# قلزم (ق-ل-ز-م) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B2%D9%85
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%B2%D9%85

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ل - ز - م
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 3 sözlük

## Sözlükler (3)

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B2%D9%85/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَلْزَمَةُ: ابْتِلاع الشيء، وفي المحكم. الابتلاع؛ أَنشد ابن الأعرابي:
ولا ذِي قَلازِمَ عِندَ الحِياض،
إذاما الشَّريبُ أَرادَ الشَّريبا
فأَما اشتقاقه من القَلْز الذي هو الشرب الشديد فبعيد. يقال: تَقَلْزمَه إذا ابتلعه والْتَهَمَه، وبحر القُلْزُم مشتق منه، وبه سمي القلزم لالتهامه من ركبه، وهو المكان الذي غرق فيه فرعون وآلُه؛ قال ابن خالويه: القُلْزُم مقلوب من الزُّلقُم وهو البحر. والزَّلْقمةُ: الاتساع؛ وقوله: قد صَبَّحَتْ قُلَيْزِماً قذوما
إنما أَخذه من بحر القلزم شبه البئر في غُزرها به وصغرها على جهة المدح كقول أَوس:
فُوَيْقَ جُبَيْلٍ شامِخِ الرأسِ لم يكن
لِيُدْرِكَه، حتَّى يَكِلَّ ويَعْملا
(* قوله «فويق جبيل إلى آخر البيت» ما بعده موجود في النسخة التي كانت في قف السلطان الأشرف وهي العمدة، وتقدم في مادة ق ص م:
باتت تعشى الليل بالقصيم * لبابة من همق عيشوم
وفي المحكم والتهذيب: لباية، بلام مضمومة ومثناة تحتية، وفسرها في التهذيب فقال: اللباية شجر الأمطى، وفيه: عيشوم، بالعين، وفي المحكم: هيشوم، بالهاء بدل العين).

##### Türkçe

**القَلْزَمَةُ**: bir şeyi yutma; ve el-Muḥkem’de: yutma. İbnü’l-Aʿrâbî inşâd etti:

Ve ne de havuzların yanında **قَلازِمَ** sahibi,
içen kimse içmeyi istediği zaman.

Onun **القَلْز**’den, ki o şiddetli içmedir, اشتقاقı ise uzak(tır). Denilir: onu **تَقَلْزمَه** etti; onu yuttuğu ve onu lokma lokma yediği zaman. Ve **بحر القُلْزُم** ondan türetilmiştir; ve onunla **القلزم** adlandırıldı, ona binenleri yutmasından dolayı; o, Firavun’un ve ailesinin boğulduğu yerdir. İbn Hâlaveyh dedi: **القُلْزُم** **الزُّلقُم**’dan, ki o denizdir, ters çevrilmiş(tir). Ve **الزَّلْقمةُ**: genişlik; ve onun sözü:

O, sabahleyin **قُلَيْزِماً** pis (bir yer)e vardı.

Onu ancak **بحر القلزم**’den aldı; kuyuyu, onun bol suyu sebebiyle ona benzetti ve onun küçüklüğü sebebiyle, övgü yönünden; Evs’in sözü gibi:

Başının tepesi yüksek küçük bir dağın üstünde; olmadı
Ona erişecek, ta ki yorulup çalışıncaya kadar.

(* Onun sözü “فويق جبيل”den beytin sonuna kadar: ondan sonrası, Sultan el-Eşref’in rafında bulunan nüshada mevcuttur ve o asıldır; ve **ق ص م** maddesinde geçti:
Geceyi **القصيم** ile geceleyin geçirir * **لبابة** (bir) **همق**’tan, **عيشوم** (bir) yaşayış.
Ve el-Muḥkem ve et-Tehzîb’de: **لباية**; ötreli **لام** ile ve alttan ikili (noktalı) ile; ve onu et-Tehzîb’de açıkladı da dedi: **اللباية** **الأمطى** ağacıdır; ve onda: **عيشوم**, **العين** ile; ve el-Muḥkem’de: **هيشوم**, **الهاء** ile, **العين** yerine.)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B2%D9%85/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

