# قنح (ق-ن-ح) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%AD

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ن - ح
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الحاء والقاف والنون معهما
ح ق ن، ن ق ح، ق ن ح، ح ن ق مستعملات
حقن:
الحَقين: اللَّبَنُ المَحقُونُ في مِحْقَنٍ. وفي مَثَل: أَبَى الحَقينُ العِذْرة. وأصلُه أنّ أعرابياً أَتَى حَيّاً فسألهم اللَّبَن، فقيل له: ما عندَنا لَبَنٌ، فالتفت إلى سِقاء فيه لبن فقال: يأبَى الحَقينُ العِذْرة، أي يأبَى الحقين أنْ أقبَلَ عُذْرَكم.
وحَقَنْتُه: جَمَعْتُه في سِقاء ونحوِه. وحَقَنْتُ دَمَه: إذا انْقَذْتُه من قَتْلٍ أحلَّ به. واحتَقَنَ الدَمُ في جَوْفه: إذا اجتَمَعَ من طعنةٍ جائفة. والحُقنةُ: اسمُ دواءٍ يُحْقَنُ به المريضُ المُحتَقِن. وبَعيرٌ مِحقانٌ يحقُنِ البَوْل، فإذا بالَ أكثَرَ.
والحاقِنتان: نُقْرَتا التَرْقُوَتَيْن، والجميع: الحَواقِن.
نقح:
النَّقْح: تَشذيبكَ عن العَصَا أُبَنَها. وكلُّ شيءٍ نَحَّيْتَه عن شَيء فقد نَقَحْتَه من أذىً. والمُنَقِّحُ للكلام: الذي يُفَتِّشُه ويُحسِنُ النَظَر فيه، وقد نَقَّحْتُ الكلامَ.
فتح:
القَنْح: اتَّخاذُك قُنّاحة تشُدُّ بها عِضادةَ الباب ونحوه، تُسَمِّيه الفُرْس قانه. قال غير الخليل: لا أعرفُ القَنْح إلا في الشُرْب، وهو شُربٌ في أَفاويقَ، ويُرْوَى في الحديث. "وأَشْرَبُ فأَتَقَنَّحُ" وأَتَقَمَّحُ، يُرْوَيان جميعاً.
حنق:
الحَنَق: شِدُّةُ الاغتِياظ، حَنِقَ حَنَقاً فهو حَنِق. والاِحناق: لُزُوقُ البَطْنِ بالصُلْب، قال:
فأحنَقَ صُلْبُها وسَنامُها

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **النون** onlarla birlikte
**ح ق ن**، **ن ق ح**، **ق ن ح**، **ح ن ق** kullanımdadırlar.

**حقن**:
**الحَقين**: **مِحْقَن** içinde **المَحقُونُ** süt. Ve bir meselde: “**أَبَى الحَقينُ العِذْرة**.” Aslı şudur ki bir bedevî bir kabileye geldi de onlardan süt istedi; ona: “Bizde süt yok” denildi. Derken içinde süt bulunan bir kırbaya döndü de dedi ki: “**يأبَى الحَقينُ العِذْرة**”, yani **الحَقين** sizin özrünüzü kabul etmemi reddeder.

Ve “**وحَقَنْتُه**”: onu kırbada ve benzerinde topladım. Ve “**وحَقَنْتُ دَمَه**”: üzerine helâl olan bir öldürmeden onu kurtardığım zaman. Ve “**واحتَقَنَ الدَمُ في جَوْفه**”: içi delici bir yaradan toplandığı zaman. Ve **الحُقنةُ**: kendisiyle **المُحتَقِن** hastaya **يُحْقَنُ** bir ilacın adıdır. Ve **مِحقانٌ** bir deve; idrarı tutar, idrar yaptığında daha çok yapar.

Ve **الحاقِنتان**: iki köprücük kemiğinin iki çukuru; çoğulu: **الحَواقِن**.

**نقح**:
**النَّقْح**: senin asadan onun budaklarını budaman. Ve her şey ki onu bir şeyden uzaklaştırdın, muhakkak onu bir eziyetten **نَقَحْتَه**. Ve söz için **المُنَقِّحُ**: onu araştıran ve onda bakışı güzel yapan kimsedir; ve ben sözü **نَقَّحْتُ**.

**فتح**:
**القَنْح**: senin kapının ve benzerinin pervazını onunla bağladığın bir **قُنّاحة** edinmendir; Farslar ona **قانه** adını verir. Halîl’den başkası dedi ki: Ben **القَنْح**’ı içmede dışında bilmem; o, ağızlarda bir içiştir; ve hadiste rivayet olunur: “**وأَشْرَبُ فأَتَقَنَّحُ**” ve “**وأَتَقَمَّحُ**”; ikisi de birlikte rivayet olunur.

**حنق**:
**الحَنَق**: öfkelenmenin şiddeti; **حَنِقَ** **حَنَقاً**; o hâlde o **حَنِق**tir. Ve **الاِحناق**: karnın sırta yapışmasıdır; dedi ki:
فأحنَقَ صُلْبُها وسَنامُها

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

قَنَحْتُ الشيء قَنْحاً، إذا عطفْته كالمِحْجَن. والقُنَّاحَةُ بالضم مشدَّدة: مفتاحٌ معوجٌّ طويلٌ. وقَنَّحْتُ الباب، إذا أصلحتْ ذلك عليه.

