# قنح — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%AD/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قنح

قَنَحَ يَقْنَحُ قَنْحاً، وتَقَنَّح: تكارَه على الشراب بعد الرِّيِّ، والأَخيرة أَعلى. وقال أَبو حنيفة: قَنَح من الشراب يَقْنَح قَنْحاً: تَمَزَّزه.
الأَزهري: تَقَنَّحْتُ من الشراب تَقَنُّحاً، قال: وهو الغالب على كلامهم؛ وقال أَبو الصَّقْر: قَنَحْتُ أَقْنَحُ قَنْحاً. وفي حديث أُم زرع: وعنده أَقول فلا أُقَبَّحُ وأَشربُ فأَتَقَنَّح أَي أَقطع الشرب وأَتَمَهَّلُ فيه؛ وقيل: هو الشرب بعد الرِّيِّ؛ قال شمر: سمعت أَبا عبيد يسأَل أَبا عبد الله الطُّوال النحويَّ عن معنى قولها فأَتَقَنَّحُ، فقال أَبو عبد الله: أَظنها تريد أَشرب قليلاً قليلاً؛ قال شمر: فقلت ليس التفسير هكذا، ولكن التَّقَنُّح أَن تشْرَبَ فوقَ الرِّيِّ، وهو حرفٌ روي عن أَبي زيد. قال الأَزهري: وهو كما قال شمر، وهو التَّقَنُّح والتَّرَنُّح، سمعت ذلك من أَعراب بني أَسد.
وقَنَحَ العُودَ والغصن يَقْنَحُه قَنْحاً إِذا عطفه حتى يصير كالصَّوْلجانِ، وهو القُنَّاحُ والقُنَّاحةُ.
والقِنْحُ: اتخاذك قُنَّاحة تشُدُّ بها عِضادَة بابك ونحوها، وتسميها الفُرْسُ: قانه؛ قال ابن سيده: حكاه صاحبُ العين ولا أَدري كيف ذلك لأَن تعبيره عنه ليس بحسن، قال: وعندي أَن القِنْح ههنا لغة في القُنَّاح. ابن الأَعرابي: يقال لَدَرَوَنْدِ الباب النِّجافُ والنَّجْرانُ، ولمِتْرَسِه القُنَّاحُ، ولعتبته النَّهْضةُ. الأَزهري: قنَحْتُ البابَ قَنْحاً، فهو مَقْنوح، وهو أَن تَنْحَتَ خشبة ثم ترفعَ البابَ بها؛ تقول للنَّجار: اقْنَحْ بابَ دارنا فيصنع ذلك، وتلك الخشبة هي القُنَّاحة؛ وكذلك كل خشبة تُدْخِلُها تحت أُخرى لتحركها. الجوهري: القُنَّاحة، بالضم مشدَّدة، مفتاح مُعْوَجٌّ طويل. وقَنَّحتُ البابَ إِذا أَصلحتَ ذلك عليه.

### Türkçe

**قَنَحَ** **يَقْنَحُ** **قَنْحاً** ve **تَقَنَّح**: **الرِّيِّ**’den sonra içki üzerine zorlanmak/kerih görmek; sonuncusu daha üstündür. Ebû Hanîfe dedi: içkiden **قَنَحَ** **يَقْنَحُ** **قَنْحاً**: onu tadımladı.

Ezherî: içkiden **تَقَنَّحْتُ** **تَقَنُّحاً**; dedi ki: bu onların sözünde galip olandır. Ebû’s-Sakr dedi: **قَنَحْتُ** **أَقْنَحُ** **قَنْحاً**. Ümmü Zer‘ hadîsinde: “Onun yanında söylerim de çirkinlenmem; içerim de **فَأَتَقَنَّح**”; yani içmeyi keserim ve onda ağırdan alırım; denildi ki: o, **الرِّيِّ**’den sonra içmektir. Şemmer dedi: Ebû Ubeyd’i, onun “**فَأَتَقَنَّح**” sözünün mânâsı hakkında nahivci Ebû Abdillâh et-Tuvâl’a sorarken işittim; Ebû Abdillâh dedi: zannederim o, “az az içerim”i kastediyor. Şemmer dedi: ben de dedim ki tefsir böyle değildir; fakat **التَّقَنُّح** şudur: **الرِّيِّ**’nin üstüne içmendir; bu, Ebû Zeyd’den rivayet edilmiş bir harftir. Ezherî dedi: o, Şemmer’in dediği gibidir; o, **التَّقَنُّح** ve **التَّرَنُّح**’tur; bunu Benî Esed a‘râbından işittim.

Ve **قَنَحَ** **العُودَ** ve **الغصن**u **يَقْنَحُه** **قَنْحاً**: onu, **الصَّوْلجانِ** gibi oluncaya kadar büktüğü zaman; o, **القُنَّاحُ** ve **القُنَّاحةُ**’dır.

Ve **القِنْحُ**: kapının **عِضادَة**’sini ve benzerini onunla bağladığın bir **قُنَّاحة** edinmendir; Farslar ona **قانه** der; İbn Sîde dedi: bunu Sâhibü’l-‘Ayn nakletti ve bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; çünkü onun bunu ifade edişi güzel değildir; dedi ki: ve benim yanımda **القِنْح** burada **القُنَّاح**’ta bir lugattır. İbnü’l-A‘râbî: kapının **دَرَوَنْد**’ine **النِّجافُ** ve **النَّجْرانُ** denir; onun **مِتْرَس**’ine **القُنَّاحُ**; onun eşiğine **النَّهْضةُ**. Ezherî: **قنَحْتُ** kapıyı **قَنْحاً**; o hâlde o **مَقْنوح**tur; bu, bir tahta yontman, sonra kapıyı onunla kaldırmandır; marangoz’a dersin ki: “Evimizin kapısını **اقْنَحْ**”; o da bunu yapar; o tahta **القُنَّاحة**’dır; ve yine her tahta ki onu, hareket ettirmek için bir başkasının altına sokarsın. Cevherî: **القُنَّاحة** (ötreli, şeddeli): eğri uzun bir anahtar. Ve **قَنَّحتُ** kapıyı: ona bunu yerleştirip düzelttiğin zaman.
