# قنبر (ق-ن-ب-ر) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ن - ب - ر
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والراء
قرفل: القَرَنْفُلُ: حمل شجرة هندية.
وطيب مُقَرْفل: فيه قَرَنْفُل، ويجوز للشاعر أن يقول: قَرَنْفُول، قال:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها القَرَنْفُولْ
فنقر: الفُنْقُورةُ: ثقب الفقحة.
فرنق: الفُرانِق: دخيل معرب.
قرقف:
القرقف: اسم للخمر، ويصف به الماء البارد ذو الصفاء، قال الفرزدق:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، قَرْقَفُ
ويسمى الدرهم قُرْقُوفا. قال بعض الأعراب: ما أبيض قُرْقُوف، لا شعر ولا صوف، بكل بلد يطوف. يعني الدرهم الأبيض.
والقَرْقَفَةُ: الرعدة. يقال: إني لأُقرقِفُ من البرد.
والقَرْقَفَنّةُ: طائر معروف في حديث.
فرقب: الفُرْقُبيّة: ثياب ببيض من كتان.
قرنب: القَرَنْبَى: شيء شبيه بالخنفساء طويل القوائم. ويقال: هي دويبة تكون في الرمل، قال:
ترى التيمي يزحف كالقَرَنْبَى		إلى سوداء مثل عصا المليل
قنبر: القُنْبُرُ: ضرب من الحمر. ودجاجة قُنْبُرانيّة: على رأسها قُنْبُرةٌ، أي، فضل ريش قائم، مثل ما على رأس القُنْبُرة. قال أبو الدقيش: قُنْبُرتُها: التي على رأسها.
والقُنَيْبِيُر: نبات يسميه أهل العراق: البقر، فيمشي كدواء المشي.
قرقم: قُرْقِمَ الغلام فهو مُقَرْقَمٌ، إذا أسيء غذاؤه.
نمرق: النُّمْرُقُ: الوسادة، ويقال: نُمْرُقة، وقول رؤبة:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
النَّرْمق فارسية معربة. ليس في كلام العرب كلمة صدرها نر نونها أصلية.

##### Türkçe

**القاف والراء**
قرفل: **القَرَنْفُلُ**: Hintli bir ağacın yükü (meyvesi).
Ve **مُقَرْفل** hoş koku: içinde **قَرَنْفُل** vardır; şaire **قَرَنْفُول** demesi caizdir. Dedi ki:
خود أناة كالمهاة عطبول
كأن في أنيابها **القَرَنْفُولْ**
فنقر: **الفُنْقُورةُ**: **الفقحة**’nın deliği.
فرنق: **الفُرانِق**: Arapçalaştırılmış yabancı (kelime).
قرقف:
**القرقف**: şarap için bir addır; onunla, berraklık sahibi soğuk su da vasfedilir. **الفرزدق** dedi ki:
ولا زاد إلا فضلـتـان، سـلافة		وأبيض، من ماء الغمامة، **قَرْقَفُ**
Dirheme de **قُرْقُوفا** denir. Bazı bedevîler dedi ki: “Ne beyaz **قُرْقُوف**; ne kıl ne yün; her beldede dolaşır.” Yani beyaz dirhem.
Ve **القَرْقَفَةُ**: titreme. Denir ki: “Şüphesiz ben soğuktan **أُقرقِفُ**.”
Ve **القَرْقَفَنّةُ**: bir hadiste (geçen) bilinen bir kuştur.
فرقب: **الفُرْقُبيّة**: ketenden beyaz elbiseler.
قرنب: **القَرَنْبَى**: uzun bacaklı, bokböceğine benzer bir şey. Ve denir ki: o, kumda bulunan küçük bir canlıdır. Dedi ki:
ترى التيمي يزحف ك**القَرَنْبَى**		إلى سوداء مثل عصا المليل
قنبر: **القُنْبُرُ**: eşeklerin bir türü. Ve **قُنْبُرانيّة** bir tavuk: başında **قُنْبُرةٌ** vardır; yani, **القُنْبُرة**’nın başında olan gibi, dik duran fazla tüy. **أبو الدقيش** dedi: “**قُنْبُرتُها**: başında o (tüy) olan.”
Ve **القُنَيْبِيُر**: Irak halkının “**البقر**” diye adlandırdığı bir bitki; yürüyüş ilacı gibi yürür (etki eder).
قرقم: **قُرْقِمَ** çocuk; o da **مُقَرْقَمٌ** olur; beslenmesi kötü yapıldığı zaman.
نمرق: **النُّمْرُقُ**: yastık; ve denir ki: **نُمْرُقة**. Ve **رؤبة**’nin sözü:
أعد أخطالاً له ونَرْمَقا
**النَّرْمق**: Arapçalaştırılmış Farsçadır. Arapların sözünde, başı “نر” olan, **النون**’u aslî olan bir kelime yoktur.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القُنْبُراءُ: لغةٌ في القُبَّرَةُ، والجمع القَنابِر. والعامة تقول: القُنْبُرَةُ.

