# قندل (ق-ن-د-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ن - د - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

القاف والدال
دردق: الدَّرْدَقُ، والجميع: الدِّرادِق: وهو صغار الإبل والناس.
والدَّرْداق: دك صغير متلبد.
دملق: حجر دُمَلِقٌ ودُمالِقٌ مُدَمْلَقٌ دُمْلوقٌ. أي: شديد الاستدارة، قال:
يرفض منه الجندل الدُّمالِقُ
قرمد: القَرْمَدُ: كل شيء يطلى به، نحو الجص، حتى يقال: ثوب مُقَرْمَدٌ بالزعفران والطيب.
القِرْميدُ: اسم الأروية.
قردم: القُرْدُمانيّ: ضرب من الدروع. قال لبيد:
فخمة ذفراء ترتى بالعرى		قُرْدمانيّاً، وتركاً كالبصل
درقل: الدِّرَقْلُ: ثياب شبه الأرمينية.
قندل: القَنْدَلُ: الضَّخْمُ والرأس من الإبل والدواب. قال:
شذب عن عاناته القنابلا
أثناءها والربع القنـادِلا
قوله: قنابلا واحدها قَنْبَلَةٌ، وهي طائفة من الخيل.
والقِنديلُ: معروف، وجمعه: القناديل.
فندق: الفندق: حمل شجرة مدحرج كالبُنْدُق يكسر عن لب كالفستق.
والفُنْدق: خان من هذه الخانات التي ينزل بها الناس في الطرق والمدائن، بلغه الشام. والفُنداق: صحيفة الحساب.
بندق: البُنْدُق، والواحدة: بُنْدُقة: ما يرمى به.
قندد: القِنْدِيد: الورس الجيد، قال:
كأنها في سياع الدن قِنْديدُ
قفند: القَفَنَّدُ: الشديد الرأس.
نقرد: النِّقْرِدُ: الكرويا.

##### Türkçe

**القاف** ve **الدال**

دردق: **الدَّرْدَقُ**, ve hepsi: **الدِّرادِق**: o, develerin ve insanların küçükleridir.
Ve **الدَّرْداق**: küçük, keçeleşmiş bir **دك**.

دملق: **حجر دُمَلِقٌ** ve **دُمالِقٌ**; **مُدَمْلَقٌ**; **دُمْلوقٌ**. Yani: şiddetli yuvarlaklık. Dedi ki:
ondan **الجندل** **الدُّمالِقُ** dökülür

قرمد: **القَرْمَدُ**: onunla sıvanan her şey; alçı gibi; hatta denilir: safran ve güzel koku ile **ثوب مُقَرْمَدٌ**.
**القِرْميدُ**: **الأروية**’nin adıdır.

قردم: **القُرْدُمانيّ**: zırhlardan bir tür. Lebîd dedi:
iri, keskin kokulu; halkalarla bağlanır		**قُرْدمانيّاً**, ve soğan gibi **تركاً**

درقل: **الدِّرَقْلُ**: Ermenîye benzer elbiseler.

قندل: **القَنْدَلُ**: iri olan ve develerden ve binek hayvanlarından baş (olan). Dedi ki:
**القنابلا**’yı onun sağrı kemiklerinden budadı
onların esnasında ve **الربع** **القنـادِلا**

Onun sözü: **قنابلا**; onun teki **قَنْبَلَةٌ**’dir; ve o, atlardan bir taifedir.
Ve **القِنديلُ**: bilinen (şey)dir; ve onun çoğulu: **القناديل**.

فندق: **الفندق**: fındık gibi yuvarlanmış bir ağacın yükü; fıstık gibi içinden kırılır.
Ve **الفُنْدق**: insanların yollarda ve şehirlerde konakladıkları bu hanlardan bir han; Şam’a ulaştı. Ve **الفُنداق**: hesap sahifesi.

بندق: **البُنْدُق**, ve teki: **بُنْدُقة**: onunla atılan şey.

قندد: **القِنْدِيد**: iyi **الورس**. Dedi ki:
sanki o, küpün genişliğinde **قِنْديدُ**’dür

قفند: **القَفَنَّدُ**: başı şiddetli olan.

نقرد: **النِّقْرِدُ**: **الكرويا**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

أبو زيد: القَنْدَلُ: العظيمُ الرأسِ، مثل العَنْدَلِ. قال أبو عمرو في القَنْدَلِ: العظيمِ الرأسِ مِثله. والعَنْدَلُ: الطَويلُ.

