# ققق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%82%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ققق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ققق

القققة، محركة أهمله الجوهري. وقال ابن الأعرابي: هي الغربان الأهلية وقد سبق في غ ق ق عنه أن الغققة: الخطاطيف الجبلية. والقققة: حدث الصبي. قال ابن سيده: حكاها الهروي في الغريبين، وهو من الشذوذ والضعف بحيث تراه. وقال الأزهري: لم يجئ ثلاثة أحرف من جنس واحد فاؤها وعينها ولامها حرف واحد إلا قولهم: قعد الصبي على قققه، وصصصه، أي: حدثه. قلت: وسبق البحث فيه في حرف الصاد كالققة، مشددة. رواه شمر عن الهوازني. قال: وإذا سلح الصبي قالت أمه: ققة دعه ققة دعه ققة دعه، فرفع ونون، وتكسر القاف أيضا على قول بعض. وفي حديث ابن عمر رضي الله عنهما: أن الحنتف بن السجف قال له: ما يبطئ بك عن ابن الزبير - رضي الله عنهما - ? فقال: والله ما شبهت بيعتهم إلا بققة. أتعرف ما ققة الصبي? يحدث فيضع يده في حدثه، فتقول أمه: ققة. وقال شمر: يقال: وقع فلان في ققة أي: في رأي سوء. أو حدث الصبي: ققة، كبقة، وهذا قد تقدم له قريبا، فذكره ثانيا تكرار. أو ققة، كثقة رواها هكذا عب الله بن نصر، فلو قال كالققة مشددة ويكسر ويفخفف كثقة كان أحسن. وقيل: الققة. صوت يصوت به الصبي أو يصوت له به إذا فزع من شيء مكروه، أو فزع إذا وقع في قذر، قاله الزمخشري. ومما يستدرك عليه: الققة، بالكسر مع التشديد، هي العقي الذي يخرج من بطن الصبي حين يولد، قاله الجاحظ. وقال الخطابي: ققة: شيء يردده الطفل على لسانه قبل أن يتدرب بالكلام. وقق الصبي يقق ققا وقققا: أحدث.

### Türkçe

**القققة**، harekeli; Cevherî onu ihmal etti. İbnü’l-A‘râbî dedi ki: O, evcil kargalardır; ondan, **غ ق ق**’da daha önce geçti ki **الغققة**: dağ kırlangıçlarıdır. Ve **القققة**: çocuğun dışkısıdır. İbn Sîde dedi ki: Herevî onu **الغريبين**’de hikâye etti; o, gördüğün üzere, şâzlık ve zayıflıktandır. Ezherî dedi ki: Başında, ortasında ve sonunda bir tek harf olan, aynı cinsten üç harf gelmedi; ancak onların sözü: “Çocuk **قققه**’sinin ve **صصصه**’sinin üzerine oturdu”; yani: dışkıladı. Ben dedim ki: Onun hakkında araştırma **حرف الصاد**’da daha önce geçti; **كالققة** (şeddeli). Şemmer onu Hevâzinî’den rivayet etti. Dedi ki: Çocuk dışkıladığı zaman annesi der ki: **ققة** bırak onu, **ققة** bırak onu, **ققة** bırak onu; böylece ref‘ ile ve tenvinli olur; bazılarına göre **القاف** da kesrelenir. İbn Ömer hadîsinde—Allah ikisinden de razı olsun—: Hantef b. es-Secf ona dedi ki: Seni İbnü’z-Zübeyr’den—Allah ikisinden de razı olsun—alıkoyan nedir? O dedi ki: Vallahi onların biatini ancak bir **ققة**’ye benzettim. Çocuğun **ققة**’sinin ne olduğunu bilir misin? Dışkılar da elini dışkısına koyar; annesi der ki: **ققة**. Şemmer dedi ki: Denir ki: Falan **ققة**’ye düştü; yani: kötü bir görüşe. Yahut çocuğun dışkısı: **ققة**; **كبقة** gibi; bu, ona yakın zamanda geçmişti; onu ikinci defa tekrar olarak zikretti. Yahut **ققة**; **كثقة** gibi; Abdullah b. Nasr onu böyle rivayet etti; eğer “**كالققة** (şeddeli); kesrelenir ve **كثقة** gibi hafifletilir” deseydi daha iyi olurdu. Ve denildi ki: **الققة**: çocuğun ses çıkardığı yahut kendisine onunla ses çıkarıldığı bir sestir; hoş olmayan bir şeyden korktuğu zaman, yahut pisliğe düştüğü zaman korkar; Zemahşerî söyledi. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: **الققة**; kesre ile, şedde ile: çocuğun doğduğu zaman karnından çıkan kusmuktur; Câhiz söyledi. Hattâbî dedi ki: **ققة**: çocuğun, konuşmaya alıştırılmadan önce dilinde tekrarladığı bir şeydir. Ve **وقق الصبي يقق ققا وقققا**: dışkıladı.
