# قلد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلد](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: قلد

قَلَدَ
1 قَلَدَ ذ , (aor. قَلِدَ , inf. n. قَلْدٌ, L.) He twisted, wound, or wreathed, a thing (or anything, L,) upon (على) another thing; (L, K;) as a قُلْب (the ornament so called) upon another قُلْب. (L.) ― -b2- [Hence,] aor. and inf. n. as above (S, L) He twisted a rope. (S, L, K.) قُلِدَ حَبْلُهُ (tropical:) His rope was twisted: said of an old man who has become weak in judgment by reason of age, and whose opinion is not regarded. (IAar, L.) ― -b3- [Hence, also,] He made a piece of iron slender, and twisted, wound, or wreathed, it (K) upon a similar piece, (TA,) or upon another thing. (K.) ― -b4- قَلَدَتْهُ الحُمَّى, (aor. قَلِدَ , inf. n. قَلْدٌ, L,) (assumed tropical:) The fever seized him every day. (L, K.) See قِلْدٌ. -A2- قَلَدَ, (aor. قَلِدَ , inf. n. قَلْدٌ, L,) He irrigated growing corn. (L, K.) -A3- قَلَدَ, aor. قَلِدَ , (inf. n. قَلْدٌ, L,) He collected water in a tank or cistern, (L, K,) and milk in a skin, (IAar, L, K,) ladling each out with a bowl, and pouring it into the tank or the skin, (AZ,) and clarified butter in a skin, (L,) and beverage, or wine, in his belly. (L, K.) See also قرد. ― -b2- قَلَدَ مِنَ الشَّرَاب فِى جَوْفِهِ He drank of the beverage, or wine. (IKtt.)

قَلَّدَهَا
2 قَلَّدَهَا ذ , inf. n. تَقْلِيدٌ; (S;) and قلّدها قِلَادَةً; (Msb, K;) He put a قلادة [or necklace] upon her (a woman's, S, Msb) neck; (S, * K;) attired her therewith. (Msb.) [And so,] قَلَدْتُهُ السَّيْفَ, I hung upon him the sword, putting its suspensory belt or cord upon his neck or shoulder. (A.) [And] قلّد البَدَنَةَ, inf. n. تَقْلِيدٌ, He hung upon the neck of the camel or cow or bull brought as an offering to Mekkeh for sacrifice something to show that it was such an offering; (T, S, A, L, K, &c.;) namely, an old worn-out sandal, (JK,) or a piece of a skin, (Msb,) or of a sandal, (T, Mgh,) or of a مِزَادَة, (Mgh,) or the loop of a مزادة. (T.) The pagan Arabs used also to hang upon the necks of their camels pieces of the bark (لِسحَآء) of the trees of the sacred territory of Mekkeh, as a means of protection against their enemies. (Zj, on verse 2 of ch. v. of the Kur.) ― -b2- Hence, تَقْلِيدُ الوُلَاةِ الأَعْمَالَ (tropical:) [The investing of prefects, or the like, with offices of administration]. (S, L, K.) You say, قلّدهُ عَمَلًا (tropical:) [He invested him with an office of administration]. (A, L.) قَلّدهُ نِعَمَهُ (tropical:) [He conferred upon him permanent badges of his favours]. (A.) [See قِلَادَةٌ: and see also طَوْقٌ and طوّق.] ― -b3- Hence, also, التَّقْلِيدُ فِى الدِّينِ (tropical:) [The investing with authority in matters of religion]: (S, L:) التقليد means a man's following another in that which he says or does, firmly believing him to be right therein, without regard or consideration of the proof, or evidence; as though the former made the saying or deed of the other a قِلَادَة upon his neck. (KT.) -A2- قلّدهُ الأَمْرَ (tropical:) He obliged him, or constrained him, to do the thing, or affair; he imposed upon him the thing, or affair. (L.) -A3- قُلِّدَ فُلَانٌ قِلَادَةَ سَوْءٍ (tropical:) Such a one was satirized with that which left upon him a lasting stigma. (A.)

اقلد البَحْرُ عَلَيْهِمْ
4 اقلد البَحْرُ عَلَيْهِمْ ذ (tropical:) The sea drowned them. (K.) اقلد البحر على خَلْقٍ كَثِيرٍ (tropical:) The sea drowned a great number of people; as though it closed upon them: (S, L:) or, closed upon them, and covered them, when they were drowned therein. (A.)

