# قند — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قند](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قند

القَنْدُ والقَنْدَةُ والقِنْدِيدُ كله: عُصارة قصَب السُّكَّر إِذا جَمُدَ؛ ومنه يتخذ الفانيذُ. وسويق مَقْنُودٌ ومُقَنَّدٌ: معمول بالقِنْدِيدِ، قال ابن مقبل:
أَشاقَكَ رَكْبٌ ذو بَناتٍ ونِسْوَةٍ
بِكِرْمانَ يَعْتَفْنَ السَّوِيقَ المُقَنَّدا
(* قوله «يعتفن» في الاساس يسقين.)
والقَنْدُ: عسَل قصَب السُّكَّرِ.
والقِنْدِدُ: حال الرجل، حَسَنة كانت أَو قبيحة.
والقِنْدِيدُ: الوَرْسُ الجَيَّدُ. والقِنْدِيدُ: الخمر. قال الأَصمعي: هو مثل الإِسْفَِنْطِ؛ وأَنشد:
كأَنها في سَياعِ الدَّنِّ قِنْدِيدُ
وذكره الأَزهري في الرباعي؛ وقيل: القِنْدِيدُ عصير عنب يطبخ ويجعل فيه أَفواهٌ من الطيب ثم يُفْتَقُ، عن ابن جني، ويقال إِنه ليس بخمرٍ. أَبو عمرو: هي القِنْدِيدُ والطَّابَةُ والطَّلَّةُ والكَسِيسُ والفَقْدُ وأُمُّ زَنْبَق وأُمُّ لَيْلَى والزَّرْقاءُ للخمر. ابن الأَعرابي: القنادِيدُ الخُمُورُ، والقناديدُ الحالات، الواحد منها قِنْدِيد. والقِنْدِيدُ أَيضاً: العَنْبَرُ؛ عن كراع؛ وبه فسر قول الأَعشى:
بِبابِلَ لم تُعْصَرْ فسالَتْ سُلافَةٌ،
تُخالِطُ قِنْديداً ومِسْكاً مُخَتَّما
وقَنْدَةُ الرِّقاعِ: ضَرْبٌ من التمر؛ عن أَبي حنيفة. وأَبو القُنْدَينِ: كُنْية الأَصمعي؛ قالوا: كني بذلك لعظم خُصْيَيْه؛ قال ابن سيده: لم يحك لنا فيه أَكثر من ذلك والقضية تُؤْذن أَن القُنْد الخُصْية الكبيرة. وناقة قِنْدَأْوَةٌ وجمل قِنْدَأْوٌ أَي سرِيعٌ. أَبو عبيدة: سمعت الكسائي يقول: رجل قِنْدَأْوةٌ وسِنْدَأْوَةٌ وهو الخفيف؛ وقال الفراء: هي من النُّوق الجَرِيئةُ. شمر: قِنْدَاوة يهمز ولا يهمز. أَبو الهيثم: قِنْدَاوَةٌ فِنْعَالَةٌ، وكذلك سِنْداوَةٌ وعِنْداوَةٌ. الليث: القِنْدَأْوُ: السيءُ الخُلُق والغذاء؛ وأَنشد:
فجاءَ به يُسَوِّقُه، ورُحْنا
به في البَهْم قِنْدَأْواً بَطِينا
وقَدُومٌ قِنْدَأْوَةٌ أَي حادّة. وغيره يقول: فندأْوة، بالفاء. أَبو سعيد: فَأْسٌ فِنْدَأْوَةٌ وقِنْدَأْوَةٌ أَي حديدة، وقال أَبو مالك: قدوم قِندأْوة حادّة.

