# قلق — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%82/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D9%82/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%82.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قلق

القَلَقُ: الانزعاج. يقال: بات قَلِقاً، وأقلَقَهُ غيره؛ وفي الحديث:
إليك تَعْدُو قَلِقاً وَضِينُها،
مخالفاً دِينَ النَّصارَى دِينُها
القَلَقُ: الانزعاج، والوَضِينُ: حزام الرحل؛ أخرجه الهروي عن عبد الله بن عمر وأخرجه الطبراني في المعجم عن سالم بن عبد الله عن أبيه: أن رسول الله، صلى الله عليه وسلم، أفاض من عَرَفات وهو يقول ذلك، والحديث مشهور بابن عمر من قوله قَلِقَ الشيءُ قَلَقاً، فهو قَلِقٌ ومِقْلاق، وكذلك الأنثى بغير هاء؛ قال الأعشى:
رَوَّحَتْه جَيْداء دانية المَرْ
تَع، لا خَبَّةٌ ولا مِقْلاق
وامرأة مِقْلاق الوِشاح: لا يثبت على خصرها من رقته. وأقْلَقَ الشيءَ من مكانه وقَلَقَه: حركه. والقَلَقُ: أن لا يستقر في مكان واحد، وقد أقلَقَهُ فقَلِقَ. وفي حديث عليّ: أقلِقُوا السيوف في الغمد أي حرِّكوها في أغمادها قبل أن تحتاجوا إلى سَلّها ليسهل عند الحاجة إليها. والقَلَقِيُّ: ضرب من الحلي؛ قال ابن سيده: ولا أدري إلى أي شيء نسب إلا أن يكون منسوباً إلى القَلَق الذي هو الاضطراب كأنه يضطرب في سلكه ولا يثبت، فهو ذو قَلَقٍ لذلك؛ قال علقة بن عبدة:
مَحالٌ كأجْوازِ الجَرادِ، ولُؤلُؤٌ
من القَلَقِيِّ والكَبِيسِ المُلَوَّبِ
التهذيب: ويقال لضرب من القلائد المنظومة باللؤلؤ قَلَقِيّ. والقِلِّقُ والتِّقِلِّقُ: من طير الماء.

### Türkçe

**القَلَقُ**: rahatsızlık. Denilir: “**بات قَلِقاً**” (geceyi rahatsız olarak geçirdi), ve “**أقلَقَهُ** غيره” (başkası onu rahatsız etti); ve hadiste:

“İşte sana doğru koşuyor, **قَلِقاً** (rahatsız olarak), ve **وَضِينُها** (onun **وَضِينُ**’u),
**مخالفاً** (muhalif olarak) **دِينَ النَّصارَى** (Hristiyanların dinine) onun dini.”

**القَلَقُ**: rahatsızlık; ve **الوَضِينُ**: semer kayışı; bunu el-Herevî, Abdullah b. Ömer’den çıkarmıştır; ve et-Taberânî, el-Mu‘cem’de, Sâlim b. Abdullah’tan, babasından: Allah’ın Resûlü, sallallahu aleyhi ve sellem, Arafat’tan akın etti ve bunu söylüyordu (diye) çıkarmıştır; ve hadis, İbn Ömer’den, onun sözü olarak meşhurdur.

**قَلِقَ** şey **قَلَقاً**; o hâlde o **قَلِقٌ** ve **مِقْلاق**’tır; ve aynı şekilde dişi de, **هاء** olmaksızın; el-A‘şâ dedi ki:

“Onu akşam vakti geri döndürdü, uzun boyunlu, otlağı yakın,
ne **خَبَّةٌ** (çok koşan) ne de **مِقْلاق**.”

Ve “**امرأة مِقْلاق الوِشاح**”: kuşağı, inceliğinden dolayı belinde sabit durmayan (kadın). Ve **أقْلَقَ** şeyi yerinden ve **قَلَقَه**: onu hareket ettirdi. Ve **القَلَقُ**: tek bir yerde karar kılmamak; ve onu **أقلَقَهُ** da, o da **قَلِقَ** oldu. Ali’nin hadisinde: “**أقلِقُوا** kılıçları kında” yani onları kınlarında hareket ettirin; onları çekmeye ihtiyaç duymadan önce; ihtiyaç anında ona (çekmeye) kolay olsun diye.

Ve **القَلَقِيُّ**: süsten bir tür; İbn Sîde dedi ki: Onu neye nisbet ettiğini bilmiyorum; ancak, sanki ipinde çalkalanır ve sabit durmaz, bu yüzden onda bunun için **قَلَق** (çalkantı) vardır diye, **القَلَق**’a—ki o **الاضطراب**’dır—nisbet edilmiş olması müstesna; ‘Alaka b. ‘Abde dedi ki:

“Çekirge gövdeleri gibi, ve inci:
**القَلَقِيِّ**’den ve **الكَبِيسِ المُلَوَّبِ**’den.”

**التهذيب**: Ve inciyle dizilmiş gerdanlıkların bir türüne **قَلَقِيّ** denilir.

Ve **القِلِّقُ** ve **التِّقِلِّقُ**: su kuşlarından (bir tür).
