# قنب (ق-ن-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ن - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والنون والباء معهما
ق ن ب، ن ق ب، ب ن ق، ن ب ق مستعملات قنب: القُنْبُ: جراب قضيب الدابة، وإذا كني عما يخفض من المرأة قيل: قُنْبُها.
والقُنْبُ: شراع ضخم من أعظم شرع السفينة.
والمِقنَّبُ زهاء ثلاث مئة من الخيل.
والقِنَّبُ: من الكتان.
والقِنيبُ: الجماعة من الناس.
نقب: النَّقْبُ في الحائط ونحوه يخلص فيه إلى ما وراءه، وفي الجسد يخلص فيه إلى ما تحته من قلب أو كيد. والبيطار ينقب في بطن الدابة بالمِنْقَبِ في سرته حتى يسيل منه ماء أصفر، قال:
كالسيد لم يَنْقُب البيطار سرته		ولم يسعه ولم يلمس له عصبا
والنّاقِبةُ: قرحة تخرج بالجنب تهجم على الجوف يكون رأسها من داخل.
ونِقبَ الخف: تخرق يَنْقَبُ نَقَباً، ونقب خف فرسن البعير، لا يقال لغيرهما.
والنُّقْبَةُ: أول الجرب حين يبدو، والجميع نُقْبٌ، قال:
متبدلاً تبدو مـحـاسـنـه		يضع الهناء مواضع النُّقْبِ
ويقال للخيل والناقة.
والنَّقْبُ والنِّقْبُ: طريق ظاهر على رءوس الجبال والأكام والروابي لا يزوغ عن الأبصار، وهو المَنْقَبة أيضاً.
والنَّقيبُ: شاهد القوم يكون مع عريفهم أو قبيلهم، يسمع قوله، ويصدق عليه وعليهم، ونَقَبَ ينقُبُ نِقابةُ، ونقب جائزٌ.
والنُّقَباء الذين ينقِّبُون الأخبار والأمور للقوم فيصدقون بها.
والنَّقيبةُ: يمن العمل، وإنه لميمون النَّقيبةِ.
والمَنقبةُ: كرم الفعال، وأنه لكريم المناقِب من النجدات وغيرها.
والنَّقيبةُ من النوق: المؤتزرة بصرعها عظماً وحسناً، بينة النَّقابة.
وقول الله عز وجل "فَنَقِّبُوا في البلاد"، أي سيروا فانظروا هل حاص من كان قبلكم فترجون محيصاً، ولو قيل بالتخفيف لحسن.
ونُقْبةُ الوجه: ما أحاط به دوائرها. ونُقْبةُ الثور: وجهه، قال:
ولاح أزهر مشهور بنقبته
والنِّقابُ: ما انتقبت به المرأة على محجرها.
والنِّقبَةُ: ثوب كالإزار فيه تكة ليس بالنطاق، إنما النِّطاقُ محيط الطرفين.
وانتَقَبَتِ المرأة نِقْبَةً من النِّقابِ.
والنَّقّابُ: الحبر العالم.
بنق: البَنيقَةُ كل رقعة في الثوب نحو اللبنة وشبهها، والجميع بَنائِقُ، قال:
قميص من القوهي بيض بَنائقُهْ
وقال:
قد أغتدي والصبح ذو تبنيقِ
شبه بياض الصبح ببياض البَنيقةِ.
نبق: النِّبِقُ: حمل السدر، شجرة.

##### Türkçe

**القاف** ve **النون** ve **الباء** onlarla birlikte

ق ن ب، ن ق ب، ب ن ق، ن ب ق kullanımdadır. **قنب**: **القُنْبُ**: binek hayvanının kamışının kılıfı; kadından aşağı inen şey hakkında kinaye yapıldığında “**قُنْبُها**” denir.
Ve **القُنْبُ**: geminin yelkenlerinin en büyüğünden olan iri bir yelken.
Ve **المِقنَّبُ**: atlardan yaklaşık üç yüz (at).
Ve **القِنَّبُ**: ketenden.
Ve **القِنيبُ**: insanlardan topluluk.

**نقب**: **النَّقْبُ**: duvarda ve benzerinde, onunla arkasında olana ulaşılan delik; bedende ise, onunla altında olana—kalp yahut karaciğerden—ulaşılan (delik). Ve baytar, hayvanın karnında göbeğinde **المِنْقَبِ** ile deler; ta ki ondan sarı su akıncaya kadar. Dedi ki:
كالسيد لم يَنْقُب البيطار سرته		ولم يسعه ولم يلمس له عصبا

Ve **النّاقِبةُ**: böğürde çıkan, içe saldıran bir yara; başı içeridendir.
Ve **نِقبَ الخف**: delinir; **يَنْقَبُ** **نَقَباً**; ve devenin tırnağının pabucu delindi; ikisinden başkası için söylenmez.
Ve **النُّقْبَةُ**: uyuzun ilk (hali), ortaya çıktığı zaman; çoğulu **نُقْبٌ**dur. Dedi ki:
متبدلاً تبدو مـحـاسـنـه		يضع الهناء مواضع النُّقْبِ
Ve atlar ve dişi deve için söylenir.
Ve **النَّقْبُ** ve **النِّقْبُ**: dağların, tümseklerin ve tepelerin başlarında, gözlerden sapmayan açık bir yol; o, **المَنْقَبة** de olur.
Ve **النَّقيبُ**: kavmin şahidi; onların **عريف**iyle yahut kabilesiyle birlikte olur; sözünü işitir; ona ve onlara karşı doğrular. Ve **نَقَبَ** **ينقُبُ** **نِقابةُ**; ve **نقب** câizdir.
Ve **النُّقَباء**: kavim için haberleri ve işleri araştırıp ortaya çıkaran kimseler; böylece onlarla doğrulanırlar.
Ve **النَّقيبةُ**: işin uğuru; ve o, **النَّقيبةِ**si uğurlu olandır.
Ve **المَنقبةُ**: fiillerin keremi; ve o, yiğitlikler ve başkalarından **المناقِب**i kerim olandır.
Ve develerden **النَّقيبةُ**: sırtındaki örtüsüyle kuşanmış, büyüklük ve güzellikçe (seçkin) olan; **النَّقابة**sı açık olandır.
Ve Aziz ve Celil Allah’ın sözü: “**فَنَقِّبُوا في البلاد**”; yani yürüyün de bakın: sizden öncekilerin kaçacak bir yeri oldu mu ki siz de bir kaçış umarsınız? Hafifletme ile söylenseydi de güzel olurdu.
Ve **نُقْبةُ الوجه**: onun dairelerinin kuşattığı şey. Ve **نُقْبةُ الثور**: onun yüzü. Dedi ki:
ولاح أزهر مشهور بنقبته
Ve **النِّقابُ**: kadının göz çukuru üzerine onunla örtündüğü şey.
Ve **النِّقبَةُ**: izar gibi bir elbise; içinde bağcık vardır; kuşak değildir; kuşak ancak iki ucu kuşatandır.
Ve kadın, **النِّقابِ**dan bir **نِقْبَةً** ile **انتَقَبَتِ**.
Ve **النَّقّابُ**: âlim bilgin.

**بنق**: **البَنيقَةُ**: elbisedeki her yama; **اللبنة** ve benzeri gibi. Çoğulu **بَنائِقُ**tur. Dedi ki:
قميص من القوهي بيض بَنائقُهْ
Ve dedi ki:
قد أغتدي والصبح ذو تبنيقِ
Sabahın beyazlığını **البَنيقةِ**nin beyazlığına benzetti.

**نبق**: **النِّبِقُ**: sidr ağacının meyvesi; (bu) bir ağaçtır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القُنْبُ: وِعاء قَضيب الفرس وغيره من ذوات الحافر. والقَنيب: جماعات الناس. والمِقْنَبُ: ما بين الثلاثين إلى الأربعين من الخيل. والمِقْنَبُ أيضاً: شيء يكون مع الصائد يَجعل فيه ما يصيدُه. والقُنَّب: الأبَقْ، عربيٌّ صحيح. قال ابن دريد: قَنَّبَ الزرعُ تقنيباً، إذا أعصَفَ. قال: وتسمَّى العَصيفةُ القِنَّابَة. والعَصيفة: الورق المجتمع الذي يكون فيه السُنْبل.