### Türkçe

**القَنْدُ** ve **القَنْدَةُ** ve **القِنْدِيدُ** hepsi: şeker kamışı özsuyu; donduğu zaman; ondan **الفانيذُ** yapılır. Ve **سويق مَقْنُودٌ** ve **مُقَنَّدٌ**: **القِنْدِيدِ** ile yapılmış mamul. İbn Mukbil dedi ki:

Beni özlettin mi, kızları ve kadınları olan bir kafile,
Kirman’da **السَّوِيقَ المُقَنَّدا**’yı **يَعْتَفْنَ** ederler.

(* Onun “**يعتفن**” sözü, **الاساس**’ta “sulamak/içirmek”tir.)

Ve **القَنْدُ**: şeker kamışı balıdır.

Ve **القِنْدِدُ**: adamın hâli; güzel de olsa çirkin de olsa.

Ve **القِنْدِيدُ**: iyi **الوَرْسُ**’tur. Ve **القِنْدِيدُ**: şaraptır. el-Asmaî dedi ki: o, **الإِسْفَِنْطِ** gibidir; ve şu beyti okudu:

Sanki o, küpün akışında **قِنْدِيدُ**’dur.

el-Ezherî onu rubâî (dörtlü) maddede zikretti; ve denildi ki: **القِنْدِيدُ**, üzüm suyudur; pişirilir ve içine güzel kokudan ağızlar konur, sonra açılır; İbn Cinnî’den; ve denilir ki o şarap değildir. Ebû Amr: şarap için **القِنْدِيدُ** ve **الطَّابَةُ** ve **الطَّلَّةُ** ve **الكَسِيسُ** ve **الفَقْدُ** ve **أُمُّ زَنْبَق** ve **أُمُّ لَيْلَى** ve **الزَّرْقاءُ**dır. İbnü’l-A‘râbî: **القنادِيدُ** şaraplardır; ve **القناديدُ** hâllerdir; bunların bir teki **قِنْدِيد**’dir. Ve **القِنْدِيدُ** ayrıca: **العَنْبَرُ**dır; Kurâ‘dan; ve onunla el-A‘şâ’nın sözü tefsir edildi:

Bâbil’de sıkılmadı da bir **سُلافَةٌ** aktı,
**قِنْديداً** ve mühürlenmiş misk ile karışır.

Ve **قَنْدَةُ الرِّقاعِ**: hurmanın bir türüdür; Ebû Hanîfe’den. Ve Ebû **القُنْدَينِ**: el-Asmaî’nin künyesidir; dediler ki: iki husyesinin büyüklüğünden dolayı bununla künyelendi; İbn Sîde dedi ki: bize bunda bundan fazlası rivayet edilmedi; ve vaka, **القُنْد**’un büyük husye olduğuna işaret eder.

Ve bir dişi deve **قِنْدَأْوَةٌ** ve bir erkek deve **قِنْدَأْوٌ**; yani hızlı. Ebû Ubeyde: el-Kisâî’yi şöyle derken işittim: bir adam **قِنْدَأْوةٌ** ve **سِنْدَأْوَةٌ**; o hafiftir; ve el-Ferrâ dedi ki: o, cesur develerdendir. Şemmer: **قِنْدَاوة** hem hemzeli söylenir hem hemzesiz söylenir. Ebû’l-Heysem: **قِنْدَاوَةٌ** **فِنْعَالَةٌ** veznindedir; aynı şekilde **سِنْداوَةٌ** ve **عِنْداوَةٌ**. el-Leys: **القِنْدَأْوُ**: kötü huylu ve (kötü) gıdalıdır; ve şu beyti okudu:

Onu getirip pazarlıyordu; biz de gittik,
Onunla, küçük davarlar içinde, **قِنْدَأْواً** şişman olarak.

Ve bir **قَدُومٌ قِنْدَأْوَةٌ**; yani keskin. Başkası der ki: **فندأْوة**; ف ile. Ebû Saîd: bir balta **فِنْدَأْوَةٌ** ve **قِنْدَأْوَةٌ**; yani demir (başlı); ve Ebû Mâlik dedi ki: bir **قدوم قِندأْوة** keskindir.
