# قل — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%84/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%84.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: قل

قَلَّ
1 قَلَّ ذ , It was, or became, few; small, or little, in number, quantity, or amount; scanty. ― -b2- هُوَ يَقِلُّ عَنْ كَذَا He, or it, is smaller than, or too small for, such a thing; syn. يَصْغُرُ. (TA.) ― -b3- قَلَّ لَبَنُهَا Her milk became little, or scanty; she became scant in her milk. ― -b4- قَلَّ خَيْرُهُ [His good things, or wealth, and his beneficence, became few, or little; scanty, or wanting; he became poor; and he became niggardly:] for قِلَّةُ خَيْرٍ signifies “ poverty ” and “ niggardliness. ” (A, TA, in art. حجد.) And It became scanty, or deficient, or wanting, in goodness. ― -b5- قَلَّ He had few aiders: sec an ex. voce فَلَّ.

قَلَّلَهُ
2 قَلَّلَهُ ذ He made it, or held it, to be little. (Msb.) ― -b2- He showed it, or made it to appear, to be little, in quantity. (TA.) ― -b3- See 4.

أَقَلَّهُ
4 أَقَلَّهُ ذ He lifted it, or raised it, from the ground; and carried it. (Msb.) ― -b2- أَقَلَّهُ الغَضَبُ (assumed tropical:) Anger disquieted, or flurried, him. (Mj, TA, in art. حمل.) And أُقِلَّ [alone] (assumed tropical:) He was disquieted, or flurried, by anger. (T, TA, in that art.) ― -b3- أَقَلَّ مِنْهُ i. q. ↓ قَلَّلَهُ. (M.) ― -b4- أَقَلَّ He became poor: (S, Msb:) or he had little property. (K.)

تَقَلَّلَ
5 تَقَلَّلَ ذ (K, art. نزر) It became diminished, or rendered little or small in quantity. (TK, same art.) ― -b2- تَقَلَّلَهُ He saw it, or deemed it, to be little in quantity. (TA.)

اِسْنَفَلَّ
10 اِسْنَفَلَّ ذ He was independent, or alone; with none to share, or participate, with him. (TA.) [And اِسْتَقَلَّ بِنَفْسِهِ, the same; or (as shown by an explanation of the act. part. n. in the TA) he managed his affairs, by himself alone, thoroughly, soundly, or vigorously.] And هُوَ لاَ يَسْتَقِلُّ بِهٰذَا He is not able [by himself] to do this. (TA.) ― -b2- اِسْتَقَلَّ He was independent of all others; absolute. ― -b3- اِسْتَقلَّ He (a man) rose, or raised himself, with a burden: (JK:) and a bird in his flight. (JK, K.) ― -b4- اُسْتُقِلَّ غَضَبًا He (a man) became affected with a tremour, or trembling, by anger. (JK.) ― -b5- اِسْتَقَلَّ بِالشَّىْءِ i. q. اِسْتَبَدَّ بِهِ. (TA in art. حكر.)

??
?? ذ Poverty: see an ex. in a verse cited voce طَلَّاع.

قُلُّ بْنُ قُلٍّ
قُلُّ بْنُ قُلٍّ ذ : see ضُلُّ.

قُلَّةٌ
قُلَّةٌ ذ The top, or highest part, of a mountain, &c. (S, K.) ― -b2- The top of the head and hump. (K.) See a verse cited voce ظِلٌّ. ― -b3- قلتانِ [app. قُلَّتَانِ, or rather قَلْتَانِ, from قلت] The hollows of the two collar-bones (الترقوتان). (TA, art. ترب.)

قِلَّةٌ
قِلَّةٌ ذ [Paucity; smallness; littleness; scantiness; want of due amount of anything: as in قِلَّةُ مُبَالَاةٍ want of due care: or this phrase signifies want of care: also fewness: for] قِلَّةٌ sometimes signifies i. q. عَدَمٌ. (Mgh in art. حفَظ.) ― -b2- قِلَّةٌ may often be well rendered Lack.