| | ( القَلْزَمَةُ ) أَهملَه الجَوْهَرِيّ وهو | ( الابْتِلاعُ ) ، كالزَّلْقَمَةِ . وقد قَلْزَمَ اللُّقْمَةَ | وزَلْقَمَهَا : ابْتَلَعَهَا ، ( كالتَّقَلْزُم ) . | | ( و ) القَلْزَمَةُ : ( اللُّؤْمُ ) . | | ( و ) أَيْضًا ( الصَّخَبُ ) كأنّهُ رَفَعَ | الصَّوْتَ من زُلْقُومِهِ أي : الحُلْقُومِ . | | ( و ) قُلْزُمٌ ، ( كَقُنْفُذٍ : سَيْفُ عَمْرِو | ابنِ مَعْدِ يكَرِبَ ) . | | ( و ) أَيضًا : ( د بَيْنَ مِصْرَ ومَكَّةَ ) ، قال | شَيْخُنَا : البَيْنِيَّةُ مَجَازِيَّةٌ ، وقَدْ قالوا : إِنَّهَا | مَدِينَةٌ كانت بِشَرْقِيِّ مِصْرَ ( قُرْبَ جَبَلٍ | الطُّورِ ) خَرِبَ قَدِيمًا وبُنِيّ في مَوضِعِهِ | بَلدٌ آخَرُ يُسَمَّى بالسُّوَيْسِ مَوْجودٌ الآنَ ، | ومنه تُحْمَلُ مِيرَةُ الحِجَازِ إلاّ أَنّ ابنَ | السَّمْعَانِيِّ ضَبَطَهُ بِفَتْحِ القَافِ وضَمِّ |

| الزَّايِ ، ومنه يَعقوبُ بنُ إسْحَاقَ | القُلْزُمِيُّ ، ذَكَره البُخاريُّ في التَّارِيخِ . | وقال أبو حَاتِمٍ محله الصِّدْقُ ، ( وإِلَيْهِ | يُضَافُ بَحْرُ القُلْزُمِ ) . | | قال ياقوتُ : هو شُعْبَةٌ من بَحْرِ | الهِنْدِ ، أَوَّلُهُ بَيْنَ بِلادِ البَرْبَرِ والسُّودَانِ ، ثم | يَمْتَدُّ مُغَرِّبًا ، وفي أَقصاهُ مَدِينةٌ القُلْزُمِ | قُربَ مِصْرَ ، وبذلك يُسَمَّى هذا البَحْرُ ، | ويُسَمَّى في كل مَوْضِعٍ يَمُرُّ بِهِ باسْمِ | ذَلِك المَوْضِعِ ، وعلى سَاحِله الجنوبيِّ | بِلادُ البَرْبَرِ والحَبَشِ ، وعلى ساحِلهِ | الشَّرقيِّ بلادُ المَغْرِبِ ، فالدَّاخِلُ إليه | يَكُونُ على يَسارِهِ أَواخِرُ بِلادِ البَرْبَرِ ، ثم | الزَّيْلَعِ ، ثم الحَبَشَةِ ، وفي مُنْتَهَاهُ من هذِه | الجِهَةِ بِلادُ البجةِ ، وعلى يَمِينِهِ عَدَنُ ثم | المَنْدَبُ ، وفي القُلْزُمِ أَغْرَقَ اللَّهُ تَعَالَى | فِرْعَونَ في مَوْضِعٍ يُعْرَفُ بالتَّنُّورِ ، بينه | وبين مِصْرَ سَبْعَةُ أَيَّامٍ . قلت : ومَنْ زَعَمَ | أنه أُغْرِقَ في نِيلِ مِصْرَ فَقَدْ وَهِمَ كما | حَقَّقهُ الشَّهَابُ في العِنَايَةِ ، ثم يَدُورُ | تِلْقَاءَ الجَنُوبِ إلى القُصَيْرِ . بَيْنَه وبين | قُوصَ خَمْسَةُ أَيَّام ، ثم يَدُورُ في شِبْهِ | الدَّائِرَةِ إلى عَيْذَابَ وأَرْضِ البَجَّةِ ، ثم | يَتَّصِلُ بِبِلادِ الحَبَشِ ، وسُمِّيَ بِهِ ؛ ( لأنَّه عَلَى | طَرَفِهِ أَوْ لأَنَّهُ يَبْتَلِعُ مَنْ رَكِبَهُ ) لِشِدَّةِ | أَمواجِه ، أو يَبْتَلِعُ ما أُلْقِىَ فيهِ ، وكأنهم | أَخَذُوهُ من غَرَقِ فِرْعَونَ فيه ، فإِنّ الله | تَعَالَى أغرقَهُ هُنَاك ، وفي مُخْتَصَرٍ نُزْهَةِ | المُشْتَاقِ أَنَّ مَبدَأَ بَحْرِ القُلْزُم من باب | المَنْدَبِ حيثُ انْتِهاءُ البَحْرِ الهِنْدِيِّ ، فيمُرُّ | في جِهَةِ الشَّمَالِ مُغَرِّبًا قليلاً ، وَيَتَّصِل | بغَربِيِّ اليَمَن ، ويمُرّ بِبِلاد تِهامةَ والحِجَاز | إلى مَدْيَنَ والأَيْلَةَ وفَارَانَ حتى يَنْتَهِيَ إلى | مَدِينةِ القُلْزُمِ ، وإليها يُنْسَبُ . | | ( و ) القِلْزِمُ ، ( كَزِبْرِجٍ : اللَّئِيمُ ) . | | ( وتَقَلْزَمَ ) الرَّجلُ : ( مَاتَ بُخْلاً ) | ولُؤْمًا . | [ ] ومِمَّا يُسْتَدْرَك عليه : |

