# قلفع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%81%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D9%81%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلفع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%81%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قلفع

القلفع، كزبرج، ودرهم، كتبه بالحمرة على أنه مستدرك على الجوهري وليس كذلك، بل ذكره في تركيب ق-ف-ع وصرح بأن اللام زائدة، ونصه: القلفع مثال الخنصر: ما يتفلق ونص الصحاح :ما يتقلع من الطين ويتشقق إذا يبس، واللغة الثانية ذكرها ابن دريد، وحكاه أيضا السيرافي، وليس في شرح الكتاب، وأنشد الجوهري للراجز، وفي العباب: أنشد الأصمعي، وفي اللسان أنشده ابن دريد عن عبد الرحمن بن أخي الأصمعي عن عمه:
  قلفع روض شرب الدثاثا
  منبثة تفزه انبثاثا وأورده الصاغاني في التكملة في ق-ف-ع تبعا الجوهري ، وقال فيه نظر، ووجدت في هامش الصحاح زيادة اللام ثانية قليل، وقد حكم بزيادة لام قلفع، وهو وهم منه، وقد أورده الأزهري وغيره من العلماء في الرباعي، واللام أصلية، فالواجب أن يذكر بعد ق-ل-ع ويقوي كونها أصلا في قلفع أنه لم يأت في الأبنية على مثال فلعل البتة.
 والقلفع، كزبرج: ما تفرق وتطاير من الحديد المحمى إذا طبع أي طرق بالمطرقة.
 وصوف مقلفع ضبط بفتح الفاء وكسرها، أي قلح.
 والقلفعة، كزبرجة: قشر الأرض يرتفع عن الكمأة فيدل عليها، قاله الفراء.
 وهو أيضا: ما يصير على جلد البعير كهيئة القشر الواسع قطعا قطعا، كما في العباب.
 ومما يستدرك عليه: القلفعة: الكمأة نفسها.

### Türkçe

**القلفع**; **زبرج** ve **درهم** gibi: onu kırmızıyla, **الجوهري**’ye müstedrek olduğu üzere yazdı; hâlbuki öyle değildir. Bilakis onu **ق-ف-ع** terkibinde zikretti ve **اللام**’ın زائد olduğunu açıkça belirtti. Metni şöyledir: **القلفع** **الخنصر** misali: “yarılan şey.” **الصحاح**’ın metni: “çamurdan kopup çıkan ve kuruduğu zaman çatlayan şey.” İkinci lugatı **ابن دريد** zikretti; onu **السيرافي** de nakletti; **شرح الكتاب**’da yoktur. **الجوهري** **الراجز** için inşad etti; **العباب**’da: **الأصمعي** inşad etti; **اللسان**’da onu **ابن دريد** **عبد الرحمن بن أخي الأصمعي**’den, o da amcasından inşad etti:
  **قلفع** **روض** **شرب** **الدثاثا**
  **منبثة** **تفزه** **انبثاثا** و**أورده الصاغاني** **التكملة**’de **ق-ف-ع**’da, **الجوهري**’ye tâbi olarak getirdi ve “onda نظر vardır” dedi. **الصحاح**’ın hâmişinde **اللام**’ın ikinci defa ziyadesi (şeklinde) bir ziyade buldum; **قلفع**’ın **لام**’ının ziyade olduğuna hükmetmiş; bu ondan bir vehimdir. **الأزهري** ve diğer âlimler onu rubâîde getirmişlerdir; **اللام** aslîdir. Öyleyse **ق-ل-ع**’dan sonra zikredilmesi gerekir. Onun **قلفع**’da asl olduğuna delil de şudur: **فلعل** misali üzere ebniyede asla gelmemiştir.

Ve **القلفع**, **زبرج** gibi: kızdırılmış demirden, **طبع** edildiği, yani çekiçle dövüldüğü zaman ayrılıp saçılan şey.

Ve **صوف مقلفع**; **الفاء**’nın fethası ve kesresiyle ضبط edilir; yani **قلح**.

Ve **القلفعة**, **زبرجة** gibi: yerin kabuğu; **الكمأة**’nin üzerinden yükselir de ona delâlet eder; bunu **الفراء** söyledi.

Ve o ayrıca: devenin derisi üzerinde, geniş kabuk gibi, parça parça olan şey; **العباب**’da olduğu gibi.

Ve ona müstedrek kılınacaklardandır: **القلفعة**: **الكمأة**’nin kendisi.
