# قمه — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%85%D9%87/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قمه](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%85%D9%87.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قمه

القَمَهُ: قِلَّةُ الشهوةِ للطعام كالقَهَمِ، وقد قَمِهَ وقَمَهَ البعيرُ يَقْمَه قُمُوهاً: رفع رأْسَه ولم يَشْرَب الماء، لغة في قَمَح. وقَمهَ الشيءُ، فهو قامِةٌ: انْغَمَس حيناً وارتفع أُخرى؛ قال رؤبة: يَعْدِلُ أَنْضادَ القِفافِ القُمَّهِ
جعَل القُمَّهَ نعتاً للقِفافِ لأَنها تَغِيب حيناً في السَّراب ثم تظهر؛ قال ابن بري قبل هذا البيت الذي أَورده الجوهري:
قَفْقاف أَلْحِي الرَّاعِساتِ القُمَّهِ
قال ابن بري قبله:
يَعْدِل أَنْضادَ القِفافِ الرُّدَّهِ
عنها، وأَثْباجَ الرِّمالِ الوُرَّهِ
قال: والذي في رجز رؤبة:
تَرْجافُ أَلْحِي الرَّاعِساتِ القُمَّهِ
أَي تَرْجافُ أَلْحِي هذهِ الإبلِ، الراعِساتِ أَي المضطربات، يَعْدِل أَنْضادَ هذه القفافِ ويَخْلُفها. ويقال: قَمَهَ الشيءَ في الماء يَقْمَهه إذا قَمَسه فارتَفع رأسُه أَحْياناً وانْغَمَرَ أَحياناً فهو قامِهٌ. وقال المفضل: القامِهُ الذي يَرْكَبُ رَأسَه لا يَدْرِي أَين يتوجه. الجوهري: القُمَّهُ من الإبل مثل القُمَّح وهي الرافعةُ رُؤوسَها إلى السماء، الواحدة قامِهٌ وقامِحٌ. وقال الأَزهري في ترجمة مَقَه: سَرابٌ أَمْقَه؛ قال رؤبة:
في الفَيْفِ من ذاكَ البَعيدِ الأَمْقَهِ
وهو الذي لا خَضْراء فيه، ورواه أَبو عمرو الأَقْمه، قال: وهو البعيد. يقال: هو يَتَقَمَّه في الأَرض إذا ذهَبَ فيها، وقال الأَصمعي: إذا أَقْبَل وأَدْبَر فيها. وخرج فلان يَتَقَمَّه في الأَرض: لا يَدْرِي أَيْنَ يَذْهَبُ. قال أَبو سعيد: ويَتَكَمَّه مثله. وقال في قول رؤبة القُمَّه: هي القُمَّحُ، وهي التي رفعت رؤوسها كالقِمَاح التي لا تَشْرَبه.

### Türkçe

**القَمَهُ**: Yemeğe iştahın azlığı; **القَهَمِ** gibi. Ve (denir ki) **قَمِهَ** ve **قَمَهَ**.

Deve **يَقْمَه** **قُمُوهاً**: başını kaldırdı ve suyu içmedi; **قَمَح**’ta bir lugattır.

Ve **قَمهَ** şey, o hâlde o **قامِةٌ**’dir: bir süre daldı ve başka bir sefer yükseldi; Rü’be dedi ki:
يَعْدِلُ أَنْضادَ القِفافِ القُمَّهِ

**القُمَّهَ**’yi **القِفافِ** için sıfat kıldı; çünkü onlar bir süre serapta kaybolur, sonra görünür; İbn Berrî, Cevherî’nin naklettiği bu beyitten önce dedi ki:
قَفْقاف أَلْحِي الرَّاعِساتِ القُمَّهِ

İbn Berrî ondan önce dedi ki:
يَعْدِل أَنْضادَ القِفافِ الرُّدَّهِ
عنها، وأَثْباجَ الرِّمالِ الوُرَّهِ

Dedi ki: Rü’be’nin recezinde olan:
تَرْجافُ أَلْحِي الرَّاعِساتِ القُمَّهِ

Yani: bu develerin **أَلْحِي**’si **تَرْجافُ**; **الرَّاعِساتِ** yani çalkantılı olanlar; bu **القفافِ**’ın yığınlarını düzeltir ve onların arkasından gelir. Ve denir ki: **قَمَهَ** şeyi suda **يَقْمَهه**; onu daldırdığı zaman, başı bazen yükselir ve bazen batar; o hâlde o **قامِهٌ**’dir.

Ve Mufaddal dedi ki: **القامِهُ** başına binen, nereye yöneldiğini bilmeyen kimsedir.

Cevherî: **القُمَّهُ** develerden, **القُمَّح** gibi; o, başlarını göğe kaldıranlardır; teki **قامِهٌ** ve **قامِحٌ**’dır. Ve Ezherî, **مَقَه** maddesinde dedi ki: **سَرابٌ أَمْقَه**; Rü’be dedi ki:
في الفَيْفِ من ذاكَ البَعيدِ الأَمْقَهِ

Ve o, içinde yeşillik olmayan şeydir; Ebû Amr onu **الأَقْمه** diye rivayet etti; dedi ki: ve o, uzak olandır. Denir ki: o, yerde **يَتَقَمَّه** eder; onda gittiği zaman. Ve Asma‘î dedi ki: onda geldiği ve gittiği zaman. Ve falan kimse yerde **يَتَقَمَّه** ederek çıktı: nereye gittiğini bilmez. Ebû Saîd dedi ki: ve **يَتَكَمَّه** de onun gibidir. Ve Rü’be’nin **القُمَّه** sözü hakkında dedi ki: o, **القُمَّحُ**’tır; ve o, başlarını kaldıranlardır; **القِمَاح** gibi ki onu içmezler.
