# قلق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قلق](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قلق

القلق، محركة: الانزعاج، وفي الحديث:
  إليك تعدو قلقا وضينها
  مخالفا دين النصارى دينها أخرجه الهروي عن عبد الله بن عمر، وأخرجه الطبراني في المعجم عن سالم بن عبد الله عن أبيه، أن النبي صلى الله عليه وسلم أفاض من عرفات وهو يقول ذلك. والحديث مشهور بابن عمر، من قوله: قلق الشيء قلقا، وهو أن لا يستقر في مكان واحد. والقلقي محركة: ضرب من القلائد، ومنه قول علقمة بن عبدة:
  محال كأجواز الجراد ولؤلؤ                      من القلقي والكبيس الملوب وفي التهذيب: ويقال لضرب من القلائد المنظومة باللؤلؤ: قلقي. وقال ابن سيده: ولا أدري الى أي شيء نسب، إلا أن يكون منسوبا الى القلق الذي هو الاضطراب، كأنه يضطرب في سلكه ولا يثبت، فهو ذو قلق. ورجل قلق ومقلاق. وامرأة قلق الوشاح أي: قلق وشاحها، قال ذو الرمة:
  عجزاء ممكورة خمصانة قلـق                      عنها الوشاح وتم الجسم والقصب ورجل مقلاق، وامرأة مقلاق الوشاح: لا يثبت على خصرها من رقتها، قال الأعشى:

  روحته جيداء دانية المر                      تع لا خبة ولا مقلاق وقال الزجاج: أقلقت الناقة أي: قلق جهازها، أي: ما عليها، وهو قتبها وآلتها. ومما يستدرك عليه: أقلقت الشيء: جعلته قلقا، وأقلقه الحزن والفرح. وناقة مقلاق الوضين. وأقلقت إليك وضن الركائب. وفي حديث علي رضي الله عنه: أقلقوا السيوف في الغمد أي: حركوها في أغمادها قبل أن تحتاجوا الى سلها؛ ليسهل عند الحاجة إليها. وقلقه من مكانه: حركه. والقلق، بكسرتين مشددة، والتقلق: من طير الماء. ومما يستدرك عليه:

### Türkçe

**القلق**, harekeli: huzursuzluk; ve hadiste:
  “Sana doğru koşar, **قلقا** (huzursuz) olarak, **وضينها** (devesinin eğer takımı)
  Hristiyanların dinine muhalif, onun dini”
Bunu Herevî, Abdullah b. Ömer’den çıkarmıştır; Taberânî de Mu‘cem’de, Sâlim b. Abdullah’tan, o da babasından çıkarmıştır: Peygamber صلى الله عليه وسلم Arafat’tan akın etti ve bunu söylüyordu. Hadis, İbn Ömer’le meşhurdur; onun sözündendir: **قلق** şey’i **قلقا**: o, bir tek yerde karar kılmamasıdır. Ve **القلقي** harekeli: gerdanlıkların bir türüdür; ondan, Alkame b. Abede’nin sözü:
  “Çekirgelerin karınları gibi, ve inci                      **القلقي**’den ve **الكبيس الملوب**’dan”
Ve Tehzîb’de: İnciyle dizilmiş gerdanlıkların bir türüne **قلقي** denir. İbn Sîde dedi: Neye nispet edildiğini bilmiyorum; ancak, o, sarsıntı olan **القلق**’a nispet edilmiş olmasın; sanki ipinde sarsılır ve sabit kalmaz; o hâlde o, **ذو قلق**’tır. Ve bir adam **قلق** ve **مقلاق**. Ve bir kadın **قلق الوشاح** yani: onun **وشاح**’ı (kuşağı) huzursuzdur; Zü’r-Rumme dedi:
  “Kalçalı, yuvarlak; ince karınlı; **قلـق**                      ondan **الوشاح**; ve beden ve kamış tamam”
Ve bir adam **مقلاق**, ve bir kadın **مقلاق الوشاح**: inceliğinden dolayı belinde sabit durmaz; A‘şâ dedi:

  “Onu akşam vakti götürdü; uzun boyunlu, memeye yakın                      ne **خبة** ne de **مقلاق**”
Zeccâc dedi: **أقلقت** dişi deveyi, yani: onun **جهاز**’ı (yük takımı) **قلق** oldu; yani: üzerindeki şey; o, onun **قتب**’ı ve aletidir. Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir: **أقلقت** şeyi: onu **قلقا** yaptım; ve onu hüzün ve sevinç **أقلقه**. Ve **ناقة مقلاق الوضين**. Ve **أقلقت** sana doğru **وضن الركائب**. Ali رضي الله عنه hadîsinde: “Kılıçları kında **أقلقوا**” yani: onları kınlarında hareket ettirin; onları çekmeye ihtiyaç duymadan önce; ihtiyaç anında kolay olsun diye. Ve onu yerinden **قلقه**: onu hareket ettirdi. Ve **القلق**, iki kesre ile şeddeli, ve **التقلق**: su kuşlarından bir türdür. Ve üzerine istidrâk edilenlerdendir:
