# قنأ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A3/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%A3/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A3.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قنأ

قنأ الشيء كمنع يقنأ قنوءا كقعود: اشتدت حمرته قال الأسود بن يعفر:
  يسعى بها ذو تومتين مشمر                      قنأت أنامله من الفرصاد
  وفي الحديث: وقد قنأ لونها. أي اشتدت حمرتها، وترك الهمز فيه لغة أخرى. وشيء أحمر قانئ أي شديد الحمرة، وقد قنأ يقنأ. وقنأته تقنئة وتقنيئا أي حمرته. وقنأ اللبن ونحوه: مزجه بالماء، وهو مجاز. وقنأ فلانا يقنؤه قنأ: قتله أو حمله على قتله، كأقنأه إقناء، رباعيا. وقال أبو حنيفة: قنأ الجلد قنوءا: ألقي في الدباغ بعد نزع تحلئته لتنزع فضوله، وقنأه صاحبه: دبغه وقنأ لحيته أي سودها بالخضاب، كقنأها تقنئة، وفي الحديث: مررت بأبي بكر فإذا لحيته قانئة. وقنأت هي بالخضاب وقنأت أطراف الجارية بالحناء: اسودت، وفي التهذيب: احمرت احمرارا شديدا، وفي قول الشاعر:
  وما خفت حتى بين الشرب والأذى                      بقانئة أني مـن الـحـي أبـين هو شريب لقوم، يقول: لم يزالوا يمنعونني الشرب حتى احمرت الشمس. وفي التهذيب: قرأت للمؤرج: يقال: ضربته حتى قنئ، كسمع يقنأ قنوءا إذا مات وقنئ الأديم: فسد، وأقنأته أنا: أفسدته. وقناء كسحاب: اسم ماء من مياه العرب، وفي بعض النسخ بالألف واللام، وضبطه بعضهم كغراب، وقال صاحب المشوف: والظاهر أن همزته بدل من واو لا أصل، لأن البكري ذكر أنه مقصور وقال: يكتب بالألف، لأنه يقال في تثنيته قنوان، انتهى. وأما قنا بالكسر والقصر فسيأتي في المعتل. وأقنأني الشيء: أمكنني ودنا مني. والمقنأة وتضم نونه هي المقمأة بالميم بمعنى الموضع الذي لا تطلع عليه الشمس، وهي القنأة أيضا، وقيل: هما غير مهموزين، قال أبو حنيفة: زعم أبو عمرو أنها المكان الذي لا تطلع عليه الشمس، ولهذا وجه، لأنه يرجع إلى دوام الخضرة، من قولهم قنأ لحيته إذا سودها، وقال غير أبي عمرو: مقناة ومقنوة، بغير همز، نقيض المضحاة.

### Türkçe

**قنأ** şey (nesne), **منع** gibi: **يقنأ**; **قنوءا** olarak, **قعود** gibi: kızıllığı şiddetlendi. **الأسود بن يعفر** dedi ki:
  İki tümeli olan, sıvanmış hâlde onunla koşar                      **قنأت** parmakları **الفرصاد**’dan
  Ve hadiste: “Ve onun rengi **قنأ** oldu.” Yani: kızıllığı şiddetlendi; onda hemzeyi terk etmek başka bir lugattır. Ve kırmızı bir şey **قانئ** (yani) kızıllığı şiddetli (olan)dır; ve (denir ki) **قنأ** **يقنأ**. Ve onu **قنأته**: **تقنئة** ve **تقنيئا** (yani) onu kızarttım. Ve sütü ve benzerini **قنأ** etti: onu su ile karıştırdı; bu mecazdır. Ve falanı **قنأ** eder, onu **يقنؤه**: **قنأ**; onu öldürdü yahut onu öldürmeye sevk etti; **أقنأه**’nin **إقناء**’sı gibi; dörtlü (fiil) olarak. Ve **أبو حنيفة** dedi: Deriyi **قنأ** etti, **قنوءا**: tabaklamaya, **تحلئة**’sini (üzerindeki tabakayı) çıkardıktan sonra, fazlalıklarını çıkarmak için atıldı; ve sahibi onu **قنأه** etti: onu tabakladı. Ve sakalını **قنأ** etti (yani) onu kına ile siyahlaştırdı; **قنأها**’nın **تقنئة**’si gibi. Ve hadiste: “**أبي بكر**’e uğradım; bir de baktım ki sakalı **قانئة**.” Ve o (kadın) kına ile **قنأت** oldu. Ve cariyenin uçlarını kına ile **قنأت**: karardı. Ve **التهذيب**’de: şiddetli bir kızarma ile kızardı. Ve şairin sözünde:
  İçme ile eziyet arasında                      **بقانئة** (hâlinde) ben kabileden ayrılanım diye korkmadım
  O, bir kavim için içicidir; der ki: Güneş kızarıncaya kadar içmeyi benden men etmeyi sürdürdüler. Ve **التهذيب**’de: **المؤرج**’den okudum: denir ki: Onu vurdum, ta ki **قنئ** oluncaya kadar; **سمع** gibi, **يقنأ** **قنوءا**: öldüğü zaman. Ve deri **قنئ** oldu: bozuldu. Ve ben onu **أقنأته**: onu bozdum. Ve **قناء** **سحاب** gibi: Arapların sularından bir suyun adıdır; bazı nüshalarda elif ve lâm ile (gelmiştir). Bazıları onu **غراب** gibi ضبط etti. Ve **المشوف**’un sahibi dedi: Görünen, onun hemzesinin aslî olmayan bir vavdan بدل olduğudur; çünkü **البكري** onun maksûr olduğunu zikretti ve dedi ki: elif ile yazılır; çünkü onun tesniyesinde **قنوان** denir; bitti. Ama kesre ile ve kasr ile **قنا** ise, mu‘tel’de gelecektir. Ve şey beni **أقنأني** etti: bana imkân verdi ve bana yaklaştı. Ve **المقنأة**—nûn’u dammeli olarak—mîm ile **المقمأة**’dir; güneşin üzerine doğmadığı yer mânâsında; o, **القنأة** de (budur). Ve denildi ki: ikisi de hemzesizdir. **أبو حنيفة** dedi: **أبو عمرو** onun güneşin üzerine doğmadığı yer olduğunu iddia etti; bunun bir وجهi vardır; çünkü bu, yeşilliğin devamına döner; onların “sakalını **قنأ** etti” sözünden, onu siyahlaştırdığı zaman. **أبو عمرو**’dan başkası dedi: **مقناة** ve **مقنوة**, hemzesiz; **المضحاة**’nın zıddı.