قَلِيلٌ
قَلِيلٌ ذ Few; small, or little, in number, quantity, or amount; scanty. ― -b2- A small quantity, or quantum, or number, مِن مَالٍ وَغَيْرِهِ of property, or cattle, &c. ― -b3- قَلِيلُ الخَيْرِ: [see art. خير, where an explanation is given equivalent to عَادمُ الخَيْرِ: and in like manner] قَلِيلُ الخَيْرِ is used to signify Not making use of oaths at all. (Mgh in art. حفظ.) It may be well rendered Lacking, or destitute of, good, or wealth; as well as having little thereof: it generally means having little, or no, wealth, or good; or lacking, or destitute of, goodness or good things. ― -b4- قَلِيلٌ: see مَطَّرِدٌ. ― -b5- Possessing little, or possessed in a small degree, of anything.

قَلِيلَةٌ
قَلِيلَةٌ ذ as a subst., Little: see كَثِيرَةٌ.

أَقَلُّ مَالًا وَوَلَدًا
أَقَلُّ مَالًا وَوَلَدًا ذ Possessing, or possessor, of less than another in respect of wealth and children: see an ex. (from the Kur xviii. 37) in art. ف.

مُسْتَقِلٌّ
مُسْتَقِلٌّ ذ A writing on a particular, peculiar, or special, subject. ― -b2- رِسَالَةٌ مُسْتَقِلَّةٌ A monograph. See also a verse cited voce غَتْمٌ. ― -b3- مَعْنًى مُسْتَقِلٌّ بِهِ An independent meaning.

### Türkçe

**قَلَّ**
1 **قَلَّ** ذ, Sayı, miktar yahut ölçü bakımından az oldu yahut azaldı; seyrek. ― -b2- **هُوَ يَقِلُّ عَنْ كَذَا** O, yahut o (şey), böyle bir şeyden daha küçüktür; yahut böyle bir şey için pek küçüktür; eşanlamlısı **يَصْغُرُ**. (TA.) ― -b3- **قَلَّ لَبَنُهَا** Onun sütü az oldu yahut seyrekleşti; sütü bakımından seyrek oldu. ― -b4- **قَلَّ خَيْرُهُ** [Onun iyi şeyleri, yahut malı ve iyilikte bulunması az oldu yahut azaldı; seyrek oldu yahut eksildi; fakir oldu; ve cimri oldu:] çünkü **قِلَّةُ خَيْرٍ** “fakirlik” ve “cimrilik” mânâsına gelir. (A, TA, md. **حجد**’de.) Ve iyilik bakımından seyrek oldu, yahut eksik oldu, yahut yoksun oldu. ― -b5- **قَلَّ** Onun yardımcıları az idi: **فَلَّ** maddesinde bir örneğe bak.

**قَلَّلَهُ**
2 **قَلَّلَهُ** ذ Onu az yaptı, yahut onu az saydı. (Msb.) ― -b2- Onu miktar bakımından az gösterdi, yahut az görünür kıldı. (TA.) ― -b3- 4’e bak.

**أَقَلَّهُ**
4 **أَقَلَّهُ** ذ Onu yerden kaldırdı; ve taşıdı. (Msb.) ― -b2- **أَقَلَّهُ الغَضَبُ** (varsayılan mecaz:) Öfke onu huzursuz etti, yahut telaşlandırdı. (Mj, TA, md. **حمل**’de.) Ve **أُقِلَّ** [yalnız başına] (varsayılan mecaz:) Öfke sebebiyle huzursuz edildi, yahut telaşlandırıldı. (T, TA, o maddede.) ― -b3- **أَقَلَّ مِنْهُ** yani ↓ **قَلَّلَهُ**. (M.) ― -b4- **أَقَلَّ** Fakir oldu: (S, Msb:) yahut az mala sahip oldu. (K.)

**تَقَلَّلَ**
5 **تَقَلَّلَ** ذ (K, md. **نزر**) Azaldı, yahut miktar bakımından az yahut küçük kılındı. (TK, aynı md.) ― -b2- **تَقَلَّلَهُ** Onu miktar bakımından az gördü, yahut az saydı. (TA.)

