# قلش — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%B4/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلش](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B4.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: قلش

ق ش ل
شقل ، شلق ، قلش : ( مستعملة ) .
شقل : قال الليث : الشَّاقُولُ : خشبةٌ قَدْرُ ذراعين في رأسها زُجٌّ يكون مع الزُّراع بالبصرة يجعل أحدهم فيها رأس الحبل ثم يَرُزّها في الأرض ويتَضَبَّطُها حتى يمدوا الحبل واشتقوا منها اسماً للذَّكَرِ ، يقال : شَقَلَها بِشَاقُولهِ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشَّقْلُ : الوزن ، يقال : اشْقُلْ لِي هذا الدينار أي زِنْهُ ، قال : وشَوْقَلَ الرَّجل إذا تَرَزَّن حِلماً ووقاراً ، وشَوْقَلَ إذا عَيَّرَ ديناره تعييراً مُصححاً .
شلق : قال الليث : الشَّوْلَقِيُّ : الذي يبيع الحلاوة بلُغة ربيعة ، والفرسُ تسميه الرَّسَّ من الرجال .
وقال أبو عمرو : يقال للواغلِ الشَّوْلَقِيُّ .
وقال الليث : الشِّلْقُ : شيءٌ على خِلقةِ السمكة صغير له رِجلان عند ذَنَبِه كرجل الضفدع ولا يدانِ له ، يكون في أنهار البصرة وليس في حدِّ العربية ، قال : والشَّلْقُ أيضاً من كلامهم من الضربِ والبضعِ وليس بعربيَ محضٍ .
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الشِّلْقُ : الأنْكَلِيسُ من السمك ، وهو الجِرِّيُّ والجِرِّيتُ .
عمرو عن أبيه قال : الشَّلَقَةُ : الرّاضةُ ،
والشِّلْقَاءُ : السِّكِّين بوزن الحِرباء .
وقال ابن الأعرابي أيضاً : الشِّلْقُ : ضربٌ من سمك البحر .
قلش : قال الليث : الأقْلَشُ اسم أعجميٌّ وهو دخيلٌ لأنه ليس في كلام العرب شينٌ بعد لام في كلمة عربية محضة ، والشينات كلها في كلام العرب قبل اللاَّمات .

### Türkçe

ق ش ل
**شقل** ، **شلق** ، **قلش** : (kullanılır).

**شقل** : Leys dedi: **الشَّاقُولُ**: başında bir **زُجٌّ** bulunan, iki arşın miktarı bir tahta; Basra’da **الزُّراع** ile birlikte bulunur; onlardan biri onun içine ipin başını koyar, sonra onu yere saplar ve onu sağlamlaştırır; ta ki ipi uzatsınlar; ondan erkeğe bir ad türettiler; “Onu **شَاقُولُهُ** ile **شَقَلَ** etti” denir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشَّقْلُ**: tartı; “Bana bu dinarı **اشْقُلْ** et” yani “Onu tart” denir. Dedi: Adam, hilm ve vakar bakımından ağırbaşlılık gösterdiğinde **شَوْقَلَ** eder; dinarını sahih bir ayarlama ile ayarladığında da **شَوْقَلَ** eder.

**شلق** : Leys dedi: **الشَّوْلَقِيُّ**: Rebîa dilinde tatlı satan kimse; Farslar onu erkeklerden **الرَّسَّ** diye adlandırır.

Ebû Amr dedi: **الواغلِ** için **الشَّوْلَقِيُّ** denir.

Leys dedi: **الشِّلْقُ**: balık yaratılışına göre küçük bir şey; kuyruğunun yanında kurbağa ayağı gibi iki ayağı vardır, iki eli yoktur; Basra nehirlerinde bulunur; Arapçanın sınırında değildir. Dedi: **الشَّلْقُ** da onların sözünden, vurma ve yarma cinsindendir; hâlis Arapça değildir.

Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الشِّلْقُ**: balıktan **الأنْكَلِيسُ**; o **الجِرِّيُّ** ve **الجِرِّيتُ**tir.

Amr, babasından: **الشَّلَقَةُ**: **الرّاضةُ**,

**الشِّلْقَاءُ**: **الحِرباء** vezninde bıçak.

İbnü’l-A‘râbî ayrıca dedi: **الشِّلْقُ**: deniz balığından bir tür.

**قلش** : Leys dedi: **الأقْلَشُ** yabancı bir addır ve dâhildir; çünkü Arapların sözünde hâlis bir Arapça kelimede lâm’dan sonra şîn yoktur; şînlerin hepsi Arapların sözünde lâm’lardan önce gelir.