##### Türkçe

**قَنَحْتُ الشيء قَنْحاً**: onu **المِحْجَن** gibi büktüğün zaman. Ve **القُنَّاحَةُ** (ضم ile, şeddeli): uzun, eğri bir anahtar. Ve **قَنَّحْتُ الباب**: onu bunun üzerine düzelttiğin zaman.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الحاء والقاف والنون
حقن ، حنق ، قنح ، نقح : مستعملة .
حقن : قال الليث : الحَقِينُ : لَبنٌ مَحْقونٌ في مِحْقن . قلت : الحَقِين : اللبنُ الذي قد حُقِنَ في السِّقَاء ، ويجوز أن يُقال للسِّقَاء نفسه مِحْقن ، كما يُقال له مِصْرَبٌ ومِجزَم . وكل ذلك محفوظ عن العرب . ومن أمثالهم : ( أبى الْحَقِينُ العِذْرَة ) يضرب مثلاً للرجل يَعْتَذر ولا عُذْرَ له . وقال أبو عُبيد : أَصْلُ ذلك أن رجلاً ضاف قوماً فاستسْقَاهم لَبناً وعندهم لبنٌ قد حَقَنُوه في وَطْب فاعْتَلُّوا عليه واعتذروا فقال : أبى الحَقِين العِذْرَةَ أي هذا الحَقين يُكَذِّبُكم . وقال المُفَضَّل : كُلّ ما ملأتَ شيئاً أو دَسَسْتَه فيه فقد حَقَنْتَه . ومنه سُمِّيت الْحُقْنَة . قال : وحَقَن الله دمه : حبسه في جلْده وملأَه به ، وأنشد في نعت إبل امتلأَت أَجوافُها : جُرْداً تحقَّنَت النَّجِيلَ كأنّمَا بجُلُودِهِنّ مَدَارِجُ الأَنْبَار وقال الليث : إذا اجتمع الدَّمُ في الجوف
من طَعْنة جائِفَة تقول : احتَقَنَ الدَّمُ في جوفِه . واحْتَقَنَ المريض بالحُقْنَةِ . قال وبعير مِحْقَان : وهو الذي يَحْقِنُ البول فإذا بَال أَكثر . قال : والحاقِنَتان : نُقْرَتَا التَّرْقُوَتين والجميع الحَوَاقِنُ . وقال أبو عُبيد في قول عائشة : ( تُوفِّي رسول الله ( صلى الله عليه وسلم ) بين سَحْرِي ونَحْرِي وحاقِنَتِي وذَاقِنَتي ) . قال أبو عمرو : الحَاقِنَة : النُّقرة التي بين التَّرقُوة وحَبْلِ العاتِق وهما الحاقِنَتَان . وقال أبو زيد : يقال في مَثَل : ( لأُلحِقَنَّ حَوَاقِنَك بَذَواقِنك ) . ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الحَاقِنَة المَعِدة ، والذَّاقِنَة : الذَّقَنُ . قال : وأحقَنَ الرجل إذا جمع أَلوان اللبَن حتى تطيب . وأَحقَن بوله إذا حبَسَه . وقال ابن شُمَيل : المُحْتَقِنَ من الضُّرُوع : الواسعُ الفسيح وهو أَحْسَنُهَا قَدْراً كأنما هو قَلْتٌ مُجْتَمع مُتَصَعِّد حسَن ، وإنها لمُحْتَقِنَة الضَّرْع . وقال ابن الأعرابي : الحَلْقَةُ والْحَقْنَةُ : وَجَع يكون في البطن ، والجميع أَحْقَالٌ وَأَحْقَانٌ ، رواه أبو تُرَاب . وفي الحديث : ( لا رأي لِحاقِب ولا حاقِن ) والحاقِنُ في البوْلِ والحاقِبُ في الغَائِطِ . نقح : الليث : النَّقْحُ : تَشْذِيبُك عن العصا أُبَنَها وكذلك في كل شيء من أذى نحَّيْتَهُ عن شيء فقد نَقَحْتَه . قال : وَالمُنَقِّح للكلام : الذي يُنَقِّش عنه ويحسن النَّظر فيه ، وقد نَقَّحتُ الكلام . ورُوَي عن أبي عمرو بن العلاء أَنَّه قال في مَثَل : ( استغْنَت السُّلاَّءَة عن التَّنْقِيح ) ، وذلك أن العصا إِنَّما تُنَقَّح لتَمْلُسَ وتَخْلُق ، والسُّلاَّءة : شَوْكَةُ النَّخْلَة وهي في غاية الاستواء والمَلاَسَة فإن ذهبتَ تَقْشِرُ منها قِشْرَها خَشُنَت ، يُضرب مثلاً لمن يُريد تقويم ما هو مستقيم . وقال أبو وَجْزَةَ السَّعْدِيّ : طَوْراً وَطَوْراً يَجُوبُ العُقْرَ من نَقَحٍ كالسَّنْدِ أَكْبَادُه هِيمٌ هراكِيلُ والنقحُ : الخالصُ من الرَّمل ، والسّنْدُ : ثياب بيض ، وأكبادُ الرَّملِ : أوساطه . والهَراكيلُ : الضِّخامُ من كُثْبَانِه . أبو العبَّاس عن ابن الأعرابي : أنقَحَ الرجُلُ إذا قلعَ حِلية سيفِهِ في الجَدْبِ والفَقْرِ . وأَنْقَح شِعْرَه إذا نَقَّحَه وحَكَّكَه . قنح : قال الليث : القَنْحُ : اتِّخاذُك قُنَّاحَة تَشُدُّ بها عِضادة باب ونحوه تُسَمِّيه الفُرْسُ قَانَه . ثعلب عن ابن الأعرابي : يقال لِدَرْوَنْدِ البابِ النِّجافُ والنَّجْرانُ ، ولمِتْرَسِه القُنَّاحُ ، ولِعتبتِه النَّهضةُ . وفي حديث أُمِّ زرع : ( وعنده أقولُ فلا أُقَبِّح وأشرب فأَتقنَّح ) وبعضهم يرويه ( فأتَقَمَّح ) . قال ابن جَبَلة : قال شمر : سمعتُ أبا عُبيد يسأَلُ أبا عبد الله الطُّوالَ النَّحْوِي عن معنى قوله فَأَتَقَنَّحَ ؟ فقال أبو عبد الله : أظُنّها تُريد أشربُ قليلاً قَلِيلاً . قال شمر : فقلت : ليس التَّفسيرُ هكذا ، ولكن التّقَنُّح أن يشرب فوق الرِّيِّ ، وهو حَرْفٌ رُوي عن أبي زيد فأعجَبَ ذلك أبا
عُبيد ، قُلْتُ : وهو كما قال شمر ، وهو التَّقَنُّج والتَرْنُّح ، سَمِعْتُ ذلك من أعرابِ بني أسد ، وقال أبو زيد : قَنَحْتُ من الشَّرَاب أَقْنَحُ قَنْحاً إذا تكارهت على شَرْبه بعد الرِّيِّ ، وتَقَنَّحْتُ منه تَقَنُّحاً وهو الغالبُ على كلامهم . وقال أبو الصَّقر : قنِحْتُ أَقْنَح قَنَحاً . وقال غيره : قَنَحْتُ الباب قَنْحاً فهو مَقْنوحٌ : وهو أن تَنْحِتَ خشبةً ثم ترفع الباب بها . تقولُ للنَّجَّارِ : اقنَحْ باب دارِنا فيصنعُ ذلك ، وتلك الخشبة هي القُنَّاحَة وكذلك كلُّ خشبة تُدْخِلُها تحت أُخْرَى لتُحَرِّكَها . حنق : الحَنَق : شِدّة الاغتياظ . تقول : حَنِقَ يَحْنَق حَنَقاً والنعت حَنِق . قال : والإحْنَاقُ : لُزوقُ البطن بالصُّلْب وقال لَبِيد : فأحنَقَ صُلبُها وَسَنَامُها وقال أبو عُبيد : المُحْنِق : القليل اللَّحْم ، واللاَّحِق مثلُه . وقال أبو الهَيْثَمِ : المُحْنِق : الضّامِرُ ، وأنشد : قد قَالَتِ الأَنْسَاعُ للبَطْنِ الْحَق قِدْماً فَآضَتْ كالفَنِيق المُحْنِق وقال الأصمعي في قول ذي الرُّمَّةِ يَصِفُ الرِّكَابَ في السَّفَر : مَحَانِيق تُضْحي وهي عُوجٌ كَأَنَّهَا بِجَوْزِ الفَلاَ مُسْتَأْجَرَاتٌ نَوَائح قال : المَحَانِيق : الضُّمَّر . وروى أبو العبَّاس عن ابن الأعرابي قال : الحُنُق : السِّمانُ من الإبِلِ . قال : وأَحْنَق إذا سَمِنَ فجاء بشحم كثير . قلتُ : وهذا من الأَضْدَادِ . قال : وأَحْنَق الرَّجُلُ إذا حَقَدَ حِقْداً لا ينحلّ . قال : وأَحْنَق الزّرعُ فهو مُحْنِق إذا انتشر سفا سُنْبُلِهِ بعدما يُقَنْبِعُ . ورُوي عن عمرَ أنَّه قال : لا يَصلح هذا الأمرُ إلاَّ لمن لا يُحْنِق على جِرَّته . قال ابنُ الأعرابي : معناه لا يحقد على رَعيَّته : فضربه مثلا ولا يقال للرّاعي جِرَّة .

##### Türkçe

باب **الحاء** ve **القاف** ve **النون**
**حقن** , **حنق** , **قنح** , **نقح** : kullanımdadır.

**حقن** : Leys dedi: **الحَقِينُ**: bir **مِحْقن** içinde hapsedilmiş süttür. Dedim: **الحَقِين**: kırbaya iğneyle sokulmuş süttür; kırbanın kendisine de **مِحْقن** denilmesi caizdir; tıpkı ona **مِصْرَبٌ** ve **مِجزَم** denildiği gibi. Bütün bunlar Araplardan mahfuzdur. Onların darbımesellerindendir: ( **أبى الْحَقِينُ العِذْرَة** ) özrü olmayan hâlde özür beyan eden adam hakkında mesel olarak vurulur. Ebû Ubeyd dedi: Bunun aslı şudur: Bir adam bir kavme misafir oldu; onlardan süt istedi; yanlarında bir **وَطْب** içinde iğneyle sokup hapsettikleri süt vardı; ona karşı mazeret uydurdular ve özür dilediler; o da dedi ki: **أبى الحَقِين العِذْرَةَ**; yani bu **الحَقين** sizi yalanlıyor. Müfaddal dedi: Her ne zaman bir şeyi doldursan yahut onu içine tıksan, onu **حَقَنْتَه** etmiş olursun. Bundan dolayı **الْحُقْنَة** isimlendirilmiştir. Dedi: Allah onun kanını **حَقَن** etti: onu derisinde hapsetti ve onu onunla doldurdu. İçleri dolmuş develerin vasfında şu beyit okunmuştur:
جُرْداً تحقَّنَت النَّجِيلَ كأنّمَا
بجُلُودِهِنّ مَدَارِجُ الأَنْبَار
Leys dedi: Eğer karın deşen bir yaradan dolayı kan iç boşlukta toplanırsa şöyle dersin: **احتَقَنَ الدَّمُ** onun karnında toplandı. Hasta da **الحُقْنَةِ** ile **احْتَقَنَ** eder. Dedi: **مِحْقَان** bir deve: o, idrarı tutandır; idrar yaptığında daha çok yapar. Dedi: **الحاقِنَتان**: iki köprücük kemiğinin iki çukurudur; çoğulu **الحَوَاقِنُ**’dur. Ebû Ubeyd, Âişe’nin sözü hakkında dedi: ( Resûlullah ( صلى الله عليه وسلم ) **بين سَحْرِي ونَحْرِي وحاقِنَتِي وذَاقِنَتي** arasında vefat etti ). Ebû Amr dedi: **الحَاقِنَة**: köprücük kemiği ile omuz bağının arasındaki çukurdur; ikisi **الحاقِنَتَان**’dır. Ebû Zeyd dedi: Meselde şöyle denir: ( **لأُلحِقَنَّ حَوَاقِنَك بَذَواقِنك** ). Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **الحَاقِنَة** mide, **الذَّاقِنَة** ise çenedir. Dedi: Adam, sütün renklerini toplayıp hoş oluncaya kadar bir araya getirirse **أحقَنَ** eder. İdrarını tutarsa **أَحقَن** eder. İbn Şümeyl dedi: Memelerden **المُحْتَقِنَ**: geniş, ferah olandır; o, onların kıymetçe en iyisidir; sanki o, toplanmış, yükselmiş, güzel bir **قَلْت** gibidir; ve o, memesi **لَمُحْتَقِنَة**’dir. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الحَلْقَةُ** ve **الْحَقْنَةُ**: karında olan bir ağrıdır; çoğulu **أَحْقَالٌ** ve **أَحْقَانٌ**’dır; bunu Ebû Türâb rivayet etti. Hadiste: ( **لا رأي لِحاقِب ولا حاقِن** ) vardır; **الحاقِنُ** idrarda, **الحاقِبُ** ise dışkıdadır.