تقلّد
5 تقلّد ذ , (K,) and تقلّدت, (S,) and تقلّد قِلَادَةً, (L,) and تقلّدتها, (Msb,) He put on his neck, or attired himself with, a قلادة [or necklace], and she did the same. (S, L, Msb, K.) ― -b2- تقلّد السَّيْفَ (S, A, L) He hung upon himself the sword, putting its suspensory belt or cord upon his neck [or shoulder]. (A.) A poet says,
يَا لَيْتَ زَوْجَكِ قَدْ غَدَا
مُتَقَلِّدًا سَيْفًا وَرُمْحًا
[Would that thy husband had gone hanging upon him a sword and bearing a spear]: he means, وَحَامِلًا رُمْحًا. (S, L.) [See a similar saying voce جَدَعَ.] ― -b3- تقلّد العَمَلَ (tropical:) [He became invested with an office of administration, or a prefecture]. (A.) ― -b4- تقلّد الأَمْرَ (tropical:) He took, or imposed, upon himself, or undertook, the thing, or affair; (L;) syn. اِلْتَزَمَهُ. (JK.) See Ham. p. 127.

قَلْدٌ
قَلْدٌ ذ : see مَقْلُودٌ.

قِلْدٌ
قِلْدٌ ذ A single strand, or twist, of a rope; (AHn, ISd;) and the like of a bracelet: (see قُلْبٌ:) pl. أَقْلَادٌ and قُلُودٌ. (AHn, ISd.) See مَقْلُودٌ. ― -b2- The day on which a fever comes: (L, K:) or, on which a regular intermittent fever returns, seldom failing to do so at a particular time: (L:) or, on which a quartan fever comes: (S, L, K: *) pl. أَقْلَادٌ. (L.) ― -b3- Hence, (S, L.) The caravans from Mekkeh to Juddeh. (S, L, K.) ― -b4- Accord. to As, A man attacked by a quartan fever on the day of its attack. (L.) -A2- Irrigation of growing corn: (Az, L:) as also ↓ قَلِيدٌ. (L.) ― -b2- [And] قِلْدٌ signifies The day of irrigation. (L.) أَقَامَ قِلْدَهُ مِنَ المَآءِ He performed the work of irrigating his land on the day appointed for his doing so. (L, from a trad.) ― -b3- (assumed tropical:) Irrigation by rain every week. (K.) You say, سَقَتْنَا السَّمَآءُ قِلْدًا فِى كُلِّ أُسْبُوعٍ (assumed tropical:) The heaven rained upon us at a particular time every week: (S, L:) from the قِلْد of a fever. (L.) ― -b4- سَقَى اـِبِلَهُ قِلْدًا (assumed tropical:) He watered his camels every day at noon. (Fr, L.) ― -b5- كَيْفَ قِلْدُ نَخْلِ بَنِى فُلَانٍ [How is the watering of the palm-trees of the sons of such a one?] a question to which one may answer, They are watered (lit. they drink) once in every ten [nights]. (L.) ― -b6- A portion of water: (L, K:) [pl. أَقْلَادٌ, occurring in the A.]: and ↓ قِلْدَةٌ a draught of water. (A.) -A3- أَعْطَيْتُهُ قِلْدَ أَمْرِى (tropical:) I committed to him [the management of] my affair. (A, K.)

قِلْدَةٌ
قِلْدَةٌ ذ i. q. قِشْدَةٌ; (S, L, K;) i. e., The dregs, or sediment, of clarified butter; also called كُدَادَةٌ. (L.) ― -b2- Also, Dates, and meal of parched barley or wheat (سَوِيق), with which butter is clarified. (L, K.) -A2- And see قِلدٌ.

قَلْدَةٌ
قَلْدَةٌ ذ [as also قَلْتَةٌ] i. q. خُنْعُبَةٌ and نُونَةٌ and تُومَةٌ and هَزْمَةٌ and وَهْدَةٌ and هَرْثَمَةٌ and عَرْتَمَةٌ and حبرمة [?]: so says IAar.; and Lth says, that the خنعبة is The part where the mustaches divide, against the partition between the two nostrils. (L.)

قَلِيدٌ
قَلِيدٌ ذ and ↓ مَقْلُودٌ A twisted rope. (S, K.) -A2- and see قِلْدٌ -A3- and أَقْلِيدٌ.