##### Türkçe

**القُنْبُ**: Atın ve toynaklılardan başkasının da **قَضيب**’inin kabı. Ve **القَنيب**: insanların cemaatleri. Ve **المِقْنَبُ**: atlardan otuz ile kırk arası olan (sayı). Ve **المِقْنَبُ** ayrıca: avcı ile birlikte bulunan, avladığını içine koyduğu bir şey. Ve **القُنَّب**: **الأبَقْ**; sahih Arapçadır. İbn Düreyd dedi: **قَنَّبَ الزرعُ تقنيباً**; **أعصَفَ** olduğu zaman. Dedi: Ve **العَصيفةُ**’ye **القِنَّابَة** adı verilir. Ve **العَصيفة**: içinde **السُنْبل** bulunan, toplanmış yapraktır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ق ن ب
قنب ، قبن ، نقب ، نبق ، بقن ، بنق : مستعملات .
بقن : أمَّا بقن : فإنَّ الليث أهمله .
وروى أبو العباس عن ابن الأعرابي : أبقَنَ الرجلُ : إذا خصب جَنابُه واخضرَّت فعاله .
قنب : قال الليث : القُنْب : جِرَابُ قضيب الدابة وإذا كُنِيَ عما يُخفضُ من المرأة قيل قنْبُها .
قال : والقُنْب : شِراعٌ ضَخْم من أعظم شُرُع السفينة . والمِقْنب : زُهاءُ ثلاثمائة من الخَيل . والقِنّب : من الكتان . والقَنِيب : الجماعة من الناس .
قاله أبو عبيد . وأنشد شمر :
ولعبد القيس عِيصٌ أُشِبٌ
وقَنِيبٌ وهجاناتٌ زُهُرْ
وفي حديث عمر أنه ذُكر سعد حين طُعِن فقال : ( إنما يكون في مِقْنَبٍ من مقانبكم ) .
قال أبو عبيد : المقنب : جماعةُ الخيل والفرسان . يريد أن سعداً صاحب جيوش ومحاربة ، وليس بصاحب هذا الأمر .
وجمع المقنب مَقانب .
وقال لبيد :
وإذا تواكلت المقانب لم يزل
بالثغر مِنّا مِنشِر معلومُ
قال : وقال أبو عمرو : المنسر : ما بين ثلاثين فارساً إلى أربعين . ولم أره وقّت في المقنب شيئاً .
والقنيب : السحاب .
أبو عبيد عن القناني الأعرابيّ : المقنب : شيءٌ يكون مع الصَّائد يجعل فيه ما يصيد .
قال شمر : ولم أسمَعْه إلاّ ها هنا .
وقال أبو الهيثم : المِقْنَب الذي مع الصيّاد مشهور ، وهو شِبه مِخْلاة أو خريطة تكون مع الصائد .
وأنشد قول الراجز :
أنشدتُ لا أصطادُ منها عُنظُباً
إلاّ عَواساءَ تَفَاسَى مُقْرِبا
ذاتَ أوانَيْنِ تُوفِّي المِقنَبا
ثعلب عن ابن الأعرابي قال : القانب : الذئب العوّاء . والقانب : الفَيج المنكمِش .
قال : وأقْنبَ الرجلُ : إذا استَخفَى مِن سلطانٍ أو غَريم .
قال : والمِقْنَب : كَفُّ الأسد .
قال : والقَيْناب : الفَيج النشيط ، وهو السِّفْسير .
ويقال : مِخلب الأسد في مِقْنَبه ، وهو الغِطاء الذي يسترُه . وقد قَنَب الأسد بمخلَبه : إذا أدخَلَه في وعائه يقنِبُه قَنْباً .
وقَنّب القومُ وأقنَبوا إقناباً وتقنيباً : إذا صاروا مِقْنَباً .
ومنه قول الهُذَليّ :
عجبتُ لقيس والحوادث تُعجِبُ
وأصحابِ قيس يومَ ساروا وأقْنَبوا
ويروى : ( قنّبوا ) ، أي : باعدوا في السَّير .
وقنْب الجمل : وِعاءُ ثِيلِه . وقُنْب الحمار : وعاء جُردانه .
وقال النضر : قنّبوا العنب : إذا ما قطعوا منه ما ليس يحمل ، وما قد أدَّى حمله يقطع من أعلاه .
قلت : وهذا حين يقضب عنه شكيره رطباً .
قبن : أهمله الليث .
وروى أبو عبيدة عن أبي زيد : قَبَنَ الرجلُ يقبِنُ قُبوناً : إذا ذهب في الأرض . وقبَعَ مثله .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : أقْبَن الرجل : إذا انهزمَ مِن عَدوِّه . وأقبل : إذا أسرَعَ عَدْواً في أمان .
عمرو عن أبيه قال : القَبين : المنكمِش في أمورِه . والقَمِين : السَّرِيع .
وقال ابن بُزُرجَ : المُقْبَئِنّ : المنقبِض المنْخنِس ، وقد اقبأنّ اقبئناناً .
والقَبّان : الذي يُوزَن به ، لا أدري أعربيٌّ أم مُعْرب .
وفي حديث عمر : ( إني لأستعين بالرجلُ
الفاجر ثم أكون على قَفَّانه ) .
قال أبو عبيد : يقول : أكون على تتبُّع أموره حتى أستقْصِيَ علمَه وأعرِفَه .
قال : وقال الأصمعيّ : قفّان كلّ شيء : جِماعُه واستقصاء معرفته .
قال أبو عبيد : ولا أحسب هذه الكلمة عربية ، وإنما أصلها قَبان .
ومنه قول العامّة : فلانٌ قَبّان على فلان : إذا كان بمنزلة الأمين عليه والرئيسِ الذي يتتبَّع أمره ويحاسِبُه . وبهذا سمِّي هذا الميزان الذي يقال له القَبّان وقد مضى هذا فيما تقدم من الكتاب .
وحِمار قَبّانَ : دُوَيْبَّة معروفة .
ومنه قوله :
يا عجباً لقد رأيت عَجَبا
حِمارَ قَبّانٍ يَسوقُ أرنَبا
خاطِمَها زأمَّها أن تذهبا
نقب : قال الله جلّ وعزّ : ( بَطْشاً فَنَقَّبُواْ فِى الْبِلَادِ هَلْ مِن ) ( ق : 36 ) .
قال الفراء : قرأ القُرّاء : ( فنقَّبوا ) مشدداً يقول : خَرَقوا البلادَ فساروا فيها فهل كان لهم مَحيصٌ من الموت .
قال : ومن قرأ : ( فنَقِّبُوا ) بكسر القاف فإنه كالوعيد ، أي : اذهبوا في البلاد وجيئوا .
وقال الزّجاج : نقّبوا : طَوَّقوا وفَتَّشُوا . قال : وقرأَ الحسن : ( فَنَقَبُوا ) بالتخفيف .
وقال امرؤ القيس :
وقد نقّبتُ في الآفاق حتى
رَضِيتُ من السلامة بالإياب
أي : ضَربتُ في البلاد ، أقبلتُ وأدْبَرْتُ .
وقال الله جلّ وعزّ : ( وَبَعَثْنَا مِنهُمُ اثْنَىْ عَشَرَ نَقِيباً ) ( المائدة : 12 ) .
قال أبو إسحاق : النَّقيب في اللُّغة كالأمين والكَفيل . ونحن نبيِّن حقيقته واشتقاقه .
يقال : نَقَب الرجلُ على القوم ينقُب نِقابةً فهو نَقِيب .
قال أبو زيد : وما كان الرجل نقيباً ولقد نَقُب . وفي فلانٍ مَناقبُ جميلة ، أي : أخلاق . وهو حَسَنُ النقيبةِ ، أي : حَسَن الخليقة . وإنما قيل للنقيب نقيبٌ لأنه يَعلَم دَخِيلَةَ القوم ويعرِف مناقبَهم ، وهو الطريق إلى معرفة أمورهم .
وهذا الباب كلُّه أصله التأثير الذي له عُمْق ودُخول .
ومن ذلك يقال : نَقَبْتُ الحائط ، أي : بَلغتُ في النَّقب آخرَه . والنَّقْب في الجبل : الطريق .
ويقال : كلبٌ نَقيب ، وهو أن يُنْقَب حَنجرةُ الكلْب لئلاَّ يرتفع صوتُ نُباحه ، وإنما يَفعل ذلك البخلاءُ من العرب لئلاَّ يطرُقَهم ضَيف باستماع نُباح الكلاب .
وفي الحديث أن النبي ( صلى الله عليه وسلم ) قال : ( لا يُعدِي شيء شيئاً ) ، فقال أَعرابيّ : إنَّ النُّقْبة قد تكون بمِشْفَر البعير أَو بذَنبِه في الإبل
العظيمة فتجرب كلُّها . فقال رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) ( فما أَعْدَى الأوَّل ) .
قال أبو عبيد : قال الأصمعي : النُّقْبة هي أَوّل جَرَبٍ يبدأَ .
يقال للبعير : به نُقْبة ؛ وجمعها نُقَب .
وقال دريد بن الصِّمَّة :
متبذِّلاً تبدو مَحاسِنُه
يَضَعُ الهِناءَ مواضعَ النُّقْبِ
قال أبو عبيد : النُّقبة في غير هذا : أن تؤخذ القِطعةُ من الثوب قَدْرَ السراويل فتُجعل لها حُجْزة مَخِيطة من غير نَيْفَق ، وتُشدُّ كما تُشدّ حُجزة السَّراويل ؛ فإذا كان لها نَيفَق وساقان فهي سراويل ؛ فإذا لم يكن لها نَيْفَقٌ ولا ساقان ولا حُجْزة فهي النِّطاق . وقد نقبت الثَّوب أَنقُبُه : إذا جعلتَه نُقْبة .
قال : والنُّقْبة : اللون .
وقال ذو الرمّة :
ولاحَ أَزهَرُ مشهورٌ بنُقْبَتِه
كأنَّه حينَ يَعْلو عاقِراً لَهَبُ
شمر عن ابن شميل : النُّقّبة : أوّل بَدء الْجَرَب تَرى الرُّقْعة مِثلَ الكفّ بجَنْب البعير أَو وَرِكه أَو بمشْفَرِه ثم تتمشَّى فيه حتى تُشريَه كلّه ، أي : تملأه .
وقال أَبو النجم يصف فحلاً :
فاسودّ مِن جُفْرته إبْطاها
كما طَلَى النُّقّبَة طالِياها
أي : اسودَّ من العرق حين سالَ حتى كأنَّه جَرِبَ ذلك الموضع فطُلِيَ بالقَطِران فاسودَّ مِن العَرَق . والجُفْرة : الوَسَط .
والنِّقاب على وجوه : يقال : فلانة حسنَةُ النِّقْبة والنِّقاب .
وقال أَبو عبيد : قال الفراء : إِذا أَدْنَت المرأَةُ نِقابَها إلى عينها فتلك الوَصْوَصةُ ؛ فإنْ أَنزلَتْه دون ذلك إلى المَحْجِرِ فهو النقاب ، فإنْ كان على طرف الأنف فهو اللِّفام .
وقال أَبو زيد : النِّقاب على مارِنِ الأنف .
وقال أَبو عبيد : النِّقاب : هو الرجل العالِمُ بالأشياء الباحثُ عنها الفَطِنُ الشّديدُ الدُّخول فيها .
وقال أوسٌ يمدح رجلاً :
نَجِيحٌ جوادٌ أَخو مأقِطٍ
نِقابٌ يحدِّث بالغائبِ
والنِّقاب أيضاً : جمع النَّقْب ، وهو الطريق الضيِّق في الميل .
والبَيْطار يَنْقُب في بَطن الدابة بالمِنْقَب في سُرَّته حتى يَسيلَ منه ماءٌ أَصفر ، وقال :
كالسِّيد لم يَنْقُب البَيطارُ سُرَّته
ولم يَسِمْه ولم يلمُس له عصَبَا
والناقبة : قرْحة تخرج بالجَنْب تَهجُم على الجوف يكون على رأسها من داخل .
والنُّقْبة : الصَّدَأ يركب الحديدَ ، وجمعه نُقَب .
وقال لبيد :
جُنوحَ الهالكيّ على يدَيْه
مُكِبّاً يَجتلي نُقَب النِّصالِ
وقد نَقِبَ خُفُّ البعير ينقب نَقباً : إذا حَفِيَ حتى ينخرق فِرْسِنُه ، فهو نَقِب .
وقال ابن بُزُرج : ما لَهمْ نقيبة ، أي : نَفاذ رأي .
وقال شمر : النقيبة : النَّفْس ؛ فلان ميمون النَّقيبة : إذا كان مظفّراً .
وقال ابن بزرج ما ذكرنا .
ثعلب عن ابن الأعرابي : فلانٌ ميمون النقيبة والنَّقيبة ، أَي اللون ، وَمنه سمِّي نِقابُ المرأَة لأنه يَستُر نِقابَها ، أي : لونَها بلون النِّقاب .
وقال الليث : النَّقيبة : يُمْنُ العَمَل ، إنّه لمَيْمون النقيبة ، إذا كان مُظفّراً .
قال : والمَنْقَبة : كَرمُ العَمَل يقال : إنّه لكريم المَناقب من النَّجدات وغيرها .
قال : والنَقيبة مِن النُّوق : المؤتزِرة بضَرْعها عِظَماً وحُسْناً ، بيِّنة النَقابة .
قلتُ : صحَّف الليث النَّقيبة بهذا المعنى ، وإنَّما هي الثَّقيبَة بالثاء ، وهي الغزيرة من النوق .
وقال غيره : إنَّ عليه نُقْبةً ، أي : أثراً ، ونُقْبة كلِّ شيء : أثره وهيئتُه .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : أنقَب الرجلُ : إذا سار في البلاد . وأنقَب : إذا صار حاجباً . وأنقَب : إذا صار نقيباً .
قال : والنُّقْب : الطَّريق في الجبل ، وجمعه نِقبة ومِثله الجُرْف وجمعُه جِرفة .
قال : والنّقّاب : البَطن ، يقال في المَثل في الاثنين يتشابهان : ( فَرْخانِ في نِقاب ) .
قال : والنقيب : المزمار . والنَّقيب : الرئيس الأكبر .
بنق : أبو عبيد : البَنيقة من القميص : لَبنَتُه ، وجمعُها بقانق .
وأنشد :
يضُمّ إليَّ الليلُ أطفالَ حُبِّها
كما ضَمَّ أزرارَ القَميصِ البنائقُ
في ( النوادر ) : بنّق فلانٌ كذبة حَرْشاء ، وبوّقها ، وبلّقها : إذا صنعَها وزوّقها . قالوا : وبنّقته بالسوط وبلّقته ، وقوَّبته ، وحوَّبته ، ونتقته ، ولفّقته : إذا قطعته .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : بَنَّقَ فلانٌ كلامَه ، أي : جَمَعه وسوّاه ، ومنه بَنائق القميص ، أي : جَمْعُ شيء إلى شيء ، وقد بَنّقَ كتابَه .
وقال الليث في قوله :
قد اغتدى والصبح ذو تَبنيق
ويُروَى : ( ذو بَنيق ) . قال : شبَّه بياضَ الصبح ببياض البَنيقة .
وقال ذو الرّمة :
دَياجِمُها مبنوقةٌ بالصَّفاصِفِ
مبنوقة : موصولةٌ بها ، أُخذ من البَنيقة .
وقال أبو النجم :
إذا اعتَقَاها صَحْصَحانٌ مَهْيَعُ
مُبَنقٌ بآلِه مُقنَّعُ
قال الأصمعي : قوله مبنَّق ، يقول : السّرابُ في نواحيه مقنَّع قد غُطِّيَ كلُّ شيء منه .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : أَبنَق وبَنق وبنَّقَ ، ونبَّق وأنْبَقَ ، كلُّه إذا غَرَسَ شِراكاً واحداً مِن الودِيِّ . فيقال : نخلٌ مُنَبِّق ومُبَنق .
نبق : قال الليث : النَّبِق : حَمْل السِّدْر .
عمرو عن أبيه : النَّبِق : دقيق يَخرج من لُبِّ جذع النخلة حلوٌ يُقَوَّى بالصقْر ثم يُنْبذ فيكون نهايةً في الجودة ، ويقال لنبيذه : الضرِيّ .
أبو عبيد عن الأصمعي : المنبِّقُ من النخل المصطفُّ على سطرٍ مستَوٍ . وأنشد :
كنخلٍ من الأعراض غير منبِّقِ
ورُوِي غير مُنبَّق .
وقال شمر : قال المفضل في قوله غير منبق : غيرُ بالغٍ .
أبو عبيد عن أبي زيد : إذا كانت الضَّرْطة ليست بشديدة قيل : أنبَق بها إنْباقاً .
سلمة عن الفراء : النُّبَاقى مأخوذ من النُّباق ، وهو الحُصاص الضّعيف .
وقال زائدة البكريّ وحَتْرَشٌ ، فيما رَوَى أبو تراب عنهما : هو يَنتبِق الكلامَ انتباقاً وينتَبِطُه ، أي : يَستخرجه .

##### Türkçe

ق ن ب
**قنب** , **قبن** , **نقب** , **نبق** , **بقن** , **بنق** : kullanımdadırlar.

**بقن** : Amma **بقن** : şüphesiz **الليث** onu ihmal etti.
**أبو العباس** , **ابن الأعرابي**’den rivayet etti: **أبقَنَ** adam: yan tarafı bolluk bulup da fiilleri yeşerdiği zaman.

**قنب** : **الليث** dedi: **القُنْب**: binek hayvanının kamışının kılıfıdır; ve kadından alçalan şeyden kinaye edildiğinde “onun **قنْبُها**” denir.
Dedi: ve **القُنْب**: geminin yelkenlerinin en büyüğünden, iri bir yelkendir. Ve **المِقْنب**: atlardan yaklaşık üç yüzdür. Ve **القِنّب**: ketendendir. Ve **القَنِيب**: insanlardan topluluktur.
Bunu **أبو عبيد** söyledi. Ve **شمر** inşad etti:
ولعبد القيس عِيصٌ أُشِبٌ
وقَنِيبٌ وهجاناتٌ زُهُرْ

Ve **عمر** hadîsinde: **سعد** zikredildi, ne zaman ki bıçaklandı; dedi ki: (Şüphesiz ancak sizin **مِقْنَبٍ**’inizden bir **مِقْنَبٍ** içinde olur).
**أبو عبيد** dedi: **المقنب**: atların ve süvarilerin topluluğudur. İster ki: **سعد** ordular ve savaş sahibi idi; bu işin sahibi değildir.
Ve **المقنب**’in çoğulu **مَقانب**’dır.
Ve **لبيد** dedi:
وإذا تواكلت المقانب لم يزل
بالثغر مِنّا مِنشِر معلومُ

Dedi: ve **أبو عمرو** dedi: **المنسر**: otuz süvariden kırk süvariye kadar olan şeydir. **المقنب**’de bir şeyi vakitlendirdiğini görmedim.
Ve **القنيب**: buluttur.
**أبو عبيد** , bedevî **القناني**’den: **المقنب**: avcı ile birlikte olan bir şeydir; avladığını onun içine koyar.
**شمر** dedi: onu ancak burada işittim.
Ve **أبو الهيثم** dedi: avcı ile olan **المِقْنَب** meşhurdur; o, **مِخْلاة** yahut avcı ile olan bir torba benzeridir.
Ve recez söyleyenin sözünü inşad etti:
أنشدتُ لا أصطادُ منها عُنظُباً
إلاّ عَواساءَ تَفَاسَى مُقْرِبا
ذاتَ أوانَيْنِ تُوفِّي المِقنَبا

**ثعلب** , **ابن الأعرابي**’den: **القانب**: uluyan kurt. Ve **القانب**: büzüşmüş **الفَيج**.
Dedi: ve adam **أقْنبَ** etti: bir sultandan yahut bir alacaklıdan gizlendiği zaman.
Dedi: ve **المِقْنَب**: aslanın pençesidir.
Dedi: ve **القَيْناب**: çevik **الفَيج**’dir; o **السِّفْسير**’dir.
Ve denir: aslanın pençesi onun **مِقْنَبه**’indedir; o, onu örten örtüdür. Ve aslan pençesiyle **قَنَب** etti: onu kılıfına soktuğu zaman; onu **قَنْباً** ile **يقنِبُه**.
Ve kavim **قَنّب** etti ve **أقنَبوا** **إقناباً** ve **تقنيباً**: **مِقْنَباً** oldukları zaman.
Ve ondan **الهُذَليّ**’nin sözü:
عجبتُ لقيس والحوادث تُعجِبُ
وأصحابِ قيس يومَ ساروا وأقْنَبوا

Ve rivayet olunur: ( **قنّبوا** ), yani: yürüyüşte uzaklaştılar.
Ve devenin **قنْب**’i: onun **ثِيل**’inin kabıdır. Ve eşeğin **قُنْب**’i: onun **جُردان**’ının kabıdır.
Ve **النضر** dedi: üzümleri **قنّبوا**: ondan taşımayan şeyi kestikleri zaman; ve yükünü eda etmiş olan, üst tarafından kesilir.
Dedim: bu, ondan taze iken sürgününü budadığı zamandır.

