# قمهد (ق-م-ه-د) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - م - ه - د
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 5 sözlük

## Sözlükler (5)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

الهاء والقاف
صهلق: صوتٌ صَهْصَلِقٌ: شديد. قال:
قد شَيَّبَتْ رأسي بصَوْتٍ صَهْصَلِق
هلقس: الهِلَّقْس: الشَّديدُ.
هزرق: الهَرْزَقَةُ: من أسوأ الضَّحِك.
زهرق: الزَّهْرَقَةُ والزِّهراق: تَرْقيصُ الأمّ الصّبيّ.
زهلق: الزَّهْلِقُ: السِّراج ما دام في القنديل. قال: "زِهْلِقٌ لاح مُسْرَجُ" شَبَّه بياض الثّور بضياء السَّراج، وليس بالّذي عليه سرجٌ.
والزَّهْلِقيُّ من الرّجال: الّذي إذا أراد امرأة أَنْزَلَ قبل أن يَمَسَّها، وهو الزُّمًّلِقُ.
قهمز: امرأة قَهْمَزِيّة: قصيرةٌ جداً.
زهمق: الزَّهَمَقَةُ: الزُّهُومةُ السَّيِّئةُ تجدُها من اللَّحْمِ الغثَ.
دهقن: الدَّهْقَنَةُ: من الدَّهْقان، وهو يَتَدَهْقَنُ.
قهمد: القَهْمَدُ: الرّجُلُ اللَئيمُ الأَصْل، والدَّميمُ الوَجْه.
قرهد: القُرهُدُ: النّاعم التّاّر.
قمهد: الاقْمِهْدادُ: شبه ارتعادِ الفَرْخ إذا زقّه أبواه فتراه يكْوهِدَ إليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما دهمق: الدُّهامِقُ: التُّراب اللّيَن. قال خلف بن خليفة:
ومعرض من الكثيب ناطقُ
جَوْنٌ رَوابي تُرْبِهِ دُهامِقُ
وقال عُمَر: "لو شِئْتُ أنْ يُدَهْمَقَ لي لفعلتُ" . أي: الطّعام اللّين، وأصلُه من الدُّهامِق، أي: الأرض اللّيّنة الرّقيقة، ويقال: دّهْمِقْ طَحِينَكَ، أي: دَقِّقْهُ، والدِّهْقَنَةُ مِثْلُه.
قهقر: القَهْقَرُّ والقُهْقُرُ : الحَجَرُ الأَمْلَس الأَسْوَد، وهو القُهْقُورةُ.. وغُرابٌ قَهْقَرٌ: شديدُ السّواد. وحَنْظلةٌ قَهْقَرةٌ، أي: اسودت بعد الخضرة.
والرّجلُ يَتَقَهْقَرُ في مِشْيَته: يَتَراجع على قَفاه. ورجع القَهْقَري: على الأدبار.
هرقل: هِرَقْلٌ: من ملوك الرّوم، وهو أوْلُ من ضَرَب الدّنانير. وأَحْدَثَ البِيعةَ، قال لبيد:
غَلَبَ اللّيالي خلفَ آلِ مُحَرِّقٍ		وكما فَعَلْنَ بتُبَّعٍ وبِهِـرْقَـلِ
هرلق: الهِرْلِقُ: المُنْخُل.
قرهب: القَرْهَبُ من الثّيران: المسنّ الضخم. قال
"وبين مُسِنّ كالقصيمة قَرْهَبِ"
قهرم: القَهْرَمانُ: هو المُسَيطِرُ الحَفيظُ على ما تحتَ يَدَيْه، قال:
مجداً وعزاً قَهْرَ ماناً قَهْقَبا
بهلق: البَهْلَقُ: الضَّجُورُ الكثيرُ الصَّخْبِ، و تقول : امرأة بَهْلَق، والجميعُ: بَهالقُ. قال:
يُوَلْوِلُ مِن جَوْبهنَّ الدّلي		لُ باللَّيْل ولولةَ البِهَلْقِِ
قهقب: القَهْقَبُ: الضَّخْم.
قلهب: القَلْهَبُ من الرجال: القديم الضّخم.
هلقم: الهلِقْامُ: السّيّد الضَّخم، ذو الحَمالات، والهِلْقَمُّ أيضاً، قال:
وإن خَطيبُ مجلِسٍ أَلَمّا
بخُطَّةٍ كنتَ لها هَلْقَمّاً
وبالحمَالات لها لَهِمّا
هبنق: هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ: أحمقُ بني قَيْس بنِ ثَعْلَبة. والهِبْنِيقُ: الوَصيفُ. وجَمْعُه: هبانيق. قال لبيد:
والهَبانِيقُ قيامٌ مَـعَـهُـمُ		كلُّ مَلْثومٍ إذا صُبَّ هَمَلْ
هيقم: الهَيْقمانيُّ: الطَويل. قال:
من الهَيْقَمانيّاتِ هَـيْقٌ كـأنّـه		من السِّنْدِ ذو كَبْلَيْنِ أَفْلَتَ من نَبْلِ

