# قنبر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنبر](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قنبر

القنبير، كزنبيل، أي بالكسر: نبات، كالقنيبر، كقنيفذ، قال الليث: يسميه أهل العراق البقر فيمشي كدواء المشي. ودجاجة قنبرانية، بالضم: وهي التي على رأسها قنبرة، وهي فضل ريش قائم مثل ما على رأس القنبرة؛ نقله الليث. وقال أبو الدقيش: قنبرتها: التي على رأسها. والقنابري بفتح الراء، وهو يوهم أن النون مخففة، وهكذا أيضا في غالب النسخ، والصواب تشديد النون وكسر الموحدة، كما هو مضبوط هكذا في التكملة: بقلة وهي الغملول بالضم، والتملول. وقنبر، كجعفر: اسم رجل. وقد ذكره الجوهري في ق ب ر، حاكما بزيادة النون واهما، وهذا محل ذكره، لأن النون غير زائدة. وقد تمحل شيخنا للجواب عن الجوهري بما لا يصلح به الاحتجاج، فإن النون ثاني الكلمة لا تزاد إلا بثبت، ولا دليل على زيادتها، فافهم. وهو مولى لعلي رضي الله عنه. وحفيده يغنم بن سالم بن قنبر، عن أنس، تكلم فيه. وأبو الشعثاء قنبر، عن ابن عباس. وقنبر مولى معاوية وحاجبه، ذكره ابن أبي حاتم على الصواب، ووهم فيه ابن ماكولا وابن عساكر، فضبطوه بمثناه مفتوحة وياء تحتية ساكنة. قال ابن نقطة: والأصح قول ابن أبي حاتم. وإليه أي إلى مولى علي ينسب المحدثان أبو الفضل العباس بن أحمد هكذا في النسخ، والصواب العباس بن الحسن بن خشيش بن محمد بن العباس بن الحسن بن الحسين بن قنبر، وأحمد بن بشر البصري القنبريان، حدث العباس عن حاجب ابن سليم المنبجي، وعنه ابن المظفر. وحدث أحمد بن بشر عن بشر بن هلال الصواف، وعنه ابنه بشر؛ قاله الحافظ. ومما يستدرك عليه: القنبر، بالضم: ضرب من الحمر. والقنبراء، لغة فيها. والجمع القنابر. وقد ذكره المصنف في ق ب ر. وقنبر، بضم ثم فتح وسكون: جد سيبويه، وهو عمرو بن عثمان بن قنبر، ووهم شيخنا فضبطه بالضم فقط، ونبه عليه، وهو يوهم أن يكون كقنفذ. وقنبر، كقنفذ: جد إبراهيم بن علي بن قنبر البغدادي، عن نصر الله القزاز. وأبو الفتح محمد بن أحمد بن قنبر البزاز، عن أحمد بن علي بن قريش، مات سنة 560. وأبو طالب نصر بن المبارك الكاتب، ناظر الخزانة ببغداد، لقبه قنبر، عن سعيد بن البناء. وأبو القنبر معمر بن محمد بن عبيد الله العلوي، وغيرهم. قلت: ومحمد بن علي القنبري، من ولد قنبر مولى علي، شاعر همداني، مدح الوزراء والكتاب أيام المعتمد، وبقي إلى أيام المكتفي. والقنبار، كقنطار: الحبل من ليف جوز الهند، وإلى فتله والخرز به نسب الإمام أبو شعيب موسى بن عبد العزيز العدني، ذكره أبو أحمد الحاكم، واستدرك ابن الأثير هذه النسبة على السمعاني.

