# قنأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قنأ

قَنَأَ الشيءُ يَقْنَأُ قُنُوءاً: اشْتَدَّتْ حُمْرَتُه. وقَنَّأَهُ هو. قال الأَسود بن يعفر: يَسْعَى بها ذُو تُومَتَيْنِ مُشَمِّرٌ، *  قَنَأَتْ أَنامِلُه مِنَ الفِرْصاد \<ص:135>
والفِرْصادُ: التُّوتُ.
وفي الحديث: مررت بأَبي بكر، فإِذا لِحْيَتُه قانِئةٌ، أَي شَديدة الحُمْرة. وقد قَنَأَتْ تَقْنَأُ قُنُوءاً، وتركُ الهمزة فيه لغة أُخرى. وشيءٌ أَحمرُ قانِئٌ. وقال أَبو حنيفة: قَنَأَ الجِلْدُ قُنُوءاً: أُلْقِيَ في الدِّباغ بعد نَزْع تِحْلِئِه، وقَنَّأَه صاحِبُه. وقوله: وما خِفْتُ حتى بيَّنَ الشِّرْبُ والأَذَى، *  بقانِئةٍ، أَنِّي مِنَ الحَيِّ أَبْيَنُ هذا شَرِيبٌ لقوم، يقول: لم يزالوا يَمْنعُونني الشُّرْبَ حتى احمرَّتِ الشمسُ.
وقَنَأَتْ أَطْرافُ الجارِيةِ بالحِنَّاءِ: اسوَدَّتْ. وفي التهذيب: احْمَرَّتِ احْمِراراً شديداً. وقَنَّأَ لِحْيَتَه بالخِضاب تَقْنِئَةً: سَوَّدَها. وقَنَأَتْ هي من الخِضاب. التهذيب: وقرأْت للمؤَرِّج، يقال: ضربته حتى قَنِئً يَقْنَأُ قُنُوءاً، إِذا مات. وقَنَأَهُ فلان يَقْنَؤُه قَنْأً، وأَقْنَأْتُ الرَّجل إِقْناءً: حَمَلْتُه على القتل. والمَقْنَأَةُ والمَقْنُؤَةُ: الموضع الذي لا تُصِيبه الشمس في الشتاء. وفي حديث شريك: أَنه جَلَس في مَقْنُؤَةٍ له أَي موضع لا تَطْلُعُ عليه الشمسُ، وهي المَقْنَأَةُ أَيضاً، وقيل هما غير مهموزين. وقال أَبو حنيفة: زعم أَبو عمرو أَنها المكان الذي لا تطْلُعُ عليه الشمس. قال: ولهذا وجه لأَنه يَرْجِعُ إِلى دوامِ الخُضْرة، من قولهم: قَنَأَ لِحْيَتَه إِذا سَوَّدها. وقال غير أَبي عمرو: مَقْناةٌ ومَقْنُوَةٌ، بغير همز، نقيضُ المَضْحاة. وأَقْنَأَني الشيءُ: أَمْكَنَنِي ودَنا مني.

### Türkçe

**قَنَأَ** şey **يَقْنَأُ** **قُنُوءاً**: onun kızıllığı şiddetlendi. Ve onu o **قَنَّأَهُ**. el-Esved b. Ya‘fer dedi:
يَسْعَى بها ذُو تُومَتَيْنِ مُشَمِّرٌ، *  قَنَأَتْ أَنامِلُه مِنَ الفِرْصاد

\<ص:135>
Ve **الفِرْصادُ**: dut.

Ve hadiste: Ebû Bekir’e uğradım; bir de baktım ki sakalı **قانِئةٌ**, yani kızıllığı şiddetli. Ve **قَنَأَتْ** **تَقْنَأُ** **قُنُوءاً**; ve onda hemzeyi terk etmek başka bir dildir. Ve **شيءٌ أَحمرُ قانِئٌ**: kızıl, kızıllığı şiddetli bir şey.

Ebû Hanîfe dedi: **قَنَأَ** deri **قُنُوءاً**: **تِحْلِئِه**’si söküldükten sonra tabaklamaya atıldı; ve sahibi onu **قَنَّأَه**. Ve onun sözü:
وما خِفْتُ حتى بيَّنَ الشِّرْبُ والأَذَى، *  بقانِئةٍ، أَنِّي مِنَ الحَيِّ أَبْيَنُ

Bu, bir kavim için içecektir; diyor ki: güneş kızarıncaya kadar içmeyi benden men etmeyi sürdürdüler.

Ve **قَنَأَتْ** cariyenin uçları kınayla: karardı. Ve et-Tehzîb’de: şiddetli bir kızarma ile kızardı.

Ve sakalını boyayla **قَنَّأَ** **تَقْنِئَةً**: onu kararttı. Ve o, boyadan dolayı **قَنَأَتْ**.

et-Tehzîb: ve el-Muerric’ten okudum; denir ki: onu vurdum, ta ki **قَنِئً** **يَقْنَأُ** **قُنُوءاً**, yani öldüğü zaman. Ve falan onu **قَنَأَهُ** **يَقْنَؤُه** **قَنْأً**; ve ben adamı **أَقْنَأْتُ** **إِقْناءً**: onu öldürmeye sevk ettim.

Ve **المَقْنَأَةُ** ve **المَقْنُؤَةُ**: kışın güneşin isabet etmediği yer.

Ve Şerîk’in hadisinde: onun kendisine ait bir **مَقْنُؤَةٍ**’de oturduğu; yani güneşin üzerine doğmadığı bir yer; ve o aynı zamanda **المَقْنَأَةُ**’dir; ve denildi ki: ikisi de hemzesizdir.

Ebû Hanîfe dedi: Ebû Amr, onun güneşin üzerine doğmadığı mekân olduğunu iddia etti. Dedi: bunun için bir yön vardır; çünkü yeşilliğin devamına döner; onların “sakalını **قَنَأَ**” sözünden, onu kararttığı zaman. Ebû Amr’dan başkası dedi: **مَقْناةٌ** ve **مَقْنُوَةٌ**, hemzesiz; **المَضْحاة**’nin zıddı.

Ve şey beni **أَقْنَأَني**: bana imkân verdi ve bana yaklaştı.