قِلَادَةٌ
قِلَادَةٌ ذ [A necklace; a collar; and the like;] that which is upon the neck; (S;) what is put upon the neck (L, K) of a human being, and a horse, and a dog, and a camel or cow or bull that is brought as an offering to Mekkeh for sacrifice, [see 2,] and the like: (L:) Esh-Shihلb observes, in the 'Inلyeh, that the measure فِعَالَةٌ, in the case of a word not an inf. n., denotes a thing that envelops, or that surrounds, another thing; as in the instances of لِفَافَةٌ and عِمَامَةٌ and قِلَادَةٌ: (TA:) pl. قَلَائِدُ: (Msb:) قِلَادٌ also occurs, either as a pl. of قِلَادَةٌ, in which case the kesreh and ا in the pl. are different from the kesreh and ا in the sing., [being the proper characteristics of the pl.,] or as a coll. gen. n., of which قِلَادَةٌ is the n. un. (ISd, L.) ― -b2- حَسْبُكَ مِنَ القِلَادَةِ مَا أَحَاطَ بِالعُنُقِ (assumed tropical:) [Sufficient for thee is the necklace that surrounds the neck]. A proverb. (TA.) Said by 'Okeyl Ibn-'Ullufeh, on his being asked why he did not censure his enemies in a longer satire. (Z.) ― -b3- نِعْمَتُكَ قِلَادَةٌ فِى عُنُقِى لَا يَفُكُّهَا المَلَوَانِ (tropical:) [Thy beneficence is a permanent badge upon my neck which day and night will not loose]. (A.) ― -b4- لِى فِى أَعْنَاقِهِمْ قَلَائِدُ نِعَمٍ رَاهِنَةٌ (tropical:) [To me are owing acknowledgments required by permanent badges of favours firmly fastened upon their necks: see 2]. (A.) [This use of قلادة in a good sense is more common than the meaning (tropical:) A disgrace attaching constantly or a permanent badge of infamy: see Ham. p. 127.] -A2- قَلَائِدُ الشِّعْرِ, (K,) and ↓ مُقَلَّدَاتُهُ, (L, K,) (assumed tropical:) Verses, or poems, that last throughout time. (L, K.) See 2. -A3- القِلَادَةُ A certain asterism. (See البَلْدَةُ.)

قِلِّيدٌ
قِلِّيدٌ ذ : see مِقْلَادٌ.

اـِقْلَادٌ
اـِقْلَادٌ ذ : see اـِقْلِيدٌ.

أَقْلِيدٌ
أَقْلِيدٌ ذ : see اـِقْلِيدٌ -A2- أَقَمْتُ أَقْلِيدِى, or اقليدَتِى, [as in different copies of the A: perhaps mistakes for ↓ قَلِيدِى:] I irrigated my land with my قِلْد [or portion of water]. (A, TA.)

اـِقْلِيدٌ
اـِقْلِيدٌ ذ , (S, L, K,) or ↓ أَقْلِيدٌ, with fet-h to the ء, (A,) said to be of the dial. of El-Yemen, and said to be arabicized, (Msb, TA,) originally كليد [i. e., كَلِيدْ or كِلِيدْ, which is Persian,] (TA) or originally اقليدس, (Msb, MF,) which is Greek, [i. e., κλειδὸς, gen. of κλεὶς,] (MF,) A key; (S, A, L, Msb, K;) as also ↓ مِقْلَدٌ (L, K) and ↓ مِقْلَادٌ (K) and ↓ مِقْلِيدٌ (A Heyth, L) and ↓ اـِقْلَادٌ: (L:) pl. أَقَالِيدُ (L, Msb, El-Basلïr) and مَقَالِيدُ, (Msb, El-Basلïr,) the latter a pl. similar to مَلَامِحُ and مَحَاسِنُ and مَشَابِهُ and مَذَاكِيرُ, (El-Basلïr,) or [rather] a [reg.] pl. of مِقْلَادٌ or مِقْلِيدٌ or مِقْلَدٌ, (Esh-Shihلb, in the 'Inلyeh,) or it has no [proper] sing.; (As;) [and pl. of مِقْلَدٌ, مَقَالِدُ of which see an ex. below]. [You say] ↓ فَتَحَ البَابَ بِالأَقْلِيدِ, [or بالاـِقْلِيدِ,] He opened the door with the key. (A.) ― -b2- لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ [Kur xxxix. 63, and xlii. 10,] may signify (assumed tropical:) To Him belong the keys of the heavens and of the earth: (L, Msb:) Zj says, that the meaning is, God is the Creator, and the Opener of the door, of everything in the heavens and in the earth: (L:) some say that it may signify to Him belong the treasuries of the heavens and of the earth. (Es-Suddee, L, Msb.) ― -b3- أَلْقَيْتُ اـِلَيْهِ مَقَالِيدَ الأُمُورِ (tropical:) [lit., I threw to him the keys of the affairs; meaning, I committed to him the disposal, or management, of the affairs]. (A.) ― -b4- ضَاقَتْ مَقَالِيدُهُ, and مَقَالِدُهُ, (K,) and ضَاقَتْ عَلَيْهِ المَقَالِيدُ, (A,) (tropical:) [His means, likened to keys, became straitened: or] his affairs became straitened, or difficult, to him: (A, K:) accord. to Esh-Shihلb, from مِقْلَدٌ, signifying a twisted rope: this he says considering مَقَالِيدُ as syn. with قَلَائِدُ; but its use in this sense is not established. (TA.)