##### Türkçe

**القُنْبُراءُ**: **القُبَّرَةُ** hakkında bir dildir; çoğulu **القَنابِر**’dir. Avam ise: **القُنْبُرَةُ** der.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

قَنْبَرُ، بالفتح: اسم رجل. والقِنْبِيرُ والقُنَيْبيرُ: ضَرْبٌ من النبات. الليث: القُنَيْبِرُ نبات تسميه أَهل العراق البقر يُمَشِّي كدَواء المَشيِّ. الليث: القُنْبُرُ ضَرْبٌ من الحُمّرِ.
قال: ودجاجة قُنْبُرانِيَّة وهي التي على رأْسها قُنْبُرة أَي فضلُ ريشٍ قائمةٌ مثلَ ما على رأْس القُنْبُر. وقال أَبو الدُّقَيْش: قُنْبُرتها التي على رأْسها؛ والقُنْبُراء؛ لغة فيها، والجمع القَنابِرُ، وقد ذكر في قبر.

##### Türkçe

**قَنْبَرُ**, fetih ile: bir adam adıdır. **القِنْبِيرُ** ve **القُنَيْبيرُ**: bitkiden bir türdür. el-Leys: **القُنَيْبِرُ**, Irak ehlinin “sığır yürütür” diye adlandırdığı bir bitkidir; yürütmenin ilacı olarak. el-Leys: **القُنْبُرُ**, eşeklerden bir türdür.
Dedi: ve **دجاجة قُنْبُرانِيَّة**; o, başında **قُنْبُرة** olan (tavuktur), yani fazla tüy; dik duran, **القُنْبُر**’ün başında olan gibi. Ebû’d-Dukayş dedi: **قُنْبُرتها** onun başında olandır; ve **القُنْبُراء**; onda bir dildir; çoğulu **القَنابِرُ**’dür; ve **قبر**’de zikredilmiştir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القنبير، كزنبيل، أي بالكسر: نبات، كالقنيبر، كقنيفذ، قال الليث: يسميه أهل العراق البقر فيمشي كدواء المشي. ودجاجة قنبرانية، بالضم: وهي التي على رأسها قنبرة، وهي فضل ريش قائم مثل ما على رأس القنبرة؛ نقله الليث. وقال أبو الدقيش: قنبرتها: التي على رأسها. والقنابري بفتح الراء، وهو يوهم أن النون مخففة، وهكذا أيضا في غالب النسخ، والصواب تشديد النون وكسر الموحدة، كما هو مضبوط هكذا في التكملة: بقلة وهي الغملول بالضم، والتملول. وقنبر، كجعفر: اسم رجل. وقد ذكره الجوهري في ق ب ر، حاكما بزيادة النون واهما، وهذا محل ذكره، لأن النون غير زائدة. وقد تمحل شيخنا للجواب عن الجوهري بما لا يصلح به الاحتجاج، فإن النون ثاني الكلمة لا تزاد إلا بثبت، ولا دليل على زيادتها، فافهم. وهو مولى لعلي رضي الله عنه. وحفيده يغنم بن سالم بن قنبر، عن أنس، تكلم فيه. وأبو الشعثاء قنبر، عن ابن عباس. وقنبر مولى معاوية وحاجبه، ذكره ابن أبي حاتم على الصواب، ووهم فيه ابن ماكولا وابن عساكر، فضبطوه بمثناه مفتوحة وياء تحتية ساكنة. قال ابن نقطة: والأصح قول ابن أبي حاتم. وإليه أي إلى مولى علي ينسب المحدثان أبو الفضل العباس بن أحمد هكذا في النسخ، والصواب العباس بن الحسن بن خشيش بن محمد بن العباس بن الحسن بن الحسين بن قنبر، وأحمد بن بشر البصري القنبريان، حدث العباس عن حاجب ابن سليم المنبجي، وعنه ابن المظفر. وحدث أحمد بن بشر عن بشر بن هلال الصواف، وعنه ابنه بشر؛ قاله الحافظ. ومما يستدرك عليه: القنبر، بالضم: ضرب من الحمر. والقنبراء، لغة فيها. والجمع القنابر. وقد ذكره المصنف في ق ب ر. وقنبر، بضم ثم فتح وسكون: جد سيبويه، وهو عمرو بن عثمان بن قنبر، ووهم شيخنا فضبطه بالضم فقط، ونبه عليه، وهو يوهم أن يكون كقنفذ. وقنبر، كقنفذ: جد إبراهيم بن علي بن قنبر البغدادي، عن نصر الله القزاز. وأبو الفتح محمد بن أحمد بن قنبر البزاز، عن أحمد بن علي بن قريش، مات سنة 560. وأبو طالب نصر بن المبارك الكاتب، ناظر الخزانة ببغداد، لقبه قنبر، عن سعيد بن البناء. وأبو القنبر معمر بن محمد بن عبيد الله العلوي، وغيرهم. قلت: ومحمد بن علي القنبري، من ولد قنبر مولى علي، شاعر همداني، مدح الوزراء والكتاب أيام المعتمد، وبقي إلى أيام المكتفي. والقنبار، كقنطار: الحبل من ليف جوز الهند، وإلى فتله والخرز به نسب الإمام أبو شعيب موسى بن عبد العزيز العدني، ذكره أبو أحمد الحاكم، واستدرك ابن الأثير هذه النسبة على السمعاني.

