# قمح — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D8%AD/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%85%D8%AD/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قمح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D8%AD.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: قمح

القمح: البُرُّ. والقمح: مصدر قَمِحْتُ السَويقَ وغيره، إذا اسْتَفَفْتَهُ. وكذلك الاقتماح. والقَميحَةُ: اسمٌ لما يُقْتَمَحُ من الجَوارش وغيره، كأنه فعيلةٌ من القمح، وهو البُرُّ. والقُمْحَةُ بالضم: ملءُ الفم منه. والقُمّحانُ بالتشديد: الوَرس. والقُمّحانُ أيضاً: شيء يعلو الخمر كالذَريرَةَ. وقمَحَ البعيرُ قَموحاً، إذا رفع رأسَه عند الحوض وامتنع عن الشرب، فهو بعير قامحٌ، والجمع قمَّح بالتشديد. يقال: شرب فَتَقَمَّحَ وانْقَمَحَ بمعنًى، إذا رفع رأسه وتركَ الشُربَ رِيًّا. وقد قامَحَتْ إبلُك، إذا وَرَدَتْ ولم تشرب ورفعت رأسَها من داءٍ يكون بها أو برد. وهي إبل مُقامِحَةٌ. وبعيرٌ مُقامِحٌ، وناقةٌ مُقامِحٌ أيضاً. والجمع قِماحٌ على غير قياس. والإقماح: رَفعُ الرأسِ وغضُّ البصر. يقال: أقْمَحَهُ الغُلُّ، إذا ترك رأسَه مرفوعاً من ضيقِه. وشَهْرا قُماحٍ: أشدُّ ما يكون من البرد، سُمِّيا بذلك لأن الإبل إذا وردت آذاها بردُ الماء فَقامَحَتْ.

### Türkçe

**القمح**: **البُرُّ**. Ve **القمح**: **قَمِحْتُ** **السَويقَ** ve başkasının masdarıdır; onu **اسْتَفَفْتَهُ** ettiğin zaman. Yine bunun gibi **الاقتماح**. Ve **القَميحَةُ**: **الجَوارش** ve başkasından **يُقْتَمَحُ** olunan şeye bir isimdir; sanki **القمح**’tan فعيلة gibidir; o da **البُرُّ**dur. Ve **القُمْحَةُ** (ضم ile): ondan ağzın dolusu. Ve **القُمّحانُ** (teşdîd ile): **الوَرس**. Ve **القُمّحانُ** da: şarabın üzerine **كالذَريرَةَ** gibi yükselen bir şey. Ve **قمَحَ** deve **قَموحاً**; havuz başında başını kaldırdığı ve içmekten kaçındığı zaman; o, **قامحٌ** bir devedir; cem‘i **قمَّح** (teşdîd ile). Denir ki: içti de **فَتَقَمَّحَ** ve **انْقَمَحَ** aynı mânâda; başını kaldırdığı ve kanmış olarak içmeyi bıraktığı zaman. Ve senin develerin **قامَحَتْ**; vardıkları hâlde içmedikleri ve bir hastalıktan yahut soğuktan dolayı başlarını kaldırdıkları zaman. Ve onlar **مُقامِحَةٌ** develerdir. Ve **مُقامِحٌ** bir deve; ve **مُقامِحٌ** bir dişi deve de. Cem‘i, kıyasa aykırı olarak **قِماحٌ**dur. Ve **الإقماح**: başı kaldırmak ve bakışı kısmaktır. Denir ki: **أقْمَحَهُ** **الغُلُّ**; darlığından dolayı başını kaldırılmış bıraktığı zaman. Ve **شَهْرا قُماحٍ**: soğuğun en şiddetli olduğu (vakit); bu adla adlandırıldılar; çünkü develer vardıkları zaman suyun soğuğu onlara eziyet eder de **فَقامَحَتْ**.