مِقْلَدٌ
مِقْلَدٌ ذ A kind of key, like a reaping-hook, (S, L, K,) with which, sometimes, herbage is twisted, (يُقْلَدُ, i. e., يُفْتَلُ,) like as [the kind of trefoil, or clover, called] قَتّ is twisted when it is made into ropes; pl. مَقَالِيدُ: (S:) a stick with a crooked head, (L, K,) which is used for that purpose: (L:) also, a reaping-hook with which قَتّ is cut. (L.) See also اـِقْلِيدٌ.

مِقْلَادٌ
مِقْلَادٌ ذ A repository, magazine, store-room, or treasury; (L, K;) as also ↓ قِلِّيدٌ: (K:) pl. مَقَالِيدُ. (L.) -A2- And see اـِقْلِيدٌ.

مَقْلُودٌ
مَقْلُودٌ ذ : see قَلِيدٌ. ― -b2- A bracelet formed of two bracelets of the kind called قُلْب twisted together: (L:) a twisted bracelet; as also ↓ قَلْدٌ: (L, K [the latter said in the K to be with fet-h, but in the L written قِلْدٌ:]) and the latter, [in the S written قَلْدٌ,] a bracelet made of twisted silver. (S, L.)

مُقَلَّدٌ
مُقَلَّدٌ ذ The place of the قِلَادَة [or necklace, or collar, upon the neck]; (K;) [the neck of a woman, and of a horse, &c.]. ― -b2- The place of the suspensory belt or cord of the sword, upon the shoulders. (S, K.) ― -b3- [Having a قِلَادَة or the like put upon his neck]. ― -b4- A horse which outstrips others, (S, L, K,) which has something put upon his neck in order that it may be known that he has outstripped. (S, L.) ― -b5- A chief upon whom are imposed the affairs of his people. (Ham p. 127.)

### Türkçe

**قَلَدَ**
1 **قَلَدَ** ذ , (muzâri‘: **قَلِدَ** , mastar ismi: **قَلْدٌ**, L.) Bir şeyi (yahut herhangi bir şeyi, L,) başka bir şeyin üzerine (**على**) büktü, doladı yahut çelenk gibi sardı; (L, K;) tıpkı bir **قُلْب**’ü (bu adla anılan süs) başka bir **قُلْب** üzerine (sarmak) gibi. (L.) ― -b2- [Bundan dolayı,] muzâri‘ ve mastar ismi yukarıdaki gibi (S, L) Bir ipi büktü. (S, L, K.) **قُلِدَ حَبْلُهُ** (mecaz:) Onun ipi büküldü: yaşlılık sebebiyle hüküm vermede zayıflamış, görüşü dikkate alınmayan ihtiyar hakkında söylenir. (IAar, L.) ― -b3- [Bundan dolayı, ayrıca,] Bir demir parçasını ince yaptı ve onu (K) benzeri bir parça üzerine, (TA,) yahut başka bir şey üzerine büktü, doladı yahut çelenk gibi sardı. (K.) ― -b4- **قَلَدَتْهُ الحُمَّى**, (muzâri‘: **قَلِدَ** , mastar ismi: **قَلْدٌ**, L,) (farz edilen mecaz:) Humma onu her gün yakaladı. (L, K.) **قِلْدٌ**’e bak. -A2- **قَلَدَ**, (muzâri‘: **قَلِدَ** , mastar ismi: **قَلْدٌ**, L,) Büyüyen ekini suladı. (L, K.) -A3- **قَلَدَ**, muzâri‘: **قَلِدَ** , (mastar ismi: **قَلْدٌ**, L,) Bir havuzda yahut sarnıçta suyu topladı, (L, K,) ve bir tulumda sütü, (IAar, L, K,) her birini bir tasla kepçeleyip alarak ve onu havuza yahut tuluma dökerek, (AZ,) ve bir tulumda sade yağı, (L,) ve karnında içeceği yahut şarabı (topladı). (L, K.) **قرد**’e de bak. ― -b2- **قَلَدَ مِنَ الشَّرَاب فِى جَوْفِهِ** İçecekten yahut şaraptan içti. (IKtt.)