**قبن** : **الليث** onu ihmal etti.
Ve **أبو عبيدة** , **أبو زيد**’den rivayet etti: adam **قَبَنَ** eder, **يقبِنُ** **قُبوناً**: yere gittiği zaman. Ve **قبَعَ** onun gibidir.
**ثعلب** , **ابن الأعرابيّ**’den: adam **أقْبَن** etti: düşmanından bozguna uğradığı zaman. Ve **أقبل**: emniyet içinde koşarak sürat ettiği zaman.
**عمرو** babasından dedi ki: **القَبين**: işlerinde büzüşmüş olandır. Ve **القَمِين**: süratlidir.
Ve **ابن بُزُرجَ** dedi: **المُقْبَئِنّ**: büzülen, geri çekilen; ve **اقبأنّ** **اقبئناناً** etmiştir.
Ve **القَبّان**: kendisiyle tartılan şeydir; Arapça mıdır yoksa muarreb midir bilmiyorum.
Ve **عمر** hadîsinde: (Şüphesiz ben fâcir adamla yardım isterim, sonra onun **قَفَّانه**’i üzere olurum).
**أبو عبيد** dedi: der ki: onun işlerini takip üzere olurum; ta ki bilgisini istikṣâ edeyim ve onu tanıyayım.
Dedi: ve **الأصمعيّ** dedi: her şeyin **قفّان**’ı: onun toplamı ve bilgisini istikṣâ etmektir.
**أبو عبيد** dedi: bu kelimeyi Arapça sanmıyorum; ancak aslı **قَبان**’dır.
Ve ondan avâmın sözü: falan, falana karşı **قَبّان**’dır: onun üzerinde emin makamında ve işini takip edip onu hesaba çeken reis makamında olduğu zaman. Ve bununla, kendisine **القَبّان** denilen bu terazi isimlendirildi; ve bu, kitabın önce geçeninde geçti.
Ve **حِمار قَبّانَ**: bilinen bir küçük hayvandır.
Ve ondan onun sözü:
يا عجباً لقد رأيت عَجَبا
حِمارَ قَبّانٍ يَسوقُ أرنَبا
خاطِمَها زأمَّها أن تذهبا

**نقب** : Allah, azîz ve celîl dedi: ( **بَطْشاً فَنَقَّبُواْ فِى الْبِلَادِ هَلْ مِن** ) (ق: 36).
**الفراء** dedi: kurrâ ( **فنقَّبوا** )’yu şeddeli okudular; der ki: beldeleri deldiler de içinde yürüdüler; ölümden onlar için bir kaçış var mıydı?
Dedi: ve kim ( **فنَقِّبُوا** )’yu kāfı kesreli okursa, o tehdit gibidir; yani: beldelerde gidin ve gelin.
Ve **الزّجاج** dedi: **نقّبوا**: kuşattılar ve araştırdılar. Dedi: ve **الحسن** ( **فَنَقَبُوا** )’yu tahfîf ile okudu.
Ve **امرؤ القيس** dedi:
وقد نقّبتُ في الآفاق حتى
رَضِيتُ من السلامة بالإياب

Yani: beldelerde dolaştım; geldim ve gittim.
Ve Allah, azîz ve celîl dedi: ( **وَبَعَثْنَا مِنهُمُ اثْنَىْ عَشَرَ نَقِيباً** ) (المائدة: 12).
**أبو إسحاق** dedi: **النَّقيب** dilde emin ve kefil gibidir. Biz onun hakikatini ve iştikakını beyan ederiz.
Denir: adam kavim üzerine **نَقَب** eder, **ينقُب** **نِقابةً**; o halde o **نَقِيب**’tir.
**أبو زيد** dedi: adam **نَقِيباً** olmadı; hâlbuki **نَقُب** etti. Ve falanda güzel **مَناقبُ** vardır; yani: ahlâklar. Ve o **حَسَنُ النقيبةِ**’dir; yani: yaratılışı güzeldir. Ancak **نقيب**’e **نقيب** denildi; çünkü kavmin iç yüzünü bilir ve onların **مناقبَ**’ini tanır; o, onların işlerini bilmeye yoldur.
Ve bu babın hepsi, aslı derinliği ve içine girişi olan tesirdir.
Ve bundan: “duvarı **نَقَبْتُ**” denir; yani: **النَّقب**’de onun sonuna ulaştım. Ve dağdaki **النَّقْب**: yoldur.
Ve denir: **كلبٌ نَقيب**; o, köpeğin gırtlağının delinmesidir; ta ki havlamasının sesi yükselmesin. Bunu ancak Araplardan cimriler yapar; ta ki köpeklerin havlamasını işitmekle onlara misafir gelmesin.
Ve hadîste: Peygamber (صلى الله عليه وسلم) dedi: (Hiçbir şey hiçbir şeye bulaştırmaz). Bunun üzerine bir bedevî dedi: şüphesiz **النُّقْبة** deve dudağında yahut kuyruğunda iri develerde olur da hepsi uyuz olur. Bunun üzerine Allah’ın Elçisi (صلى الله عليه وسلم) dedi: (Öyleyse birincisini kim bulaştırdı?).
**أبو عبيد** dedi: **الأصمعي** dedi: **النُّقْبة**: başlayan ilk uyuzdur.
Deveye denir: onda **نُقْبة** vardır; onun çoğulu **نُقَب**’dır.
Ve **دريد بن الصِّمَّة** dedi:
متبذِّلاً تبدو مَحاسِنُه
يَضَعُ الهِناءَ مواضعَ النُّقْبِ

**أبو عبيد** dedi: bunun dışında **النُّقبة**: elbiseden, şalvar miktarı bir parça alınmasıdır; ona, **نَيْفَق** olmaksızın dikilmiş bir **حُجْزة** yapılır; şalvarın **حُجزة**’si gibi bağlanır. Eğer onun **نَيفَق**’ı ve iki paçası olursa o şalvardır; eğer onun **نَيْفَق**’ı, iki paçası ve **حُجْزة**’si olmazsa o **النِّطاق**’tır. Ve elbiseyi **نقبتُ** , **أَنقُبُه**: onu **نُقْبة** yaptığın zaman.
Dedi: ve **النُّقْبة**: renktir.
Ve **ذو الرمّة** dedi:
ولاحَ أَزهَرُ مشهورٌ بنُقْبَتِه
كأنَّه حينَ يَعْلو عاقِراً لَهَبُ

**شمر** , **ابن شميل**’den: **النُّقّبة**: uyuzun ilk başlangıcıdır; devenin yanında yahut kalçasında yahut dudağında avuç gibi bir yama görürsün; sonra onda yürür, ta ki onu bütünüyle **تُشريَه**; yani: onu doldurur.
Ve **أَبو النجم** bir aygırı vasfederek dedi:
فاسودّ مِن جُفْرته إبْطاها
كما طَلَى النُّقّبَة طالِياها

Yani: terden karardı, ne zaman ki aktı; sanki o yer uyuz oldu da katranla sıvandı; böylece terden karardı. Ve **الجُفْرة**: ortadır.
Ve **النِّقاب** yüzler üzerinedir: denir: falanca **حسنَةُ النِّقْبة** ve **النِّقاب**’dır.
Ve **أَبو عبيد** dedi: **الفراء** dedi: kadın **نِقاب**’ını gözüne yaklaştırırsa, işte o **الوَصْوَصةُ**’dır; eğer onu bundan aşağı, göz çukuruna indirirse o **النقاب**’dır; eğer burnun ucunda olursa o **اللِّفام**’dır.
Ve **أَبو زيد** dedi: **النِّقاب** burnun **مارِن**’i üzerindedir.
Ve **أَبو عبيد** dedi: **النِّقاب**: şeyleri bilen, onları araştıran, zeki, onlara şiddetle nüfuz eden adamdır.
Ve **أوسٌ** bir adamı överek dedi:
نَجِيحٌ جوادٌ أَخو مأقِطٍ
نِقابٌ يحدِّث بالغائبِ

Ve **النِّقاب** ayrıca: **النَّقْب**’in çoğuludur; o, yamaçta dar yoldur.
Ve baytar, hayvanın karnında göbeğinde **المِنْقَب** ile **يَنْقُب** eder; ta ki ondan sarı bir su aksın. Ve dedi:
كالسِّيد لم يَنْقُب البَيطارُ سُرَّته
ولم يَسِمْه ولم يلمُس له عصَبَا

Ve **الناقبة**: yanda çıkan bir yaradır; içten başında olur; iç boşluğa hücum eder.
Ve **النُّقْبة**: demire binen pastır; onun çoğulu **نُقَب**’dır.
Ve **لبيد** dedi:
جُنوحَ الهالكيّ على يدَيْه
مُكِبّاً يَجتلي نُقَب النِّصالِ

Ve devenin tırnağı **نَقِبَ** eder, **ينقب** **نَقباً**: çıplak kalıp da tırnağı delinince; o halde o **نَقِب**’tir.
Ve **ابن بُزُرج** dedi: onların **نقيبة**’si yoktur; yani: görüş nüfuzu.
Ve **شمر** dedi: **النقيبة**: nefistir; falan **ميمون النَّقيبة**’dir: muzaffer olduğu zaman.
Ve **ابن بزرج** bizim zikrettiğimizi zikretti.
**ثعلب** , **ابن الأعرابي**’den: falan **ميمون النقيبة** ve **النَّقيبة**’dir; yani renk. Ve ondan, kadının **نِقاب**’ı isimlendirildi; çünkü onun **نِقابَها**’sını örter; yani: onun rengini, **النِّقاب**’ın rengiyle.
Ve **الليث** dedi: **النَّقيبة**: amelin uğurudur; şüphesiz o **لمَيْمون النقيبة**’dir: muzaffer olduğu zaman.
Dedi: ve **المَنْقَبة**: amelin keremidir; denir: şüphesiz o, yiğitliklerden ve başkalarından **كريم المَناقب**’tır.
Dedi: ve develerden **النَقيبة**: memesi büyüklük ve güzellikçe kuşanmış olan; **النَقابة**’si açık olandır.
Dedim: **الليث** bu manada **النَّقيبة**’yi tashîf etti; ancak o **الثَّقيبَة**’dir, **الثاء** ile; o, develerden bol sütlü olandır.
Ve başkası dedi: şüphesiz onun üzerinde bir **نُقْبةً** vardır; yani: bir iz. Ve her şeyin **نُقْبة**’si: onun izi ve heyetidir.
**ثعلب** , **ابن الأعرابيّ**’den: adam **أنقَب** etti: beldelerde yürüdüğü zaman. Ve **أنقَب**: kapıcı olduğu zaman. Ve **أنقَب**: **نقيباً** olduğu zaman.
Dedi: ve **النُّقْب**: dağdaki yoldur; onun çoğulu **نِقبة**’dir; ve onun misli **الجُرْف**’tur; onun çoğulu **جِرفة**’dir.
Dedi: ve **النّقّاب**: karındır; iki benzeşen hakkında meselde denir: ( **فَرْخانِ في نِقاب** ).
Dedi: ve **النقيب**: mizmardır. Ve **النَّقيب**: en büyük reistir.

**بنق** : **أبو عبيد**: gömleğin **البَنيقة**’si: onun **لَبنَتُه**’dir; onun çoğulu **بقانق**’tır.
Ve inşad etti:
يضُمّ إليَّ الليلُ أطفالَ حُبِّها
كما ضَمَّ أزرارَ القَميصِ البنائقُ

( **النوادر** )’de: falan bir **كذبة حَرْشاء** **بنّق** etti, ve onu **بوّق** etti, ve onu **بلّق** etti: onu yaptığı ve süslediği zaman. Dediler: ve onu kamçıyla **بنّقته** ve onu **بلّقته** , ve onu **قوَّبته** , ve onu **حوَّبته** , ve onu **نتقته** , ve onu **لفّقته**: onu kestiğin zaman.
**ثعلب** , **ابن الأعرابيّ**’den: falan sözünü **بَنَّقَ** etti; yani: onu topladı ve düzeltti. Ve ondan: gömleğin **بَنائق**’i; yani: bir şeyi bir şeye toplamak. Ve kitabını **بَنّقَ** etmiştir.
Ve **الليث** onun sözü hakkında dedi:
قد اغتدى والصبح ذو تَبنيق

Ve rivayet olunur: ( **ذو بَنيق** ). Dedi: sabahın beyazlığını **البَنيقة**’nin beyazlığına benzetti.
Ve **ذو الرّمة** dedi:
دَياجِمُها مبنوقةٌ بالصَّفاصِفِ

**مبنوقة**: onunla birleştirilmiş; **البَنيقة**’den alınmıştır.
Ve **أبو النجم** dedi:
إذا اعتَقَاها صَحْصَحانٌ مَهْيَعُ
مُبَنقٌ بآلِه مُقنَّعُ

**الأصمعي** dedi: onun sözü **مبنَّق**; der ki: serap, çevrelerinde **مقنَّع**’dır; ondan her şey örtülmüştür.
**ثعلب** , **ابن الأعرابيّ**’den: **أَبنَق** ve **بَنق** ve **بنَّقَ** , ve **نبَّق** ve **أنْبَقَ**; hepsi, **الودِيِّ**’den bir tek **شِراكاً** diktiği zaman. Denir: **نخلٌ مُنَبِّق** ve **مُبَنق**.

**نبق** : **الليث** dedi: **النَّبِق**: **السِّدْر**’in meyvesidir.
**عمرو** babasından: **النَّبِق**: hurma ağacının gövdesinin özünden çıkan ince bir şeydir; tatlıdır; **الصقْر** ile kuvvetlendirilir; sonra şıra yapılır da kalitece nihayet olur; onun nebîzine **الضرِيّ** denir.
**أبو عبيد** , **الأصمعي**’den: hurmadan **المنبِّقُ**: düz bir satır üzerinde sıralanmış olandır. Ve inşad etti:
كنخلٍ من الأعراض غير منبِّقِ

