# ققل (ق-ق-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%82%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ق - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 2 sözlük

## Sözlükler (2)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَوْقَل: الذكَر من القَطا والحَجَل.
والقَواقِلُ: من الخَزْرَج
(* قوله «والقواقل من الخزرج إلخ» عبارة
القاموس: والقوقل اسم أبي بطن من الانصار، لأنه كان إذا اتاه انسان يستجير به او بيثرب قال له: قوقل في هذا الجبل وقد أمنت أي ارتق، وهم القواقلة) وكان يقال في الجاهلية للرجل إِذا استجار بيَثْرِب: قَوْقِل ثم قد أَمِنْت.والقاقُلَّى: نَبْت.

##### Türkçe

**القَوْقَل**: **القَطا** ve **الحَجَل**’den erkek (olan).

Ve **القَواقِلُ**: **الخَزْرَج**’dendir.
(* “Ve **القواقل** **الخزرج**’dendir ilh.” sözü, **القاموس**’un ibaresidir: Ve **القوقل**, **الانصار**’dan bir karın babasının adıdır; çünkü ona bir insan gelip onunla himaye dilerse yahut **يثرب**’de (himaye dilerse) ona derdi ki: Bu dağda **قوقل** et ve emniyete erdin; yani yüksel/çık. Ve onlar **القواقلة**’dir.)

Ve cahiliyede, bir adam **يثرب**’de himaye dilediği zaman denirdi: **قَوْقِل**; sonra (da): emniyete erdin.

Ve **القاقُلَّى**: bir bitki.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%82%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القوقل، ذكر الحجل والقطا. أيضا: اسم أبي بطن من الأنصار، قال بعض المحدثين: اسمه ثعلبة بن دعد بن فهر بن ثعلبة بن غنم بن عوف بن الخزرج، وهو قول أبي عمرو، وبه فسروا حديث فتح خيبر:  هذا قاتل ابن قوقل  ، وقالوا هو النعمان بن مالك بن ثعلبة، هذا وقال ابن الكلبي: اسم قوقل، غنم بن عوف بن عمرو بن عوف بن الخزرج، ومثله لابن دريد، سمي به لأنه كان إذا أتاه إنسان يستجير به ولو قال: مستجير، كان أخصر أو بيثرب قال له: قوقل في هذا الجبل، وقد أمنت: أي ارتق، وفي المقدمة: أي انصرف واسع ولا تخش، وهم القواقلة. وقال ابن هشام: لأنهم كانوا إذا أجاروا أحدا أعطوه سهما، وقالوا قوقل به حيث شئت: أي سر به حيث شئت. والقاقلة، بتشديد اللام: ثمر نبات هندي من العطر والأفاويه هو الهيل بوا، أو الهال، والعامة تقول: حب هان، وقال داود الحكيم: هو حب يخرج من أصل نحو ذراعين، عريض الورق، خشن حاد الرائحة، يكون فيه هذا الحب، كما يرى بهذه الصورة، وهو ذكر مثلث الشكل، بين طول واستدارة، يتفرك عن الشكل المذكور، وقد رصفت فيه الحبات، كل حبة كالعدسة، لكنها ليست مفرطحة، مقو للمعدة والكبد، نافع للغثيان بماء الرمان والأعلال الباردة، حابس يفرح تفريحا عظيما، وينفع الرياح الغليظة والصرع سعوطا، والسدد بالسكنجبين، والقاقلة الكبيرة وهي الأنثى المعروفة بالحبشي أشد قبضا من الصغيرة وأقل حرافة، ومنابت الكل بأرض الدكن وجبال ملعقة. والقاقلى مقصورة مخففة: نبات كنبات الأشنان، مالح، وقد ترعاه الإبل، يدر البول واللبن، ويسهل الماء الأصفر ويدر الفضلات كلها، ويفتح السدد، ويحرك الباه بقوة، وينفع من أوجاع الظهر والوركين مطلقا. ومما يستدرك عليه: قوقل: اسم أطم لبني غنم وسالم ابني عوف، وبه سميت القواقلة، قاله الشريف أبو جعفر الأفطسي النسابة. وقال غيره: القوقلة: ضرب من المشي.

##### Türkçe

**القوقل**: keklik ve çöl kekliği erkeği. Ayrıca: Ensâr’dan bir karın babasının adı. Bazı muhaddisler dedi ki: onun adı, **ثعلبة بن دعد بن فهر بن ثعلبة بن غنم بن عوف بن الخزرج**’dir; bu, Ebû Amr’un sözüdür; ve onunla Hayber’in fethi hadisini tefsir ettiler: “Bu, İbn **قوقل**’ün katilidir”; ve dediler ki: o, **النعمان بن مالك بن ثعلبة**’dir. Bu iken İbnü’l-Kelbî dedi ki: **قوقل**’ün adı, **غنم بن عوف بن عمرو بن عوف بن الخزرج**’dir; ve bunun benzeri İbn Düreyd’indir. Onunla adlandırıldı; çünkü ona bir insan gelip onunla sığınma talep ettiğinde, “sığınan” dese bile, daha kısa olurdu; yahut Yesrib’de ona dedi ki: “Bu dağda **قوقل**”; ve emniyete alındın: yani yüksel. Ve mukaddimede: yani dön ve genişle ve korkma. Ve onlar **القواقلة**’dir. İbn Hişâm dedi ki: çünkü onlar birini himayeye aldıklarında ona bir ok verirlerdi; ve “Onunla **قوقل** et, dilediğin yerde”: yani onunla dilediğin yerde yürü, dediler.

**القاقلة**, lâm’ın şeddeli olmasıyla: güzel koku ve baharatlardan Hint bir bitkinin meyvesi; o, **الهيل بوا**’dır, yahut **الهال**’dır. Avam der ki: **حب هان**. Dâvûd el-Hakîm dedi ki: o, kökten yaklaşık iki arşın çıkar; yaprağı geniş; kaba, keskin kokulu; içinde bu tane bulunur; bu suretle görüldüğü gibi. Ve o, şekli üçgen olan erkektir; uzunluk ile yuvarlaklık arasında; zikredilen şekilden ufalanır; ve taneler onun içinde dizilmiştir; her tane mercimek gibidir, fakat yassılaştırılmış değildir. Mide ve karaciğeri kuvvetlendiricidir; nar suyu ile bulantıya ve soğuk hastalıklara faydalıdır; tutucudur; büyük bir ferahlatma ile ferahlatır; kalın rüzgârlara ve sara’ya buruna çekme olarak fayda verir; ve tıkanıklıklara sirkencübin ile. Ve **القاقلة الكبيرة**; o, Habeşî diye bilinen dişidir; küçüğünden daha şiddetli kabzedicidir ve daha az yakıcıdır. Ve hepsinin bitiş yerleri Dekken toprağında ve **جبال ملعقة**’dadır.

**القاقلى** maksûre, muhaffefe: **الأشنان** bitkisi gibi bir bitki; tuzludur; develer onu otlayabilir. İdrarı ve sütü artırır; sarı suyu ishâl eder ve bütün artık maddeleri artırır; tıkanıklıkları açar; cinsel güdüyü kuvvetle harekete geçirir; bel ve kalça ağrılarından mutlak olarak fayda verir.

Ve ona istidrâk olunanlardandır: **قوقل**: **غنم** ve **سالم**; **عوف**’un iki oğlu için bir kale adıdır; ve onunla **القواقلة** adlandırıldı. Bunu, nesep âlimi Şerîf Ebû Ca‘fer el-Aftasî söyledi. Ve başkası dedi ki: **القوقلة**: yürüyüşten bir türdür.
