# قلز — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B2/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%B2/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلز](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B2.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قلز

القَلْزُ: ضَرْبٌ من الشُّرْبِ. قَلَزَ الرجلُ يَقْلِزُ ويَقْلُزُ قَلْزاً: شرب، وقيل: تابع الشرب، وقيل: هو إِدامة الشرب، وقيل: هو الشرب دَفْعَةً واحدة؛ عن ثعلب، وقيل: هو المَصُّ. وقَلَزَ بسهم: رَمَى. وقَلَزه يَقْلُزه ويَقْلِزُه: ضربه. وقَلَزَ يَقْلِز ويَقْلُز قَلْزاً: عَرجَ. والقَلْزُ: قَلْزُ الغُراب والعُصْفور في مِشْيَتِه. وقَلَزَ الطائر يَقْلِزُ قَلْزاً: وَثَبَ وذلك كالعصفور والغراب. وكلُّ ما لا يمشي مشياً، فقد قَلَزَ، وهو يَقْلِزُ؛ ومنه قول الشُّطَّار: قَلَزَ في الشراب أَي قَذَفَ بيده النبيذ في فمه كما يَقْلِزُ العصفورُ. وإِنه لَمِقْلَزٌ أَي وَثَّابٌ؛ أَنشد ابن الأَعرابي:
يَقْلِزُ فيها مِقْلَزُ الحُجُولِ،
نَعْباً على شِقَّيْهِ كالمَشْكُولِ،
يَخُطُّ لامَ أَلِفٍ مَوْصُولِ
يصف داراً خلت من أَهلها فصار فيها الغِرْبانُ والظباء والوحش؛ وروي نَغْباً.
والتَّقَلُّز: النشاط. ورجل قُلُزٌّ: شديد. وجارية قُلُزَّةٌ: شديدة. والقُلُزُّ من النحاس، بالقاف وضم اللام: الذي لا يعمل فيه الحديد؛ عن ابن الأَعرابي. وقال كراع: القِلِزُّ والقُلُزُّ النحاس الذي لا يعمل فيه الحديد.

### Türkçe

**القَلْزُ**: içmeden bir tür darbe. Adam **قَلَزَ** **يَقْلِزُ** ve **يَقْلُزُ** **قَلْزاً**: içti; ve denildi ki: içmeyi peş peşe yaptı; ve denildi ki: o, içmeyi sürdürmektir; ve denildi ki: o, içmektir, bir tek itişte; Sa‘leb’den. Ve denildi ki: o, emmektir. Ve **قَلَزَ** bir ok ile: attı. Ve **قَلَزَه** **يَقْلُزه** ve **يَقْلِزُه**: onu vurdu. Ve **قَلَزَ** **يَقْلِز** ve **يَقْلُز** **قَلْزاً**: topalladı. Ve **القَلْزُ**: karganın ve serçenin yürüyüşündeki **قَلْزُ**’dur. Ve kuş **قَلَزَ** **يَقْلِزُ** **قَلْزاً**: sıçradı; ve bu, serçe ve karga gibidir. Ve yürüyüşle yürümeyen her şey, artık **قَلَزَ** etmiştir; ve o **يَقْلِزُ** eder; ve ondan, serserilerin sözü: “**قَلَزَ** içkide” yani elindeki nebîzi ağzına fırlattı, serçenin **يَقْلِزُ** etmesi gibi. Ve şüphesiz o, **لَمِقْلَزٌ**’dur yani çok sıçrayıcıdır; İbnü’l-A‘râbî inşâd etti:

يَقْلِزُ فيها مِقْلَزُ الحُجُولِ،
نَعْباً على شِقَّيْهِ كالمَشْكُولِ،
يَخُطُّ لامَ أَلِفٍ مَوْصُولِ

Ehlinden boşalmış bir evi vasfeder; böylece onda kargalar, ceylanlar ve yaban hayvanları oldu; ve **نَغْباً** rivayet edildi.

**التَّقَلُّز**: canlılık. Ve bir adam **قُلُزٌّ**: şiddetli. Ve bir cariye **قُلُزَّةٌ**: şiddetli. Ve bakırdan **القُلُزُّ**, **القاف** ile ve **اللام**’ın dammesiyle: demirin kendisinde işlemediği şeydir; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve Kurâ‘ dedi: **القِلِزُّ** ve **القُلُزُّ**, demirin kendisinde işlemediği bakırdır.
