# قلا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلا](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قلا

قَلَيْتُ السويق واللحم فهو مَقْليٌّ، وقَلَوْتُهُ فهو مَقْلُوٌّ لغة. والرجل قَلاَّءٌ. والقَلِيَّةُ من الطعام، والجمع قَلايا. والمِقْلاةُ والمِقْلى: الذي يُقْلَى عليه، وهما مِقْلَيانِ، والجمع المَقالي. وقَلا العير أُتُنَهُ يَقْلوها قَلْواً، إذا طردَها وساقَها. والقِلى: البغض؛ فإن فتحت القاف مددت. تقول: قَلاهُ يَقْليهِ قِلًى وقَلاءً، ويَقْلاهُ لغة طيِّئ. وتَقَلَّى، أي تَبَغَّضَ. وقال:
أسِيئي بنا أو أحسني لا مَلومَةً		لدينا ولا مَقْلِيَّةً إن تَقَـلَّـتِ
خاطَبها ثم غايَبَ. أبو عمرو: المِقلاءُ على مِفعالٍ، والقُلَةُ مخففةً: عودان يلعب بهما الصبيان. والمِقْلاءُ: الذي يضرب به، والقُلَةُ: الصغيرة التي تنصب. تقول: قَلَوْتُ القُلَةَ أقْلو قَلْواً، وقَلَيْتُ أقْلي قَلْياً لغة. والجمع قُلاتٌ وقُلونَ وقِلونَ. والقِلْوَ بالكسر: الحمار الخفيف. والقِلْيُ: الذي يتخذ من الأشنان. والقَلَوْلي: الطائر الذي يرتفع في طيرانه. وقد اقْلَوْلى، أي ارتفع. والمُقْلَوْلي: المتجافي المستوفر. يقال: اقْلَوْلى الرجل في أمره، إذا انكمش. واقْلَوْلَتِ الحُمُرُ في سرعتها. وقَلَت الناقة براكبها قَلْواً، إذا تقدَّمَتْ به.

### Türkçe

**قَلَيْتُ** **السويق** ve **اللحم**; o hâlde o **مَقْليٌّ**dur; ve onu **قَلَوْتُ**; o hâlde o **مَقْلُوٌّ**dur; (bu) bir dildir. Ve adam **قَلاَّءٌ**dur. Ve **القَلِيَّةُ** yiyecekten (bir şey)dir; çoğulu **قَلايا**dır. Ve **المِقْلاةُ** ve **المِقْلى**: üzerinde kızartma yapılan (şey)dir; ikisi **مِقْلَيانِ**dir; çoğulu **المَقالي**dir. Ve **قَلا** yük hayvanı dişi eşeğini **أُتُنَهُ** **يَقْلوها** **قَلْواً**; onu kovup sürdüğü zaman. Ve **القِلى**: buğz (nefret)tir; çünkü **القاف**’ı fethedersen uzatırsın. Dersin ki: onu **قَلاهُ** **يَقْليهِ** **قِلًى** ve **قَلاءً** (olarak); ve **يَقْلاهُ** (da) **طيِّئ** dili (olarak). Ve **تَقَلَّى**: yani buğz etti. Ve dedi ki:
Bize kötülük et ya da iyilik et; (buna) kınama yoktur
Yanımızda; ve eğer buğz edersen ne bir **مَقْلِيَّةً** vardır.

Ona hitap etti, sonra gaib (üçüncü şahıs) yaptı. **أبو عمرو**: **المِقلاءُ** **مِفعالٍ** vezni üzerinedir; ve **القُلَةُ** hafifletilmiş olarak: iki çubuktur; çocuklar onlarla oynarlar. Ve **المِقْلاءُ**: onunla vurulan (şey)dir; ve **القُلَةُ**: dikilen küçük (şey)dir. Dersin ki: **قَلَوْتُ** **القُلَةَ** **أقْلو** **قَلْواً**; ve **قَلَيْتُ** **أقْلي** **قَلْياً** (bu) bir dildir. Çoğulu **قُلاتٌ** ve **قُلونَ** ve **قِلونَ**dur. Ve **القِلْوَ** kesre ile: hafif eşektir. Ve **القِلْيُ**: **الأشنان**’dan yapılan (şey)dir. Ve **القَلَوْلي**: uçuşunda yükselen kuştur. Ve gerçekten **اقْلَوْلى**; yani yükseldi. Ve **المُقْلَوْلي**: uzak duran, dolgun (olan)dır. Denir ki: adam işinde **اقْلَوْلى**; içine kapanıp büzüştüğü zaman. Ve eşekler süratlerinde **اقْلَوْلَتِ**. Ve dişi deve binicisiyle **قَلَت** **قَلْواً**; onu (biniciyi) öne geçirdiği zaman.