**نقح** : Leys: **النَّقْحُ**: değnekten onun pürüzlerini budayıp gidermendir; aynı şekilde her şeyde, bir şeyden eziyet olanı uzaklaştırırsan onu **نَقَحْتَه** etmiş olursun. Dedi: Söz için **المُنَقِّح**: ondan nakış gibi ayıklayıp çıkaran ve onda bakışı güzelleştirendir; ben sözü **نَقَّحتُ**. Ebû Amr b. el-Alâ’dan rivayet edildiğine göre o bir meselde şöyle dedi: ( **استغْنَت السُّلاَّءَة عن التَّنْقِيح** ); bu, değneğin ancak pürüzsüzleşsin ve eskisin diye **تُنَقَّح** edilmesidir; **السُّلاَّءة**: hurma ağacının dikenidir; o, düzgünlük ve pürüzsüzlüğün nihayetindedir; eğer onun kabuğunu soymaya gidersen kabalaşır; doğrultmak istediği şey zaten doğru olan kimseye mesel olarak vurulur. Ebû Vecze es-Sa‘dî dedi:
طَوْراً وَطَوْراً يَجُوبُ العُقْرَ من نَقَحٍ
كالسَّنْدِ أَكْبَادُه هِيمٌ هراكِيلُ
**النقحُ**: kumdan hâlis olandır; **السّنْدُ**: beyaz elbiselerdir; **أكبادُ الرَّملِ**: onun ortalarıdır. **الهَراكيلُ**: onun kum tepelerinden iri olanlardır. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den: Adam kıtlık ve fakirlikte kılıcının süsünü söküp çıkarırsa **أنقَحَ** eder. Şiirini **أَنْقَح** eder: onu **نَقَّحَه** ve onu ovup sürttü.

**قنح** : Leys dedi: **القَنْحُ**: kapı pervazı ve benzerini bağladığın bir **قُنَّاحَة** edinmendir; Farslar ona **قَانَه** der. Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Kapının **دَرْوَنْد**’ine **النِّجافُ** ve **النَّجْرانُ** denir; onun eşiğine **القُنَّاحُ**; onun eşiğine (alt eşiğine) **النَّهضةُ**. Ümmü Zer‘ hadîsinde: ( Ve onun yanında söylerim de çirkinlenmem; içerim de **فأَتقنَّح** ederim ) ve bazısı onu ( **فأتَقَمَّح** ) diye rivayet eder. İbn Cebele dedi: Şemmer dedi: Ebû Ubeyd’i, “**فَأَتَقَنَّحَ**” sözünün manası hakkında Ebû Abdillah et-Tuvâl en-Nahvî’ye sorarken işittim; Ebû Abdillah dedi: Zannederim ki “az az içerim” demek istiyor. Şemmer dedi: Ben de dedim: Tefsir böyle değildir; fakat **التّقَنُّح** doyumun üstüne içmektir; bu, Ebû Zeyd’den rivayet edilmiş bir harftir; bu, Ebû Ubeyd’in hoşuna gitti. Dedim: O, Şemmer’in dediği gibidir; o, **التَّقَنُّج** ve **التَرْنُّح**’tur; bunu Benî Esed’in bedevilerinden işittim. Ebû Zeyd dedi: İçkiden **قَنَحْتُ**; **أَقْنَحُ** **قَنْحاً**: doyduktan sonra onu içmeye kendimi zorlayıp tiksinerek (içersem); ondan **تَقَنَّحْتُ** **تَقَنُّحاً**; bu, onların sözünde galip olandır. Ebû’s-Sakr dedi: **قنِحْتُ** **أَقْنَح** **قَنَحاً**. Başkası dedi: Kapıyı **قَنَحْتُ** **قَنْحاً**; o da **مَقْنوحٌ** olur: bu, bir tahta yontman, sonra kapıyı onunla kaldırmandır. Marangoza şöyle dersin: **اقنَحْ** evimizin kapısını; o da bunu yapar; o tahta **القُنَّاحَة**’dır; aynı şekilde, birini hareket ettirmek için altına soktuğun her tahta.

