# قنص — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B5/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%B5/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B5.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: قنص

قَنَص الصيْدَ يَقْنِصُه قَنْصاً وقَنَصاً واقْتَنَصَه
وتَقَنَّصَه. صاده كقولك صِدْت واصْطَدت. وتَقَنَّصَه: تَصَيَّده. والقَنَص والقَنِيص: ما اقْتُنِص. قال ابن بري: القَنِيص الصائد والمَصِيد أَيضاً. والقَنِيص والقانِص والقَنَّاص: الصائد، والقُنَّاص جمع القانِص. وقال عثمان بن جني: القَنِيص جماعة القانِص، ومثل فَعِيل جمعاً الكَلِيبُ والمَعِيزُ والحَمِيرُ. والقَنْص، بالتسكين: مصدر قَنَصَه أَي صاده.
والقانصة للطائر: كالْحَوْصَلة للإِنسان. التهذيب: والقانِصَة هَنَة كأَنها حُجَيْر في بطن الطائر، ويقال بالسين، والصادُ أَحسنُ. والقانِصَة: واحدة القَوانِص وهي من الطير تُدْعَى الجِرِّيئَة، مهموز على فِعِّيلَة، وقيل: هي للطير بمنزلة المَصَارين لغيرها. وفي الحديث: تُخْرِجُ النارُ عليهم قَوَانِصَ أَي قِطَعاً قانِصَة تَقْنِصُهُم وتأْخُذُهم كما تَخْتَطف الجارحةُ الصَّيْدَ. والقَوانِص: جمع قانِصَة من القَنْصِ الصَّيْد، وقيل: أَراد شَرَراً كَقَوانِصِ الطَّيْر أَي حَواصِلِها. وفي حديث علي: قَمَصَتْ بأَرْجُلِها وقَنَصَتْ بأَحْبُلها أَي اصطادَتْ بحَبائلها. وفي حديث أَبي هريرة: وأَنْ تَعْلُوَ التُّحُوتُ الوُعُولَ، فقيل: ما التُّحُوت؟ فقال: بيوت القانِصة، كأَنه ضَرَبَ بيوت الصَّيَّادِينَ مثلاً للأَراذل والأَدْنِياء لأَنها أَرذل البيوت، وقد تقدم ذلك في قفص. وفي حديث جُبَيْر بن مُطْعِم: قال له عمر، رضي اللّه عنه: كان أَنسبَ العرب ممن كان النُّعْمانُ بنُ المُنذر، فقال: مِنْ أَشْلاءِ قَنَصِ بن مَعَدٍّ أَي من بقية أَولاده، وقيل: بنو قَنَصِ بنِ مَعَدّ ناسٌ دَرَجُوا في الدَّهْرِ الأَوَّل.

### Türkçe

**قَنَص** avı avlar; onu **يَقْنِصُه**; **قَنْصاً** ve **قَنَصاً** (olarak); ve onu **اقْتَنَصَه**
ve onu **تَقَنَّصَه**. Onu avladı; senin “avladım” demen gibi: **صِدْت** ve **اصْطَدت**. Ve **تَقَنَّصَه**: onu **تَصَيَّده** (avladı). Ve **القَنَص**
ve **القَنِيص**: avlanmış olan şey. İbn Berrî dedi: **القَنِيص** avcıdır ve avlanan (şey)dir de.
Ve **القَنِيص** ve **القانِص** ve **القَنَّاص**: avcı; ve **القُنَّاص** **القانِص**’in çoğuludur. Osman b.
Cinnî dedi: **القَنِيص** **القانِص**’in cemaatidir; ve **فَعِيل**’in cem‘ (çoğul) olarak (kullanılmasına) benzer: **الكَلِيبُ** ve **المَعِيزُ**
ve **الحَمِيرُ**. Ve **القَنْص**, sükûn ile: **قَنَصَه**’nin masdarıdır; yani onu avladı.
Ve kuş için **القانصة**: insan için **الْحَوْصَلة** gibidir. **التهذيب**: ve **القانِصَة** bir şeydir,
sanki kuşun karnında küçük bir hücrecik gibi; ve **بالسين** ile de söylenir; **الصادُ** daha güzeldir. Ve **القانِصَة**:
**القَوانِص**’in bir tanesidir; ve o, kuşlardan **الجِرِّيئَة** diye adlandırılan (şey)dir; **فِعِّيلَة** vezni üzere hemzelidir;
ve denildi ki: o, kuş için, başkası için **المَصَارين** (bağırsaklar) menzilesindedir. Ve hadiste: Ateş
onların üzerine **قَوَانِصَ** çıkarır; yani onları avlayan ve onları alan, yırtıcı kuşun
avı kapıp götürmesi gibi, onları **تَقْنِصُهُم** ve onları alan **قانِصَة** parçaları. Ve **القَوانِص**: **قانِصَة**’nin çoğuludur; **القَنْصِ** yani av(la) (ilgili)dir;
ve denildi ki: **قَوانِصِ الطَّيْر** yani onun **حَواصِلِها**’sı gibi bir kıvılcım murat etti. Ali’nin hadisinde:
Ayaklarıyla **قَمَصَتْ** ve ipleriyle **قَنَصَتْ**; yani tuzaklarıyla avladı. Ebû Hureyre’nin
hadisinde: ve **التُّحُوتُ**’un **الوُعُولَ**’a üstün gelmesi; denildi ki: **التُّحُوتُ** nedir?
Dedi ki: **القانِصة**’nin evleri; sanki avcıların evlerini, aşağılıklar
ve en aşağılar için bir misal olarak vurdu; çünkü onlar evlerin en aşağısıdır; ve bu, **قفص**’ta daha önce geçti. Ve hadiste
Cübeyr b. Mut‘im: Ömer ona dedi, Allah ondan razı olsun: Arapların nesepçe en (üstün) olanı, kim idi ki
**النُّعْمانُ بنُ المُنذر** idi? Dedi ki: **قَنَصِ بن مَعَدٍّ**’in **أَشْلاءِ**’ından; yani
evlatlarının bakiyesinden; ve denildi ki: **قَنَصِ بنِ مَعَدّ**’in oğulları, ilk devirde
zaman içinde yok olup gitmiş bir topluluktur.