**اِسْنَفَلَّ**
10 **اِسْنَفَلَّ** ذ O, bağımsız oldu, yahut yalnız oldu; onunla paylaşan yahut ortak olan kimse olmaksızın. (TA.) [Ve **اِسْتَقَلَّ بِنَفْسِهِ**, aynı; yahut (TA’da ism-i fâilin açıklamasının gösterdiği üzere) işlerini yalnız başına, tam olarak, sağlamca, yahut kuvvetle yürüttü.] Ve **هُوَ لاَ يَسْتَقِلُّ بِهٰذَا** O, bunu yapmaya [kendi başına] güç yetiremez. (TA.) ― -b2- **اِسْتَقَلَّ** O, bütün başkalarından bağımsız oldu; mutlak. ― -b3- **اِسْتَقلَّ** O (bir adam), bir yük ile doğruldu, yahut kendini kaldırdı: (JK:) ve bir kuş uçuşunda. (JK, K.) ― -b4- **اُسْتُقِلَّ غَضَبًا** O (bir adam), öfke sebebiyle bir titreme, yahut titremeyle etkilendi. (JK.) ― -b5- **اِسْتَقَلَّ بِالشَّىْءِ** yani **اِسْتَبَدَّ بِهِ**. (TA, md. **حكر**’de.)

??
?? ذ Fakirlik: **طَلَّاع** maddesinde zikredilen bir beyitteki örneğe bak.

**قُلُّ بْنُ قُلٍّ**
**قُلُّ بْنُ قُلٍّ** ذ : **ضُلُّ**’e bak.

**قُلَّةٌ**
**قُلَّةٌ** ذ Bir dağın vb. tepesi, yahut en yüksek kısmı. (S, K.) ― -b2- Başın tepesi ve hörgüç. (K.) **ظِلٌّ** maddesinde zikredilen bir beyte bak. ― -b3- **قلتانِ** [görünüşe göre **قُلَّتَانِ**, yahut daha doğrusu **قَلْتَانِ**, **قلت**’ten] İki köprücük kemiğinin ( **الترقوتان** ) çukurlukları. (TA, md. **ترب**.)

**قِلَّةٌ**
**قِلَّةٌ** ذ [Azlık; küçüklük; az oluş; seyreklik; herhangi bir şeyin gereken miktarının bulunmayışı: **قِلَّةُ مُبَالَاةٍ**’de olduğu gibi, gereken ihtimamın bulunmayışı: yahut bu ibare ihtimamın bulunmayışı mânâsına gelir: ayrıca azlık: çünkü] **قِلَّةٌ** bazen **عَدَمٌ** ile aynı mânâya gelir. (Mgh, md. **حفَظ**’da.) ― -b2- **قِلَّةٌ** çoğu kez “eksiklik” diye iyi tercüme edilebilir.

**قَلِيلٌ**
**قَلِيلٌ** ذ Sayı, miktar yahut ölçü bakımından az; seyrek. ― -b2- Maldan ve başkasından, yani **مِن مَالٍ وَغَيْرِهِ**, mülkün, yahut davarın vb. az bir miktarı, yahut niceliği, yahut sayısı. ― -b3- **قَلِيلُ الخَيْرِ**: [**خير** maddesine bak; orada **عَادمُ الخَيْرِ**’e denk bir açıklama verilmiştir: ve aynı şekilde] **قَلِيلُ الخَيْرِ**, yeminleri hiç kullanmamak mânâsında kullanılır. (Mgh, md. **حفظ**’da.) “İyilikten yahut maldan yoksun” diye iyi tercüme edilebilir; bunun azına sahip olmak mânâsıyla birlikte: genellikle az mala, yahut hiç mala, yahut iyiliğe sahip olmak; yahut iyilikten yahut iyi şeylerden yoksun olmak demektir. ― -b4- **قَلِيلٌ**: **مَطَّرِدٌ**’e bak. ― -b5- Herhangi bir şeyden azına sahip olan, yahut küçük bir derecede sahip olunan.

**قَلِيلَةٌ**
**قَلِيلَةٌ** ذ isim olarak, Az: **كَثِيرَةٌ**’e bak.

**أَقَلُّ مَالًا وَوَلَدًا**
**أَقَلُّ مَالًا وَوَلَدًا** ذ Mal ve çocuk bakımından bir başkasından daha aza sahip olan, yahut sahibi: (Kur’ân xviii. 37’den) bir örnek için **ف** maddesine bak.

**مُسْتَقِلٌّ**
**مُسْتَقِلٌّ** ذ Hususî, kendine mahsus, yahut özel bir konu üzerine bir yazı. ― -b2- **رِسَالَةٌ مُسْتَقِلَّةٌ** Bir monografi. Ayrıca **غَتْمٌ** maddesinde zikredilen bir beyte de bak. ― -b3- **مَعْنًى مُسْتَقِلٌّ بِهِ** Onunla bağımsız bir mânâ.