##### Türkçe

**الهاء** ve **القاف**

**صهلق**: **صَهْصَلِقٌ** bir ses: şiddetli. Dedi ki:
“Başımı **صَهْصَلِقٌ** bir sesle ağarttı”

**هلقس**: **الهِلَّقْس**: şiddetli olan.

**هزرق**: **الهَرْزَقَةُ**: gülmenin en kötülerinden.

**زهرق**: **الزَّهْرَقَةُ** ve **الزِّهراق**: annenin çocuğu sallaması.

**زهلق**: **الزَّهْلِقُ**: kandilin içinde bulunduğu müddetçe kandil (lamba). Dedi ki: “**زِهْلِقٌ** parladı, eyerlenmiş (olan)” öküzün beyazlığını kandilin ışığına benzetti; üzerinde eyer bulunan (bir şey) ile değil.

Ve erkeklerden **الزَّهْلِقيُّ**: bir kadını istediği zaman ona dokunmadan önce boşalan; o da **الزُّمًّلِقُ**tur.

**قهمز**: **قَهْمَزِيّة** bir kadın: çok kısa.

**زهمق**: **الزَّهَمَقَةُ**: kötü kokuşmuşluk; onu zayıf etten bulursun.

**دهقن**: **الدَّهْقَنَةُ**: **الدَّهْقان**dan; ve o **يَتَدَهْقَنُ** olur.

**قهمد**: **القَهْمَدُ**: aslı soysuz, ve yüzü çirkin adam.

**قرهد**: **القُرهُدُ**: yumuşak, taze.

**قمهد**: **الاقْمِهْدادُ**: yavrunun, anne-babası onu gagasıyla beslediği zaman titremesine benzer; onu, onlara doğru **يكْوهِدَ** ederken ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** ederken görürsün.

**دهمق**: **الدُّهامِقُ**: yumuşak toprak. خلف بن خليفة dedi ki:
“Ve kum tepesinden bir sergi: konuşan,
Koyu renkli; tepeler; toprağı **دُهامِقُ**”

Ve عُمَر dedi ki: “İsteseydim benim için **يُدَهْمَقَ** edilirdi, yapardım.” Yani: yumuşak yemek; aslı **الدُّهامِق**tendir; yani: yumuşak, ince toprak. Ve denir: “**دّهْمِقْ** ununu”; yani: onu incelt. Ve **الدِّهْقَنَةُ** onun gibidir.

**قهقر**: **القَهْقَرُّ** ve **القُهْقُرُ**: pürüzsüz siyah taş; o da **القُهْقُورةُ**dur. Ve **قَهْقَرٌ** bir karga: şiddetli siyahlıkta. Ve **قَهْقَرةٌ** bir حَنْظلة: yani, yeşillikten sonra karardı.

Ve adam yürüyüşünde **يَتَقَهْقَرُ** eder: ensesi üzerine geri geri gider. Ve **القَهْقَري** dönüş: arkalara doğrudur.

