# قلش (ق-ل-ش) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%B4

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ل - ش
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والشين واللام معهما
ش ق ل، ش ل ق، ق ل ش مستعملات شقل: الشّاقُول: خشبة قدر ذراعين في الحبل، ثم يرزها الذراع في الأرض، وفي رأسها زج ويضبطها حتى يمد الحبل، واشتَقُّوا منه أسماء للذكر فقالوا: شَقَلَها بشاقوله.
وشَقَلْتُ الدنانير: عيرتها، وهي كلمة عبادية حيرية ليست بعربية محضة.
شلق: الشَّلْقُ: شبه سمكة صغيرة، له رجلان عند ذنبه كرجل الضفدع، لا يدان له، يكون في أنهار البصرة، ليست بعربية.
والشَّلْقُ أيضاً من الضرب والبضع ليست بعربية محضة.
والشَّوْلَقيُّ الذي يبيع الحلاوة، وهو بالفارسية الرس.
قلش: الأقلَشُ اسم أعجمي. وليس في كلام العرب شين بعد لام مع القاف إلا دخيل.

##### Türkçe

**القاف** ve **الشين** ve **اللام** bunlarla birlikte

**ش ق ل**، **ش ل ق**، **ق ل ش** kullanımdadır. **شقل**: **الشّاقُول**: ipte, yaklaşık iki arşın (uzunluğunda) bir tahta; sonra arşını yere saplar; başında bir demir uç vardır; onu sağlamlaştırır, ta ki ip uzatılıncaya kadar. Ondan erkek için adlar türettiler de şöyle dediler: “Onu **شاقوله**’siyle **شَقَلَ**.”

“**شَقَلْتُ** dinarları”: onları ayarladım/ölçtüm; bu, ʿAbbâdî-Hîrî bir kelimedir, sırf Arapça değildir.

**شلق**: **الشَّلْقُ**: küçük bir balığa benzer; kuyruğu yanında, kurbağanın ayağı gibi iki ayağı vardır; iki eli yoktur; Basra nehirlerinde bulunur; Arapça değildir.
Ve **الشَّلْقُ** ayrıca vurma ve yarma/cinsel ilişki (anlamında)dır; sırf Arapça değildir.
Ve **الشَّوْلَقيُّ**: tatlı satan kimsedir; Farsçada **الرس**’tir.

**قلش**: **الأقلَشُ** yabancı (aʿcemî) bir isimdir. Arapların كلامında **القاف** ile birlikte **لام**’dan sonra **شين** yoktur; ancak دخيل (alıntı)dır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ش ل
شقل ، شلق ، قلش : ( مستعملة ) .
شقل : قال الليث : الشَّاقُولُ : خشبةٌ قَدْرُ ذراعين في رأسها زُجٌّ يكون مع الزُّراع بالبصرة يجعل أحدهم فيها رأس الحبل ثم يَرُزّها في الأرض ويتَضَبَّطُها حتى يمدوا الحبل واشتقوا منها اسماً للذَّكَرِ ، يقال : شَقَلَها بِشَاقُولهِ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشَّقْلُ : الوزن ، يقال : اشْقُلْ لِي هذا الدينار أي زِنْهُ ، قال : وشَوْقَلَ الرَّجل إذا تَرَزَّن حِلماً ووقاراً ، وشَوْقَلَ إذا عَيَّرَ ديناره تعييراً مُصححاً .
شلق : قال الليث : الشَّوْلَقِيُّ : الذي يبيع الحلاوة بلُغة ربيعة ، والفرسُ تسميه الرَّسَّ من الرجال .
وقال أبو عمرو : يقال للواغلِ الشَّوْلَقِيُّ .
وقال الليث : الشِّلْقُ : شيءٌ على خِلقةِ السمكة صغير له رِجلان عند ذَنَبِه كرجل الضفدع ولا يدانِ له ، يكون في أنهار البصرة وليس في حدِّ العربية ، قال : والشَّلْقُ أيضاً من كلامهم من الضربِ والبضعِ وليس بعربيَ محضٍ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشِّلْقُ : الأنْكَلِيسُ من السمك ، وهو الجِرِّيُّ والجِرِّيتُ .
عمرو عن أبيه قال : الشَّلَقَةُ : الرّاضةُ ،
والشِّلْقَاءُ : السِّكِّين بوزن الحِرباء .
وقال ابن الأعرابي أيضاً : الشِّلْقُ : ضربٌ من سمك البحر .
قلش : قال الليث : الأقْلَشُ اسم أعجميٌّ وهو دخيلٌ لأنه ليس في كلام العرب شينٌ بعد لام في كلمة عربية محضة ، والشينات كلها في كلام العرب قبل اللاَّمات .

##### Türkçe

ق ش ل
**شقل** ، **شلق** ، **قلش** : (kullanılır).