Ve **غير مُنبَّق** rivayet olundu.
Ve **شمر** dedi: **المفضل** onun sözü hakkında dedi: **غير منبق**: ulaşmayan.
**أبو عبيد** , **أبو زيد**’den: yellenme şiddetli değilse “onunla **أنبَق** etti” denir; **إنْباقاً**.
**سلمة** , **الفراء**’dan: **النُّبَاقى** , **النُّباق**’tan alınmıştır; o, zayıf **الحُصاص**’tır.
**زائدة البكريّ** ve **حَتْرَشٌ** dedi; **أبو تراب**’ın ikisinden rivayet ettiği üzere: o, sözü **يَنتبِق** eder **انتباقاً** ve onu **ينتَبِطُه**; yani: onu çıkarır.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والنون وما يثلثهما)
(قنا)  القاف والنون والحرف المعتلُّ أصلان يدلُّ أحدهُما على ملازمة ومُخالَطَة، والآخرَ على ارتفاعٍ في شيء.
فالأوَّلُ قولهم: قاناه، إذا خالَطَه، كاللَّونِ يُقانِي لوناً آخرَ غيرَه. وقال الأصمعيّ: قانيتُ الشَّيءَ: خَلَطته. قال امرؤ القيس:
كبكر المُقاناةِ البياضَُِ بصُفْرَةٍ ***غَذَاها نَمِيرُ الماء غَيْرَ مُحَلَّلِ([1])ومن ذلك قولهم: ما يُعَانِيني هذا، أي ما يوافِقُني. ومعناه أنَّه ينْبُو عنه فلا يخالطُه.
ومن الباب: قَنَى الشَّيءَ واقتناه، إذا كان ذلك مُعَدَّاً له لا للتِّجارة. ومالٌ قُِنْيانٌ: يتَّخَذ قُِنْيةً. ومنه: قَنَيْتُ حيائي: لزِمْتُه. واشتقاقُه من القُِنْية.
قال الشاعر([2])
*فاقْنَيْ حياءَكِ لا أبا لَكِ واعلَمِي *** أنِّي امرؤٌ سأموتُ إنْ لم أُقْتَلِ
والقِنْو: العِذْقُ بما عليه، لأنَّه ملازِمٌ لشجرته.
ومن الباب المَقْنَاة من الظِّلِّ فيمَنْ لا يَهمِزُها، وهو مكانٌ لا تُصيبه الشَّمس. وإنَّما سمِّي بذلك لأنَّ الظلَّ مُلازِمُه لا يكادُ يُفارِقُه. ويقول أهلُ العلم بالقُرآن: إنَّ كهفَ أصحابِ الكهف في مَقْناةٍ من جبل.
والأصل الآخر: القَنَا: احديدابٌ في الأنْف. والفعل قَنِيَ قَنىً. ويمكن أن تكون القَناة من هذا، لأنَّها تُنْصَب وتُرْفَع؛ وألِفُها واو لأنَّها تُجمَع قَناً وقَنَوات. وقناةُ الماء عندنا مشبَّهةٌ بهذه القناة إنْ كانتْ قناةُ الماء عربيَّة. والتشبيهُ بها ليس من جهةِ ارتفاعٍ، ولكن هي كظائِمُ وآبارٌ فكأنَّها هذه القناة، لأنَّها كعوبٌ وأنابيب.
وإذا هُمِزَ خَرَجَ عن هذا القياس، فيقال: قَنَأَ، إذا اشتدتْ حُمرتُه وهو قانئ. وربَّما همزوا مَقْنَأة الظّلّ، والأوَّل أشْبَهُ بالقِياسِ الذي ذكرناه.
(قنب)  القاف والنون والباء أصلٌ يدلُّ على جَمْع وتجمُّع. من ذلك المِقنَب: القِطْعةُ من الخَيْل، يقال هي نحوُ الأربعينَ. والقَنِيب: الجماعةُ من النَّاس.
قال ابن دُريد([3]): قنَّب الزَّرعُ تقنيباً، إذا أعْصَفَ. قال: وتسمَّى العَصِيفة: القُنَّابَة. والعصيفة: الوَرَق المجتمعُ الذي يكون فيه السُّنبُل.
ومن الباب: القُنْب، وهو وعاء ثِيلِ الفَرَس، وسمِّي بذلك لأنَّه يَجمع ما فيه. وأمّا القُِنَّب فزعم [قومٌ] أنّها عربية. فإنْ كان كذا فهو من قَنَّب الزَّرعُ، إذا أعْصَف. وهو شيء لا يتَّخذ من بعض ذلك.
(قنت)  القاف والنون والتاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على طاعةٍ وخيرٍ في دين، لا يعدو هذا الباب. والأصل فيه الطَّاعة، يقال: قَنَتَ يَقْنُتُ قُنوتاً. ثمَّ سمِّي كلُّ استقامةٍ في طريقِ الدِّين قُنُوتاً، وقيل لطُولِ القِيام في الصَّلاةِ قُنُوت، وسمِّي السُّكوتُ في الصَّلاة والإقبالُ عليها قُنوتاً. قال الله تعالى: ﴿وقُومُوا للهِ قَانِتِينَ﴾ [البقرة 238].
(قنح)  القاف والنون والحاء ليس هو عندنا أصلاً. على أنَّهم يقولون: قَنَحَ الشَّارِبُ، إذا رَوِيَ فرَفَعَ رأسَه رِيَّا. وهذا من قَمَحَ من باب الإبدال، وقد مرَّ ذِكرُه.
ومن طرائف ابن دُريد([4]): قَنَحْتُ العُود قَنْحاً: عطفتُه. قال: والقُنَّاح: المِحجَن بلغة أهل اليمن.
(قند)  القاف والنون والدال كلمتانِ زعَمُوا أنهما صحيحتان. قالوا: القَنْد عربيٌّ. يقولون: سَوِيقٌ مقنود ومُقَنَّد. والكلمةُ الأخرى القِنْدأوَة، قالوا: هو السَّيئ الخُلُقُ.
(قنر)  القاف والنون والراء كلمة: القَنَوَّر: الضَّخْم الرَّأْس.
(قنس)  القاف والنون والسين أُصَيْلٌ صحيحٌ يدلُّ على ثَبَاتِ شيء. من ذلك: القَِنس: مَنْبِتُ كلِّ شيءٍ وأصلُه. قال:
* في قِنْسِ مجدٍ فاتَ كُلَّ قَِنسِ([5]) *
قالوا: وكلُّ شيءٍ ثَبَت في شيءٍ فذلك الشّيء قَِنْسٌ له. قالوا: والقَوْنَس في البَيْضة: أعلاها، وقَوْنَسُ ناصيةِ الفَرَس: ما فوقَها؛ وهي ثابتة. قال:
اطرُدَ عَنْكَ الهُمُومَ طارِقَها *** ضَرْبَكَ بالسَّيْفِ قَوْنَسَ الفَرَسِ([6])(قنص)  القاف والنون والصاد كلمةٌ واحدةٌ تدلُّ على الصَّيد قَطْ. فالقانِص: الصَّائد. والقَنَص: الصَّيد. والقَنْص: فِعْل القانص. قال ابن دُريد: القَنيص: الصائد([7]). وبنُو قَنَص بن مَعدّ: قومٌ دَرَجُوا.
(قنط)  القاف والنون والطاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على اليأس من الشَّيء. يقال: قَنَط يَقْنِط، وقَنِطَ يقْنَط. قال الله تعالى: ﴿وَمَنْ يَقْنَِطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إلاَّ الضَّالُّون([8])﴾ [الحجر 56].
(قنع)  القاف والنون والعين أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدلُّ على الإقبال على الشيء، ثمَّ تَختلفُ معانيه مع اتِّفاق القياس؛ والآخَر يدلُّ على استدارة في شيء.
فالأوَّل الإقناع: الإقبال بالوجه على الشَّيء. يقال: أقْنَعَ لهُ يُقنِع إقناعاً.
والإقناع: مَدُّ اليدِ عند الدُّعاء. وسمِّي بذلك عند إقباله على الجهة التي يمدُّ يدَه إليها. والإقناع: إمالةُ الإناء* للماء المنحدِر.
ومن الباب: قَنَع الرَّجُل يَقْنَعُ قُنوعاً، إذا سَألَ. قال الله سبحانه: ﴿وَأَطْعِمُوا القَانِعَ والمُعْتَرَّ﴾ [الحج 36]. فالقانع: السَّائل؛ وسمِّي قانعاً لإقبالهِ على مَنْ يسألُه، قال:
لَمَالُ المرءِ يُصلِحُه فيُغنِي *** مفاقِرَه أعفُّ من القُنوعِ([9])ويقولون: قَنِعَ قَنَاعةً، إذا رَضِيَ. وسمِّيتْ قناعةً لأنَّهُ يُقْبِلُ على الشَّيء الذي لهُ راضياً. والإقناع: مَدُّ البَعيرِ رأسَه إلى الماء للشّرْب. قال ابنُ السِّكَِّيت: قَنَعت الإبلُ والغَنَمُ للمرتع، إذا مالَتْ لـه. وفلانٌ شاهدٌ مَقْنَعٌ؛ وهذا من قَنِعْتُ بالشَّيء، إذا رَضِيتَ به؛ وجمعه مَقَانع. تقول: إنه رضَىً يُقْنَع به. قال:
وعاقَدْتُ ليلَى في الخَلاءِ ولم تَكُنْ *** شُهودِي على لَيْلَى شهودٌ مَقَانعُ([10])وأما الآخر فالقِنع، وهو مستديرٌ من الرَّمل. والقِنْع والقِنَاع: شِبْهُ طَبَقٍ تُهدَى عليه الهديَّة. وقِناعُ المرأةِ معروفٌ، لأنَّها تُدِيرهُ برأسها. ومما اشتُقَّ من هذا القِناع قولُهم: قَنَّع رَأْسَه بالسَّوطِ ضَرباً، كأنَّه جَعَلَه كالقِناعِ له.
ومما شَذَّ عن هذا الأصل الإقناع: ارتِفاعُ الشَّيء ليس فيه تصَوُّبٌ. وقد يُمكنُ أن يُجعَلَ هذا أصلاً ثالثاً، ويُحتَجَّ فيه بقوله تعالى: ﴿مُهْطعِينَ مُقْنِعِي رُؤُوسِهِمْ﴾ [إبراهيم 43]. قال أهلُ التَّفسير: رافعي رؤوسِهِم.
(قنف)  القاف والنون والفاء أصلٌ يدلُّ على تجمُّعٍ في شيء. من ذلك القَنِيف: الجَمَاعة من النَّاس. والقَنِيف، فيما ذكره ابن دريد([11]): القِطعة من اللَّيل. يقال: مرَّ قَنِيفٌ من اللَّيل.
ومن الباب: القَنَف: صِغَرُ الأُذُنَين وغِلَظُهما. وهو ذلك القياس، وكذلك القُِنَاف، وهو الغليظ الأَنْف.
(قنم)  القاف والنون والميم كلمةٌ واحدة. يقولونَ: قَنِمَ الشيء قَنَما، إذا نَدِيَ ثم رَكِبَه غُبارٌ فتوسَّخَ. ويكونُ ذلك في شُعور الخَيْلِ والإبل.
--------------ـــ
([1]) البيت من معلقته المشهورة. و "البياض" تروى بالوجوه الثلاثة.
([2]) هو عنترة بن شداد . ديوانه 180 واللسان (قنا).
([3]) في الجمهرة: (1: 323).
([4]) في الجمهرة: (2: 183).
([5]) للعجاج في ملحقات ديوانه 78 واللسان (قنس).
([6]) البيت يروى لطرفة بن العبد، وقال ابن بري: إنه مصنوع عليه. انظر شرح شواهد المغنى للسيوطي 315. قلت: وليس في ديوانه. وهو بدون نسبة في اللسان (قنس). والإنصاف لابن الأنباري 233. والرواية: "اضرب عنك الهموم"، أراد: اضربن فحذف النون وبقيت الفتحة دالة عليها.
([7]) في المجمل: "قال ابن دريد: الصيد قنيص والصائد قنيص". وهذا النقل مطابق لما في الجمهرة
(3: 85).
([8]) قرأ أبو عمرو والكسائي ويعقوب وخلف بكسر النون، ووافقهم اليزيدي والحسن والأعمش. والباقون بفتحها كعلم يعلم. والأول كضرب يضرب لغة أهل الحجاز وأسد، وهي الأكثر، ولذا أجمعوا على الفتح في الماضي في قوله تعالى: ﴿من بعد ما قنطوا﴾ [الشورى 28]. إتحاف فضلاء البشر 275.
([9]) للشماخ في ديوانه 56 واللسان (فقر، قنع) والأضداد لابن الأنباري 55. وانظر المخصص(12: 287).
([10]) كذا ورد ضبطه في المجمل واللسان على تقديم الخير. ونسب في اللسان إلى البعيث.
([11]) الجمهرة (3: 155).

ـ

##### Türkçe

(باب **القاف** و**النون** وما يثلثهما)
(**قنا**)  **القاف** ve**النون** ve illetli harf iki asıldır; ikisinden biri ملازمة ve مُخالَطَة üzerine delâlet eder, diğeri bir şeyde yükselme üzerine.
Birincisi onların sözü: **قاناه**; onu karıştırdı/ona karıştı, denildiğinde; tıpkı rengin başka bir rengi, ondan başka bir rengi **يُقانِي** etmesi gibi. Ve **الأصمعيّ** dedi: **قانيتُ** şeyi: onu karıştırdım. **امرؤ القيس** dedi:
كبكر المُقاناةِ البياضَُِ بصُفْرَةٍ ***غَذَاها نَمِيرُ الماء غَيْرَ مُحَلَّلِ([1])
Ve bundan onların sözü: **ما يُعَانِيني هذا**; yani bana uymuyor. Manası: ondan uzaklaşır da onunla karışmaz.
Ve babdan: **قَنَى** şeyi ve **اقتناه**; o, ticaret için değil de kendisi için hazırlanmış olduysa. Ve **مالٌ قُِنْيانٌ**: **قُِنْيةً** edinilir. Ve ondan: **قَنَيْتُ حيائي**: ona yapıştım/onu sürdürdüm. Ve onun اشتقاق’ı **القُِنْية**’dendir.
Şair dedi([2])
*فاقْنَيْ حياءَكِ لا أبا لَكِ واعلَمِي *** أنِّي امرؤٌ سأموتُ إنْ لم أُقْتَلِ
Ve **القِنْو**: üzerindekilerle birlikte salkım; çünkü o, ağacına ملازم’dir.
Ve babdan **المَقْنَاة**: hemzelemeyen kimseye göre gölgeden; o, güneşin isabet etmediği bir yerdir. Ancak böyle adlandırıldı; çünkü gölge onun ملازم’idir, neredeyse ondan ayrılmaz. Ve Kur’an ilmi ehli der ki: Ashâb-ı Kehf’in mağarası, dağdan bir **مَقْناةٍ** içindedir.
Diğer asıl: **القَنَا**: burunda bir احديداب’dır. Fiil **قَنِيَ** **قَنىً**. Ve **القَناة** bunundan olabilir; çünkü o dikilir ve yükseltilir; ve onun elif’i vavdır, çünkü **قَناً** ve **قَنَوات** diye cem‘ olunur. Ve bizde su kanalı, eğer su kanalı Arapça ise, bu **القناة**’ye benzetilmiştir. Ve ona benzetme yükselme جهة’sinden değildir; fakat o, **كظائِمُ** ve kuyular gibidir; sanki o bu **القناة**’dir; çünkü o, dirsekler ve borulardır.
Ve hemzelendiğinde bu قياس’tan çıkar; şöyle denir: **قَنَأَ**, kızıllığı şiddetlendiğinde; ve o **قانئ**’dir. Ve bazen **مَقْنَأة الظّلّ**’i hemzelerler; birincisi, zikrettiğimiz قياس’a daha benzer.

(**قنب**)  **القاف** ve**النون** ve**الباء** bir asıldır; cem‘ ve toplanma üzerine delâlet eder. Bundan: **المِقنَب**: atlardan parça; denir ki o yaklaşık kırktır. Ve **القَنِيب**: insanlardan topluluk.
**ابن دُريد** dedi([3]): ekin **قنَّب** **تقنيباً**; **أعْصَفَ** olduğunda. Dedi: ve **العَصِيفة**’ye **القُنَّابَة** denir. Ve **العصيفة**: içinde başak bulunan toplanmış yapraktır.
Ve babdan: **القُنْب**; o, atın **ثِيل**’inin kabıdır; ancak böyle adlandırıldı, çünkü içindekini toplar. **القُِنَّب**’e gelince, [bir kavim] onun Arapça olduğunu iddia etti. Eğer böyle ise, ekin **قَنَّب**’dendir; **أعْصَفَ** olduğunda. Ve o, bunun bazısından yapılmayan bir şeydir.

(**قنت**)  **القاف** ve**النون** ve**التاء** sahih bir asıldır; dinde itaat ve hayır üzerine delâlet eder; bu babı aşmaz. Asıl onda itaattir; denir: **قَنَتَ** **يَقْنُتُ** **قُنوتاً**. Sonra din yolunda her doğruluk **قُنُوتاً** diye adlandırıldı; ve namazda uzun kıyama **قُنُوت** denildi; ve namazda susmak ve ona yönelmek **قُنوتاً** diye adlandırıldı. Allah تعالى dedi: ﴿وقُومُوا للهِ قَانِتِينَ﴾ [البقرة 238].

(**قنح**)  **القاف** ve**النون** ve**الحاء** bizce asıl değildir. Şu var ki onlar derler: bıyık **قَنَحَ**; sulandı da başını bir kanmışlıkla kaldırdı, olduğunda. Bu, ibdâl babından **قَمَحَ**’tandır; onun zikri geçti.
**ابن دُريد**’in gariplerinden([4]): **قَنَحْتُ** değneği **قَنْحاً**: onu büktüm. Dedi: ve **القُنَّاح**: Yemen ehlinin dilinde kanca.

(**قند**)  **القاف** ve**النون** ve**الدال** iki kelimedir; onların sahih olduğunu iddia ettiler. Dediler: **القَنْد** Arapçadır. Derler: **سَوِيقٌ مقنود** ve **مُقَنَّد**. Diğer kelime **القِنْدأوَة**’dir; dediler: o, kötü huyludur.

(**قنر**)  **القاف** ve**النون** ve**الراء** bir kelime: **القَنَوَّر**: iri başlı.

