# قلع — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B9/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D8%B9/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D8%B9.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قلع

قَلَعْتُ الشيءَ واقْتَلَعْتُهُ، فَتَقَلّعَ وانْقَلَعَ. والمَقْلوعُ: الأميرُ المعزول. ودائرةُ القالِعِ تكون تحت اللِبْدِ، وتُكْرَهُ. والقَلْعُ: شبهُ الكِنْفِ يكون فيه زاد الراعي وتواديه وأصِرَّتُه. والإقْلاعُ عن الأمر: الكفُّ عنه. يقال: أقْلَعَ فلانٌ عما كان عليه، وأقْلَعَتْ عنه الحمّى. ويقال: تركت فلان فلاناً في قَلْعٍ وقَلَعٍ من حُمَّاهُ، والقَلْعُ أيضاً: اسمُ معدنٍ يُنْسب إليه الرَصاص الجيد. والقَلْعَةُ: الحصن على الجبل. والقَلَعَةُ أيضاً: القطعةُ العظيمة من السحاب، والجمع قَلَعٌ. والقَلَعُ أيضاً: مصدر قولك رجلٌ قلِعَ القدمِ بالكسر، إذا كانت قدمه لا تثبت عند الصِراع، فهو قَلِعٌ. وقولهم: هذا منزلُ قُلْعَةٍ بالضم، أي ليس بمستوطنٍ. ومَجْلِس قلعةٍ، إذا كان صاحبه يحتاج إلى أن يقوم مرَّةً بعد مرة. ويقال أيضاً: هم على قُلْعَةٍ، أي على رحلة. وفلانٌ قُلْعَةٌ، إذا كان يَتَقَلَّعُ عن سرجه ولا يثبت في البطش والصِراع. والقُلْعَةُ أيضاً: المالُ العاريَّةُ. وفي الحديث: "بئس المال القُلْعَةُ". والمِقْلاعُ: الذي يُرمى به الحجر. والقلاعُ: الشرطيُّ. والقلاع، بالضم مخففٌ: الطين الذي يتشقق إذا نضب عنه الماء، والقطعة منه قُلاعَةٌ. والقُلاعُ أيضاً: قِشر الأرض الذي يرتفع عن الكمأة فيدل عليها. والقُلاعَةُ أيضاً: صخرةٌ عظيمةٌ في فضاء سهل وكذلك الحجر والمدر يُقْتَلَعُ من الأرض فيُرمى به. يقال: رماه بقُلاعَةٍ. والقِلْعُ بالكسر: الشِراعُ، والجمع قِلاعٌ. وقال:
يَكُبُّ الخَليةَ ذاتَ القِلاعِ		وقد كاد جُؤْجُؤُها يَنْحَطِمْ
وسفنٌ مُقْلَعاتٌ. والقُلاعُ بالتخفيف من أدواء الفم والحلق.

### Türkçe

**قَلَعْتُ** şeyi ve **اقْتَلَعْتُهُ**; böylece **فَتَقَلّعَ** ve **انْقَلَعَ**. Ve **المَقْلوعُ**: azledilmiş emir. Ve **دائرةُ القالِعِ** keçe altında olur ve hoş görülmez. Ve **القَلْعُ**: çobanın azığının, vadisine inişinin ve heybesinin içinde bulunduğu, **الكِنْفِ** benzeri bir şeydir. Ve bir işten **الإقْلاعُ**: ondan el çekmektir. Denir ki: Falanca, üzerinde bulunduğu şeyden **أقْلَعَ**; ve hummâ ondan **أقْلَعَتْ**. Ve denir ki: Falancayı falancayı hummâsından bir **قَلْعٍ** ve **قَلَعٍ** içinde bıraktım; ve **القَلْعُ** ayrıca: iyi kurşunun kendisine nisbet edildiği bir madenin adıdır. Ve **القَلْعَةُ**: dağ üzerindeki hisar. Ve **القَلَعَةُ** ayrıca: buluttan büyük parça; çoğulu **قَلَعٌ**. Ve **القَلَعُ** ayrıca: “**رجلٌ قلِعَ القدمِ**” (kesre ile) sözünün masdarıdır; ayağı güreş esnasında sabit durmazsa; o, **قَلِعٌ**dir. Ve onların sözü: “Bu, (zamme ile) **مَنْزِلُ قُلْعَةٍ**dır”; yani yerleşik değildir. Ve **مَجْلِس قلعةٍ**: sahibi bir kereden sonra bir kere daha kalkmaya ihtiyaç duyarsa. Ve ayrıca denir: Onlar **على قُلْعَةٍ**dır; yani yolculuk üzeredirler. Ve falanca **قُلْعَةٌ**dır; eğer eyerinden **يَتَقَلَّعُ** eder ve saldırmada ve güreşte sabit durmazsa. Ve **القُلْعَةُ** ayrıca: ödünç maldır. Ve hadiste: “**بئس المال القُلْعَةُ**”. Ve **المِقْلاعُ**: kendisiyle taş atılan şey. Ve **القلاعُ**: polis memuru. Ve **القلاع** (zamme ile, hafifletilmiş): su kendisinden çekilince çatlayan çamur; ondan bir parça **قُلاعَةٌ**dır. Ve **القُلاعُ** ayrıca: yer kabuğu; **الكمأة** üzerinden yükselir de ona delâlet eder. Ve **القُلاعَةُ** ayrıca: düz bir boşlukta büyük bir kaya; yine taş ve kerpiç, yerden **يُقْتَلَعُ** edilir de onunla atılır. Denir ki: Ona bir **قُلاعَةٍ** ile attı. Ve (kesre ile) **القِلْعُ**: yelken; çoğulu **قِلاعٌ**. Ve dedi ki:
يَكُبُّ الخَليةَ ذاتَ القِلاعِ		وقد كاد جُؤْجُؤُها يَنْحَطِمْ
Ve **سفنٌ مُقْلَعاتٌ**. Ve **القُلاعُ** (hafifletme ile): ağız ve boğaz hastalıklarındandır.