**شقل** : Leys dedi: **الشَّاقُولُ**: başında bir **زُجٌّ** bulunan, iki arşın miktarı bir tahta; Basra’da **الزُّراع** ile birlikte bulunur; onlardan biri onun içine ipin başını koyar, sonra onu yere saplar ve onu sağlamlaştırır; ta ki ipi uzatsınlar; ondan erkeğe bir ad türettiler; “Onu **شَاقُولُهُ** ile **شَقَلَ** etti” denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشَّقْلُ**: tartı; “Bana bu dinarı **اشْقُلْ** et” yani “Onu tart” denir. Dedi: Adam, hilm ve vakar bakımından ağırbaşlılık gösterdiğinde **شَوْقَلَ** eder; dinarını sahih bir ayarlama ile ayarladığında da **شَوْقَلَ** eder.

**شلق** : Leys dedi: **الشَّوْلَقِيُّ**: Rebîa dilinde tatlı satan kimse; Farslar onu erkeklerden **الرَّسَّ** diye adlandırır.

Ebû Amr dedi: **الواغلِ** için **الشَّوْلَقِيُّ** denir.

Leys dedi: **الشِّلْقُ**: balık yaratılışına göre küçük bir şey; kuyruğunun yanında kurbağa ayağı gibi iki ayağı vardır, iki eli yoktur; Basra nehirlerinde bulunur; Arapçanın sınırında değildir. Dedi: **الشَّلْقُ** da onların sözünden, vurma ve yarma cinsindendir; hâlis Arapça değildir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشِّلْقُ**: balıktan **الأنْكَلِيسُ**; o **الجِرِّيُّ** ve **الجِرِّيتُ**tir.

Amr, babasından: **الشَّلَقَةُ**: **الرّاضةُ**,

**الشِّلْقَاءُ**: **الحِرباء** vezninde bıçak.

İbnü’l-A‘râbî ayrıca dedi: **الشِّلْقُ**: deniz balığından bir tür.

**قلش** : Leys dedi: **الأقْلَشُ** yabancı bir addır ve dâhildir; çünkü Arapların sözünde hâlis bir Arapça kelimede lâm’dan sonra şîn yoktur; şînlerin hepsi Arapların sözünde lâm’lardan önce gelir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الأَقْلَشُ: اسم أَعجمي وهو دخيل لأَنه ليس في كلام العرب شين بعد لام في كلمة عربية محضة، إِنما الشيناتُ كلها في كلامهم قبل اللامات.

##### Türkçe

**الأَقْلَشُ**: Acemce bir isimdir ve dâhildir; çünkü sırf Arapça bir kelimede **لام**’dan sonra **شين** Arapların sözünde yoktur; ancak **شين**’ler onların sözünde bütünüyle **لام**’lardan öncedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القلاش، كسحاب، أهمله الجوهري، وقال الصاغاني عن ابن عباد: هو الصغير المنقبض من كل شئ. والقلاشة، كسحابة، ولو قال بهاء كان أخصر: الصغر والقصر، عن ابن عباد أيضا. وأقليش، بالضم: د، بالأندلس، من أعمال شنتمرية، هي اليوم للفرنج، وقال الحميدي: هي من أعمال طليطلة، منه أبو العباس أحمد بن معد بن عيسى بن وكيل التجيبي الأقليشي الأندلسي. قال أبو طاهر السلفي في معجم السفر: كان من أهل المعرفة باللغات والأنحاء والعلوم الشرعية، ومن مشايخه أبو محمد بن السيد البطليوسي، وأبو الحسن بن بسيطة الداني، وله شعر جيد، قدم علينا الإسكندرية سنة 546، وقرأ على كثيرا، وتوجه للحجاز، وبلغنا أنه توفي بمكة. انتهى. قال الصاغاني: وهو شيخ شيخنا. قلت: ومنه أيضا أبو العباس، أحمد بن القاسم المقرئ الأقليشي. وعبد الله بن يحيى التجيبي الأقليشي، أبو محمد، يعرف بابن الوحشي، سمع الحديث بطليطلة، توفي سنة 503. وأقلوش، كأسلوب: د، من أعمال غرناطة، بالأندلس، قاله السلفي، ومنه أحمد بن القاسم بن عيسى الأقلوشي، أبو العباس المقرئ، رحل إلى المشرق، وحدث عن عبد الوهاب بن الحسن الكلابي الدمشقي، روى عنه محمد بن عبد الله بن عبد الرحمن الخولاني، ووصفه بالصلاح، نقله ياقوت. وقليوشة: د، بالأندلس وفي العباب: قيلوشة.
 وقلشانة بالفتح: د، بإفريقية أو ما يقاربها، نقله الصاغاني. قلت: ويقال أيضا بالتحريك، وبالجيم بدل الشين، ومنه أبو عبد الله محمد بن عمر بن محمد ابن عبد الله بن محمد بن عبد الله بن محمد، القلشاني التونسي، قاضي الجماعة بتونس، ولد سنة 818، وأخذ عن أبيه وعمه، وأبي القاسم البرزالي. وقال الليث: الأقلش: اسم أعجمي، وهو دخيل؛ لأنه ليس في كلام العرب شين بعد لام في كلمة عربية محضة، والشينات كلها في كلام العرب قبل اللامات وكذلك القلاش ليس بعربي أبضا. قلت: ويعنون به الملاعب، والذي لا يملك شيئا، أو لا يثبت على شئ واحد. وقليشان: قرية من أعمال مصر، من كورة حوف رمسيس.

