# قمعل — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D8%B9%D9%84/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%85%D8%B9%D9%84/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قمعل](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D8%B9%D9%84.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قمعل

القمعل، كقنفذ، أهمله الجوهري ، وقال الليث: هو القدح الضخم بلغة هذيل، وأنشد:
  يلتهم الأرض بوأب حـوأب
  كالقمعل المنكب فوق الأثلب

  ينعت حافر الفرس، وكذلك القلعم، كالقعمول بالضم أيضا. أو القمعل: قعب صغير، عن ابن دريد. وقال اللحياني: قدح قمعل: محدد الرأس طويله. قيل: هو المرجل الضيق العنق، عن ابن عباد. أيضا: طويئر قصير الرقبة والمنقار يأكل النمل، عن ابن عباد. أيضا: البظر، وتفتح عينه، كلاهما عن اللحياني. يقال: في رأسه قماعيل: أي عجر، الواحدة قمعول، نقله الأزهري عن ابن دريد، وربما قيل للواحد: قمعولة، كما في العباب. والقمعال، بالكسر: سيد القوم، عن الليث، والجمع قماعيل، وبه سمى المصنف كتابه فيمن تسمى بإسمعيل من الملائكة: تحفة القماعيل. قال ابن بري: القمعال: رئيس الرعاء، وكذلك القمادية، عن ابن خالويه. وقد قمعل وخرج مقمعلا: إذا كان على الرعايا يأمرهم وينهاهم. والقمعالة، بالكسر: أعظم الفياشل. قال أبو حنيفة: قمعل النبت: خرجت قماعيله؛ أي براعيمه. ومما يستدرك عليه: القمعلة الطرجهارة، عن ابن الأعرابي، وهي القعملة.

### Türkçe

**القمعل**, **قنفذ** gibi; Cevherî onu ihmal etti. Leys dedi: O, Hüzeyl lügatinde iri **القدح**’tır. Ve şu beyti okudu:
  Yeri, **بوأب حـوأب** ile yutar
  **كالقمعل** omzu çıkık, **فوق الأثلب**

Atın tırnağını niteleyendir; **القلعم** da böyledir; **القعمول** gibi, (onda da) zamme ile. Yahut **القمعل**: küçük bir **قعب**; İbn Düreyd’den. Lihyânî dedi: **قدح قمعل**: başı sivri, uzunu. Denildi: O, boynu dar **المرجل**’dir; İbn Abbâd’dan. Yine: boynu ve gagası kısa, karınca yiyen küçük kuşçuk; İbn Abbâd’dan. Yine: **البظر**; ve onun **عين**’i fetha ile; ikisi de Lihyânî’den. Denir: Başında **قماعيل** var: yani **عجر**; teki **قمعول**; Ezherî onu İbn Düreyd’den nakletti. Bazen teke **قمعولة** denildi; **العباب**’da olduğu gibi. Ve **القمعال**, kesre ile: kavmin efendisi; Leys’ten. Çoğulu **قماعيل**’dir; ve bununla musannif, meleklerden İsmâîl adıyla adlandırılan kimseler hakkında kitabını adlandırdı: **تحفة القماعيل**. İbn Berrî dedi: **القمعال**: çobanların reisi; **القمادية** de böyledir; İbn Hâlaveyh’ten. Ve **قمعل** oldu ve **مقمعلا** olarak çıktı: raiyye üzerine olup onlara emredip onları yasakladığı zaman. Ve **القمعالة**, kesre ile: **الفياشل**’in en büyüğü. Ebû Hanîfe dedi: **قمعل النبت**: onun **قماعيل**’i çıktı; yani tomurcukları. Ve ona istidrâk olunanlardandır: **القمعلة** **الطرجهارة**; İbnü’l-A‘râbî’den; ve o, **القعملة**’dir.