**حنق** : **الحَنَق**: öfkenin şiddetidir. Dersin ki: **حَنِقَ** **يَحْنَق** **حَنَقاً**; sıfat **حَنِق**. Dedi: **الإحْنَاقُ**: karnın sırta yapışmasıdır. Lebîd dedi:
فأحنَقَ صُلبُها وَسَنَامُها
Ebû Ubeyd dedi: **المُحْنِق**: eti az olandır; **اللاَّحِق** da onun gibidir. Ebû’l-Heysem dedi: **المُحْنِق**: zayıf, cılız olandır; ve şu beyiti okudu:
قد قَالَتِ الأَنْسَاعُ للبَطْنِ الْحَق
قِدْماً فَآضَتْ كالفَنِيق المُحْنِق
Asma‘î, Zü’r-Rumme’nin yolculukta binekleri vasfeden sözü hakkında dedi:
مَحَانِيق تُضْحي وهي عُوجٌ كَأَنَّهَا
بِجَوْزِ الفَلاَ مُسْتَأْجَرَاتٌ نَوَائح
Dedi: **المَحَانِيق**: zayıf olanlardır. Ebû’l-Abbâs, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: **الحُنُق**: develerden semiz olanlardır. Dedi: Semirip çok yağ getirirse **أَحْنَق** eder. Dedim: Bu, zıt anlamlılardandır. Dedi: Adam, çözülmeyen bir kinle kin tutarsa **أَحْنَق** eder. Dedi: Ekin, başağının püskülünü, **يُقَنْبِعُ** olduktan sonra yayarsa **أَحْنَق** eder; o da **مُحْنِق**’tir. Ömer’den rivayet edildiğine göre o dedi: Bu iş, ancak **يُحْنِق** etmeyen kimse için düzelir, **على جِرَّته**. İbnü’l-A‘râbî dedi: Manası: raiyyetine kin tutmaz; onu mesel olarak vurdu; çobana **جِرَّة** denilmez.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والنون وما يثلثهما)
(قنا)  القاف والنون والحرف المعتلُّ أصلان يدلُّ أحدهُما على ملازمة ومُخالَطَة، والآخرَ على ارتفاعٍ في شيء.
فالأوَّلُ قولهم: قاناه، إذا خالَطَه، كاللَّونِ يُقانِي لوناً آخرَ غيرَه. وقال الأصمعيّ: قانيتُ الشَّيءَ: خَلَطته. قال امرؤ القيس:
كبكر المُقاناةِ البياضَُِ بصُفْرَةٍ ***غَذَاها نَمِيرُ الماء غَيْرَ مُحَلَّلِ([1])ومن ذلك قولهم: ما يُعَانِيني هذا، أي ما يوافِقُني. ومعناه أنَّه ينْبُو عنه فلا يخالطُه.
ومن الباب: قَنَى الشَّيءَ واقتناه، إذا كان ذلك مُعَدَّاً له لا للتِّجارة. ومالٌ قُِنْيانٌ: يتَّخَذ قُِنْيةً. ومنه: قَنَيْتُ حيائي: لزِمْتُه. واشتقاقُه من القُِنْية.
قال الشاعر([2])
*فاقْنَيْ حياءَكِ لا أبا لَكِ واعلَمِي *** أنِّي امرؤٌ سأموتُ إنْ لم أُقْتَلِ
والقِنْو: العِذْقُ بما عليه، لأنَّه ملازِمٌ لشجرته.
ومن الباب المَقْنَاة من الظِّلِّ فيمَنْ لا يَهمِزُها، وهو مكانٌ لا تُصيبه الشَّمس. وإنَّما سمِّي بذلك لأنَّ الظلَّ مُلازِمُه لا يكادُ يُفارِقُه. ويقول أهلُ العلم بالقُرآن: إنَّ كهفَ أصحابِ الكهف في مَقْناةٍ من جبل.
والأصل الآخر: القَنَا: احديدابٌ في الأنْف. والفعل قَنِيَ قَنىً. ويمكن أن تكون القَناة من هذا، لأنَّها تُنْصَب وتُرْفَع؛ وألِفُها واو لأنَّها تُجمَع قَناً وقَنَوات. وقناةُ الماء عندنا مشبَّهةٌ بهذه القناة إنْ كانتْ قناةُ الماء عربيَّة. والتشبيهُ بها ليس من جهةِ ارتفاعٍ، ولكن هي كظائِمُ وآبارٌ فكأنَّها هذه القناة، لأنَّها كعوبٌ وأنابيب.
وإذا هُمِزَ خَرَجَ عن هذا القياس، فيقال: قَنَأَ، إذا اشتدتْ حُمرتُه وهو قانئ. وربَّما همزوا مَقْنَأة الظّلّ، والأوَّل أشْبَهُ بالقِياسِ الذي ذكرناه.
(قنب)  القاف والنون والباء أصلٌ يدلُّ على جَمْع وتجمُّع. من ذلك المِقنَب: القِطْعةُ من الخَيْل، يقال هي نحوُ الأربعينَ. والقَنِيب: الجماعةُ من النَّاس.
قال ابن دُريد([3]): قنَّب الزَّرعُ تقنيباً، إذا أعْصَفَ. قال: وتسمَّى العَصِيفة: القُنَّابَة. والعصيفة: الوَرَق المجتمعُ الذي يكون فيه السُّنبُل.
ومن الباب: القُنْب، وهو وعاء ثِيلِ الفَرَس، وسمِّي بذلك لأنَّه يَجمع ما فيه. وأمّا القُِنَّب فزعم [قومٌ] أنّها عربية. فإنْ كان كذا فهو من قَنَّب الزَّرعُ، إذا أعْصَف. وهو شيء لا يتَّخذ من بعض ذلك.
(قنت)  القاف والنون والتاء أصلٌ صحيحٌ يدلُّ على طاعةٍ وخيرٍ في دين، لا يعدو هذا الباب. والأصل فيه الطَّاعة، يقال: قَنَتَ يَقْنُتُ قُنوتاً. ثمَّ سمِّي كلُّ استقامةٍ في طريقِ الدِّين قُنُوتاً، وقيل لطُولِ القِيام في الصَّلاةِ قُنُوت، وسمِّي السُّكوتُ في الصَّلاة والإقبالُ عليها قُنوتاً. قال الله تعالى: ﴿وقُومُوا للهِ قَانِتِينَ﴾ [البقرة 238].
(قنح)  القاف والنون والحاء ليس هو عندنا أصلاً. على أنَّهم يقولون: قَنَحَ الشَّارِبُ، إذا رَوِيَ فرَفَعَ رأسَه رِيَّا. وهذا من قَمَحَ من باب الإبدال، وقد مرَّ ذِكرُه.
ومن طرائف ابن دُريد([4]): قَنَحْتُ العُود قَنْحاً: عطفتُه. قال: والقُنَّاح: المِحجَن بلغة أهل اليمن.
(قند)  القاف والنون والدال كلمتانِ زعَمُوا أنهما صحيحتان. قالوا: القَنْد عربيٌّ. يقولون: سَوِيقٌ مقنود ومُقَنَّد. والكلمةُ الأخرى القِنْدأوَة، قالوا: هو السَّيئ الخُلُقُ.
(قنر)  القاف والنون والراء كلمة: القَنَوَّر: الضَّخْم الرَّأْس.
(قنس)  القاف والنون والسين أُصَيْلٌ صحيحٌ يدلُّ على ثَبَاتِ شيء. من ذلك: القَِنس: مَنْبِتُ كلِّ شيءٍ وأصلُه. قال:
* في قِنْسِ مجدٍ فاتَ كُلَّ قَِنسِ([5]) *
قالوا: وكلُّ شيءٍ ثَبَت في شيءٍ فذلك الشّيء قَِنْسٌ له. قالوا: والقَوْنَس في البَيْضة: أعلاها، وقَوْنَسُ ناصيةِ الفَرَس: ما فوقَها؛ وهي ثابتة. قال:
اطرُدَ عَنْكَ الهُمُومَ طارِقَها *** ضَرْبَكَ بالسَّيْفِ قَوْنَسَ الفَرَسِ([6])(قنص)  القاف والنون والصاد كلمةٌ واحدةٌ تدلُّ على الصَّيد قَطْ. فالقانِص: الصَّائد. والقَنَص: الصَّيد. والقَنْص: فِعْل القانص. قال ابن دُريد: القَنيص: الصائد([7]). وبنُو قَنَص بن مَعدّ: قومٌ دَرَجُوا.
(قنط)  القاف والنون والطاء كلمةٌ صحيحة تدلُّ على اليأس من الشَّيء. يقال: قَنَط يَقْنِط، وقَنِطَ يقْنَط. قال الله تعالى: ﴿وَمَنْ يَقْنَِطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إلاَّ الضَّالُّون([8])﴾ [الحجر 56].
(قنع)  القاف والنون والعين أصلانِ صحيحان، أحدُهما يدلُّ على الإقبال على الشيء، ثمَّ تَختلفُ معانيه مع اتِّفاق القياس؛ والآخَر يدلُّ على استدارة في شيء.
فالأوَّل الإقناع: الإقبال بالوجه على الشَّيء. يقال: أقْنَعَ لهُ يُقنِع إقناعاً.
والإقناع: مَدُّ اليدِ عند الدُّعاء. وسمِّي بذلك عند إقباله على الجهة التي يمدُّ يدَه إليها. والإقناع: إمالةُ الإناء* للماء المنحدِر.
ومن الباب: قَنَع الرَّجُل يَقْنَعُ قُنوعاً، إذا سَألَ. قال الله سبحانه: ﴿وَأَطْعِمُوا القَانِعَ والمُعْتَرَّ﴾ [الحج 36]. فالقانع: السَّائل؛ وسمِّي قانعاً لإقبالهِ على مَنْ يسألُه، قال:
لَمَالُ المرءِ يُصلِحُه فيُغنِي *** مفاقِرَه أعفُّ من القُنوعِ([9])ويقولون: قَنِعَ قَنَاعةً، إذا رَضِيَ. وسمِّيتْ قناعةً لأنَّهُ يُقْبِلُ على الشَّيء الذي لهُ راضياً. والإقناع: مَدُّ البَعيرِ رأسَه إلى الماء للشّرْب. قال ابنُ السِّكَِّيت: قَنَعت الإبلُ والغَنَمُ للمرتع، إذا مالَتْ لـه. وفلانٌ شاهدٌ مَقْنَعٌ؛ وهذا من قَنِعْتُ بالشَّيء، إذا رَضِيتَ به؛ وجمعه مَقَانع. تقول: إنه رضَىً يُقْنَع به. قال:
وعاقَدْتُ ليلَى في الخَلاءِ ولم تَكُنْ *** شُهودِي على لَيْلَى شهودٌ مَقَانعُ([10])وأما الآخر فالقِنع، وهو مستديرٌ من الرَّمل. والقِنْع والقِنَاع: شِبْهُ طَبَقٍ تُهدَى عليه الهديَّة. وقِناعُ المرأةِ معروفٌ، لأنَّها تُدِيرهُ برأسها. ومما اشتُقَّ من هذا القِناع قولُهم: قَنَّع رَأْسَه بالسَّوطِ ضَرباً، كأنَّه جَعَلَه كالقِناعِ له.
ومما شَذَّ عن هذا الأصل الإقناع: ارتِفاعُ الشَّيء ليس فيه تصَوُّبٌ. وقد يُمكنُ أن يُجعَلَ هذا أصلاً ثالثاً، ويُحتَجَّ فيه بقوله تعالى: ﴿مُهْطعِينَ مُقْنِعِي رُؤُوسِهِمْ﴾ [إبراهيم 43]. قال أهلُ التَّفسير: رافعي رؤوسِهِم.
(قنف)  القاف والنون والفاء أصلٌ يدلُّ على تجمُّعٍ في شيء. من ذلك القَنِيف: الجَمَاعة من النَّاس. والقَنِيف، فيما ذكره ابن دريد([11]): القِطعة من اللَّيل. يقال: مرَّ قَنِيفٌ من اللَّيل.
ومن الباب: القَنَف: صِغَرُ الأُذُنَين وغِلَظُهما. وهو ذلك القياس، وكذلك القُِنَاف، وهو الغليظ الأَنْف.
(قنم)  القاف والنون والميم كلمةٌ واحدة. يقولونَ: قَنِمَ الشيء قَنَما، إذا نَدِيَ ثم رَكِبَه غُبارٌ فتوسَّخَ. ويكونُ ذلك في شُعور الخَيْلِ والإبل.
--------------ـــ
([1]) البيت من معلقته المشهورة. و "البياض" تروى بالوجوه الثلاثة.
([2]) هو عنترة بن شداد . ديوانه 180 واللسان (قنا).
([3]) في الجمهرة: (1: 323).
([4]) في الجمهرة: (2: 183).
([5]) للعجاج في ملحقات ديوانه 78 واللسان (قنس).
([6]) البيت يروى لطرفة بن العبد، وقال ابن بري: إنه مصنوع عليه. انظر شرح شواهد المغنى للسيوطي 315. قلت: وليس في ديوانه. وهو بدون نسبة في اللسان (قنس). والإنصاف لابن الأنباري 233. والرواية: "اضرب عنك الهموم"، أراد: اضربن فحذف النون وبقيت الفتحة دالة عليها.
([7]) في المجمل: "قال ابن دريد: الصيد قنيص والصائد قنيص". وهذا النقل مطابق لما في الجمهرة
(3: 85).
([8]) قرأ أبو عمرو والكسائي ويعقوب وخلف بكسر النون، ووافقهم اليزيدي والحسن والأعمش. والباقون بفتحها كعلم يعلم. والأول كضرب يضرب لغة أهل الحجاز وأسد، وهي الأكثر، ولذا أجمعوا على الفتح في الماضي في قوله تعالى: ﴿من بعد ما قنطوا﴾ [الشورى 28]. إتحاف فضلاء البشر 275.
([9]) للشماخ في ديوانه 56 واللسان (فقر، قنع) والأضداد لابن الأنباري 55. وانظر المخصص(12: 287).
([10]) كذا ورد ضبطه في المجمل واللسان على تقديم الخير. ونسب في اللسان إلى البعيث.
([11]) الجمهرة (3: 155).