| | والزَّلْقَمَةُ والقَلْزَمَةُ : الاتِّسَاعِ ، ومنه | سُمِّيَ البَحْرُ زَلْقَمًا وقَلْزَمًا ، نَقَلَه ابنُ | بَرِّيٍّ ، عن ابنِ خَالَوَيْهِ . | | وقُلَيْزِمٌ : مُصَغَّرًا البِئْرُ الغَزِيرَةُ ، لُغَةٌ في | القُلَيْذِمِ بالذَّالِ ، اشتُقَّتْ مِنْ بَحْرِ القُلْزُم | في كَثْرَةِ مَائِهَا . |

##### Türkçe

| | ( **القَلْزَمَةُ** ) onu el-Cevherî ihmal etmiştir; ve o, ( **الابْتِلاعُ** )dır; **الزَّلْقَمَةِ** gibi. Ve lokmayı **قَلْزَمَ** etti ve onu **زَلْقَمَ** etti: onu yuttu; ( **كالتَّقَلْزُم** ) gibi. | | ( و ) **القَلْزَمَةُ**: ( **اللُّؤْمُ** )dür. | | ( و ) ayrıca ( **الصَّخَبُ** )tır; sanki **زُلْقُومِهِ**’nden, yani: **الحُلْقُومِ**’dan sesi yükseltmiştir. | | ( و ) **قُلْزُمٌ**; ( **كَقُنْفُذٍ**: Amr b. Ma‘dî Yekrib’in kılıcıdır ). | | ( و ) ayrıca: ( **د** Mısır ile Mekke arasında )dır. Şeyhimiz dedi ki: “**البَيْنِيَّةُ** mecazîdir”; ve demişlerdir ki: “O, Mısır’ın doğusunda ( **قُرْبَ جَبَلٍ الطُّورِ** ) yakınında bulunan bir şehirdi; eskiden harap oldu ve onun yerinde şimdi mevcut, **السُّوَيْسِ** diye adlandırılan başka bir belde inşa edildi; ve ondan Hicaz’ın azığı taşınır; ancak İbnü’s-Sem‘ânî onu **القَافِ**’ın fethası ve | | **الزَّايِ**’ın zammı ile ضبط etti; ve ondan Ya‘kūb b. İshâk **القُلْزُمِيُّ**; onu Buhârî **التَّارِيخِ**’te zikretti. Ve Ebû Hâtim dedi ki: “Onun yeri doğruluktur”; ( ve ona **بَحْرُ القُلْزُمِ** izafe edilir ). | | Yâkūt dedi ki: “O, **بَحْرِ الهِنْدِ**’den bir şubedir; başlangıcı **بِلادِ البَرْبَرِ** ile **السُّودَانِ** arasındadır; sonra batıya doğru uzanır; ve en ucunda Mısır yakınında **القُلْزُمِ** şehri vardır; ve bununla bu deniz adlandırılır; ve geçtiği her yerde o yerin adıyla adlandırılır; ve onun güney sahilinde **بِلادُ البَرْبَرِ** ve **الحَبَشِ** vardır; ve onun doğu sahilinde **بلادُ المَغْرِبِ** vardır; ona giren kimse, solunda **بِلادِ البَرْبَرِ**’in sonlarını, sonra **الزَّيْلَعِ**’ı, sonra **الحَبَشَةِ**’yi bulur; ve bu taraftan onun nihayetinde **بِلادُ البجةِ** vardır; ve sağında **عَدَنُ** sonra **المَنْدَبُ** vardır. Ve **القُلْزُمِ**’de Allah Teâlâ Firavun’u **التَّنُّورِ** diye bilinen bir yerde boğdu; onunla Mısır arasında yedi gün vardır. Dedim ki: “Onun Mısır’ın Nil’inde boğulduğunu iddia eden kimse, **العِنَايَةِ**’de **الشَّهَابُ**’ın tahkik ettiği üzere vehmetmiştir.” Sonra güneye doğru **القُصَيْرِ**’e döner; onunla **قُوصَ** arasında beş gün vardır; sonra yarım daire gibi **عَيْذَابَ**’a ve **أَرْضِ البَجَّةِ**’ye döner; sonra **بِلادِ الحَبَشِ**’e bağlanır; ve onunla adlandırıldı; ( çünkü o, onun kenarı üzerindedir yahut çünkü ona binen kimseyi yutar ) dalgalarının şiddetinden dolayı; yahut içine atılanı yutar; ve sanki onu, Firavun’un onda boğulmasından almışlardır; çünkü Allah Teâlâ onu orada boğdu. Ve **مُخْتَصَرٍ نُزْهَةِ المُشْتَاقِ**’ta: **بَحْرِ القُلْزُم**’ün başlangıcının **بابِ المَنْدَبِ**’den, **البَحْرِ الهِنْدِيِّ**’nin bitişi olduğu yerden olduğu; sonra kuzey cihetinde biraz batıya meylederek geçtiği; ve Yemen’in batısına bağlandığı; ve **بِلادِ تِهامةَ** ve **الحِجَاز** diyarlarından **مَدْيَنَ**’e, **الأَيْلَةَ**’ye ve **فَارَانَ**’a kadar geçip **مَدِينةِ القُلْزُمِ**’e varıncaya dek olduğu; ve ona nisbet edildiği (zikredilmiştir). | | ( و ) **القِلْزِمُ**; ( **كَزِبْرِجٍ**: ( **اللَّئِيمُ** )dir ). | | ( **وتَقَلْزَمَ** ) adam: ( cimrilikten ) ve alçaklıktan ( öldü ). | [ ] Ve ondan istidrâk olunanlardandır: | | ve **الزَّلْقَمَةُ** ile **القَلْزَمَةُ**: ( **الاتِّسَاعِ** )tır; ve ondan deniz **زَلْقَمًا** ve **قَلْزَمًا** diye adlandırıldı; onu İbn Berrî, İbn Hâlaveyh’ten nakletti. | | Ve **قُلَيْزِمٌ**: küçültme olarak, bol (sulu) kuyu; **القُلَيْذِمِ**’de **بالذَّالِ** ile bir lugattır; onun çok suyu oluşunda **بَحْرِ القُلْزُم**’den türetilmiştir. |

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B2%D9%85/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَلْزَمَ
قَلْزَمَ
a.  Devoured.

قُلْزُم
قُلْزُم 54 ,
a.  A town in Arabia.

بَحْر القُلْزُم
بَحْر القُلْزُم
a.  Red Sea.

##### Türkçe

قَلْزَمَ
قَلْزَمَ
a.  Yuttu.

قُلْزُم
قُلْزُم 54 ,
a.  Arabistan’da bir kasaba.

بَحْر القُلْزُم
بَحْر القُلْزُم
a.  Kızıldeniz.