(**قنس**)  **القاف** ve**النون** ve**السين** sahih bir küçük asıldır; bir şeyin sebatı üzerine delâlet eder. Bundan: **القَِنس**: her şeyin bitiş yeri ve aslı. Dedi:
* في قِنْسِ مجدٍ فاتَ كُلَّ قَِنسِ([5]) *
Dediler: her ne şey bir şeyde sabit olursa, o şey onun için **قَِنْسٌ**’tur. Dediler: ve yumurtada **القَوْنَس**: onun üstüdür; ve atın perçeminin **قَوْنَسُ**: onun üstündeki şeydir; ve o sabittir. Dedi:
اطرُدَ عَنْكَ الهُمُومَ طارِقَها *** ضَرْبَكَ بالسَّيْفِ قَوْنَسَ الفَرَسِ([6])

(**قنص**)  **القاف** ve**النون** ve**الصاد** tek bir kelimedir; sırf avlanma üzerine delâlet eder. Öyleyse **القانِص**: avcıdır. Ve **القَنَص**: avdır. Ve **القَنْص**: avcının fiilidir. **ابن دُريد** dedi: **القَنيص**: avcı([7]). Ve **بَنُو قَنَص بن مَعدّ**: yok olup gitmiş bir kavimdir.

(**قنط**)  **القاف** ve**النون** ve**الطاء** sahih bir kelimedir; bir şeyden ümitsizliğe delâlet eder. Denir: **قَنَط** **يَقْنِط**; ve **قَنِطَ** **يقْنَط**. Allah تعالى dedi: ﴿وَمَنْ يَقْنَِطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إلاَّ الضَّالُّون([8])﴾ [الحجر 56].

(**قنع**)  **القاف** ve**النون** ve**العين** iki sahih asıldır; ikisinden biri bir şeye yönelme üzerine delâlet eder; sonra قياس’ın ittifakıyla manaları farklılaşır; diğeri bir şeyde yuvarlaklık üzerine delâlet eder.
Birincisi **الإقناع**: yüz ile şeye yönelmedir. Denir: **أقْنَعَ** ona, **يُقنِع** **إقناعاً**.
Ve **الإقناع**: dua sırasında elin uzatılmasıdır. Ona, elini uzattığı cihete yönelmesi عندında böyle ad verildi. Ve **الإقناع**: aşağı inen su için kabı eğmektir*.
Ve babdan: adam **قَنَع** **يَقْنَعُ** **قُنوعاً**; sorduğunda. Allah سبحانه dedi: ﴿وَأَطْعِمُوا القَانِعَ والمُعْتَرَّ﴾ [الحج 36]. Öyleyse **القانع**: dilencidir; ve ona **قانعاً** denildi, sorduğu kimseye yönelmesinden dolayı. Dedi:
لَمَالُ المرءِ يُصلِحُه فيُغنِي *** مفاقِرَه أعفُّ من القُنوعِ([9])
Ve derler: **قَنِعَ** **قَنَاعةً**; razı olduğunda. Ve ona **قناعةً** denildi; çünkü o, kendisinin olan şeye razı olarak yönelir. Ve **الإقناع**: devenin başını içmek için suya uzatmasıdır. **ابنُ السِّكَِّيت** dedi: develer ve koyunlar otlağa **قَنَعت**; ona meylettiğinde. Ve falan, **شاهدٌ مَقْنَعٌ**’dır; bu, **قَنِعْتُ** şeyden, ona razı oldun, babındandır; onun cem‘i **مَقَانع**’dır. Dersin: o, kendisiyle razı olunacak bir rızadır; **يُقْنَع** onunla. Dedi:
وعاقَدْتُ ليلَى في الخَلاءِ ولم تَكُنْ *** شُهودِي على لَيْلَى شهودٌ مَقَانعُ([10])
Diğerine gelince: **القِنع**; o, kumdan yuvarlaktır. Ve **القِنْع** ve **القِنَاع**: üzerinde hediye götürülen tabak benzeri. Ve kadının **قِناعُ**’ı bilinir; çünkü onu başına dolandırır. Ve bundan türetilen **القِناع**’dan onların sözü: başını kamçıyla vurarak **قَنَّع**; sanki onu kendisi için **القِناع** gibi yaptı.
Ve bu asıldan şâz olan **الإقناع**: bir şeyin yükselmesidir; onda aşağıya yönelme yoktur. Ve bu, üçüncü bir asıl kılınabilir; ve onda Allah تعالى’nın sözüyle delil getirilir: ﴿مُهْطعِينَ مُقْنِعِي رُؤُوسِهِمْ﴾ [إبراهيم 43]. Tefsir ehli dedi: başlarını kaldıranlar.

(**قنف**)  **القاف** ve**النون** ve**الفاء** bir asıldır; bir şeyde toplanma üzerine delâlet eder. Bundan **القَنِيف**: insanlardan topluluk. Ve **القَنِيف**, **ابن دريد**’in zikrettiğine göre([11]): geceden bir parça. Denir: geceden bir **قَنِيفٌ** geçti.
Ve babdan: **القَنَف**: iki kulağın küçüklüğü ve kalınlığıdır. Ve o, o قياس’tır; ve كذلك **القُِنَاف**; o, kalın burunludur.

(**قنم**)  **القاف** ve**النون** ve**الميم** tek bir kelimedir. Derler: şey **قَنِمَ** **قَنَما**; ıslandı, sonra ona toz yapıştı da kirlendiğinde. Bu, atların ve develerin kıllarında olur.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ن ب
جاء في مقنب ومقانب‏.‏
وتقول‏:‏ هو فارس من فرسان العلم كتبه كتائبه ومناقبه مقانبه‏.‏
وقنّبوا نحو العدوّ وتقنّبوا‏:‏ تجمّعوا وصاروا مقنباً‏.‏
قال ساعد بن جوبة الهذليّ‏:‏ ألا هل لقيس واعلحوادث تعجب وأصحاب قيس يوم ساروا وقنّبوا ومخلب السبع في مقنب وقنابٍ وهو كمّه وغطاؤه‏.‏
وأنشد الجاحظ لأبي نواس‏:‏ كأنما الأظفور في قنابه موسى صناع ردّ في نصابه وقنّب الأسد مخلبه‏:‏ غيّبه في مقنبه والفرس قضيبه في قنبه‏.‏
وقنب المخلب والقضيب‏:‏ دخلاً في القناب والقنب‏.‏
ورجع الصائد وقد ملأ مقنبه وهو مخلاته التي يجعل فيها ما يصيد‏:‏ واضرب قنب فرسك ينج بك وهو جراب قضيبه‏.‏
وقنب الكرم وقنّبه‏:‏ قلمه‏.‏
وقنّب الزرع‏:‏ أعصف وعصيفته‏:‏ ورق سنبله‏.‏
ومن المجاز‏:‏ قطع قنبها إذا خفضت‏.‏
وقنبت في بيتي وتقنّبت‏:‏ دخلت‏.‏
وقنبت الشمس‏:‏ غابت‏.‏

##### Türkçe

ق ن ب
**مقنب** ve **مقانب** hakkında geldi.

Ve dersin ki: O, ilmin süvarilerinden bir süvaridir; onun yazıları onun taburlarıdır ve onun menkıbeleri onun **مقانبه**’leridir.

Ve **قنّبوا** düşmana doğru ve **تقنّبوا**: toplandılar ve bir **مقنب** oldular.

ساعد بن جوبة الهذليّ dedi:
“Dikkat edin, Kays için ve hayret ettiren olaylar için bir (şey) var mı?
Ve Kays’ın arkadaşları, yürüdükleri gün ve **قنّبوا**;
Ve yırtıcı hayvanın pençesi bir **مقنب** ve **قناب** içindedir; o ise onun kılıfı ve örtüsüdür.”

Ve الجاحظ, Ebû Nuvâs için inşad etti:
“Sanki **الأظفور** onun **قنابه**’sinde,
Sapına geri döndürülmüş bir zanaatkâr usturasıdır.”

Ve **قنّب** aslan, pençesini: onu onun **مقنبه**’sinde gizledi; ve at, kamışını onun **قنبه**’sinde.

Ve **قنب** pençe ve kamış: **قناب** ve **قنب** içine girdiler.

Ve avcı döndü; **مقنبه**’sini doldurmuş olarak; o, avladığını içine koyduğu onun av torbasıdır: “Atının **قنب**’ini vur; seni kurtarır”; ve o, onun kamışının torbasıdır.

Ve **قنب** asma ve **قنّبه**: onu budadı.

Ve **قنّب** ekin: başak yaprağını döktü; ve onun **عصيفة**’si: başağının yaprağıdır.

Mecazdan: alçalttığı zaman onun **قنب**’ini kesti.

Ve **قنبت** evimde ve **تقنّبت**: girdim.

Ve **قنبت** güneş: battı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القُنْبُ: جِرَابُ قَضِـيبِ الدابة. وقيل: هو وِعاء قَضِـيبِ كُلِّ ذي حافر؛ هذا الأَصلُ، ثم استُعمِل في غير ذلك. وقُنْبُ الجَمل: وِعاءُ ثِـيلِه. وقُنْبُ الـحِمارِ: وِعاءُ جُرْدَانِه. وقُنْبُ المرأَة: بَظْرُها. وأَقْنَبَ الرجلُ إِذا اسْتَخْفَى من سُلْطان أَو غريم. والـمِقْنَبُ: كَفُّ الأَسَد. ويقال: مِخْلَبُ الأَسَدِ في مِقْنَبه، وهو الغِطَاء الذي يَسْتُره فيه. وقد قَنَبَ الأَسدُ بمِخْلَبه إِذا أَدْخَلَه في وِعائه، يَقْنِبُه قَنْباً. وقُنْبُ الأَسد: ما يُدْخِلُ فيه مَخالِـبَه من يَدِه، والجمع قُنُوبٌ، وهو الـمِقْنابُ، وكذلك هو من الصَّقْر والبازِي. وقَنَّبَ الزرعُ تَقْنِـيباً إِذا أَعْصَفَ. وقِنَابَةُ الزَّرْعِ وقُنَّابُه: عَصِـيفَتُه عند الإِثْمار؛ والعَصِـيفة: الورقُ المجتمع الذي يكون فيه السُّنْبل، وقد قَنَّبَ. وقَنَّبَ العنبَ: قَطَع عنه ما يُفْسِدُ حَمْلَه.
وقَنَّبَ الكرمَ: قَطَعَ بعضَ قُضْبانه، للتخفيف عنه، واستيفاء بعض قوّته؛ عن أَبي حنيفة. وقال النَّضْر: قَنَّبُوا العنبَ إِذا ما قَطَعُوا عنه ما ليس يحْمِل، وما قد أَدَّى حَمْلَهُ يُقْطَع من أَعلاه؛ قال أَبو منصور: وهذا حين يُقْضَبُ عنه شَكِـيرُه رَطْباً. والقَانِبُ: الذِّئْبُ العَوَّاءُ. والقَانِبُ: الفَيْج الـمُنْكَمِشُ. والقَيْنابُ: الفَيْجُ النَّشيطُ، وهو السِّفْسِـيرُ.
وقَنَّبَ الزَّهْرُ: خَرَج عن أَكمامه.
وقال أَبو حنيفة: القُنُوبُ بَراعِـيمُ النبات، وهي أَكِمَّةُ زَهَرِه، فإِذا بَدَتْ، قيل: قد أَقْنَبَ.
وقَنَبَتِ الشَّمسُ تَقْنِبُ قُنُوباً: غابت فلم يَبْقَ منها شيء. والقُنْبُ: شِراعٌ ضَخْمٌ من أَعظم شُرُعِ السفينة. والـمِقْنَبُ: شيء يكون مع الصائد، يَجْعَلُ فيه ما يَصيده، وهو مشهور شِـبْهُ مِخْلاةٍ أَو خَريطة؛ وأَنشد: أَنْشَدْتُ لا أَصْطادُ منها عُنْظُبا،
 إِلاَّ عَوَاساء تَفاسَى مُقْرِبا،
ذاتَ أَوانَيْنِ تُوَقِّي الـمِقْنَبا
والـمِقْنَب من الخيل: ما بين الثلاثين إِلى الأَربعين، وقيل: زُهاءُ ثلثمائة. وفي حديث عمر، رضي اللّه عنه، واهْتمامِه بالخلافة: فذُكِرَ له سَعْدٌ حين طُعِنَ، فقال: ذاك إِنما يكون في مِقْنَبٍ من مَقانِـبكم؛ الـمِقْنَبُ: بالكسر، جماعةُ الخيل والفُرْسانِ، وقيل: هي دون المائة؛ يريد أَنه صاحبُ حرب وجُيوشٍ، وليس بصاحب هذا الأَمر. وفي حديث عَدِيٍّ: كيف بِطَيِّـئٍ ومَقانِـبها؟ وقَنَّبَ القومُ وأَقْنَبُوا إِقْناباً وتَقْنِـيباً إِذا صاروا مِقْنَباً؛ قال ساعدةُ بنُ جُؤَية الـهُذَليّ: \<ص:691>
عَجِبْتُ لقَيْسٍ، والحوادثُ تُعْجِبُ، *  وأَصحابِ قَيْسٍ يومَ ساروا وقَنَّبُوا وفي التهذيب:
وأَصحابِ قيسٍ يومَ ساروا وأَقنبوا
أَي باعدوا في السير، وكذلك تَقَنَّبُوا.
والقَنِـيبُ: جماعةُ الناس؛ وأَنشد:
ولعبدِالقَيسِ عِـيصٌ أَشِبٌ، *  وقَنِـيبٌ وهِجاناتٌ زُهْرُ وجمع الـمِقْنَب: مقَانِبُ؛ قال لبيد:
وإِذا تَواكَلَتِ الـمَقانِبُ لم يَزَلْ، *  بالثَّغْرِ مِنَّا، مِنْسَرٌ مَعْلُومُ قال أَبو عمرو: الـمَـِنْسَرُ ما بين ثلاثين فارساً إِلى أَربعين. قال: ولم أَره وَقَّتَ في الـمِقْنَبِ شيئاً. والقَنِـيبُ: السحابُ. والقِنَّبُ: الأَبَق، عربيّ صحيح. والقِنَّبُ والقُنَّبُ: ضَرْبٌ من الكَتَّانِ؛ وقولُ أَبي حَيَّةَ النُّمَيْرِيِّ:
فظَلَّ يَذُودُ، مثلَ الوَقْفِ، عِـيطاً *  سَلاهِبَ مِثْلَ أَدْراكِ القِنَابِ قيل في تفسيره: يُريدُ القِنَّبَ، ولا أَدري أَهي لغة فيه أَم بَنَى من القِنَّبِ فِعالاً؛ كما قال الآخر:
من نَسْج داودَ أَبي سَلاَّمْ
وأَراد سُلَيْمانَ. والقُنَابة والقُنَّابة: أُطُمٌ من آطامِ الـمَدينة، واللّه أَعلم.