##### Türkçe

**القنبير**، **كزنبيل**; yani kesre ile: bir bitki; **كالقنيبر** gibi, **كقنيفذ** gibi. Leys dedi: Irak ehli ona **البقر** der; yürür de yürüyüş ilacı gibi (olur). Ve **دجاجة قنبرانية**, damme ile: o, başında **قنبرة** olan (tavuktur); o, **قنبرة**’nın başında olan gibi dik duran tüy fazlasıdır; Leys onu nakletti. Ebû’d-Dakîş dedi: **قنبرتها**: başında olan (şey)dir. Ve **القنابري** râ’nın fethi ile; bu, **النون**’un hafifletilmiş olduğunu vehmettirir; çoğu nüshalarda da böyledir. Doğrusu **النون**’un şeddeli kılınması ve **الموحدة**’nın kesreli olmasıdır; **التكملة**’de böyle ضبط edilmiş olduğu üzere: bir ot; o, damme ile **الغملول**’dur, ve **التملول**. Ve **قنبر**، **كجعفر**: bir adam adıdır. Cevherî onu **ق ب ر**’de zikretti; **النون**’un ziyade olduğuna hükmederek, vehmeden (olarak). Bu, onun zikredilme yeridir; çünkü **النون** ziyade değildir. Şeyhimiz, Cevherî’den cevap için, kendisiyle ihticaca elverişli olmayan bir şeyle tekellüfe girdi; zira **النون** kelimenin ikincisi (harfi)dir; ancak sabit bir delille ziyade kılınır; onun ziyadeliğine delil yoktur; öyleyse anla. O, Ali’nin—Allah ondan razı olsun—mevlâsıdır. Ve torunu **يغنم بن سالم بن قنبر**، Enes’ten (rivayet eder); hakkında konuşulmuştur. Ve Ebû’ş-Şa‘sâ **قنبر**، İbn Abbâs’tan (rivayet eder). Ve Muâviye’nin mevlâsı ve hâcibi **قنبر**; onu İbn Ebî Hâtim doğru üzere zikretti; İbn Mâkûlâ ve İbn Asâkir onda vehmetti; onu, fethalı **مثناه** ve sâkin **ياء تحتية** ile ضبط ettiler. İbn Nukta dedi: En sahih olan, İbn Ebî Hâtim’in sözüdür. Ve ona—yani Ali’nin mevlâsına—iki muhaddis nisbet olunur: Ebû’l-Fazl el-Abbâs b. Ahmed; nüshalarda böyle(ce)dir; doğrusu: el-Abbâs b. el-Hasen b. Hişîş b. Muhammed b. el-Abbâs b. el-Hasen b. el-Hüseyn b. **قنبر**; ve Ahmed b. Bişr el-Basrî **القنبريان**. El-Abbâs, İbn Süleym el-Menbicî’nin hâcibinden rivayet etti; ondan da İbnü’l-Muzaffer (rivayet etti). Ahmed b. Bişr, Bişr b. Hilâl es-Saffâf’tan rivayet etti; ondan da oğlu Bişr (rivayet etti); bunu Hâfız söyledi. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **القنبر**, damme ile: eşeklerden bir tür. Ve **القنبراء**: onda bir lugat. Cem‘i **القنابر**. Musannif onu **ق ب ر**’de zikretmiştir. Ve **قنبر**, damme sonra fetha ve sükûn ile: Sîbeveyh’in ceddi; o, Amr b. Osman b. **قنبر**’dir. Şeyhimiz onda vehmetti de onu yalnız damme ile ضبط etti; buna dikkat çekildi; bu, onun **كقنفذ** gibi olmasını vehmettirir. Ve **قنبر**، **كقنفذ**: Bağdâdî İbrâhîm b. Ali b. **قنبر**’in ceddi; Nasrullâh el-Kazzâz’dan (rivayet eder). Ve Ebû’l-Feth Muhammed b. Ahmed b. **قنبر** el-Bezzâz; Ahmed b. Ali b. Kurayş’ten (rivayet eder); 560 senesinde öldü. Ve Ebû Tâlib Nasr b. el-Mübârek el-Kâtib; Bağdat’ta hazinenin nâzırı; lakabı **قنبر**; Saîd b. el-Bennâ’dan (rivayet eder). Ve Ebû’l-**قنبر** Ma‘mer b. Muhammed b. Ubeydillâh el-Alevî, ve başkaları. Dedim: Ve Muhammed b. Ali **القنبري**; Ali’nin mevlâsı **قنبر**’in evlâdındandır; Hemdânî bir şair; el-Mu‘temid günlerinde vezirleri ve kâtipleri medhetti; el-Muktefî günlerine kadar kaldı. Ve **القنبار**، **كقنطار**: Hindistan cevizi lifinden ip; onun bükülmesine ve onunla boncuk dizmeye nisbetle imam Ebû Şuayb Mûsâ b. Abdülazîz el-Adenî (nisbet olunur); onu Ebû Ahmed el-Hâkim zikretti; İbnü’l-Esîr bu nisbeti Sem‘ânî’ye karşı istidrâk etti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قُنْبُرٌ
قُنْبُرٌ ذ and قُنْبُرَآءُ A species of the [kind of bird called] حُمَّر: (TA:) [or resembling the حُمَّر:] i. q. قُبَّرٌ [i. e., the lark]: (S, K, art. قبر:) n. un. قُنْبُرَةٌ, (S, Msb, art. قبر:) also pronounced قُنْبَرَةٌ: (Msb, ibid.:) pl. قَنَابِرُ. (TA.) See قُبَّرٌ.