##### Türkçe

أبو زيد: **القَنْدَلُ**: başı büyük olan; **العَنْدَلِ** gibi. أبو عمرو **القَنْدَلِ** hakkında dedi ki: başı büyük olan; onun gibisi. **العَنْدَلُ**: uzun olan.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

قَنْدَل الرجلُ: مَشى في استرسال. والقَنْدَل: الطويل. والقَنْدل والقُنادِل: الضخم الرأْس من الإِبل والدوابّ مثل العَنْدَل؛ قال: ترى لها رأْساً وأًى قَنْدَلاً
أَراد قَنْدَلاً فثقَّل كقوله:
بِبازِلٍ وَجْناء أَو عَيْهَلِّ
وقَنْدَل الرجلُ: ضخُم رأْْسه؛ قال ابن سيده: هكذا وقع في كتاب ابن الأَعرابي، قال: وأَراه قَنْدَل الجمَل. الجوهري: القَنْدَل العظيم الرأْس مثل العَنْدَل. وقال أَبو عمرو: القَنْدَل العظيم الرأْس والعَنْدَل الطويل؛ قال أَبو النجم:
يهدِي بِنا كلّ نِيافٍ عَنْدَلِ،
رُكِّبَ في ضَخْم الذَّفارى قَنْدَلِ
والقَنْدَوِيلُ: كالقَنْدَل، مثل به سيبويه وفسره السيرافي، وقيل: القَنْدَوِيل العظيم الهامة من الرجال؛ عن كراع. والقَنْدَوِيل: الطويل القَفا؛ وإِنّ فلاناً لقَنْدَلُ الرأْس وصَنْدَل الرأْس. ويقال: مرّ الرجل مُسَنْدِلاً ومُقَنْدِلاً، وذلك استرخاء في المشي. والقَنْدَليُّ: شجر؛ عن كراع. والقِنْدِيل: معروف، وهو فِعْلِيل.

##### Türkçe

**قَنْدَل** adam: salınarak yürüdü. Ve **القَنْدَل**: uzun (olan). Ve **القَنْدل**
ve **القُنادِل**: develerden ve binek hayvanlarından başı iri olan; **العَنْدَل** gibi; dedi ki:
“Onun için bir baş ve bir de **قَنْدَلاً** (olan) görürsün”
**قَنْدَلاً** istedi de ağırlaştırdı; şu sözü gibi:
“**بِبازِلٍ** **وَجْناء** yahut **عَيْهَلِّ**”
Ve **قَنْدَل** adam: başı iri oldu; İbn Sîde dedi ki: İbn
el-A‘râbî’nin kitabında böyle vâki oldu; dedi ki: ve onu **قَنْدَل** devenin (sıfatı) görüyorum. el-Cevherî: **القَنْدَل** başı büyük olan,
**العَنْدَل** gibi. Ebû ‘Amr dedi: **القَنْدَل** başı büyük olan, **العَنْدَل**
uzun (olan)dır; Ebû’n-Necm dedi:
“Bizi her **نِيافٍ** **عَنْدَلِ** (olan) götürür,
İri **الذَّفارى** üzerine **قَنْدَلِ** (olarak) bindirilmiş.”
Ve **القَنْدَوِيلُ**: **القَنْدَل** gibi; Sîbeveyh onunla örnek verdi ve es-Sîrâfî onu açıkladı; ve denildi ki:
**القَنْدَوِيل** erkeklerden başı (kafası) büyük olan; Kurâ‘dan. Ve **القَنْدَوِيل**: ense (kafa arkası) uzun olan.
Ve şüphesiz falan kimse **قَنْدَلُ الرأْس** ve **صَنْدَل الرأْس** (tır). Ve denilir: adam **مُسَنْدِلاً** ve **مُقَنْدِلاً** geçti; bu, yürüyüşte bir gevşekliktir. Ve **القَنْدَليُّ**: bir ağaç; Kurâ‘dan. Ve **القِنْدِيل**: bilinen (şey)dir ve o **فِعْلِيل** (veznindedir).

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ق ن د ل * * القِنْدِيلُ * ضرب من المصابيح وهو فعليل

##### Türkçe

* ق ن د ل * * **القِنْدِيلُ** * kandillerden bir türdür; ve o فعليل veznindedir.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القندل، كجندل وعلابط، والقندويل: العظيم الرأس من الإبل والدواب، الأولى عن أبي زيد، مثل العندل، وأنشد الجوهري لأبي النجم:
  يهدي بنا كل نـياف عـنـدل
  ركب في ضخم الذفارى قندل والقندويل كالقندل، مثل به سيبويه، وفسره السيرافي، وقيل: القندويل: العظيم الهامة من الرجال، عن كراع. وأيضا: الطويل القفا، وقد ذكره المصنف في ق-د-ل وهذا موضعه. وإن فلانا لقندل الرأس وصندل الرأس، وفي العباب: رأس قنادل وصنادل: أي ضخم صلب. القندل: الطويل، كذا في بعض نسخ الصحاح، وفي بعضها: قال أبو عمرو: القندل: العظيم الرأس، والعندل: الطويل. وقندل الرجل، قال ابن سيده: هكذا وقع في كتاب ابن الأعرابي، وأراه قندل الجمل: عظم رأسه، وفي المحكم: ضخم رأسه. قندل الرجل في مشيته: إذا مشى في استرخاء واسترسال، يقال: مر مسندلا ومقندلا، وذلك استرخاء في المشي، عن الأصمعي. والقندلي: شجر عن كراع. والقنديل، بالكسر: م معروف، وهو مصباح من زجاج، قال شيخنا: واختلف في نونه فالأكثر أنها أصلية، أي فوزنه فعليل، وقيل: إنها زائدة فوزنه فنعيل، والجمع القناديل. والقندول بالضم: شجر بالشام لزهره دهن شريف، وفي التذكرة لداود: هو الدار شيشعان.