##### Türkçe

**القُنْبُ**: binek hayvanının kamışının torbası. Ve denildi ki: o, her toynaklı olanın kamışının kabıdır; bu asıldır, sonra bunun dışında da kullanıldı. Ve **قُنْبُ الجَمل**: onun **ثِـيل**’inin kabı. Ve **قُنْبُ الـحِمارِ**: onun **جُرْدَان**’ının kabı. Ve **قُنْبُ المرأَة**:
onun **بَظْر**’u. Ve **أَقْنَبَ** adam, bir sultandan yahut bir alacaklıdan gizlendiği zaman. Ve **الـمِقْنَبُ**: aslanın pençesi. Ve denilir: aslanın **مِخْلَب**’ı onun **مِقْنَب**’indedir; o, içinde onu örttüğü örtüdür.
Ve aslan, **مِخْلَب**’ıyla **قَنَبَ** etmiştir; onu kabına soktuğu zaman; onu **قَنْباً** **يَقْنِبُ** eder.
Ve **قُنْبُ الأَسد**: elinden, pençelerini içine soktuğu şey; çoğulu **قُنُوبٌ**; ve o **الـمِقْنابُ**’dır; ve aynı şekilde doğan ve **البازِي**’dendir. Ve ekin **قَنَّبَ** etti, **تَقْنِـيباً**; sertleşip yaprak verdiği zaman. Ve **قِنَابَةُ الزَّرْعِ** ve onun **قُنَّابُه**’u: meyve verme sırasında onun **عَصِـيفَة**’si;
ve **العَصِـيفة**: içinde başağın bulunduğu, toplanmış yapraktır; ve **قَنَّبَ** etmiştir.
Ve üzümü **قَنَّبَ** etti: yükünü bozan şeyi ondan kesti.
Ve asmayı **قَنَّبَ** etti: ondan bazı çubuklarını kesti; onu hafifletmek ve gücünün bir kısmını tam almak için; Ebû Hanîfe’den. Ve en-Nadr dedi: Üzümü **قَنَّبُوا** ettiler; ondan taşımayanı kestikleri zaman; ve yükünü eda etmiş olan da üst tarafından kesilir; Ebû Mansûr dedi: Bu, onun **شَكِـير**’i taze iken ondan **يُقْضَبُ** edildiği zamandır.
Ve **القَانِبُ**: uluyan kurt. Ve **القَانِبُ**: büzülmüş **الفَيْج**.
Ve **القَيْنابُ**: çevik **الفَيْج**; ve o **السِّفْسِـيرُ**’dür.
Ve çiçek **قَنَّبَ** etti: tomurcuk kılıflarından çıktı.
Ve Ebû Hanîfe dedi: **القُنُوبُ** bitkinin tomurcuklarıdır; ve onlar onun çiçeğinin kılıflarıdır;
artık göründükleri zaman: **أَقْنَبَ** etti, denilir.
Ve güneş **قَنَبَتِ**; **قُنُوباً** **تَقْنِبُ**: battı da ondan hiçbir şey kalmadı.
Ve **القُنْبُ**: geminin en büyük yelkenlerinden, büyük bir yelken. Ve **الـمِقْنَبُ**: avcıyla birlikte olan bir şey;
avladığını içine koyar; ve o, meşhur, bir **مِخْلاة** yahut bir **خَريطة** benzeridir; ve inşad etti:
أَنْشَدْتُ لا أَصْطادُ منها عُنْظُبا،
 إِلاَّ عَوَاساء تَفاسَى مُقْرِبا،
ذاتَ أَوانَيْنِ تُوَقِّي الـمِقْنَبا
Ve atlardan **الـمِقْنَب**: otuz ile kırk arası olan; ve denildi ki: yaklaşık üç yüz. Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hilafetle ilgilenmesi hadîsinde: Sa‘d kendisine, vurulduğu zaman anıldı; dedi ki: O, ancak sizin **مَقانِـب**’inizden bir **مِقْنَب** içinde olur; **الـمِقْنَبُ**: kesre ile, atların ve süvarilerin topluluğu; ve denildi ki: o, yüzden aşağıdır; onun, savaş ve ordular sahibi olduğunu, bu işin sahibi olmadığını kasteder. Ve ‘Adî hadîsinde: **بِطَيِّـئٍ** ve onun **مَقانِـب**’i nasıl?
Ve kavim **قَنَّبَ** etti ve **أَقْنَبُوا** **إِقْناباً** ve **تَقْنِـيباً**; bir **مِقْنَب** oldukları zaman; Sa‘ide b. Cu’eyye el-Huzelî dedi:
\<ص:691>
عَجِبْتُ لقَيْسٍ، والحوادثُ تُعْجِبُ، *  وأَصحابِ قَيْسٍ يومَ ساروا وقَنَّبُوا
Ve **التهذيب**’de:
وأَصحابِ قيسٍ يومَ ساروا وأَقنبوا
Yani yürüyüşte uzaklaştılar; ve aynı şekilde **تَقَنَّبُوا**.
Ve **القَنِـيبُ**: insanların topluluğu; ve inşad etti:
ولعبدِالقَيسِ عِـيصٌ أَشِبٌ، *  وقَنِـيبٌ وهِجاناتٌ زُهْرُ
Ve **الـمِقْنَب**’in çoğulu: **مقَانِبُ**; Lebîd dedi:
وإِذا تَواكَلَتِ الـمَقانِبُ لم يَزَلْ، *  بالثَّغْرِ مِنَّا، مِنْسَرٌ مَعْلُومُ
Ebû ‘Amr dedi: **الـمَـِنْسَرُ** otuz süvari ile kırk arasıdır. Dedi:
Ve ben onu, **الـمِقْنَب** içinde bir şeyi vakitlendirmiş görmedim. Ve **القَنِـيبُ**: bulut.
Ve **القِنَّبُ**: kaçak köle; sahih Arapçadır. Ve **القِنَّبُ** ve **القُنَّبُ**: ketenden bir tür; ve Ebû Hayye en-Nümeyrî’nin sözü:
فظَلَّ يَذُودُ، مثلَ الوَقْفِ، عِـيطاً *  سَلاهِبَ مِثْلَ أَدْراكِ القِنَابِ
Onun tefsirinde denildi ki: **القِنَّب**’i kasteder; ve ben bilmem, onda bir dil midir, yoksa **القِنَّب**’den **فِعالاً** mı bina etti; diğerinin dediği gibi:
من نَسْج داودَ أَبي سَلاَّمْ
Ve Süleyman’ı kastetti. Ve **القُنَابة** ve **القُنَّابة**: Medine’nin **آطام**’ından bir **أُطُم**; ve Allah daha iyi bilir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القنب، بالضم فالسكون: جراب قضيب الدابة، أو: وعاء قضيب كل ذي الحافر هذا الأصل، ثم استعمل في غير ذلك، ويقال: اضرب قنب فرسك تنج بك، وهو جراب قضيبه؛ وقنب الجمل: وعاء ثيله، وقنب الحمار: وعاء جردانه. القنب: بظر المرأة القنب؛: الشراع الضخم العظيم من أعظم شرع السفينة؛ نقله الصاغاني. والقنيب، كأمير السحاب المتكاثف، وهو مجاز لشبهه بما بعده، وهو جماعات وفي نسخة: جماعة الناس، وأنشد في التهذيب:
  ولعبد القيس عيص أشب                      وقنيب وجماعات زهر والقنب، بالكسر فالتشديد مع الفتح كدنم، ويأتي ضبطه في محله، وأومأ شيخنا إلى أنه وزن المعلوم بالمجهول، ولو عكس الأمر كان أنسب: الأبق، عربي صحيح. كذا في لسان العرب. القنب بهذا الضبط، مثل سكر: نوع، وفي نسخة: ضر ب من الكتان، وهو الغليظ الذي تتخذ منه الحبال وما أشبهها؛و العامة يكسرون النون، وبعضهم يفرق بينهما وفي المصباح: القنب يؤخذ لحاه ثم يفتل حبالا، وله لب يسمى الشهدانج. وفي لسان العرب: وقول أبي حية النميري:
  فظل يذود مثل الوقف عيطا                      سلاهب مثل أدراك القناب قيل في تفسيره: يريد القنب، ولا أدري أهي لغة فيه،أم بني من القنب فعالا، كما قال الآخر:
  من نسج داوود أبـي سـلام                      وأراد سليمان، عليهما السلام والقنابة من الزرع، كرمانة عصيفه عند الإثمار، والعصيف هو الورق المجتمع الذي يكون فيه السنبل، وفي نسخة: الورق يجتمع فيه السنبل. وقد قنب الزرع تقنيبا: إذا أعصف. والمقنب، كمنبر: كف الأسد يقال: مخلب الأسد في مقنبه، وهو الغطاء الذي يستره كالقناب ككتاب، والقنب كقفل.وقنب الأسد: ما يدخل فيه مخالبه من يده، والجمع قنوب، هو المقناب، بالكسر، وكذلك هو من الصقر والبازي. والمقنب: وعاء يكون للصائد، أي: معه، يجعل فيه ما يصيده وهو مشهور، شبه مخلاة أو خريطة. والمقنب من الخيل: جماعة منه ومن الفرسان، وقيل: ما بين الثلاثين إلى الأربعين أو زهاء ثلاثمائة وهذه عن الليث. وقيل: هي دون المائة وفي حديث عدي  كيف بطيىء ومقانبها  وفي الكفاية المنقب:جماعة من الخيل تجتمع للغارة، وجمعه: مقانب؛ قال لبيد:
  وإذا تواكلت المقانب لم يزل                      بالثغر منا منسر معـلـوم قال أبو عمرو: المنسر: ما بين ثلاثين فارسا إلى أربعين، قال، ولم أره وقت في المقنب شيئا. وفي سجعات الأساس: تقول: هو فارس من فرسان العلم، كتبه كتائبه، ومناقبه مقانبه. وقنبوا نحو العدو تقنيبا وأقنبوا إقنابا كذلك تقنبوا، إذا تجمعوا وصاروا مقنبا؛ قال ساعدة بن جؤية الهذلي:

  وأصحاب قيس يوم ساروا وقنبوا وفي التهذيب: وأقنبوا، أي باعدوا في السير.  والقنابة، كثمامة:أطم بالمدينة  على ساكنها أفضل الصلاة والسلام، لأحيحة بن الجلاح، نقله الصاغاني هكذا، ومر له في ق ب ب مثل هذا، ويشدد. من المجاز: قنب فيه: دخل وقنبت في بيتي: دخلت فيه، كتقنبت كذا في الأساس، ويقال: اقنب في هذا الوجه، أي: ادخل. وقنب العنب: قطع عنه ما يفسد حمله. وقنب الكرم: قطع بعض قضبانه للتخفيف عنه، واستيفاء بعض قوته، عن أبي حنيفة. وقال النضر: قنبوا العنب، إذا ما قطعوا عنه ما ليس يحمل؛ وما قد يؤذي حمله يقطع من أعلاه. قال أبو منصور: وهذا حين يقضب عنه شكيره رطبا. قنب الزهر: خرج عن أكمامه، وفي نسخة: كمامه. من المجاز: قنبت الشمس تقنب قنوبا: غابت، فلم يبق منها شيء. والقانب: الذئب العواء، أي الصياح. القانب: الفيج المنكمش، كالقيناب؛ الذي في لسان العرب وغيره: أن القيناب هو الفيج النشيط وهو السفسير. وقناب القوس، بالكسر: وترها نقله الصاغاني. وقناب الزرع: الورق المجتمع المستدير في رؤوس الزرع، أي: السنبل أول ما يثمر، ويضم، أي في هذا الأخير، عن الصاغاني، ولا يخفى أنه لو ذكره عند القنابة، كرمانة، كان أنسب، فإن مآل العبارتين إلى شيء واحد، كما هو ظاهر. من المجاز أقنب الرجل، إذا استخفى من غريم له، أو ذي سلطان، نقله الصاغاني. والمقانب: جماعة الفرسان، والذئاب الضارية، وهذه عن الصاغاني، لا واحد لهذه، أو جمع قانب على غير قياس. قال أبو حنفية: القنوب، بالضم: براعيم النبات، وهي أكمة، جمع كم، زهره، فإذا بدت، قيل: أقنب. وقنبة، بفتح فسكون: ة بحمص الأندلس، وهي إشبيلية: لأن أهل حمص الذين توجهوا إلى الأندلس، سكنوها واتخذوها وطنا، فسميت باسم بلدتهم.
 وقننة، بضمتين: ة باليمن ومما يستدرك عليه: واد قانب، إذا كان سيله يجري من بعد. وقطع قنبها: إذا خفضت، وهو مجاز. وأقنب: باعد في السير. وأسد قوانب: أي دواخل.

##### Türkçe

**القنب**, ötre ile sonra sükûn: binek hayvanının kamışının kılıfı; yahut: tırnaklı olan her şeyin kamışının kabı; bu asıldır; sonra bunun dışında da kullanıldı. Ve denilir: “Atının **قنب**’ını vur, kurtulursun”; o, onun kamışının kılıfıdır. Ve **قنب**’u devenin: kuyruğunun kabıdır. Ve **قنب**’u eşeğin: **جردان**’ının kabıdır. **القنب**: kadının **بظر**’ı. **القنب**: geminin yelkenlerinin en büyüğünden olan, iri, büyük yelken; **الصاغاني** onu nakletti. Ve **القنيب**, **أمير** gibi: yoğunlaşmış bulut; ve o, bundan sonrakine benzerliğinden dolayı mecazdır; ve o, cemaatlerdir. Ve bir nüshada: insanların cemaati. Ve **التهذيب**’de inşad etti:
  ولعبد القيس عيص أشب                      وقنيب وجماعات زهر

Ve **القنب**, kesre ile sonra teşdîd, fetih ile, **دنم** gibi; ve ضبطı yerinde gelecektir. Şeyhimiz, onun “malûmun vezniyle meçhul” olduğuna işaret etti; eğer iş tersine çevrilseydi daha uygun olurdu: **الأبق**, sahih Arapçadır. **لسان العرب**’da böyledir. **القنب** bu ضبط ile, **سكر** gibi: bir tür. Ve bir nüshada: ketenden bir darb; o, kalın olandır ki ondan ipler ve benzerleri yapılır. Ve avam **النون**’u kesreler; ve bazısı ikisi arasında ayırım yapar. Ve **المصباح**’ta: **القنب**’un kabuğu alınır, sonra ipler bükülür; ve onun “**الشهدانج**” denilen bir özü vardır. Ve **لسان العرب**’da: ve Ebû Hayye en-Nümeyrî’nin sözü:
  فظل يذود مثل الوقف عيطا                      سلاهب مثل أدراك القناب

Onun tefsirinde denildi: **القنب**’u kastediyor; ve ben bilmem, onda bir dil midir, yoksa **القنب**’dan **فعال** kalıbı üzere mi bina edilmiştir; nitekim diğeri dedi ki:
  من نسج داوود أبـي سـلام                      وأراد سليمان، عليهما السلام

Ve **القنابة** ekinden, **رمانة** gibi: meyve vermede onun **عصيف**’i. Ve **العصيف**: başağın içinde bulunduğu, toplanmış yapraktır. Ve bir nüshada: başağın içinde toplandığı yaprak. Ve ekin **قنب** etti, **تقنيبا**: **أعصف** ettiği zaman. Ve **المقنب**, **منبر** gibi: aslanın pençesi; denilir: aslanın tırnağı onun **مقنب**’indedir; ve o, onu örten örtüdür; **القناب** gibi, **كتاب** gibi; ve **القنب** **قفل** gibi. Ve aslanın **قنب**’u: elinden tırnaklarının içine girdiği şey. Çoğulu **قنوب**; o, **المقناب**’dır, kesre ile. Ve aynı şekilde doğan ve **البازي**’dendir. Ve **المقنب**: avcı için olan bir kaptır; yani: onunla beraberdir; avladığını içine koyar; ve meşhurdur; bir **مخلاة** yahut **خريطة**’ya benzetilir. Ve atlardan **المقنب**: ondan ve süvarilerden bir cemaat. Ve denildi: otuz ile kırk arası; yahut üç yüz kadar; bu, **الليث**’tendir. Ve denildi: yüzün altıdır. Ve Adî hadîsinde: “كيف بطيىء ومقانبها”. Ve **الكفاية**’de **المنقب**: baskın için toplanan atlardan bir cemaat; çoğulu: **مقانب**. Lebîd dedi:
  وإذا تواكلت المقانب لم يزل                      بالثغر منا منسر معـلـوم

Ebû Amr dedi: **المنسر**: otuz süvari ile kırk arasıdır. Dedi: ve ben **المقنب**’de bir vakit (sayı) görmedim. Ve **سجعات الأساس**’ta: dersin ki: o, ilmin süvarilerinden bir süvaridir; yazıları onun taburlarıdır; ve **مناقبه**’si onun **مقانبه**’sidir. Ve düşmana doğru **قنبوا** **تقنيبا** ve **أقنبوا** **إقنابا**; aynı şekilde **تقنبوا**: toplandıkları ve bir **مقنب** oldukları zaman. Sa‘ide b. Cüeyye el-Hüzelî dedi:

  وأصحاب قيس يوم ساروا وقنبوا

Ve **التهذيب**’de: ve **أقنبوا**, yani yürüyüşte uzaklaştılar. Ve **القنابة**, **ثمامة** gibi: Medine’de bir **أطم**; üzerinde oturana salâtın en faziletlisi olsun; Uhîha b. el-Celâh’a aittir; **الصاغاني** onu böyle nakletti; ve ona **ق ب ب**’de bunun benzeri geçti; ve teşdîd edilir.