ـ

##### Türkçe

(باب **القاف** ve **النون** ve onları üçleyen şeyler)

(**قنا**)  **القاف** ve **النون** ve illetli harf iki asıldır; ikisinden biri ملازمة ve مُخالَطَة’ya, diğeri bir şeyde yükselmeye delâlet eder.
Birincisi onların sözü: **قاناه**; onu karıştırdı/ona karıştı, (tıpkı) renk, kendisinden başka bir başka renge **يُقانِي** (karışır) gibi. **الأصمعيّ** dedi: **قانيتُ** **الشَّيءَ**: onu karıştırdım. **امرؤ القيس** dedi:
كبكر **المُقاناةِ** **البياضَُِ** بصُفْرَةٍ ***غَذَاها نَمِيرُ الماء غَيْرَ مُحَلَّلِ([1])Bundan (olan) onların sözü: **ما يُعَانِيني هذا**, yani: bana uymuyor. Manası: ondan uzaklaşır da onunla karışmaz.
Ve babdan: **قَنَى** **الشَّيءَ** ve **اقتناه**; eğer o, ticaret için değil de onun için hazırlanmış ise. Ve **مالٌ قُِنْيانٌ**: **قُِنْيةً** edinilir. Ve ondan: **قَنَيْتُ** **حيائي**: ona yapıştım/onu bırakmadım. Onun iştikakı **القُِنْية**’dendir.
Şair dedi([2])
*فاقْنَيْ **حياءَكِ** لا أبا لَكِ واعلَمِي *** أنِّي امرؤٌ سأموتُ إنْ لم أُقْتَلِ
Ve **القِنْو**: üzerindekilerle birlikte salkım; çünkü o, ağacına ملازمdır.
Ve babdan: **المَقْنَاة** gölgeden, onu hemzelemeyen kimseye göre; o, güneşin isabet etmediği bir yerdir. Ancak bu ad, gölgenin ona ملازم olması, ondan neredeyse ayrılmaması sebebiyle verilmiştir. Kur’an ilmi ehli der ki: Ashâb-ı Kehf’in mağarası, dağın bir **مَقْناةٍ**’sindedir.
Diğer asıl: **القَنَا**: burunda bir احديداب. Fiil: **قَنِيَ** **قَنىً**. Ve **القَناة** bunun (kökünden) olabilir; çünkü o dikilir ve kaldırılır; ve onun elif’i vavdır, çünkü **قَناً** ve **قَنَوات** diye cem‘ olunur. Bizdeki su kanalı, eğer su kanalı Arapça ise, bu **القناة**’ye benzetilmiştir. Benzetme yükselme cihetinden değildir; fakat o, **كظائِمُ** ve **آبارٌ** gibidir; sanki o bu **القناة**’dir; çünkü o, **كعوبٌ** ve **أنابيب**’dir.
Hemzelendiğinde bu kıyastan çıkar; denir ki: **قَنَأَ**, eğer kızıllığı şiddetlenirse; o **قانئ**’dir. Bazen **مَقْنَأة** **الظّلّ**’i hemzelerler; birincisi, zikrettiğimiz kıyasa daha benzer.

(**قنب**)  **القاف** ve **النون** ve **الباء** bir asıldır; cem‘ ve toplanmaya delâlet eder. Bundan: **المِقنَب**: atlardan bir parça; denir ki o, kırk kadar. Ve **القَنِيب**: insanlardan cemaat.
**ابن دُريد** dedi([3]): **قنَّب** **الزَّرعُ** **تقنيباً**, eğer **أعْصَفَ** olursa. Dedi: ve **العَصِيفة**’ye **القُنَّابَة** denir. Ve **العصيفة**: içinde başak bulunan, toplanmış yapraktır.
Ve babdan: **القُنْب**, o, atın **ثِيلِ**’inin kabıdır; içindekini topladığı için bu ad verilmiştir. **القُِنَّب**’e gelince, [bir kavim] onun Arapça olduğunu zannetmiştir. Eğer öyle ise, **قَنَّب** **الزَّرعُ**’dandır; eğer **أعْصَفَ** olursa. O, bunun bazısından yapılmayan bir şeydir.

(**قنت**)  **القاف** ve **النون** ve **التاء** sahih bir asıldır; dinde itaat ve hayra delâlet eder; bu babı aşmaz. Aslı itaatttir; denir: **قَنَتَ** **يَقْنُتُ** **قُنوتاً**. Sonra din yolunda her istikamet **قُنُوتاً** diye adlandırıldı; ve namazda uzun kıyama **قُنُوت** denildi; ve namazda sükût ve ona yönelme **قُنوتاً** diye adlandırıldı. Allah Teâlâ dedi: ﴿**وقُومُوا للهِ قَانِتِينَ**﴾ [البقرة 238].

(**قنح**)  **القاف** ve **النون** ve **الحاء** bizce bir asıl değildir. Şu var ki onlar derler: **قَنَحَ** **الشَّارِبُ**, eğer kandıysa da başını bir kanışla kaldırdıysa. Bu, ibdâl babından **قَمَحَ**’tandır; onun zikri geçti.
**ابن دُريد**’in gariplerinden([4]): **قَنَحْتُ** **العُود** **قَنْحاً**: onu büktüm. Dedi: ve **القُنَّاح**: Yemen ehlinin dilinde **المِحجَن**.

(**قند**)  **القاف** ve **النون** ve **الدال** iki kelimedir; onların sahih olduğunu zannettiler. Dediler: **القَنْد** Arapçadır. Derler: **سَوِيقٌ** **مقنود** ve **مُقَنَّد**. Diğer kelime **القِنْدأوَة**’dir; dediler: o, kötü huyludur.

(**قنر**)  **القاف** ve **النون** ve **الراء** bir kelimedir: **القَنَوَّر**: büyük başlı.

(**قنس**)  **القاف** ve **النون** ve **السين** sahih bir asılcık olup bir şeyin sebatına delâlet eder. Bundan: **القَِنس**: her şeyin bitiş yeri ve aslı. Dedi:
* في **قِنْسِ** مجدٍ فاتَ كُلَّ **قَِنسِ**([5]) *
Dediler: her ne bir şeyde sabit olursa, o şey onun için **قَِنْسٌ**’tur. Dediler: ve yumurtada **القَوْنَس**: onun üstü; ve atın perçeminin **قَوْنَسُ**: onun üstündeki; ve o sabittir. Dedi:
اطرُدَ عَنْكَ الهُمُومَ طارِقَها *** ضَرْبَكَ بالسَّيْفِ **قَوْنَسَ** **الفَرَسِ**([6])

(**قنص**)  **القاف** ve **النون** ve **الصاد** tek bir kelimedir; sırf avlanmaya delâlet eder. Öyleyse **القانِص**: avcı. Ve **القَنَص**: av. Ve **القَنْص**: avcının fiili. **ابن دُريد** dedi: **القَنيص**: avcı([7]). Ve **بنُو قَنَص** **بن مَعدّ**: yok olup gitmiş bir kavim.

(**قنط**)  **القاف** ve **النون** ve **الطاء** sahih bir kelimedir; bir şeyden ümitsizliğe delâlet eder. Denir: **قَنَط** **يَقْنِط**; ve **قَنِطَ** **يقْنَط**. Allah Teâlâ dedi: ﴿**وَمَنْ يَقْنَِطُ مِنْ رَحْمَةِ رَبِّهِ إلاَّ الضَّالُّون**([8])﴾ [الحجر 56].

(**قنع**)  **القاف** ve **النون** ve **العين** iki sahih asıldır; ikisinden biri bir şeye yönelmeye delâlet eder; sonra kıyasın ittifakıyla manaları değişir; diğeri bir şeyde yuvarlaklığa delâlet eder.
Birincisi **الإقناع**: yüz ile bir şeye yönelme. Denir: **أقْنَعَ** لهُ **يُقنِع** **إقناعاً**.
Ve **الإقناع**: dua sırasında elin uzatılmasıdır. Ona, elini uzattığı cihete yönelmesi sırasında bu ad verilmiştir. Ve **الإقناع**: aşağı inen su için kabın eğiltilmesidir*.
Ve babdan: **قَنَع** adam **يَقْنَعُ** **قُنوعاً**, eğer istedi ise. Allah سبحانه dedi: ﴿**وَأَطْعِمُوا القَانِعَ والمُعْتَرَّ**﴾ [الحج 36]. Öyleyse **القانع**: isteyen; ve ona **قانعاً** denildi, kendisinden istediği kimseye yönelmesi sebebiyle. Dedi:
لَمَالُ المرءِ يُصلِحُه فيُغنِي *** مفاقِرَه أعفُّ من **القُنوعِ**([9])Ve derler: **قَنِعَ** **قَنَاعةً**, eğer razı olduysa. Ve ona **قناعةً** denildi; çünkü kendisine ait olan şeye razı olarak yönelir. Ve **الإقناع**: devenin içmek için başını suya uzatmasıdır. **ابنُ السِّكَِّيت** dedi: **قَنَعت** develer ve koyunlar otlağa, eğer ona meylettilerse. Ve falan, **شاهدٌ مَقْنَعٌ**’dır; bu, **قَنِعْتُ** bir şeyle, eğer ona razı olduysan (kökündendir); onun cemi **مَقَانع**’dır. Dersin: o, kendisiyle razı olunacak bir rızadır; **يُقْنَع** به. Dedi:
وعاقَدْتُ ليلَى في الخَلاءِ ولم تَكُنْ *** شُهودِي على لَيْلَى شهودٌ **مَقَانعُ**([10])Diğerine gelince: **القِنع**; o, kumdan yuvarlaktır. Ve **القِنْع** ve **القِنَاع**: üzerinde hediye gönderilen tabak benzeri. Ve kadının **قِناعُ**’ı bilinen (şey)dir; çünkü onu başıyla yuvarlar/döndürür. Bundan türetilen **القِناع**’dan onların sözü: **قَنَّع** başını kamçıyla vurarak; sanki onu kendisi için **القِناع** gibi yaptı.
Bu asıldan şâz olan şeylerden: **الإقناع**: bir şeyin yükselmesidir; onda bir aşağıya yönelme yoktur. Ve bu, üçüncü bir asıl kılınabilir; onda şu sözüyle delil getirilir: ﴿**مُهْطعِينَ مُقْنِعِي رُؤُوسِهِمْ**﴾ [إبراهيم 43]. Tefsir ehli dedi: başlarını kaldıranlar.