**قَلَّدَهَا**
2 **قَلَّدَهَا** ذ , mastar ismi: **تَقْلِيدٌ**; (S;) ve **قلّدها قِلَادَةً**; (Msb, K;) Onun (bir kadının, S, Msb) boynuna bir **قلادة** [yahut gerdanlık] taktı; (S, * K;) onu bununla süsledi. (Msb.) [Ve böylece,] **قَلَدْتُهُ السَّيْفَ**, Ona kılıcı astım; askı kayışını yahut ipini onun boynuna yahut omzuna koyarak. (A.) [Ve] **قلّد البَدَنَةَ**, mastar ismi: **تَقْلِيدٌ**, Mekke’ye kurban edilmek üzere götürülen deve yahut inek yahut boğanın boynuna, bunun böyle bir adak olduğunu göstermek için bir şey astı; (T, S, A, L, K, &c.;) yani eski, yıpranmış bir nalın, (JK,) yahut bir deri parçası, (Msb,) yahut bir nalından parça, (T, Mgh,) yahut bir **مِزَادَة**’den, (Mgh,) yahut bir مزادة’nin halkası. (T.) Putperest Araplar, düşmanlarına karşı korunma vasıtası olarak, Mekke’nin harem bölgesindeki ağaçların kabuğundan (**لِسحَآء**) parçaları da develerinin boyunlarına asarlardı. (Zj, Kur’ân’ın beşinci sûresinin 2. âyeti üzerine.) ― -b2- Bundan dolayı, **تَقْلِيدُ الوُلَاةِ الأَعْمَالَ** (mecaz:) [Valileri yahut benzerlerini idare görevleriyle donatma]. (S, L, K.) Şöyle dersin: **قلّدهُ عَمَلًا** (mecaz:) [Ona bir idare görevi verdi]. (A, L.) **قَلّدهُ نِعَمَهُ** (mecaz:) [Ona nimetlerinin kalıcı nişanlarını verdi]. (A.) [**قِلَادَةٌ**’ye bak: ayrıca **طَوْقٌ** ve **طوّق**’a da bak.] ― -b3- Bundan dolayı, ayrıca, **التَّقْلِيدُ فِى الدِّينِ** (mecaz:) [Dinde yetkiyle donatma]: (S, L:) **التقليد** bir kimsenin, delile yahut kanıta bakmaksızın, onu bu hususta doğru bilerek, bir başkasının söylediği yahut yaptığı şeye uyması demektir; sanki birincisi, ötekinin sözünü yahut fiilini kendi boynuna bir **قِلَادَة** yapmıştır. (KT.) -A2- **قلّدهُ الأَمْرَ** (mecaz:) Onu işi yahut meseleyi yapmaya mecbur etti yahut zorladı; işi yahut meseleyi ona yükledi. (L.) -A3- **قُلِّدَ فُلَانٌ قِلَادَةَ سَوْءٍ** (mecaz:) Falanca, üzerinde kalıcı bir leke bırakan şeyle hicvedildi. (A.)

**اقلد البَحْرُ عَلَيْهِمْ**
4 **اقلد البَحْرُ عَلَيْهِمْ** ذ (mecaz:) Deniz onları boğdu. (K.) **اقلد البحر على خَلْقٍ كَثِيرٍ** (mecaz:) Deniz çok sayıda insanı boğdu; sanki onların üzerine kapandı: (S, L:) yahut, onda boğulduklarında, onların üzerine kapandı ve onları örttü. (A.)

**تقلّد**
5 **تقلّد** ذ , (K,) ve **تقلّدت**, (S,) ve **تقلّد قِلَادَةً**, (L,) ve **تقلّدتها**, (Msb,) Boynuna bir **قلادة** [yahut gerdanlık] taktı yahut onunla süslendi; ve o (kadın) da aynı şeyi yaptı. (S, L, Msb, K.) ― -b2- **تقلّد السَّيْفَ** (S, A, L) Kılıcı kendine astı; askı kayışını yahut ipini boynuna [yahut omzuna] koyarak. (A.) Bir şair der ki,
يَا لَيْتَ زَوْجَكِ قَدْ غَدَا
مُتَقَلِّدًا سَيْفًا وَرُمْحًا
[Keşke kocan, üzerinde bir kılıç asılı ve bir mızrak taşıyarak gitmiş olsaydı]: o, **وَحَامِلًا رُمْحًا** demek ister. (S, L.) [**جَدَعَ** maddesinde benzeri bir söze bak.] ― -b3- **تقلّد العَمَلَ** (mecaz:) [Bir idare görevi yahut bir valilik üstlendi]. (A.) ― -b4- **تقلّد الأَمْرَ** (mecaz:) İşi yahut meseleyi üzerine aldı yahut kendine yükledi yahut üstlendi; (L;) eş anlamlısı **اِلْتَزَمَهُ**. (JK.) Ham. s. 127’ye bak.

