ والضعف بحيث تراه. التهذيب: في الحديث أن فلاناً وضع يده في قَقَّة؛ قال شمر: قال الهوازي القَقَّةُ مَشْيُ الصبيّ وهو حدَثه، قال: وإذا أحدث الصبي قالت أمه: قَقَّةٌ دَعْهُ، قَقَّةٌ دَعْهُ، قَقَّةٌ دعه، فرفع ونوّن وقال وقع فلان في قَقَّة إذا وقع في رأي سوء. ابن الأعرابي: القَقَقَةُ الغربان الأهلية. الخطابي: قَقَّة شيء يردده الطفل على لسانه قبل أن يتدَرَّب بالكلام، فكأن ابن عمر أراد تلك بيعة تولاها الأحداث ومن لا يعتبر به؛ وقال الزمخشري: وهو صوت يصوَّت به الصبي أو يصوَّت له به إذا فَزِع من شيء أو فُزِّع إذا وقع في قذر، وقيل: القَقَّة العِقْيُ الذي يخرج من بطن الصبي حين يولد، وإياه عنى ابن عمر حين قيل له: هلا بايعت أخاك عبد الله بن الزبير؟ فقال: إن أخي وضع يده في قَقَّة أي لا أنْزِع يدي من جماعة وأضعها في فرقة.

### Türkçe

**القَقَّةُ**: çocuğun dışkısı; bazıları dedi ki: o ancak **قِقَةٌ**’dir; birinci **القاف**’ın kesri, ikincinin fethi ve hafifletilmesiyle. İbn Sîde: **القاف** katlanmıştır; İbn Ömer hadîsinde: ona “Müminlerin emîrine biat etmeyecek misin?” denildiği (yani Abdullah b. ez-Zübeyr kastedilerek), o da dedi ki: “Vallahi sizin biatinizi ancak bir **قَقَّة**’ye benzettim; çocuğun **قَقَّة**’sinin ne olduğunu bilir misin? Dışkılar, sonra elini dışkısına koyar; annesi ona: **قَقَّة** der.” Ezherî dedi ki: “Tek bir cinsten üç harf gelmedi; başı, ortası ve sonu tek bir harf olan (bir kelime) gelmedi; ancak onların ‘Çocuk **قَقَقِهِ** ve **صَصَصِه** üzerine oturdu’ sözleri müstesna; yani dışkısı.” İbn Sîde dedi ki: “Çocuk **قَعَقِه** üzerine oturdu”; Herevî bunu “el-Ğarîbeyn”de nakletti; bu, gördüğün üzere, şâzlık ve zayıflıktandır.

**التهذيب**: Hadîste: “Falanca elini bir **قَقَّة**’ye koydu” (diye geçer). Şemmer dedi ki: Hevâzî dedi ki: **القَقَّةُ** çocuğun yürümesidir; o da onun dışkısıdır. Dedi ki: Çocuk dışkıladığında annesi der ki: **قَقَّةٌ دَعْهُ**، **قَقَّةٌ دَعْهُ**، **قَقَّةٌ دعه**; (Hevâzî) yükseltti ve tenvinledi. Ve “Falanca bir **قَقَّة**’ye düştü” denir; kötü bir görüşe düştüğünde.

İbnü’l-A‘râbî: **القَقَقَةُ** evcil kargalardır. Hattâbî: **قَقَّة** çocuğun, konuşmaya alışmadan önce dili üzerinde tekrarladığı bir şeydir; sanki İbn Ömer, o biati kastetti: onu yaşça küçükler ve kendisine itibar edilmeyen kimseler üstlenmiştir. Zemahşerî dedi ki: O, çocuğun seslendiği bir sestir; yahut bir şeyden korktuğunda ona bununla seslenilir; veya pisliğe düştüğünde korkutulmuş olur. Ve denildi ki: **القَقَّة** çocuğun doğduğunda karnından çıkan **العِقْيُ**’dir; İbn Ömer’in kastettiği de budur; ona “Kardeşin Abdullah b. ez-Zübeyr’e biat etseydin ya?” denildiğinde, dedi ki: “Kardeşim elini bir **قَقَّة**’ye koydu”; yani “Elimi cemaatten çekip bir fırkaya koymam.”