**هرقل**: **هِرَقْلٌ**: Rum krallarından; ve dinarları ilk basan odur. Ve **البِيعةَ**yı ihdas etti. لبيد dedi ki:
“Geceler, آلِ مُحَرِّقٍ’in ardından galip geldi;
Ve nasıl yaptılarsa تُبَّعٍ’e ve **بِهِـرْقَـلِ**’e de (öyle).”

**هرلق**: **الهِرْلِقُ**: elek.

**قرهب**: boğalardan **القَرْهَبُ**: yaşlı, iri. Dedi ki:
“Ve yaşlı bir (boğa) arasında, القصيمة gibi, **قَرْهَبِ**”

**قهرم**: **القَهْرَمانُ**: elinin altındakilere hükmeden, koruyup gözeten odur. Dedi ki:
“Şan ve izzet (olarak) **قَهْرَ ماناً** **قَهْقَبا**”

**بهلق**: **البَهْلَقُ**: çok homurdanan, çok gürültülü. Ve dersin: **بَهْلَق** bir kadın; çoğulu: **بَهالقُ**. Dedi ki:
“Onların içinden kılavuz geceleyin ulur,
**البِهَلْقِ**’in uluması gibi.”

**قهقب**: **القَهْقَبُ**: iri.

**قلهب**: erkeklerden **القَلْهَبُ**: eski, iri.

**هلقم**: **الهلِقْامُ**: iri efendi; askıları olan. Ve **الهِلْقَمُّ** da (böyledir). Dedi ki:
“Ve bir meclisin hatibi geldiğinde,
Bir plana (gelir ki) sen ona **هَلْقَمّاً** idin,
Ve askılarla ona **لَهِمّا** idin.”

**هبنق**: **هَبَنَّقَةُ القَيْسِيُّ**: قَيْس بنِ ثَعْلَبة oğullarının ahmağı. Ve **الهِبْنِيقُ**: hizmetçi delikanlı. Çoğulu: **هبانيق**. لبيد dedi ki:
“Ve **الهَبانِيقُ** onlarla birlikte ayakta (durur);
Her örtülü (kimse), döküldüğü zaman, akar.”

**هيقم**: **الهَيْقمانيُّ**: uzun. Dedi ki:
“**الهَيْقَمانيّاتِ**’tan bir **هَـيْقٌ**, sanki o,
Sind’den, iki prangalı; oktan kurtulmuş.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

اقْمَهَدَّ الرجلُ اقْمِهْداداً إِذا رفع رأْسه؛ وكذلك البعير. واقْمَهَدَّ أَيضاً: مات؛ قال:
فإِنْ تَقْمَهِدِّي أَقْمَهِدّ مكانِيا
الأَزهري: المُقْمَهِدُّ المُقِيمُ في مكان واحد لا يبرح؛ واستشهد هو أَيضاً بقوله:
فإِنْ تَقْمَهِدِّي أَقْمَهِدّ
والقَمْهَدُ: الرجل اللئيمُ الأَصل القبيح الوجه.
والاقْمِهْدادُ: شبه ارْتِعادٍ في الفَرْخِ إِذا زَقَّه أَبواه فتراه يَكْوَهِدُّ إِليهما ويَقْمَهِدُّ نحوهما.

##### Türkçe

**اقْمَهَدَّ** adam **اقْمِهْداداً** (yapmıştır): başını kaldırdığı zaman; deve de böyledir.

Ve **اقْمَهَدَّ** ayrıca: öldü; dedi ki:
فإِنْ **تَقْمَهِدِّي** **أَقْمَهِدّ** مكانِيا

Ezherî: **المُقْمَهِدُّ** bir tek yerde ikamet eden, ayrılmayan (kimsedir); o ayrıca şu sözüyle de delil getirdi:
فإِنْ **تَقْمَهِدِّي** **أَقْمَهِدّ**

Ve **القَمْهَدُ**: aslı aşağılık, yüzü çirkin olan alçak adam.