(**قنف**)  **القاف** ve **النون** ve **الفاء** bir asıldır; bir şeyde toplanmaya delâlet eder. Bundan **القَنِيف**: insanlardan cemaat. Ve **القَنِيف**, **ابن دريد**’in zikrettiğine göre([11]): geceden bir parça. Denir: geceden bir **قَنِيفٌ** geçti.
Ve babdan: **القَنَف**: iki kulağın küçüklüğü ve kalınlığı. Ve o, o kıyastır; ve aynı şekilde **القُِنَاف**; o, kalın burunlu (kimse)dir.

(**قنم**)  **القاف** ve **النون** ve **الميم** tek bir kelimedir. Derler: **قَنِمَ** şey **قَنَما**, eğer nemlendi de sonra ona toz bindi de kirlendi ise. Bu, atların ve develerin kıllarında olur.

--------------ـــ
([1]) Beyit, onun meşhur muallakasındandır. Ve “**البياض**” üç vecihle rivayet olunur.
([2]) O, **عنترة بن شداد**’dır. Divanı 180 ve **اللسان** (**قنا**).
([3]) **الجمهرة**’de: (1: 323).
([4]) **الجمهرة**’de: (2: 183).
([5]) **العجاج**’ındır; divanının eklerinde 78 ve **اللسان** (**قنس**).
([6]) Beyit, **طرفة بن العبد**’e rivayet olunur; **ابن بري** dedi: o, onun üzerine uydurmadır. **شرح شواهد المغنى**’ye, **السيوطي**’ye bak 315. Dedim: ve onun divanında değildir. **اللسان**’da (**قنس**) nisbesizdir. Ve **الإنصاف** **لابن الأنباري** 233. Rivayet: “**اضرب عنك الهموم**”; muradı: **اضربن** idi; nunu hazfetti ve fetha ona delâlet eden olarak kaldı.
([7]) **المجمل**’de: “**قال ابن دريد: الصيد قنيص والصائد قنيص**”. Ve bu nakil, **الجمهرة**’dekiyle mutabıktır (3: 85).
([8]) **أبو عمرو** ve **الكسائي** ve **يعقوب** ve **خلف** nunun kesriyle okudu; onlara **اليزيدي** ve **الحسن** ve **الأعمش** muvafakat etti. Geri kalanlar, **علم يعلم** gibi fethayla. Birincisi, **ضرب يضرب** gibi, Hicaz ve Esed ehlinin lügatidir; ve o daha çoktur; bu yüzden mazi’de fetha üzerinde icma ettiler, Allah Teâlâ’nın şu sözünde: ﴿**من بعد ما قنطوا**﴾ [الشورى 28]. **إتحاف فضلاء البشر** 275.
([9]) **الشماخ**’ındır; divanında 56 ve **اللسان** (**فقر**، **قنع**) ve **الأضداد** **لابن الأنباري** 55. Ve **المخصص**’a bak (12: 287).
([10]) Böylece, **المجمل** ve **اللسان**’da hayrın takdimi üzere ضبطu geldi. **اللسان**’da **البعيث**’e nisbet edildi.
([11]) **الجمهرة** (3: 155).

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ن ح
قنح الباب وقنّحه‏:‏ رفعه بالقنّاحة وهي خشبة يرفع بها الباب يقال للنّجار‏:‏ قنّح باب دارنا‏.‏

##### Türkçe

ق ن ح
**قنح** kapıyı ve onu **قنّحه**: onu **القنّاحة** ile kaldırdı; o, kapının kendisiyle kaldırıldığı bir tahtadır. Marangoza şöyle denir: “Evimizin kapısını **قنّح**.”

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

قَنَحَ يَقْنَحُ قَنْحاً، وتَقَنَّح: تكارَه على الشراب بعد الرِّيِّ، والأَخيرة أَعلى. وقال أَبو حنيفة: قَنَح من الشراب يَقْنَح قَنْحاً: تَمَزَّزه.
الأَزهري: تَقَنَّحْتُ من الشراب تَقَنُّحاً، قال: وهو الغالب على كلامهم؛ وقال أَبو الصَّقْر: قَنَحْتُ أَقْنَحُ قَنْحاً. وفي حديث أُم زرع: وعنده أَقول فلا أُقَبَّحُ وأَشربُ فأَتَقَنَّح أَي أَقطع الشرب وأَتَمَهَّلُ فيه؛ وقيل: هو الشرب بعد الرِّيِّ؛ قال شمر: سمعت أَبا عبيد يسأَل أَبا عبد الله الطُّوال النحويَّ عن معنى قولها فأَتَقَنَّحُ، فقال أَبو عبد الله: أَظنها تريد أَشرب قليلاً قليلاً؛ قال شمر: فقلت ليس التفسير هكذا، ولكن التَّقَنُّح أَن تشْرَبَ فوقَ الرِّيِّ، وهو حرفٌ روي عن أَبي زيد. قال الأَزهري: وهو كما قال شمر، وهو التَّقَنُّح والتَّرَنُّح، سمعت ذلك من أَعراب بني أَسد.
وقَنَحَ العُودَ والغصن يَقْنَحُه قَنْحاً إِذا عطفه حتى يصير كالصَّوْلجانِ، وهو القُنَّاحُ والقُنَّاحةُ.
والقِنْحُ: اتخاذك قُنَّاحة تشُدُّ بها عِضادَة بابك ونحوها، وتسميها الفُرْسُ: قانه؛ قال ابن سيده: حكاه صاحبُ العين ولا أَدري كيف ذلك لأَن تعبيره عنه ليس بحسن، قال: وعندي أَن القِنْح ههنا لغة في القُنَّاح. ابن الأَعرابي: يقال لَدَرَوَنْدِ الباب النِّجافُ والنَّجْرانُ، ولمِتْرَسِه القُنَّاحُ، ولعتبته النَّهْضةُ. الأَزهري: قنَحْتُ البابَ قَنْحاً، فهو مَقْنوح، وهو أَن تَنْحَتَ خشبة ثم ترفعَ البابَ بها؛ تقول للنَّجار: اقْنَحْ بابَ دارنا فيصنع ذلك، وتلك الخشبة هي القُنَّاحة؛ وكذلك كل خشبة تُدْخِلُها تحت أُخرى لتحركها. الجوهري: القُنَّاحة، بالضم مشدَّدة، مفتاح مُعْوَجٌّ طويل. وقَنَّحتُ البابَ إِذا أَصلحتَ ذلك عليه.

##### Türkçe

**قَنَحَ** **يَقْنَحُ** **قَنْحاً** ve **تَقَنَّح**: **الرِّيِّ**’den sonra içki üzerine zorlanmak/kerih görmek; sonuncusu daha üstündür. Ebû Hanîfe dedi: içkiden **قَنَحَ** **يَقْنَحُ** **قَنْحاً**: onu tadımladı.

Ezherî: içkiden **تَقَنَّحْتُ** **تَقَنُّحاً**; dedi ki: bu onların sözünde galip olandır. Ebû’s-Sakr dedi: **قَنَحْتُ** **أَقْنَحُ** **قَنْحاً**. Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Onun yanında söylerim de çirkinlenmem; içerim de **فَأَتَقَنَّح**”; yani içmeyi keserim ve onda ağırdan alırım; denildi ki: o, **الرِّيِّ**’den sonra içmektir. Şemmer dedi: Ebû Ubeyd’i, onun “**فَأَتَقَنَّح**” sözünün mânâsı hakkında nahivci Ebû Abdillâh et-Tuvâl’a sorarken işittim; Ebû Abdillâh dedi: zannederim o, “az az içerim”i kastediyor. Şemmer dedi: ben de dedim ki tefsir böyle değildir; fakat **التَّقَنُّح** şudur: **الرِّيِّ**’nin üstüne içmendir; bu, Ebû Zeyd’den rivayet edilmiş bir harftir. Ezherî dedi: o, Şemmer’in dediği gibidir; o, **التَّقَنُّح** ve **التَّرَنُّح**’tur; bunu Benî Esed a‘râbından işittim.

Ve **قَنَحَ** **العُودَ** ve **الغصن**u **يَقْنَحُه** **قَنْحاً**: onu, **الصَّوْلجانِ** gibi oluncaya kadar büktüğü zaman; o, **القُنَّاحُ** ve **القُنَّاحةُ**’dır.