Mecazdan: onda **قنب** etti: girdi. Ve evime **قنبت**: ona girdim; **تقنبت** gibi; **الأساس**’ta böyledir. Ve denilir: bu yüze **اقنب** et; yani: gir. Ve üzümü **قنب** etti: yükünü bozan şeyi ondan kesti. Ve asmayı **قنب** etti: onu hafifletmek ve kuvvetinin bir kısmını tamamlamak için kamışlarının bir kısmını kesti; Ebû Hanîfe’den. Ve en-Nadr dedi: üzümü **قنبوا** ettiler: ondan taşımadığı şeyi kestikleri zaman; ve yüküne eziyet edebilecek olan, üst tarafından kesilir. Ebû Mansûr dedi: bu, onun **شكير**’i taze iken ondan **يقضب** edildiği zamandır. Çiçeği **قنب** etti: tomurcuklarından çıktı. Ve bir nüshada: tomurcukları. Mecazdan: güneş **قنبت** eder, **تقنب** eder, **قنوبا**: battı; ondan hiçbir şey kalmadı. Ve **القانب**: uluyan kurt; yani bağırma. **القانب**: büzülmüş **الفيج**; **لسان العرب** ve başkasında olan: **القيناب**’ın, çevik **الفيج** olduğu ve onun **السفسير** olduğudur. Ve yayın **قناب**’ı, kesre ile: kirişi; **الصاغاني** onu nakletti. Ve ekinin **قناب**’ı: ekin başlarının tepelerinde toplanmış, yuvarlak yaprak; yani: başak ilk meyve verdiğinde; ve ötrelenir; yani bu sonuncuda; **الصاغاني**’den. Ve gizli değildir ki onu **القنابة**, **رمانة** gibi, yanında zikretseydi daha uygun olurdu; zira iki ibarenin dönüşü tek bir şeye olur, açık olduğu üzere.

Mecazdan: adam **أقنب** etti: kendisine bir alacaklıdan yahut bir sultandan gizlendiği zaman; **الصاغاني** onu nakletti. Ve **المقانب**: süvarilerin cemaatidir; ve yırtıcı kurtlar; bu da **الصاغاني**’dendir. Bunun tekili yoktur; yahut kıyasa aykırı olarak **قانب**’ın cem‘idir. Ebû Hanîfe dedi: **القنوب**, ötre ile: bitkinin tomurcuklarıdır; ve o, bir **أكمة**’dir; **كم**’in cem‘idir; onun çiçeği. O göründüğü zaman: **أقنب** denilir. Ve **قنبة**, fetih sonra sükûn ile: Endülüs Humus’unda bir yer; ve o, İşbîliye’dir; çünkü Endülüs’e yönelen Humus ehli orada oturdu ve onu vatan edindi; böylece beldelerinin adıyla adlandırıldı.
Ve **قننة**, iki ötre ile: Yemen’de bir yer.

Ve üzerinde istidrâk olunanlardan: **واد قانب**: seli sonradan akıyor olduğu zaman. Ve onun **قنب**’ını kesti: alçalttığı zaman; ve o mecazdır. Ve **أقنب**: yürüyüşte uzaklaştı. Ve **أسد قوانب**: yani iç kısımlar.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَنَبَ فِيهِ
1 قَنَبَ فِيهِ ذ , (JK, A, O, K,) aor. قَنُبَ , (JK, O,) inf. n. قُنُوبٌ, (JK,) (tropical:) He entered into it, (JK, A, O, K,) namely, his house, or tent; as also ↓ تقنّب. (JK, A.) ― -b2- And قَنَبَتِ الشَّمْسُ, (A, K,) aor. as above, (TA,) and so the inf. n., (K,) (tropical:) The sun set, (A, K, TA,) so that nothing thereof remained. (TA.) ― -b3- قَنَبَ بِمِخْلَبِهِ, aor. قَنِبَ , inf. n. قَنْبٌ, He (a lion) withdrew his claw into its receptacle. (O.) -A2- قَنَبَ الكَرْمَ, (A,) or العِنَبَ, (JK, K,) inf. n. قَنْبٌ, (JK,) He cut off from the grape-vine what would be injurious (A, K) to its produce; (K;) as also ↓ قنّبهُ: (A:) or he cut off from its upper part what would not bear and what would perhaps injure its produce: (En-Nadr, TA:) or he cut off some of the shoots thereof in order to thin it and that others might receive the whole of its strength. (AHn, TA.) -A3- قَنَبَ الزَّهْرُ The flowers, or blossoms, came forth from their calyxes. (K.)

قنّب الزَّرْعُ
2 قنّب الزَّرْعُ ذ , (IDrd, S, O, K,) inf. n. تَقْنِيبٌ, (IDrd, S, K,) The seed-produce put forth the قُنَّابَة [or قُِنَاب i. e. the leaves enclosing the ears of corn]; (K;) i. q. أَعْصَفَ [i. e. put forth its عَصْف, here meaning the leaves of the ears of corn]. (IDrd, S, O.) -A2- قَنَّبُوا, (O, K,) inf. n. as above, (K,) They became a [troop such as is termed] مِقْنَب; as also ↓ أَقْنَبُوا; (O, K;) and so ↓ تَقَنَّبُوا. (A, O, K.) ― -b2- And قنّبوا is said to mean They journeyed, or travelled, far: (O:) [or] so ↓ اقنبوا: (T, TA:) and نحْوَ قَوْمٍ ↓ تقنّبوا They journeyed towards a people, or party. (JK.) -A3- See also 1.

4 أَقْنَبَ see 2, in two places. -A2- اقنب also signifies (tropical:) He hid himself from a creditor, or from a Sultلn. (O, K.) -A3- And It (a plant) put forth the calyxes of its flowers, or blossoms. (AHn, O, * TA.)

5 تَقَنَّبَ see 1, first sentence: ― -b2- and see 2, in two places.

قُنْبٌ
قُنْبٌ ذ The sheath of the penis (S, A, O, K) of a beast, or of a solid-hoofed animal, (K,) [i. e.] of the horse, (S, A, O,) and of other than the horse (S, O) among the solid-hoofed; (S;) or originally, of the solid-hoofed, and afterwards used in relation to others, as of the camel. (TA.) ― -b2- [Hence,] قُنْبُ الأَسَدِ, i. e. (assumed tropical:) The sheath of the penis of the Lion, is a name by which the Arabs call the star [b] upon the hinder part of the tail of Leo: [this, is should be observed, is the place of the star in the figure of Leo commonly known; but the ancient Arabs, or many of them, extended the figure of that constellation (as they did also that of Scorpio) far beyond the limits which we assign to it: (see الذِّرَاعُ:) another meaning of قُنْب in relation to a lion, which will be found below, may perhaps be intended in this case, but I think it unlikely:] the Arabs also called the same star الصَّرْفَةُ [q. v.]. (Kzw.) ― -b3- [Hence, likewise,] قُنْبٌ signifies also (tropical:) The بَظْر of a woman; (K;) [meaning the prepuce of the clitoris; as being likened to a قُنْب properly so called; i. e.] it is metonymically [thus] applied to the part that is circumcised, of a woman. (JK, A.) ― -b4- See also قِنَابٌ, in two places. -A2- Also A large sail, (O, K,) one of the greatest of the sails of a ship. (O.)

قُنَابٌ
قُنَابٌ ذ : see قُنَّابَةٌ.

قِنَابٌ
قِنَابٌ ذ The claw of the lion; as also ↓ قُنْبٌ and ↓ مِقْنَبٌ and ↓ مِقْنَابٌ: (K:) or the claw of the lion in its covering; (O, TA;) as also ↓ مِقْنَبٌ: or this last signifies the fore paw of the lion: and ↓ قُنْبٌ, of which the pl. is قُنُوبٌ, signifies the part of the fore paw of the lion into which the claws enter [or are withdrawn]; as also ↓ مِقْنَابٌ; and in like manner this word [or app. each of these words] is used in relation to the hawk and falcon. (TA.) ― -b2- Also (i. e.قِنَابٌ) The string of a bow. (K.) ― -b3- And i. q. قُنَّابَةٌ, q. v. (K.) ― -b4- See also قِنَّبٌ.

قُنُوبٌ
قُنُوبٌ ذ [mentioned in the next preceding paragraph as pl. of قُنْبٌ] signifies [also] The calyxes of the flowers of a plant. (AHn, O, K. *)

قَنِيبٌ
قَنِيبٌ ذ Companies of men. (S, O, K.) ― -b2- And hence, as being likened thereto, (TA,) (tropical:) Clouds (O, K, TA) such as are dense, or compact. (TA.)

قُنَابَةٌ
قُنَابَةٌ ذ : see قُنَّابَةٌ.

قِنَّبٌ
قِنَّبٌ ذ (S, Mgh, O, Msb, K) and قُنَّبٌ (K) [Cannabis, or hemp;] i. q. أَبَقٌ [a less-known word]; a genuine Arabic word; (S, O;) or, accord. to AHn, a Pers. word [كَنَبٌ] which has become current in the language of the Arabs; (Mgh;) vulgarly pronounced قِنِّب; (TA;) [loosely expl. as] a sort of كَتَّان [or flax], (K, TA,) i. e. the coarse [sort], of which are made ropes and the like; (TA;) a plant of which the skin, or rind, is twisted into ropes; (Msb;) its stems are bruised until the culms becomes strewn in fragments and the rind thereof becomes detached; and one says حِبَالُ القِنَّبِ [the ropes of hemp]: (AHn, Mgh:) it has a grain called شَهْدَانَج [q.v.]: (Mgh, Msb:) ↓ قِنَاب, [thus without teshdeed,] occurring in a verse of Aboo-Heiyeh En-Numeyree, is said to signify the same as قِنَّب; but whether it be a dial. var. or altered therefrom [by poetic license] is doubtful. (L, TA.) [See also De Sacy's Chrest. Arabe, sec. ed., i. 269.]

قُنَّابَةٌ
قُنَّابَةٌ ذ , (O, K,) like رُمَّانَةٌ, (K,) or ↓ قُنَابَةٌ, (S, [thus in my copies, without teshdeed,]) The combined leaves in which are the ears of corn; (S, O, K;) also called عَصِيفَةٌ: (S, O:) so says IDrd: (S:) and [it is said that] ↓ قُنَابٌ, with damm, (O, K,) as also ↓ قِنَابٌ, with kesr, (K,) signifies the leaves surrounding the heads of growing corn, (O, K, TA,) i. e. the ears, (TA,) in the beginning of its fruit-bearing: (O, K, TA:) by which explanation is meant the same that is meant by the explanation immediately preceding. (TA.)

قَانِبٌ
قَانِبٌ ذ The howling wolf. (O, K.) See also مَقَانِبُ. ― -b2- And A quick, or brisk, فَيْج [i. e. foot-messenger, or courier who journeys on foot]; as also ↓ قَيْنَابٌ. (O, K. [In the CK, الفَيْحُ is put for الفَيْجُ.]) ― -b3- And وَادٍ قَانِبٌ [A valley, or water-course,] of which the torrent comes from afar. (O.)

قَيْنَابٌ
قَيْنَابٌ ذ : see the next preceding paragraph.

مِقْنَبٌ
مِقْنَبٌ ذ A thing that the sportsman has with him, (S,) his bag, (خَرِيطَة, O, or وِعَآء, K,) or a thing resembling a مِخْلَاة or a خَرِيطَة, (TA,) in which he puts the game that he takes. (S, O, TA.) ― -b2- See also قِنَابٌ, in two places. ― -b3- Also A ring of gold. (JK.) -A2- And A troop of horses or horsemen, (S, O, K,) or of both, (TA,) from thirty to forty, (S, O, K, TA,) or less than a hundred, (TA,) or as many as three hundred: (Lth, O, K, TA:) or a troop of horses or horsemen that assemble for a hostile, or predatory, incursion: pl. مَقَانِبُ. (Kf, TA.)

مِقْنَابٌ
مِقْنَابٌ ذ : see قِنَابٌ, in two places.

مَقَانِبُ
مَقَانِبُ ذ Rapacious, or ravening, wolves: (O, K, TA:) a pl. without a sing.; or it is an irreg. pl. of ↓ قَانِبٌ [q. v.]. (TA.) ― -b2- It is also pl. of مِقْنَبٌ [q. v.]. (Kf, TA.)

##### Türkçe

**قَنَبَ فِيهِ**
1 **قَنَبَ فِيهِ** ذ , (JK, A, O, K,) muzâri‘ı **قَنُبَ** , (JK, O,) mastarı **قُنُوبٌ**, (JK,) (mecazen:) O, onun içine girdi, (JK, A, O, K,) yani evine yahut çadırına; bunun gibi ↓ **تقنّب**. (JK, A.) ― -b2- Ve **قَنَبَتِ الشَّمْسُ**, (A, K,) muzâri‘ı yukarıdaki gibi, (TA,) mastarı da öyledir, (K,) (mecazen:) Güneş battı, (A, K, TA,) öyle ki ondan hiçbir şey kalmadı. (TA.) ― -b3- **قَنَبَ بِمِخْلَبِهِ**, muzâri‘ı **قَنِبَ** , mastarı **قَنْبٌ**, O (bir aslan) pençesini yuvasına geri çekti. (O.) -A2- **قَنَبَ الكَرْمَ**, (A,) yahut **العِنَبَ**, (JK, K,) mastarı **قَنْبٌ**, (JK,) O, üzüm asmasından, ürününe zarar verecek olan şeyi kesti attı; (A, K) (K;) bunun gibi ↓ **قنّبهُ**: (A:) yahut onun üst kısmından, meyve vermeyecek olanı ve belki ürününe zarar verecek olanı kesti attı: (En-Nadr, TA:) yahut onu seyreltmek ve başkalarının bütün kuvvetini alması için onun sürgünlerinden bir kısmını kesti. (AHn, TA.) -A3- **قَنَبَ الزَّهْرُ** Çiçekler yahut tomurcuklar çanak yapraklarından çıktı. (K.)