### Türkçe

**القنبير**، **كزنبيل**; yani kesre ile: bir bitki; **كالقنيبر** gibi, **كقنيفذ** gibi. Leys dedi: Irak ehli ona **البقر** der; yürür de yürüyüş ilacı gibi (olur). Ve **دجاجة قنبرانية**, damme ile: o, başında **قنبرة** olan (tavuktur); o, **قنبرة**’nın başında olan gibi dik duran tüy fazlasıdır; Leys onu nakletti. Ebû’d-Dakîş dedi: **قنبرتها**: başında olan (şey)dir. Ve **القنابري** râ’nın fethi ile; bu, **النون**’un hafifletilmiş olduğunu vehmettirir; çoğu nüshalarda da böyledir. Doğrusu **النون**’un şeddeli kılınması ve **الموحدة**’nın kesreli olmasıdır; **التكملة**’de böyle ضبط edilmiş olduğu üzere: bir ot; o, damme ile **الغملول**’dur, ve **التملول**. Ve **قنبر**، **كجعفر**: bir adam adıdır. Cevherî onu **ق ب ر**’de zikretti; **النون**’un ziyade olduğuna hükmederek, vehmeden (olarak). Bu, onun zikredilme yeridir; çünkü **النون** ziyade değildir. Şeyhimiz, Cevherî’den cevap için, kendisiyle ihticaca elverişli olmayan bir şeyle tekellüfe girdi; zira **النون** kelimenin ikincisi (harfi)dir; ancak sabit bir delille ziyade kılınır; onun ziyadeliğine delil yoktur; öyleyse anla. O, Ali’nin—Allah ondan razı olsun—mevlâsıdır. Ve torunu **يغنم بن سالم بن قنبر**، Enes’ten (rivayet eder); hakkında konuşulmuştur. Ve Ebû’ş-Şa‘sâ **قنبر**، İbn Abbâs’tan (rivayet eder). Ve Muâviye’nin mevlâsı ve hâcibi **قنبر**; onu İbn Ebî Hâtim doğru üzere zikretti; İbn Mâkûlâ ve İbn Asâkir onda vehmetti; onu, fethalı **مثناه** ve sâkin **ياء تحتية** ile ضبط ettiler. İbn Nukta dedi: En sahih olan, İbn Ebî Hâtim’in sözüdür. Ve ona—yani Ali’nin mevlâsına—iki muhaddis nisbet olunur: Ebû’l-Fazl el-Abbâs b. Ahmed; nüshalarda böyle(ce)dir; doğrusu: el-Abbâs b. el-Hasen b. Hişîş b. Muhammed b. el-Abbâs b. el-Hasen b. el-Hüseyn b. **قنبر**; ve Ahmed b. Bişr el-Basrî **القنبريان**. El-Abbâs, İbn Süleym el-Menbicî’nin hâcibinden rivayet etti; ondan da İbnü’l-Muzaffer (rivayet etti). Ahmed b. Bişr, Bişr b. Hilâl es-Saffâf’tan rivayet etti; ondan da oğlu Bişr (rivayet etti); bunu Hâfız söyledi. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: **القنبر**, damme ile: eşeklerden bir tür. Ve **القنبراء**: onda bir lugat. Cem‘i **القنابر**. Musannif onu **ق ب ر**’de zikretmiştir. Ve **قنبر**, damme sonra fetha ve sükûn ile: Sîbeveyh’in ceddi; o, Amr b. Osman b. **قنبر**’dir. Şeyhimiz onda vehmetti de onu yalnız damme ile ضبط etti; buna dikkat çekildi; bu, onun **كقنفذ** gibi olmasını vehmettirir. Ve **قنبر**، **كقنفذ**: Bağdâdî İbrâhîm b. Ali b. **قنبر**’in ceddi; Nasrullâh el-Kazzâz’dan (rivayet eder). Ve Ebû’l-Feth Muhammed b. Ahmed b. **قنبر** el-Bezzâz; Ahmed b. Ali b. Kurayş’ten (rivayet eder); 560 senesinde öldü. Ve Ebû Tâlib Nasr b. el-Mübârek el-Kâtib; Bağdat’ta hazinenin nâzırı; lakabı **قنبر**; Saîd b. el-Bennâ’dan (rivayet eder). Ve Ebû’l-**قنبر** Ma‘mer b. Muhammed b. Ubeydillâh el-Alevî, ve başkaları. Dedim: Ve Muhammed b. Ali **القنبري**; Ali’nin mevlâsı **قنبر**’in evlâdındandır; Hemdânî bir şair; el-Mu‘temid günlerinde vezirleri ve kâtipleri medhetti; el-Muktefî günlerine kadar kaldı. Ve **القنبار**، **كقنطار**: Hindistan cevizi lifinden ip; onun bükülmesine ve onunla boncuk dizmeye nisbetle imam Ebû Şuayb Mûsâ b. Abdülazîz el-Adenî (nisbet olunur); onu Ebû Ahmed el-Hâkim zikretti; İbnü’l-Esîr bu nisbeti Sem‘ânî’ye karşı istidrâk etti.
