# قنع — Müfredât

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9/sozluk/mufredat
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%B9/entries/mufredat

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md)
- Müfredât: Râgıb el-İsfahânî · 11. yy

## Madde başı: قنع

- القناعة: الاجتزاء باليسير من الأعراض المحتاج إليها. يقال: قنع يقنع قناعة وقنعانا: إذا رضي، وقنع يقنع قنوعا: إذا سأل (وفي ذلك أنشد بعضهم:
العبد حر إن قنع * والحر عبد إن قنع
فاقنع ولا تقنع فما * شيء يشين سوى الطمع). قال تعالى: ﴿وأطمعوا القانع والمعتر﴾ [الحج/36]. قال بعضهم (هو الزجاج في معاني القرآن 3/428) : القانع هو السائل الذي لا يلح في السؤال، ويرضى بما يأتيه عفوا، قال الشاعر:
*لمال المرء يصلحه فيغني **مفاقره أعف من القنوع*
(البيت للشماخ من قصيدة مطلعها:
أعائش ما لأهلك لا أراهم ** يضيعون الهجان مع المضيع* *
وهو في ديوانه ص 221؛ واللسان (قنع) ؛ والأفعال 2/71)
وأقنع رأسه: رفعه. قال تعالى: ﴿مقنعي رؤسهم﴾ [إبراهيم/43] وقال بعضهم: أصل هذه الكلمة من القناع، وهو ما يغطي به الرأس، فقنع، أي: لبس القناع ساترا لفقره كقولهم: خفي، أي: لبس الخفاء، وقنع: إذا رفع قناعه كاشفا رأسه بالسؤال نحو خفى إذا رفع الخفاء، ومن القناعة قولهم: رجل مقنع يقنع به، وجمعه: مقانع. قال الشاعر:
*شهودي على ليلى عدول مقانع*
(هذا عجز بيت للبعيث، وشطره:
*وبايعت ليلى بالخلاء، ولم يكن*
وهو في اللسان (قنع) ؛ والمجمل 3/735)
ومن القناع قيل: تقنعت المرأة، وتقنع الرجل: إذا لبس المغفر تشبيها بتقنع المرأة، وقنعت راسه بالسيف والسوط.

### Türkçe

- **القناعة**: ihtiyaç duyulan arazlardan az olanla yetinme. Denir ki: **قنع يقنع قناعة وقنعانا**: razı olduğu zaman; ve **قنع يقنع قنوعا**: istediği zaman. (Bunun hakkında bazısı şöyle inşad etmiştir:
Köle hürdür, eğer **قنع** ederse * ve hür, köledir, eğer **قنع** ederse
Öyleyse **اقنع** et ve **لا تقنع** etme; zira * tamah dışında hiçbir şey ayıplamaz.) Yüce Allah dedi ki: ﴿وأطمعوا **القانع** والمعتر﴾ [الحج/36]. Bazısı dedi ki (o, Kur’an’ın mânâlarında ez-Zeccâc’dır 3/428): **القانع**; istemede ısrar etmeyen, kendisine kendiliğinden gelenle razı olan isteyendir. Şair dedi ki:
İnsanın malı onu ıslah eder de zengin kılar; **مفاقره**’sini **أعف** kılar, **القنوع**’dan
(Beyit, eş-Şemmâh’ındır; matla‘ı:
Ey Âiş, ehline ne oldu, onları görmüyorum; **الهجان**’ı, zayi edenle birlikte zayi ediyorlar* *
Ve onun divanında s. 221’dedir; el-Lisân (**قنع**); el-Ef‘âl 2/71)

Ve **أقنع** başını: onu kaldırdı. Yüce Allah dedi ki: ﴿مقنعي رؤسهم﴾ [إبراهيم/43]. Bazısı dedi ki: Bu kelimenin aslı **القناع**’dandır; o da başın onunla örtüldüğü şeydir. Öyleyse **قنع**; yani, fakirliğini örterek **القناع**’ı giydi; onların “**خفي**” demeleri gibi; yani, **الخفاء**’ı giydi. Ve **قنع**: **قناعه**’ını kaldırıp, istemekle başını açığa çıkardığı zaman; “**خفى**”nın **الخفاء**’ı kaldırdığı zaman (olması) gibi. Ve **القناعة**’dan onların sözü: **رجل مقنع يقنع به**; onun çoğulu: **مقانع**. Şair dedi ki:
Benim Leylâ’ya dair şahitlerim, adil **مقانع**’dır
(Bu, el-Ba‘îs’in bir beytinin aczidir; ve onun şatrı:
Ve Leylâ ile tenhada bey‘atlaştım; ve olmadı ki
Ve el-Lisân’da (**قنع**); el-Mucmel 3/735)

Ve **القناع**’dan denildi: **تقنعت المرأة**; ve **تقنع الرجل**: miğferi giydiği zaman; kadının **تقنع** etmesine benzetme olarak. Ve **قنعت** başını kılıç ve kamçı ile.
