# قنص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنص](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قنص

القنص، بالكسر: الأصل  ، والسين لغة فيه. يقال: هو في قنص  أي  أصل.  وقنصه يقنصه  ، من حد ضرب، قنصا:  صاده، فهو قانص، وقنيص، وقناص  ، كما في الصحاح.  والقنيص  أيضا،  والقنص، محركة: المصيد  . قال ابن بري: القنيص: الصائد والمصيد. وقال ابن جني: القنيص: جماعة القانص. ومثل فعيل، جمعا، الكليب، والمعيز، والحمير.  وقناصة، بالضم، وقنص، محركة: ابنا معد بن عدنان  ، درجوا في الدهر الأول، وضبط ابن الجواني النسابة قنصا، بضمتين، وقيل هو قنصة، محركة. وفي حديث جبير بن مطعم، قال له عمر -رضي الله تعالى عنهما، وكان أنسب العرب-: ممن كان النعمان بن المنذر? فقال: ولد معد ابن عدنان، انتقلوا في اليمن وغيرها إلا نزارا، كذا في المقدمة الفاضلية.  والقوانص للطير  تدعى الجريئة، على وزن فعيلة، وقيل: هي لها  كالمصارين للغير  . وعبارة الجوهري: لغيرها، وفي إدخال أل على غير خلاف تقدم ذكره في موضعه. وقيل: القانصة للطير كالحوصلة للإنسان. وفي التهذيب: القانصة: هنة كأنها حجير في بطن الطائر. وقيل: هي كالكرش لها، قاله بعض المحشين.  وفي الحديث  فتخرج النار عليهم قوانص   ، أي  تخطفهم قطعا  قانصة  خطف الجارحة الصيد  ، وقيل: أراد: شررا كقوانص الطير، أي حواصل.  والقانصة واحدتها  ، ويقال بالسين، والصاد أحسن. قال ابن دريد: القانصة، بلغة اليمن:  سارية صغيرة يعقد بها سقف أو نحوه  . والقوينصة  ، بالتصغير  ة بدمشق  ، من قرى الغوطة.  واقتنصه: اصطاده، كتقنصه  : تصيده. ومما يستدرك عليه: القناص، كرمان، جمع قانص. والقانصة: الصيادون، والأراذل. ومن المجاز: هو يقنص الفرسان ويقتنصهم ويصطادهم.

### Türkçe

**القنص**, kesre ile: asıl; ve **السين** onda bir lugattır. Denir: o, **قنص** içindedir; yani asıl. Ve **قنصه يقنصه**, **حد ضرب**’dan, **قنصا**: onu avladı; artık o **قانص**’tır, ve **قنيص** ve **قناص**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Ve **القنيص** da, ve **القنص**, harekeli: avlanan (av)dır. İbn Berrî dedi: **القنيص**: avlayan ve avlanandır. İbn Cinnî dedi: **القنيص**: **القانص**’ın cemaatidir. Ve **فعيل** misali, cem‘ olarak: **الكليب** ve **المعيز** ve **الحمير**.

Ve **قناصة**, damme ile, ve **قنص**, harekeli: Ma‘d b. Adnân’ın iki oğludur; ilk devirde yok olup gittiler. Neseb âlimi İbnü’l-Cevânî **قنصا**’yı iki damme ile ضبط etti; ve denildi ki o, **قنصة**’dır, harekeli. Ve Cübeyr b. Mut‘im hadîsinde: Ömer ona —Allah Teâlâ ikisinden de razı olsun; ve o Arapların en neseb bileni idi— dedi: Nu‘mân b. Münzir kimdendi? O dedi: Ma‘d b. Adnân’ın evlâdı; Yemen’de ve başkasında intikal ettiler, ancak Nizâr hariç; **المقدمة الفاضلية**’de böyle.

Ve kuşlar için **القوانص**’a **الجريئة** denir, **فعيلة** vezninde; ve denildi ki: o, onlar içindir; başkası için bağırsaklar gibi. Cevherî’nin ibaresi: başkası içindir. Ve **أل**’in **غير** üzerine sokulmasında, onun yerinde daha önce zikri geçmiş olan ihtilaf vardır. Ve denildi ki: kuş için **القانصة**, insan için kursak gibidir. **التهذيب**’de: **القانصة**: kuşun karnında, sanki küçük bir taşçık gibi olan bir şeydir. Ve denildi ki: o, onun için işkembe gibidir; bunu bazı haşiyeciler söyledi.

Ve hadîste: “ateş onların üzerine **قوانص** çıkarır”; yani onları parça parça kapıp götürür; **قانصة** olarak, yırtıcı kuşun avı kapışı gibi. Ve denildi ki: muradı: kuşların **قوانص**’ı gibi kıvılcımlar; yani kursaklar.

Ve **القانصة**’nın tekili; ve **السين** ile de denir; **الصاد** daha güzeldir. İbn Düreyd dedi: **القانصة**, Yemen lugatında: onunla tavan veya benzeri bağlanan küçük bir direk. Ve **القوينصة**, küçültme ile: Şam’da, Ğûta köylerinden bir köy.

Ve **اقتنصه**: onu avladı; **تقنصه** gibi: onu avlamaya çalıştı. Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **القناص**, **كرمان** gibi, **قانص**’ın cem‘idir. Ve **القانصة**: avcılar ve aşağılık kimseler. Ve mecazdandır: o, süvarileri **يقنص** eder ve onları **يقتنصهم** eder ve onları avlar.