**قنّب الزَّرْعُ**
2 **قنّب الزَّرْعُ** ذ , (IDrd, S, O, K,) mastarı **تَقْنِيبٌ**, (IDrd, S, K,) Tohum mahsulü **قُنَّابَة**’yi [yahut **قُِنَاب**’ı, yani başakları kuşatan yaprakları] çıkardı; (K;) **أَعْصَفَ** ile aynı (yani başakların yaprakları manasında **عَصْف**’ını çıkardı). (IDrd, S, O.) -A2- **قَنَّبُوا**, (O, K,) mastarı yukarıdaki gibi, (K,) Onlar **مِقْنَب** denilen [türden] bir bölük oldular; bunun gibi ↓ **أَقْنَبُوا**; (O, K;) ve yine bunun gibi ↓ **تَقَنَّبُوا**. (A, O, K.) ― -b2- Ve **قنّبوا**’nun, “Uzağa yolculuk ettiler, sefer ettiler” demek olduğu söylenir: (O:) [yahut] bunun gibi ↓ **اقنبوا**: (T, TA:) ve **نحْوَ قَوْمٍ ↓ تقنّبوا** “Bir kavme yahut bir topluluğa doğru yolculuk ettiler.” (JK.) -A3- 1’e de bak.

4 **أَقْنَبَ**: 2’ye bak, iki yerde. -A2- **اقنب** ayrıca (mecazen:) O, bir alacaklıdan yahut bir sultandan gizlendi, manasına da gelir. (O, K.) -A3- Ve O (bir bitki) çiçeklerinin çanak yapraklarını çıkardı. (AHn, O, * TA.)

5 **تَقَنَّبَ**: 1’e bak, ilk cümle: ― -b2- ve 2’ye bak, iki yerde.

**قُنْبٌ**
**قُنْبٌ** ذ Bir hayvanın, yahut tek toynaklı bir hayvanın, (K,) [yani] atın, (S, A, O,) ve tek toynaklılar arasında attan başkasının (S, O) penis kılıfı. (S, A, O, K;) yahut aslında tek toynaklınınkidir; sonra deve gibi başkaları hakkında da kullanılmıştır. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **قُنْبُ الأَسَدِ**, yani (varsayılan mecazen:) Aslanın penis kılıfı, Arapların Aslan burcunun kuyruğunun arka kısmı üzerindeki yıldıza verdikleri bir addır: [şu, göz önünde bulundurulmalıdır ki, bu, Aslan şekli içinde yıldızın bilinen yeridir; fakat eski Araplar, yahut onların çoğu, o takımyıldızın şeklini (Akrep’inkini de yaptıkları gibi) bizim ona tayin ettiğimiz sınırların çok ötesine uzatmışlardır: (**الذِّرَاعُ**’a bak:) aşağıda bulunacak olan, aslanla ilgili **قُنْب**’un başka bir manası bu durumda belki kastedilmiş olabilir; fakat ben bunu uzak görürüm:] Araplar aynı yıldıza **الصَّرْفَةُ** da derlerdi [bkz.]. (Kzw.) ― -b3- [Yine bundan dolayı,] **قُنْبٌ** ayrıca (mecazen:) bir kadının **بَظْر**’ı demektir; (K;) [yani klitorisin sünnet derisi; doğru manasıyla **قُنْب**’a benzetilerek; yani] mecaz yoluyla bir kadında sünnet edilen kısma uygulanır. (JK, A.) ― -b4- **قِنَابٌ**’a da bak, iki yerde. -A2- Ayrıca büyük bir yelken, (O, K,) bir geminin yelkenlerinin en büyüklerinden biri. (O.)

**قُنَابٌ**
**قُنَابٌ** ذ : **قُنَّابَةٌ**’ye bak.

**قِنَابٌ**
**قِنَابٌ** ذ Aslanın pençesi; bunun gibi ↓ **قُنْبٌ** ve ↓ **مِقْنَبٌ** ve ↓ **مِقْنَابٌ**: (K:) yahut örtüsü içindeki aslan pençesi; (O, TA;) bunun gibi ↓ **مِقْنَبٌ**: yahut bu sonuncusu aslanın ön ayağı demektir: ve ↓ **قُنْبٌ**, çoğulu **قُنُوبٌ** olan, aslanın ön ayağında pençelerin içine girdiği [yahut geri çekildiği] kısım demektir; bunun gibi ↓ **مِقْنَابٌ**; ve aynı şekilde bu kelime [yahut görünüşe göre bu kelimelerin her biri] doğan ve şahin hakkında da kullanılır. (TA.) ― -b2- Ayrıca (yani **قِنَابٌ**) bir yayın kirişi. (K.) ― -b3- Ve **قُنَّابَةٌ** ile aynı, bkz. (K.) ― -b4- **قِنَّبٌ**’e de bak.

**قُنُوبٌ**
**قُنُوبٌ** ذ [bir önceki paragrafta **قُنْبٌ**’un çoğulu olarak zikredilmiştir] ayrıca bir bitkinin çiçeklerinin çanak yaprakları demektir. (AHn, O, K. *)

**قَنِيبٌ**
**قَنِيبٌ** ذ Erkeklerden topluluklar. (S, O, K.) ― -b2- Ve bundan dolayı, ona benzetilerek, (TA,) (mecazen:) yoğun yahut sık bulutlar. (O, K, TA) (TA.)

**قُنَابَةٌ**
**قُنَابَةٌ** ذ : **قُنَّابَةٌ**’ye bak.

**قِنَّبٌ**
**قِنَّبٌ** ذ (S, Mgh, O, Msb, K) ve **قُنَّبٌ** (K) [kenevir;] **أَبَقٌ** ile aynı [daha az bilinen bir kelime]; sahih bir Arapça kelime; (S, O;) yahut AHn’a göre Arapların dilinde yaygınlaşmış bir Farsça kelimedir [**كَنَبٌ**]; (Mgh;) avamca **قِنِّب** diye telaffuz edilir; (TA;) [gevşekçe şöyle açıklanır:] bir tür **كَتَّان** [yahut keten], (K, TA,) yani kaba [türü], ondan ipler ve benzerleri yapılır; (TA;) kabuğu yahut dış zarı ipler hâline bükülen bir bitki; (Msb;) sapları, kamışlar parça parça saçılıncaya ve onun kabuğu ayrılıncaya kadar ezilir; ve **حِبَالُ القِنَّبِ** denir [kenevir ipleri]: (AHn, Mgh:) onun **شَهْدَانَج** denilen bir tanesi vardır [bkz.]: (Mgh, Msb:) Aboo-Heiyeh En-Numeyree’nin bir beytinde geçen ↓ **قِنَاب**, [böyle, şeddesiz,] **قِنَّب** ile aynı manaya geldiği söylenir; fakat bunun lehçe varyantı mı yoksa ondan [şiir zaruretiyle] değiştirilmiş mi olduğu şüphelidir. (L, TA.) [De Sacy’nin Chrest. Arabe’sine de bak, sec. ed., i. 269.]

**قُنَّابَةٌ**
**قُنَّابَةٌ** ذ , (O, K,) **رُمَّانَةٌ** gibi, (K,) yahut ↓ **قُنَابَةٌ**, (S, [benim nüshalarımda böyle, şeddesiz,]) Başakların içinde bulunduğu birleşik yapraklar; (S, O, K;) **عَصِيفَةٌ** da denir: (S, O:) IDrd böyle der: (S:) ve [denilmiştir ki] ↓ **قُنَابٌ**, damme ile, (O, K,) bunun gibi ↓ **قِنَابٌ**, kesra ile, (K,) büyüyen ekinin başlarını, (O, K, TA,) yani başakları, (TA,) meyve vermesinin başlangıcında kuşatan yapraklar demektir: (O, K, TA:) bu açıklama ile kastedilen, hemen önceki açıklama ile kastedilenin aynısıdır. (TA.)

**قَانِبٌ**
**قَانِبٌ** ذ Uluyan kurt. (O, K.) **مَقَانِبُ**’a da bak. ― -b2- Ve hızlı yahut çevik bir **فَيْج** [yani yaya giden ayak ulak, yahut kurye]; bunun gibi ↓ **قَيْنَابٌ**. (O, K. [CK’de **الفَيْحُ**, **الفَيْجُ** yerine konmuştur.]) ― -b3- Ve **وَادٍ قَانِبٌ** [bir vadi yahut su yatağı], seli uzaktan gelen. (O.)

**قَيْنَابٌ**
**قَيْنَابٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**مِقْنَبٌ**
**مِقْنَبٌ** ذ Avcının yanında bulundurduğu bir şey, (S,) torbası, (**خَرِيطَة**, O, yahut **وِعَآء**, K,) yahut **مِخْلَاة**’ye veya **خَرِيطَة**’ye benzeyen bir şey, (TA,) avladığı avı içine koyduğu. (S, O, TA.) ― -b2- **قِنَابٌ**’a da bak, iki yerde. ― -b3- Ayrıca altından bir yüzük. (JK.) -A2- Ve atlardan yahut atlılardan, (S, O, K,) yahut her ikisinden, (TA,) otuzdan kırka kadar, (S, O, K, TA,) yahut yüzden az, (TA,) yahut üç yüze kadar olan bir bölük: (Lth, O, K, TA:) yahut düşmanca yahut yağmacı bir akın için toplanan atlardan yahut atlılardan bir bölük: çoğulu **مَقَانِبُ**. (Kf, TA.)

**مِقْنَابٌ**
**مِقْنَابٌ** ذ : **قِنَابٌ**’a bak, iki yerde.

**مَقَانِبُ**
**مَقَانِبُ** ذ Yırtıcı yahut azgın kurtlar: (O, K, TA:) tekili olmayan bir çoğul; yahut ↓ **قَانِبٌ**’in düzensiz bir çoğuludur [bkz.]. (TA.) ― -b2- Ayrıca **مِقْنَبٌ**’in çoğuludur [bkz.]. (Kf, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَنَبَ
قَنَبَ U ( n. ac. قُنُوْب 27 ),
a.  Set ( sun ).

b.  [ Fī ], Entered, went into.

c.  I , ( n. ac. قَنْب 1 ) [ Bi ], Withdrew ( his claw: lion ).

d.  Opened ( flower ).

e.  Lopped, pruned ( vine ).

قَنَّبَ
قَنَّبَ II ,
a.  Put forth its leaves ( corn ).

b.  Formed a troop.

c.  Journeyed.

d.  see I (b) , ( e ).

أَقْنَبَ
أَقْنَبَ IV ,
a.  see II (b) , ( c ).

c.  Absconded ( debtor ).

d.  Blossomed.

تَقَنَّبَ
تَقَنَّبَ V ,
a.  see I (b) & II ( b ), ( c ).

قُنْب
قُنْب 3 ,
a.  Sheath of the penis.

b.  Large sail, main-sail.

c.  ( pl. قُنُوْب 27 ),  see 23 (a) .

قُنَّب
قُنَّب 11 ,  P. ,
a.  Hemp ( cannabis ).

مِقْنَب
مِقْنَب 20 , ( pl. مَقَاْنِبُ 44 ),
a.  Troop, squadron of horsemen.

b.  Hunter's pouch.

c.  Gold ring.

d.  see 23 (a) .

قَاْنِب
قَاْنِب 21 ,
a.  Howler ( wolf ).

b.  Foot-messenger, courier.

قِنَاْب
قِنَاْب 23 ,
a.  Claw, talon ( of a lion ).

b.  String ( of a bow ).

c.  see 29t .

قُنَاْب
قُنَاْب 24 ,  قُنَاْبَة 24t ,
a.  see 29t .

قَنِيْب
قَنِيْب 25 ,
a.  Troop, company.

b.  Clouds.

قُنُوْب
قُنُوْب 27 ,
a.  Calyxes, cups ( of flowers ).

قُنَّاْبَة
قُنَّاْبَة 29t ,
a.  Involucrum, sheath, envelope ( of ears of corn ).

مَقَاْنِبُ
مَقَاْنِبُ 44 ,
a.  Ravening wolves.

مِقْنَاْب
مِقْنَاْب 45 ,
a.  see 23 (a) .

قِنَّت
قِنَّت
a.  see 11 .

قَيْنَاب
قَيْنَاب
a.  see 21 (b) .

وَادٍ قَانِب
وَادٍ قَانِب
a.  Ravine, gully.

قُنْب الأَسَد
قُنْب الأَسَد
a.  The star  \<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->β\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: -->\<!--Unconverted: --> in Leo.

##### Türkçe

**قَنَبَ**
**قَنَبَ** U ( n. ac. **قُنُوْب** 27 ),
a. Güneş battı (güneş).

b. [ Fī ], Girdi, içine girdi.

c. I , ( n. ac. **قَنْب** 1 ) [ Bi ], Geri çekti (pençesini: aslan).

d. Açtı (çiçek).

e. Budadı, kırptı (asma).

**قَنَّبَ**
**قَنَّبَ** II ,
a. Yapraklarını çıkardı (mısır).

b. Bir bölük oluşturdu.

c. Yolculuk etti.

d. I (b) , ( e )’ye bak.

**أَقْنَبَ**
**أَقْنَبَ** IV ,
a. II (b) , ( c )’ye bak.

c. Kaçtı (borçlu).

d. Çiçek açtı.

**تَقَنَّبَ**
**تَقَنَّبَ** V ,
a. I (b) ve II ( b ), ( c )’ye bak.

**قُنْب**
**قُنْب** 3 ,
a. Penis kılıfı.

b. Büyük yelken, ana yelken.

c. ( pl. **قُنُوْب** 27 ), 23 (a)’ya bak.

**قُنَّب**
**قُنَّب** 11 , P. ,
a. Kenevir (cannabis).

**مِقْنَب**
**مِقْنَب** 20 , ( pl. **مَقَاْنِبُ** 44 ),
a. Bölük, atlı müfrezesi.

b. Avcının torbası.

c. Altın yüzük.

d. 23 (a)’ya bak.

**قَاْنِب**
**قَاْنِب** 21 ,
a. Uluyan (kurt).

b. Yaya ulak, kurye.

**قِنَاْب**
**قِنَاْب** 23 ,
a. Pençe, tırnak (aslanın).

b. Kiriş (yayın).

c. 29t’ye bak.

**قُنَاْب**
**قُنَاْب** 24 , **قُنَاْبَة** 24t ,
a. 29t’ye bak.

**قَنِيْب**
**قَنِيْب** 25 ,
a. Bölük, takım.

b. Bulutlar.

**قُنُوْب**
**قُنُوْب** 27 ,
a. Çanak yapraklar, çanaklar (çiçeklerin).

**قُنَّاْبَة**
**قُنَّاْبَة** 29t ,
a. İnvolukrum, kılıf, örtü (mısır koçanlarının).

**مَقَاْنِبُ**
**مَقَاْنِبُ** 44 ,
a. Yırtıcı kurtlar.

**مِقْنَاْب**
**مِقْنَاْب** 45 ,
a. 23 (a)’ya bak.

**قِنَّت**
**قِنَّت**
a. 11’e bak.

**قَيْنَاب**
**قَيْنَاب**
a. 21 (b)’ye bak.

**وَادٍ قَانِب**
**وَادٍ قَانِب**
a. Yar, dere yatağı.

**قُنْب الأَسَد**
**قُنْب الأَسَد**
a. Aslan burcundaki yıldız β.