##### Türkçe

**القندل**, **جندل** ve **علابط** gibi; ve **القندويل**: develerden ve binek hayvanlarından başı büyük olan; birincisi Ebû Zeyd’den; **العندل** gibi; el-Cevherî Ebû’n-Necm’e ait olarak inşâd etti:
  Bizi götürür her **نياف** **عندل**
  **ضخم الذفارى** içinde binilmiş **قندل** ve **القندويل** **القندل** gibidir; Sîbeveyh onunla misal verdi, es-Sîrâfî onu tefsir etti; ve denildi ki: **القندويل**: erkeklerden başın tepesi büyük olan; Kurâ‘dan. Ve ayrıca: ensesi uzun olan; musannif onu ق-د-ل’de zikretmişti ve burası onun yeridir. Ve şüphesiz falan kimse başı **قندل** ve başı **صندل**dır; ve el-‘Ubâb’da: **قنادل** ve **صنادل** baş: yani iri, sert. **القندل**: uzun olan; صحاح’ın bazı nüshalarında böyle; bazılarında ise: Ebû ‘Amr dedi: **القندل**: başı büyük olan; ve **العندل**: uzun olan. Ve **قندل** adam; İbn Sîde dedi: İbnü’l-A‘râbî’nin kitabında böyle vâki oldu; ve ben onu, devenin **قندل**i: başının büyümesi, olarak görüyorum; ve el-Muḥkem’de: başını iri yaptı. Adam yürüyüşünde **قندل** oldu: gevşeklik ve salıveriş içinde yürüdüğü zaman; denilir: **مسندلا** ve **مقندلا** geçti; ve bu yürüyüşte bir gevşekliktir; el-Asma‘î’den. Ve **القندلي**: Kurâ‘dan, bir ağaç. Ve **القنديل**, kesre ile: bilinen bir şeydir; o camdan bir kandildir; şeyhimiz dedi: onun **النون**’u hakkında ihtilaf edildi; çoğunluk onun aslî olduğudur; yani vezni **فعيلل**’dir; ve denildi ki: o zâiddir; o hâlde vezni **فنعيل**’dir; çoğulu **القناديل**. Ve **القندول** zamme ile: Şam’da bir ağaç; çiçeğinden değerli bir yağ (elde edilir); ve Dâvûd’un **التذكرة**’sinde: o **الدار شيشعان**’dır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF%D9%84/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَنْدَلَ
قَنْدَلَ قَنْدَل 51 ,
a.  Big-headed.

قَنْدَلَة
قَنْدَلَة 51t , ( pl. قَنَاْدِلُ 47 )
a.  [ coll. ], Pannier; basket; liquorframe.

قَنْدَلِيّ
قَنْدَلِيّ 51yi ,
a.  A certain tree.

قُنْدُل
قُنْدُل
a.  A thorny shrub ( yielding oil ).

قِنْدِيْل
قِنْدِيْل ( pl. قَنَاْدِيْلُ 67 ),
a.  Lamp; lantern.

قَنْدَلَفْت
قَنْدَلَفْت G. ,
a.  Sacristan.

قِنْذَعْلَ
قِنْذَعْلَ
a.  Fool.

##### Türkçe

**قَنْدَلَ**
**قَنْدَلَ** **قَنْدَل** 51 ,
s.  Büyük başlı.

**قَنْدَلَة**
**قَنْدَلَة** 51t , ( çoğ. **قَنَاْدِلُ** 47 )
s.  [ topluluk ], Sepet; küfe; içki çerçevesi.

**قَنْدَلِيّ**
**قَنْدَلِيّ** 51yi ,
s.  Belli bir ağaç.

**قُنْدُل**
**قُنْدُل**
s.  Dikenli bir çalı ( yağ veren ).

**قِنْدِيْل**
**قِنْدِيْل** ( çoğ. **قَنَاْدِيْلُ** 67 ),
s.  Lamba; fener.

**قَنْدَلَفْت**
**قَنْدَلَفْت** G. ,
s.  Kilise hademesi.

**قِنْذَعْلَ**
**قِنْذَعْلَ**
s.  Ahmak.