Ve **القِنْحُ**: kapının **عِضادَة**’sini ve benzerini onunla bağladığın bir **قُنَّاحة** edinmendir; Farslar ona **قانه** der; İbn Sîde dedi: bunu Sâhibü’l-‘Ayn nakletti ve bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; çünkü onun bunu ifade edişi güzel değildir; dedi ki: ve benim yanımda **القِنْح** burada **القُنَّاح**’ta bir lugattır. İbnü’l-A‘râbî: kapının **دَرَوَنْد**’ine **النِّجافُ** ve **النَّجْرانُ** denir; onun **مِتْرَس**’ine **القُنَّاحُ**; onun eşiğine **النَّهْضةُ**. Ezherî: **قنَحْتُ** kapıyı **قَنْحاً**; o hâlde o **مَقْنوح**tur; bu, bir tahta yontman, sonra kapıyı onunla kaldırmandır; marangoz’a dersin ki: “Evimizin kapısını **اقْنَحْ**”; o da bunu yapar; o tahta **القُنَّاحة**’dır; ve yine her tahta ki onu, hareket ettirmek için bir başkasının altına sokarsın. Cevherî: **القُنَّاحة** (ötreli, şeddeli): eğri uzun bir anahtar. Ve **قَنَّحتُ** kapıyı: ona bunu yerleştirip düzelttiğin zaman.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

قنحه، أي العود والغصن كمنعه يقنح قنحا، إذا عطفه حتى يصير كالمحجن، أي الصولجان. وهو القناح والقناحة. وقنح الشارب يقنح قنحا روي فرفع رأسه ريا وتكاره على الشرب، كتقنح، والأخيرة أعلى. وقال أبو حنيفة: قنح من الشراب يقنح قنحا: تمززه. وقال الأزهري: تقنحت من الشراب تقنحا قال: وهو الغالب على كلامهم. وقال أبو الصقر: قنحت أقنح قنحا. وفي حديث أم زرع وأشرب فأتقنح أي أقطع الشرب وأتمهل فيه. وقيل: هو الشرب: بعد الري. قال شمر: سمعت أبا عبيد يسأل أبا عبد الله الطوال النحوي عن معنى قولها فأتقنح فقال أبو عبد الله: أظنها تريد أشرب قليلا قليلا. قال شمر: فقلت: ليس التفسير هكذا، ولكن التقنح أن تشرب فوق الري، وهو حرف روي عن أبي زيد. قال الأزهري: وهو كما قال شمر وهو التقنح والترنح، سمعت ذلك من أعراب بني أسد. وفي بعض النسخ كقنح، والأولى أعلى. وفي التهذيب: قنح الباب فهو مقنوح نحت خشبة ورفعه بها. تقول للنجار: اقنح باب دارنا فيصنع ذلك. كأقنحه. وتلك الخشبة هي القناحة، كالرمانة، وعن ابن الأعرابي: يقال لدروند الباب النجاف والنجران، ولمترسه القناح. ولعتبته النهضة. وفي كتاب العين القنح: اتخاذك قناحة تشد بها عضادة بابك ونحوها، ويسميها الفرس قانه. قال ابن سيده: ولا أدري كيف ذلك، لأن تعبيره عنه ليس بحسن. قال: وعندي أن القنح هنا لغة في القناح. وفي الصحاح: القناحة بالضم مشددة: مفتاح معوج طويل، وقنحت الباب تقنيحا إذا أصلحت ذلك عليه.

##### Türkçe

**قنحه**; yani **العود** ve **الغصن**; **منعه** gibi: **يقنح** **قنحا**, onu büküp de **المحجن** gibi oluncaya kadar (bükmesi) hâlinde; yani **الصولجان**. Ve o, **القناح** ve **القناحة**dır. Ve **قنح الشارب** **يقنح** **قنحا**: rivayet olundu; böylece başını (içtiğiyle) doymuşlukla kaldırdı ve içmeye karşı isteksizleşti; **كتقنح** gibi; ve sonuncusu daha üstündür. Ve Ebû Hanîfe dedi: **قنح من الشراب** **يقنح** **قنحا**: onu yudum yudum içmesi. Ve Ezherî dedi: **تقنحت من الشراب** **تقنحا**; dedi ki: ve o, onların sözleri üzerinde galip olandır. Ve Ebû’s-Sakr dedi: **قنحت** **أقنح** **قنحا**. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: “ve içerim, böylece **فأتقنح**”; yani içmeyi keserim ve onda ağırdan alırım. Ve denildi ki: o, içmedir; doyduktan sonra. Şemmer dedi: Ebû Ubeyd’i, “**فأتقنح**” sözünün mânâsı hakkında nahivci Ebû Abdillâh et-Tuvâl’a sorarken işittim; Ebû Abdillâh dedi: zannederim o, “az az içerim”i murad ediyor. Şemmer dedi: ben de dedim ki: tefsir böyle değildir; fakat **التقنح**, doyma üstüne içmendir; ve o, Ebû Zeyd’den rivayet olunmuş bir harftir. Ezherî dedi: ve o, Şemmer’in dediği gibidir; ve o, **التقنح** ve **الترنح**tır; bunu Benî Esed bedevîlerinden işittim. Ve bazı nüshalarda **كقنح** (vardır); ve birincisi daha üstündür. Ve **التهذيب**’de: **قنح الباب**; böylece o **مقنوح**tur: bir tahta yonttu ve onunla onu yükseltti. Marangoza dersin ki: “**اقنح** evimizin kapısını”; böylece onu yapar. **كأقنحه** gibi. Ve o tahta, **القناحة**dır; **كالرمانة** gibi. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: kapının **دروند**’una **النجاف** ve **النجران** denilir; ve onun **مترس**’ine **القناح**. Ve onun eşiğine **النهضة**. Ve **كتاب العين**’de **القنح**: kapının dikmesine ve benzerine bağladığın bir **قناحة** edinmendir; ve Farslar ona **قانه** adını verir. İbn Sîde dedi: ve ben bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; çünkü onun bununla ilgili ifadesi güzel değildir. Dedi ki: ve benim yanımda **القنح** burada **القناح**’ta bir lügattir. Ve **الصحاح**’ta: **القناحة** (ötre ile) şeddeli: eğri uzun bir anahtar; ve **قنحت الباب** **تقنيحا**: onu bunun üzerine ıslah ettiğin zaman.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَنَحَهُ
1 قَنَحَهُ ذ , (S, K, TA,) aor. قَنَحَ , (K, TA,) inf. n. قَنْحٌ, (S, TA,) He bent it, or curved it, (S, K, TA,) i. e. a thing, (S,) or a stick, or branch, (TA,) [at the end,] like a مِحْجَن, (S, K, TA,) or صَوْلَجَان. (TA.) ― -b2- And قَنَحَ البَابَ He hewed, or cut out, a wooden implement, (called a قُنَّاحَة [q. v.], L,) and with it raised [and opened] the door; as also ↓ اقنحهُ: (T, L, K, TA:) or [simply] he raised [and opened] the door with the wooden implement called a قُنَّاحَة; and so ↓ قنّحهُ: (A:) [or] البالبَ ↓ قنّح, (S, K,) inf. n. تَقْنِيحٌ, (K,) He adjusted (أَصْلَحَ) a قُنَّاحَة to the door. (S, K.) -A2- And قَنَحَ, (K, TA,) aor. and inf. n. as above, (TA,) said of one drinking, He satisfied his thirst, and, by reason thereof, raised his head; and showed, or expressed, dislike of drinking (تَكَارَهَ عَلَى الشُّرْبِ); like ↓ تقنّح; (K, TA;) which is the more approved [and to which, as well as to the former verb, both of the clauses of the explanation above relate, as will be shown by what follows]: in some of the copies [of the K] like ↓ قنّح: accord. to AHn, one says, قَنَحَ مِنَ الشَّرَابِ, aor. and inf. n. as above, meaning he sipped [of the wine or beverage]; and accord. to Az, ↓ تَقَنَّحْتُ مِنَ الشَّرَابِ, which, he says, is the prevailing expression: hence the saying of Umm-Zara, أَشْرَبُ ↓ فَأَتَقَنَّحُ, i. e. I [drink, and] stop, or interrupt, drinking, and proceed leisurely therein: or, I drink after the satisfying of thirst: which latter explanation, mentioned on the authority of AZ, is that which is approved by Sh and Az, in opposition to Aboo-'Abd-Allah Et-Tuwلl, who thought it to mean I drink by little and little. (TA. [See also this saying of Umm-Zara, with another reading of it, in the last sentence but one of art. قمح.])

2 قَنَّحَ see above, second sentence, in two places: -A2- and see also the third sentence.

4 أَقْنَحَ see 1, second sentence.

5 تَقَنَّحَ see 1, third sentence, in three places.

قِنْحٌ
قِنْحٌ ذ [thus accord. to the L] is expl. in the 'Eyn as meaning Thy making a قُنَّاحَة with which thou wilt fasten (تَشُدُّ) the side-post of thy door and the like; termed by the Persians قانه [app. a mistranscription for فَانَهٌ, a wooden peg, which, dropping into the bolt of a lock, or the like, prevents its being opened until the said peg is pulled up]; but ISd says, I know not how this is, for the explanation is not good; and I think قِنْحٌ here is a dial. var. of قُنَّاحٌ [q. v.]. (L.)

