# قنح — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%AD/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنح](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AD.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قنح

قنحه، أي العود والغصن كمنعه يقنح قنحا، إذا عطفه حتى يصير كالمحجن، أي الصولجان. وهو القناح والقناحة. وقنح الشارب يقنح قنحا روي فرفع رأسه ريا وتكاره على الشرب، كتقنح، والأخيرة أعلى. وقال أبو حنيفة: قنح من الشراب يقنح قنحا: تمززه. وقال الأزهري: تقنحت من الشراب تقنحا قال: وهو الغالب على كلامهم. وقال أبو الصقر: قنحت أقنح قنحا. وفي حديث أم زرع وأشرب فأتقنح أي أقطع الشرب وأتمهل فيه. وقيل: هو الشرب: بعد الري. قال شمر: سمعت أبا عبيد يسأل أبا عبد الله الطوال النحوي عن معنى قولها فأتقنح فقال أبو عبد الله: أظنها تريد أشرب قليلا قليلا. قال شمر: فقلت: ليس التفسير هكذا، ولكن التقنح أن تشرب فوق الري، وهو حرف روي عن أبي زيد. قال الأزهري: وهو كما قال شمر وهو التقنح والترنح، سمعت ذلك من أعراب بني أسد. وفي بعض النسخ كقنح، والأولى أعلى. وفي التهذيب: قنح الباب فهو مقنوح نحت خشبة ورفعه بها. تقول للنجار: اقنح باب دارنا فيصنع ذلك. كأقنحه. وتلك الخشبة هي القناحة، كالرمانة، وعن ابن الأعرابي: يقال لدروند الباب النجاف والنجران، ولمترسه القناح. ولعتبته النهضة. وفي كتاب العين القنح: اتخاذك قناحة تشد بها عضادة بابك ونحوها، ويسميها الفرس قانه. قال ابن سيده: ولا أدري كيف ذلك، لأن تعبيره عنه ليس بحسن. قال: وعندي أن القنح هنا لغة في القناح. وفي الصحاح: القناحة بالضم مشددة: مفتاح معوج طويل، وقنحت الباب تقنيحا إذا أصلحت ذلك عليه.

### Türkçe

**قنحه**; yani **العود** ve **الغصن**; **منعه** gibi: **يقنح** **قنحا**, onu büküp de **المحجن** gibi oluncaya kadar (bükmesi) hâlinde; yani **الصولجان**. Ve o, **القناح** ve **القناحة**dır. Ve **قنح الشارب** **يقنح** **قنحا**: rivayet olundu; böylece başını (içtiğiyle) doymuşlukla kaldırdı ve içmeye karşı isteksizleşti; **كتقنح** gibi; ve sonuncusu daha üstündür. Ve Ebû Hanîfe dedi: **قنح من الشراب** **يقنح** **قنحا**: onu yudum yudum içmesi. Ve Ezherî dedi: **تقنحت من الشراب** **تقنحا**; dedi ki: ve o, onların sözleri üzerinde galip olandır. Ve Ebû’s-Sakr dedi: **قنحت** **أقنح** **قنحا**. Ve Ümmü Zer‘ hadîsinde: “ve içerim, böylece **فأتقنح**”; yani içmeyi keserim ve onda ağırdan alırım. Ve denildi ki: o, içmedir; doyduktan sonra. Şemmer dedi: Ebû Ubeyd’i, “**فأتقنح**” sözünün mânâsı hakkında nahivci Ebû Abdillâh et-Tuvâl’a sorarken işittim; Ebû Abdillâh dedi: zannederim o, “az az içerim”i murad ediyor. Şemmer dedi: ben de dedim ki: tefsir böyle değildir; fakat **التقنح**, doyma üstüne içmendir; ve o, Ebû Zeyd’den rivayet olunmuş bir harftir. Ezherî dedi: ve o, Şemmer’in dediği gibidir; ve o, **التقنح** ve **الترنح**tır; bunu Benî Esed bedevîlerinden işittim. Ve bazı nüshalarda **كقنح** (vardır); ve birincisi daha üstündür. Ve **التهذيب**’de: **قنح الباب**; böylece o **مقنوح**tur: bir tahta yonttu ve onunla onu yükseltti. Marangoza dersin ki: “**اقنح** evimizin kapısını”; böylece onu yapar. **كأقنحه** gibi. Ve o tahta, **القناحة**dır; **كالرمانة** gibi. Ve İbnü’l-A‘râbî’den: kapının **دروند**’una **النجاف** ve **النجران** denilir; ve onun **مترس**’ine **القناح**. Ve onun eşiğine **النهضة**. Ve **كتاب العين**’de **القنح**: kapının dikmesine ve benzerine bağladığın bir **قناحة** edinmendir; ve Farslar ona **قانه** adını verir. İbn Sîde dedi: ve ben bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; çünkü onun bununla ilgili ifadesi güzel değildir. Dedi ki: ve benim yanımda **القنح** burada **القناح**’ta bir lügattir. Ve **الصحاح**’ta: **القناحة** (ötre ile) şeddeli: eğri uzun bir anahtar; ve **قنحت الباب** **تقنيحا**: onu bunun üzerine ıslah ettiğin zaman.