**قَلْدٌ**
**قَلْدٌ** ذ : **مَقْلُودٌ**’a bak.

**قِلْدٌ**
**قِلْدٌ** ذ Bir ipin tek bir lifi yahut bükümü; (AHn, ISd;) ve bileziğin benzeri: (**قُلْبٌ**’e bak:) çoğulu **أَقْلَادٌ** ve **قُلُودٌ**. (AHn, ISd.) **مَقْلُودٌ**’a bak. ― -b2- Hummanın geldiği gün: (L, K:) yahut, belirli bir vakitte nadiren aksayarak dönen muntazam aralıklı hummanın döndüğü gün: (L:) yahut, dört günde bir gelen hummanın geldiği gün: (S, L, K: *) çoğulu **أَقْلَادٌ**. (L.) ― -b3- Bundan dolayı, (S, L.) Mekke’den Cidde’ye giden kervanlar. (S, L, K.) ― -b4- As’a göre, dört günde bir gelen hummanın geldiği günde onun tarafından tutulan adam. (L.) -A2- Büyüyen ekinin sulanması: (Az, L:) bunun gibi ↓ **قَلِيدٌ**. (L.) ― -b2- [Ve] **قِلْدٌ** sulama günü demektir. (L.) **أَقَامَ قِلْدَهُ مِنَ المَآءِ** Kendi sulama gününde arazisini sulama işini yaptı. (L, bir rivayetten.) ― -b3- (farz edilen mecaz:) Her hafta yağmurla sulama. (K.) Şöyle dersin: **سَقَتْنَا السَّمَآءُ قِلْدًا فِى كُلِّ أُسْبُوعٍ** (farz edilen mecaz:) Gök bize her hafta belirli bir vakitte yağmur yağdırdı: (S, L:) hummanın **قِلْد**’inden. (L.) ― -b4- **سَقَى اـِبِلَهُ قِلْدًا** (farz edilen mecaz:) Develerini her gün öğle vaktinde suladı. (Fr, L.) ― -b5- **كَيْفَ قِلْدُ نَخْلِ بَنِى فُلَانٍ** [Falancanın oğullarının hurmalıklarının sulaması nasıldır?] bir sorudur; buna şöyle cevap verilebilir: Onlar her on [gece]de bir sulanırlar (lafzen: içerler). (L.) ― -b6- Bir miktar su: (L, K:) [çoğulu **أَقْلَادٌ**, A’da geçer]: ve ↓ **قِلْدَةٌ** bir yudum su. (A.) -A3- **أَعْطَيْتُهُ قِلْدَ أَمْرِى** (mecaz:) İşimin [idaresini] ona teslim ettim. (A, K.)

**قِلْدَةٌ**
**قِلْدَةٌ** ذ **قِشْدَةٌ** ile aynı; (S, L, K;) yani, sade yağın tortusu yahut çökeltisi; buna **كُدَادَةٌ** da denir. (L.) ― -b2- Ayrıca, hurmalar ve kavrulmuş arpa yahut buğday unudur (**سَوِيق**); bunlarla yağ sadeleştirilir. (L, K.) -A2- Ve **قِلدٌ**’e bak.

**قَلْدَةٌ**
**قَلْدَةٌ** ذ [↓ **قَلْتَةٌ** de böyledir] **خُنْعُبَةٌ** ve **نُونَةٌ** ve **تُومَةٌ** ve **هَزْمَةٌ** ve **وَهْدَةٌ** ve **هَرْثَمَةٌ** ve **عَرْتَمَةٌ** ve حبرمة [?] ile aynı: IAar böyle söyler; Lth ise, **خنعبة**’nin, iki burun deliği arasındaki bölmeye karşılık, bıyıkların ayrıldığı yer olduğunu söyler. (L.)