قُنَّابِرَى
قُنَّابِرَى ذ A certain herb, or leguminous plant, (بَقْلَةٌ,) growing forth in the beginning of the رَبِيع; a Nabathوan word; called in Arabic تَمْلُول [correctly تُمْلُول] and غُمْلُول; eaten by men; and called in Pers. بَرْغَشْت [correctly بَرْعَسْت]; called by the people of Ghazneh ثِرِيْد: (O:) correctly with teshdeed to the ن, though in most of the copies of the K without teshdeed; and with kesr to the ب, as in the Tekmileh. (TA.) See غُمْلُولٌ.

##### Türkçe

**قُنْبُرٌ**
**قُنْبُرٌ** ذ ve **قُنْبُرَآءُ**: **حُمَّر** denilen [kuş türünden] bir tür: (TA:) [yahut **حُمَّر**’e benzeyen:] **قُبَّرٌ** ile aynı (yani tarla kuşu): (S, K, md. **قبر**:) tekil isim: **قُنْبُرَةٌ**, (S, Msb, md. **قبر**:) ayrıca **قُنْبَرَةٌ** diye de telaffuz edilir: (Msb, aynı yer:) çoğulu: **قَنَابِرُ**. (TA.) **قُبَّرٌ**’e bak.

**قُنَّابِرَى**
**قُنَّابِرَى** ذ: **رَبِيع**’in başlangıcında çıkan belirli bir ot yahut baklagil bitkisi (**بَقْلَةٌ**); Nabatî bir kelimedir; Arapçada **تَمْلُول** [doğrusu **تُمْلُول**] ve **غُمْلُول** diye adlandırılır; insanlar tarafından yenir; Farsçada **بَرْغَشْت** [doğrusu **بَرْعَسْت**] diye adlandırılır; Gazne halkı tarafından **ثِرِيْد** diye adlandırılır: (O:) doğru olan, **النون** üzerine teşdîd iledir; gerçi **K**’nin nüshalarının çoğunda teşdîdsizdir; ve **الباء** üzerine kesr iledir; Tekmileh’de olduğu gibi. (TA.) **غُمْلُولٌ**’e bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَنْبَرَ
قَنْبَرَ تَقَنْبَرَ II ,
a.  [ coll. ], Became proud, selfsatisfied.

قُنْبُر
قُنْبُر 54 , ( pl. قَنَاْبِرُ 47 ),
a.  Lark ( bird ).

قُنْبُرَة
قُنْبُرَة 54t ,
a.  see 54 .

b.  ( pl. قَنَاْبِرُ 47 ) [ coll. ], Bomb, shell.

c.  Tuft, top-knot.

قُنْبَرَة
قُنْبَرَة
a.  see 54 .

قُنْبُرَآء
قُنْبُرَآء
a.  see 54 .

قُنْبُرَانِيَّة
قُنْبُرَانِيَّة
a.  [ coll. ], Tufted, crested ( hen ).

قَنْبَرُوْر
قَنْبَرُوْر
a.  A certain fish.

قُنْبُض
قُنْبُض
a.  Serpent.

قُنَّبِيْط
قُنَّبِيْط
a.  Cauliflower.

##### Türkçe

**قَنْبَرَ**
**قَنْبَرَ** **تَقَنْبَرَ** II ,
a.  [ topluluk ], Kibirli oldu, kendini beğenmiş oldu.

**قُنْبُر**
**قُنْبُر** 54 , ( çoğ. **قَنَاْبِرُ** 47 ),
a.  Tarla kuşu (kuş).

**قُنْبُرَة**
**قُنْبُرَة** 54t ,
a.  54’e bak.

b.  ( çoğ. **قَنَاْبِرُ** 47 ) [ topluluk ], Bomba, top mermisi.

c.  Perçem, tepelik.

**قُنْبَرَة**
**قُنْبَرَة**
a.  54’e bak.

**قُنْبُرَآء**
**قُنْبُرَآء**
a.  54’e bak.

**قُنْبُرَانِيَّة**
**قُنْبُرَانِيَّة**
a.  [ topluluk ], Tepeli, ibikli (tavuk).

**قَنْبَرُوْر**
**قَنْبَرُوْر**
a.  Belli bir balık.

**قُنْبُض**
**قُنْبُض**
a.  Yılan.

**قُنَّبِيْط**
**قُنَّبِيْط**
a.  Karnabahar.