##### Türkçe

**القلاش**، **كسحاب**: Cevherî onu ihmal etti; Sâgânî İbn Abbâd’dan şöyle dedi: O, her şeyden küçük, büzülmüş olandır. Ve **القلاشة**، **كسحابة**: eğer **بهاء** ile deseydi daha kısa olurdu: küçüklük ve kısalık; yine İbn Abbâd’dan. Ve **أقليش**، (zamme ile): bir belde; Endülüs’te, Şentemeriyye amellerinden; bugün Frenklerindir. Humeydî dedi: O, Tuleytula amellerindendir; ondan Ebü’l-Abbâs Ahmed b. Ma‘d b. Îsâ b. Vekîl et-Tücîbî el-**أقليشي** el-Endelüsî (vardır). Ebû Tâhir es-Silefî **معجم السفر**’de dedi: Diller, nahivler ve şer‘î ilimler hakkında marifet ehli idi; şeyhlerinden Ebû Muhammed b. es-Seyyid el-Batliyûsî ve Ebû’l-Hasen b. Basîta ed-Dânî (vardır). Onun iyi şiiri vardır. İskenderiye’ye 546 senesinde geldi, benden çok okudu, Hicaz’a yöneldi; bize ulaştı ki Mekke’de vefat etti. Bitti. Sâgânî dedi: O, şeyhimizin şeyhidir. Dedim: Ondan ayrıca Ebü’l-Abbâs, Ahmed b. el-Kâsım el-mukrî el-**أقليشي** (vardır). Ve Abdullah b. Yahyâ et-Tücîbî el-**أقليشي** Ebû Muhammed; İbnü’l-Vahşî diye bilinir; Tuleytula’da hadisi işitti; 503 senesinde vefat etti. Ve **أقلوش**، **كأسلوب**: bir belde; Endülüs’te, Gırnata amellerinden; es-Silefî onu söyledi. Ondan Ahmed b. el-Kâsım b. Îsâ el-**أقلوشي** Ebü’l-Abbâs el-mukrî (vardır); Maşrık’a yolculuk etti; Abdülvehhâb b. el-Hasen el-Kilâbî ed-Dımaşkî’den hadis rivayet etti; ondan Muhammed b. Abdullah b. Abdurrahman el-Havlânî rivayet etti; onu salâh ile vasfetti; Yâkût onu nakletti. Ve **قليوشة**: bir belde; Endülüs’te. Ve **العباب**’da: **قيلوشة** denildi.

Ve **قلشانة** (fetha ile): bir belde; İfrîkıyye’de yahut ona yakın; Sâgânî onu nakletti. Dedim: Hareke ile de söylenir; ve **الجيم** ile **الشين** yerine. Ondan Ebû Abdullah Muhammed b. Ömer b. Muhammed b. Abdullah b. Muhammed b. Abdullah b. Muhammed el-**قلشاني** et-Tûnisî, Tunus’ta cemaat kadısı (vardır); 818 senesinde doğdu; babasından, amcasından ve Ebü’l-Kâsım el-Berzalî’den aldı. Leys dedi: **الأقلش** acemî bir isimdir ve dâhildir; çünkü Arapların sözünde, sırf Arapça bir kelimede **لام**’dan sonra **شين** yoktur; **الشينات**’ın hepsi Arapların sözünde **اللامات**’tan öncedir. Keza **القلاش** da sırf Arapça değildir. Dedim: Onunla oyunbazı ve hiçbir şeye sahip olmayanı, yahut tek bir şey üzerinde sebat etmeyeni kastederler. Ve **قليشان**: Mısır amellerinden bir köy; Hûf Remsîs kûresindendir.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَلَشَ
قَلَشَ U ( n. ac. قَلْش 1 )
a.  [ coll. ], Removed the scab from ( wound ).

قَاْلُوْش
قَاْلُوْش 40 ,
a.  Galoches.

قِلْشِيْن
قِلْشِيْن ( pl. قَلَاْشِيْ٤ُ 67 )
a.  [ coll. ], Stocking; sock.

##### Türkçe

قَلَشَ
**قَلَشَ** U (n. ac. **قَلْش** 1)
a. [kolektif], (yaradan) kabuğu kaldırdı/çıkardı.

قَاْلُوْش
**قَاْلُوْش** 40,
a. Galoşlar.

قِلْشِيْن
**قِلْشِيْن** (çoğ. **قَلَاْشِيْ٤ُ** 67)
a. [kolektif], çorap; soket.