**قَلِيدٌ**
**قَلِيدٌ** ذ ve ↓ **مَقْلُودٌ** Bükülmüş bir ip. (S, K.) -A2- ve **قِلْدٌ**’e bak -A3- ve **أَقْلِيدٌ**.

**قِلَادَةٌ**
**قِلَادَةٌ** ذ [Bir gerdanlık; bir tasma; ve benzeri;] boyunda olan şey; (S;) insanın, atın, köpeğin boynuna ve Mekke’ye kurban edilmek üzere götürülen deve yahut inek yahut boğanın boynuna [2’ye bak] ve benzerlerine takılan şey: (L:) Esh-Shihâb, el-‘Inâye’de, mastar ismi olmayan bir kelimede **فِعَالَةٌ** vezninin, başka bir şeyi saran yahut kuşatan şeyi ifade ettiğini; **لِفَافَةٌ** ve **عِمَامَةٌ** ve **قِلَادَةٌ** örneklerinde olduğu gibi, kaydeder: (TA:) çoğulu **قَلَائِدُ**: (Msb:) **قِلَادٌ** da geçer; ya **قِلَادَةٌ**’nin çoğulu olarak—bu durumda çoğuldaki kesre ve ا, tekildeki kesre ve ا’dan farklıdır [çoğulun kendine mahsus özellikleri olarak]—yahut bir cins isim olarak; bunun tekili **قِلَادَةٌ**’dir. (ISd, L.) ― -b2- **حَسْبُكَ مِنَ القِلَادَةِ مَا أَحَاطَ بِالعُنُقِ** (farz edilen mecaz:) [Sana, boynu kuşatan gerdanlık yeter]. Bir darb-ı meseldir. (TA.) ‘Okeyl İbn-‘Ullufeh tarafından, kendisine düşmanlarını niçin daha uzun bir hicivle yermediği sorulduğunda söylenmiştir. (Z.) ― -b3- **نِعْمَتُكَ قِلَادَةٌ فِى عُنُقِى لَا يَفُكُّهَا المَلَوَانِ** (mecaz:) [Senin iyiliğin, gece ve gündüzün çözemeyeceği, boynumda kalıcı bir nişandır]. (A.) ― -b4- **لِى فِى أَعْنَاقِهِمْ قَلَائِدُ نِعَمٍ رَاهِنَةٌ** (mecaz:) [Onların boyunlarında, kalıcı nimet nişanlarıyla sıkıca bağlanmış borç ikrarları bana aittir: 2’ye bak]. (A.) [**قلادة**’nın iyi mânada kullanımı, (mecaz:) sürekli yapışan bir rezillik yahut kalıcı bir yüz karası nişanı mânasından daha yaygındır: Ham. s. 127’ye bak.] -A2- **قَلَائِدُ الشِّعْرِ**, (K,) ve ↓ **مُقَلَّدَاتُهُ**, (L, K,) (farz edilen mecaz:) zaman boyunca kalan beyitler yahut şiirler. (L, K.) 2’ye bak. -A3- **القِلَادَةُ** Belli bir yıldız kümesi. (**البَلْدَةُ**’ye bak.)

**قِلِّيدٌ**
**قِلِّيدٌ** ذ : **مِقْلَادٌ**’a bak.

**اـِقْلَادٌ**
**اـِقْلَادٌ** ذ : **اـِقْلِيدٌ**’e bak.

**أَقْلِيدٌ**
**أَقْلِيدٌ** ذ : **اـِقْلِيدٌ**’e bak -A2- **أَقَمْتُ أَقْلِيدِى**, yahut **اقليدَتِى**, [A’nın farklı nüshalarında olduğu üzere: belki ↓ **قَلِيدِى** için hatalardır:] Arazimi kendi **قِلْد**’im [yahut su payım] ile suladım. (A, TA.)