Ve **الاقْمِهْدادُ**: ebeveyni onu gagasıyla beslediği zaman yavrucukta (görülen) bir titreme benzeri; onu, onlara doğru **يَكْوَهِدُّ** ve onlara doğru **يَقْمَهِدُّ** görürsün.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القمهد، كجعفر، بتقديم الميم على الهاء: اللئيم الأصل القبيح الوجه من الرجال، قاله الأموي، وبالضم: المقيم في مكان واحد الذي لا يبرح، نقله الصاغاني. واقمهد الرجل اقمهدادا: رفع رأسه، وكذلك البعير. اقمهد بالمكان: أقام فلم يبرح، أنشد أبو عمرو:
  فإن تقمهدي أقمهد مكانيا وهو أي الاقمهداد المفهوم من اقمهد: شبه ارتعاد في الفرخ إذا زق، أي زقه أبواه، فتراه يكوهد إليهما ويقمهد نحوهما. ومما يستدرك عليه: أقمهد الرجل، إذا مات، وبه فسر قول الشاعر:
  فإن تقمهدي أقمهد مكانيا أورده ابن القطاع في الأفعال، وابن منظور في اللسان.
 أقمهد: أسرع. قال الصاغاني؛ وإطباق الخليل والأزهري وابن دريد على إيراد أقمهد في الرباعي يرد ما قاله الجوهري من زيادة الهاء فيه.

##### Türkçe

**القمهد**، **كجعفر**، **بتقديم الميم على الهاء**: erkeklerden aslı aşağılık, yüzü çirkin olan; bunu **الأموي** söylemiştir. Ve (mîm) ötreli olarak: bir tek yerde ikamet eden, ayrılmayan; bunu **الصاغاني** nakletmiştir. Ve adam **اقمهد** eder, **اقمهدادا**: başını kaldırdı; deve de böyledir. **اقمهد بالمكان**: ikamet etti de ayrılmadı; **أبو عمرو** inşad etti:
  “Eğer **تقمهدي** edersen, bir mekân olarak **أقمهد** ederim” ve o, yani **الاقمهداد**; **اقمهد**’den anlaşılan: yavruda, gagalandığı zaman—yani anne babası onu gagaladı—bir titreme benzeri; onu, onlara doğru **يكوهد** ederken ve onlara doğru **يقمهد** ederken görürsün. Ve onun üzerine istidrâk edilenlerdendir: adam **أقمهد** etti; öldüğü zaman. Ve onunla şairin sözü tefsir edilmiştir:
  “Eğer **تقمهدي** edersen, bir mekân olarak **أقمهد** ederim” bunu **ابن القطاع** fiillerde, **ابن منظور** da **اللسان**’da zikretmiştir.
 **أقمهد**: süratlendi. **الصاغاني** dedi; ve **الخليل** ile **الأزهري** ve **ابن دريد**’in **أقمهد**’i rubâîde zikretme hususunda ittifak etmeleri, **الجوهري**’nin onda **الهاء**’nın ziyade olduğu sözünü reddeder.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

اـِقْمَهَدَّ
Q. 4 اـِقْمَهَدَّ ذ He (a man, L, and a camel, S, L,) raised his head. (S, L, K.) Mentioned by J in art. قمد, q. v.

##### Türkçe

اـِقْمَهَدَّ
Q. 4 اـِقْمَهَدَّ ذ O (bir adam, L, ve bir deve, S, L,) başını kaldırdı. (S, L, K.) J tarafından **قمد** maddesinde zikredilmiştir; bkz. q. v.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87%D8%AF/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَمْهَدَ
قَمْهَدَ -  اِقْمَهَدَّ [ اِقْمَهَدَّ IV ] ,
a.  Raised his head.

b.  [ Bi ], Stayed at.

##### Türkçe

**قَمْهَدَ**
**قَمْهَدَ** - **اِقْمَهَدَّ** [ **اِقْمَهَدَّ** IV ] ,
a. Başını kaldırdı.

b. [ Bi ], -de kaldı.