قَنَّاحٌ
قَنَّاحٌ ذ and ↓ قَنَّاحَةٌ [thus in the L, but app. the ق should be with damm in both words,] A stick, or branch, bent, or curved, [at the end,] like a صَوْلَجَان [q. v.]. (L.)

قُنَّاحٌ
قُنَّاحٌ ذ A bar (مِتْرَس [or مَتَرْس]) of a door. (IAar, L.)

قَنَّاحَةٌ
قَنَّاحَةٌ ذ : see قَنَّاحٌ.

قُنَّاحَةٌ
قُنَّاحَةٌ ذ A crooked, or curved, long مِفْتَاح [or instrument for opening a door]: (S, L, K:) [from what here follows, it seems to be a kind of wooden lever, with a crooked, or curved, end, with which a door is raised and opened: (see also 1:)] a wooden implement with which a door is raised [and opened, app. by lifting the lower pivot (which serves as a hinge) out of its socket]: (A, L:) and any piece of wood that is inserted beneath another [as a lever] in order to move it. (L.)

##### Türkçe

قَنَحَهُ
1 **قَنَحَهُ** ذ , (S, K, TA,) muzâri‘ı **قَنَحَ** , (K, TA,) mastarı **قَنْحٌ**, (S, TA,) O, onu büktü yahut eğdi, (S, K, TA,) yani bir şeyi, (S,) yahut bir çubuğu veya dalı, (TA,) [ucundan,] bir **مِحْجَن** gibi, (S, K, TA,) yahut **صَوْلَجَان**. (TA.) ― -b2- Ve **قَنَحَ البَابَ** O, ahşaptan bir âlet yonttu yahut oydu, (ona **قُنَّاحَة** denir [bk.], L,) ve onunla kapıyı kaldırdı [ve açtı]; bunun gibi ↓ **اقنحهُ**: (T, L, K, TA:) yahut [sadece] **قُنَّاحَة** denilen ahşap âletle kapıyı kaldırdı [ve açtı]; ve böylece ↓ **قنّحهُ**: (A:) [yahut] **البالبَ** ↓ **قنّح**, (S, K,) mastarı **تَقْنِيحٌ**, (K,) O, kapıya bir **قُنَّاحَة** ayarladı (أَصْلَحَ). (S, K.) -A2- Ve **قَنَحَ**, (K, TA,) muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, (TA,) içen kimse hakkında söylenir: Susuzluğunu giderdi ve bunun sebebiyle başını kaldırdı; ve içmekten hoşlanmazlık gösterdi yahut ifade etti (تَكَارَهَ عَلَى الشُّرْبِ); ↓ **تقنّح** gibi; (K, TA;) ki bu, daha makbul olandır [ve yukarıdaki açıklamanın iki cümlesinin de, ileride gelecek olanın göstereceği üzere, buna da önceki fiile de taalluk ettiği]: nüshaların bazısında [K’nin] ↓ **قنّح** gibi: AHn’ye göre, kişi **قَنَحَ مِنَ الشَّرَابِ**, muzâri‘ı ve mastarı yukarıdaki gibi, der; mânâsı: [şaraptan yahut içkiden] yudumladı; ve Az’a göre, ↓ **تَقَنَّحْتُ مِنَ الشَّرَابِ**, ki o der ki bu, yaygın ifadedir: buradan Ümm-Zara’nın sözü: **أَشْرَبُ** ↓ **فَأَتَقَنَّحُ**, yani ben [içerim ve] içmeyi durdururum yahut keserim ve onda ağır ağır ilerlerim: yahut, susuzluğu giderdikten sonra içerim: ki bu son açıklama, AZ’den rivayetle zikredilen, Sh ve Az tarafından, Aboo-‘Abd-Allah Et-Tuwلl’e muhalefetle makbul olandır; o ise bunun “azar azar içerim” demek olduğunu sanmıştı. (TA. [Ümm-Zara’nın bu sözüne, başka bir kıraatiyle birlikte, md. **قمح**’ın sondan bir önceki cümlesinde de bak.])

2 **قَنَّحَ** yukarıya bak, ikinci cümle, iki yerde: -A2- ve ayrıca üçüncü cümleye de bak.

4 **أَقْنَحَ** 1’e bak, ikinci cümle.

5 **تَقَنَّحَ** 1’e bak, üçüncü cümle, üç yerde.

قِنْحٌ
**قِنْحٌ** ذ [L’ye göre böyle] ‘Eyn’de, senin kapının yan direğini ve benzerini bağlayacağın (تَشُدُّ) bir **قُنَّاحَة** yapman mânâsında açıklanmıştır; Farslarca **قانه** diye adlandırılır [görünüşe göre **فَانَهٌ** için bir yanlış yazımdır; kilidin sürgüsüne yahut benzerine düşen, çekilip çıkarılıncaya kadar onun açılmasını engelleyen ahşap bir çivi]; fakat ISd der ki: bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; çünkü açıklama iyi değildir; ve ben burada **قِنْحٌ**’ın **قُنَّاحٌ**’ın [bk.] lehçe varyantı olduğunu sanıyorum. (L.)

قَنَّاحٌ
**قَنَّاحٌ** ذ ve ↓ **قَنَّاحَةٌ** [L’de böyle, fakat görünüşe göre iki kelimede de **ق** dammeli olmalıdır,] ucu [eğilmiş yahut kıvrılmış] bir **صَوْلَجَان** gibi, bükülmüş yahut eğrilmiş bir çubuk veya dal. (L.)

قُنَّاحٌ
**قُنَّاحٌ** ذ Bir kapının sürgüsü (مِتْرَس [yahut مَتَرْس]). (IAar, L.)

قَنَّاحَةٌ
**قَنَّاحَةٌ** ذ : **قَنَّاحٌ**’a bak.

قُنَّاحَةٌ
**قُنَّاحَةٌ** ذ Eğri yahut kıvrık, uzun bir **مِفْتَاح** [yahut kapı açma âleti]: (S, L, K:) [burada gelenlerden, bunun ucu eğri yahut kıvrık olan, kapının kaldırılıp açıldığı bir çeşit ahşap kaldıraç olduğu anlaşılıyor: (1’e de bak:)]; bir kapının kaldırıldığı [ve açıldığı, görünüşe göre alt pivotu (menteşe vazifesi gören) yuvasından kaldırmak suretiyle] ahşap bir âlet: (A, L:) ve bir şeyi hareket ettirmek için [kaldıraç olarak] bir başkasının altına sokulan her türlü tahta parçası. (L.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَنَحَ
قَنَحَ A ( n. ac. قَنْح 1 ),
a.  Bent, curved.

b.  Lifted, opened ( door ).

c.  Fitted a wooden key to ( door ).

d.  Satisfied thirst.

e.  [ Min ], Sipped ( beverage ).

قَنَّحَ
قَنَّحَ II ,
a.  see I (b) , ( c ).

أَقْنَحَ
أَقْنَحَ IV ,
a.  see I (b) .

قَنَّاْح
قَنَّاْح 28 ,
a.  Stick, crook.

قَنَّاْحَة
قَنَّاْحَة 28t ,
a.  see 28 &  29t .

قُنَّاْح
قُنَّاْح 29 ,
a.  Bar.

قُنَّاْحَة
قُنَّاْحَة 29t ,
a.  A kind of wooden key or lever.

قُنْحَ
qunoHaL
a.  Slave.

قِنَّخْر
قِنَّخْر
a.  Wide-nostrilled.

b.  Hardy; big-bodied.

قُنَاخِر
قُنَاخِر
a.  see supra (b) .

قُنْخُوْرَة
قُنْخُوْرَة ,  قِنْخِيْرَة
a.  Large stone.

##### Türkçe

**قَنَحَ**
**قَنَحَ** A (isim-fiil **قَنْح** 1),
a. Büküldü, eğrildi.

b. Kaldırdı, açtı (kapıyı).

c. (Kapıya) ahşap bir anahtar taktı.

d. Susuzluğu giderdi.

e. [Min], (içeceği) yudumladı.

**قَنَّحَ**
**قَنَّحَ** II,
a. I (b), (c)’ye bak.

**أَقْنَحَ**
**أَقْنَحَ** IV,
a. I (b)’ye bak.

**قَنَّاْح**
**قَنَّاْح** 28,
a. Sopa, çengel.

**قَنَّاْحَة**
**قَنَّاْحَة** 28t,
a. 28 ve 29t’ye bak.

**قُنَّاْح**
**قُنَّاْح** 29,
a. Çubuk.

**قُنَّاْحَة**
**قُنَّاْحَة** 29t,
a. Ahşaptan bir anahtar veya kaldıraç türü.

**قُنْحَ**
qunoHaL
a. Köle.

**قِنَّخْر**
**قِنَّخْر**
a. Geniş burun delikli.

b. Dayanıklı; iri gövdeli.

**قُنَاخِر**
**قُنَاخِر**
a. Yukarıdakine (b) bak.

**قُنْخُوْرَة**
**قُنْخُوْرَة**, **قِنْخِيْرَة**
a. Büyük taş.