**اـِقْلِيدٌ**
**اـِقْلِيدٌ** ذ , (S, L, K,) yahut ↓ **أَقْلِيدٌ**, ء’ye fetha ile, (A,) Yemen lehçesinden olduğu söylenir ve Arapçalaştırılmış olduğu söylenir, (Msb, TA,) aslı **كليد** [yani, **كَلِيدْ** yahut **كِلِيدْ**, ki Farsçadır,] (TA) yahut aslı **اقليدس**, (Msb, MF,) ki Yunancadır, [yani, κλειδὸς, κλεὶς’in genitifi,] (MF,) Bir anahtar; (S, A, L, Msb, K;) bunun gibi ↓ **مِقْلَدٌ** (L, K) ve ↓ **مِقْلَادٌ** (K) ve ↓ **مِقْلِيدٌ** (A Heyth, L) ve ↓ **اـِقْلَادٌ**: (L:) çoğulu **أَقَالِيدُ** (L, Msb, El-Basâïr) ve **مَقَالِيدُ**, (Msb, El-Basâïr,) ikincisi **مَلَامِحُ** ve **مَحَاسِنُ** ve **مَشَابِهُ** ve **مَذَاكِيرُ** gibi bir çoğuldur, (El-Basâïr,) yahut [daha doğrusu] **مِقْلَادٌ** yahut **مِقْلِيدٌ** yahut **مِقْلَدٌ**’ün [düzenli] çoğuludur, (Esh-Shihâb, el-‘Inâye’de,) yahut onun [asıl] tekili yoktur; (As;) [ve **مِقْلَدٌ**’ün çoğulu **مَقَالِدُ**; bunun bir örneği aşağıdadır]. [Şöyle dersin] ↓ **فَتَحَ البَابَ بِالأَقْلِيدِ**, [yahut **بالاـِقْلِيدِ**,] Kapıyı anahtarla açtı. (A.) ― -b2- **لَهُ مَقَالِيدُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ** [Kur xxxix. 63, ve xlii. 10,] (farz edilen mecaz:) Göklerin ve yerin anahtarları O’nundur mânasına gelebilir: (L, Msb:) Zj der ki mânası şudur: Allah, göklerde ve yerde olan her şeyin Yaratıcısıdır ve kapısını Açandır: (L:) bazıları der ki, göklerin ve yerin hazineleri O’nundur mânasına gelebilir. (Es-Suddee, L, Msb.) ― -b3- **أَلْقَيْتُ اـِلَيْهِ مَقَالِيدَ الأُمُورِ** (mecaz:) [lafzen, işlerin anahtarlarını ona attım; mânası, işleri tasarruf etmeyi yahut idare etmeyi ona havale ettim]. (A.) ― -b4- **ضَاقَتْ مَقَالِيدُهُ**, ve **مَقَالِدُهُ**, (K,) ve **ضَاقَتْ عَلَيْهِ المَقَالِيدُ**, (A,) (mecaz:) [Anahtarlara benzetilen imkânları daraldı: yahut] işleri ona daraldı yahut zorlaştı: (A, K:) Esh-Shihâb’a göre, **مِقْلَدٌ**’den; bu, bükülmüş ip demektir: bunu, **مَقَالِيدُ**’ü **قَلَائِدُ** ile eş anlamlı sayarak söyler; fakat bu mânada kullanımı sabit değildir. (TA.)

**مِقْلَدٌ**
**مِقْلَدٌ** ذ Orak gibi bir anahtar türü, (S, L, K,) bununla bazen ot bükülür, (**يُقْلَدُ**, yani **يُفْتَلُ**, ) tıpkı [**قَتّ** denilen yonca/üçgül türünün] ipler yapıldığında bükülmesi gibi; çoğulu **مَقَالِيدُ**: (S:) başı eğri bir değnek, (L, K,) bu iş için kullanılır: (L:) ayrıca, **قَتّ**’in kesildiği bir orak. (L.) **اـِقْلِيدٌ**’e de bak.

**مِقْلَادٌ**
**مِقْلَادٌ** ذ Bir depo, ambar, mağaza odası yahut hazine; (L, K;) bunun gibi ↓ **قِلِّيدٌ**: (K:) çoğulu **مَقَالِيدُ**. (L.) -A2- Ve **اـِقْلِيدٌ**’e bak.

**مَقْلُودٌ**
**مَقْلُودٌ** ذ : **قَلِيدٌ**’e bak. ― -b2- **قُلْب** denilen türden iki bileziğin birbirine bükülmesiyle yapılmış bir bilezik: (L:) bükülmüş bir bilezik; bunun gibi ↓ **قَلْدٌ**: (L, K [K’da bunun fetha ile olduğu söylenir; fakat L’de **قِلْدٌ** yazılmıştır:]) ve ikincisi, [S’de **قَلْدٌ** yazılmıştır,] bükülmüş gümüşten yapılmış bir bilezik. (S, L.)

**مُقَلَّدٌ**
**مُقَلَّدٌ** ذ **قِلَادَةٌ**’nin [yahut gerdanlığın yahut tasmayı boyunda taşıyan şeyin] yeri; (K;) [kadının boynu ve atın vb. boynu]. ― -b2- Kılıcın askı kayışının yahut ipinin omuzlar üzerindeki yeri. (S, K.) ― -b3- [Boynuna bir **قِلَادَة** yahut benzeri takılmış olan]. ― -b4- Başkalarını geçen bir at; (S, L, K,) onu geçtiğinin bilinmesi için boynuna bir şey konulan. (S, L.) ― -b5- Halkının işleri kendisine yüklenen bir reis. (Ham s. 127.)
