# قنع — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%86%D8%B9/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [قنع](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%86%D8%B9.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: قنع

القنوع، بالضم السؤال، وقيل: التذلل في المسألة، كذا في الصحاح ، ثم قال: وقال بعض أهل العلم: إن القنوع قد يكون بمعنى الرضا أي: بالقسم واليسير من العطاء، فهو ضد قال ابن بري: المراد ببعض أهل العلم هنا أبو الفتح عثمان بن جني.
 قلت: ونصه: وقد استعمل القنوع في الرضا وأنشد:
  أيذهب مال الله في غير حقه                      ونعطش في أطلالكم ونجوع
  أنرضى بهذا منكم ليس غيره                      ويقنعنا ما ليس فيه قـنـوع وأنشد أيضا:

  وقالوا قد زهيت، فقلت: كلا                      ولكني أعزني الـقـنـوع وقال ابن السكيت: ومن العرب من يجيز القنوع بمعنى القناعة، وكلام العرب الجيد هو الأول، ويروى: من الكنوع وهو التقبض والتصاغر.
 ومن دعائهم: نسأل الله القناعة، ونعوذ به من القنوع، أي من سؤال الناس، أو من الذل لهم فيه، وقال الأصمعي: رأيت أعرابيا يقول في دعائه: اللهم إني أعوذ بك من القنوع والخنوع والخضوع، وما يغض طرف المرء ويغرى به لئام الناس.
 وفي المثل: خير الغنى القنوع، وشر الفقر الخضوع فالقنوع هنا هو الرضا بالقسم، وأول من قال ذلك أوس بن حارثة لابنه مالك.
 ورجل قانع وقنيع، وفي التنزيل العزيز: وأطعموا القانع والمعتر، فالقانع: الذي يسأل، والمعتر: الذي يتعرض ولا يسأل، وقيل: القانع هنا: المتعفف عن السؤال، وكل يصلح، قال عدي بن زيد:
  وما خنت ذا عهد وأيت بعهـده                      ولم أحرم المضطر إذ جاء قانعا أي سائلا، وقال الفراء: هو الذي يسألك فما أعطيته قبله.
 والقناعة: الرضا بالقسم، كالقنع، محركة، والقنعان، بالضم ، زادهما أبو عبيدة، والفعل كفرح، يقال قنع بنفسه قنعا وقناعة وقنعانا،الأخير على غير قياس، فهو قنع، مثل كتف، وقانع وقنوع، وقنيع من قوم قنعين، وقنع، وقنعاء، وامرأة قنيع، وقنيعة، ومن نسوة قنائع، قال لبيد:
  فمنهم سعيد آخذ بنصيبـه                      ومنهم شقي بالمعيشة قانع وفي الحديث: القناعة كنز لا يفنى ، لأن الإنفاق منها لا ينقطع كلما تعذر عليه شيء من أمور الدنيا قنع بما دونه، ورضي، وفي حديث آخر: عز من قنع، وذل من طمع، لأن القانع لا يذله الطلب، فلا يزال عزيزا، ونقل الجوهري عن ابن جني، قال: ويجوز أن يكون السائل سمي قانعا لأنه يرضى بما يعطى قل أو كثر، ويقبله ولا يرده، فيكون معنى الكلمتين راجعا إلى الرضا.
 وشاهد مقنع، كمقعد، أي عدل يقنع به، ورجل قنعان، بالضم وامرأة قنعان، ويستوي في الأخيرة المذكر والمؤنث، والواحد والجمع، أي رضا يقنع به وبرأيه، أو بحكمه وقضائه، أو بشهادته.
 وحكى ثعلب: رجل قنعان: منهاة، يقنع برأيه، وينتهى إلى أمره.
 قلت: وأما مقنع فإنه يثنى ويجمع، قال البعيث:
  وبايعت ليلى بالخلاء ولم يكـن                      شهودي على ليلى عدول مقانع وفي التهذيب: رجال مقانع، وقنعان: إذا كانوا مرضيين، وفي الحديث: كان المقانع من أصحاب محمد، صلى الله عليه وسلم يقولون كذا، وقال ابن الأثير: وبعضهم لا يثنه ولا يجمعه، لأنه مصدر، ومن ثنى وجمع نظر إلى الاسمية.
 وقنعت الإبل والغنم كسمع: مالت للمرتع، وكمنع: مالت لمأواها، وأقبلت نحو أهلها، نقله الجوهري عن ابن السكيت هكذا، وقال غيره: قنعت الإبل والغنم، بالفتح: رجعت إلى مرعاها، ومالت إليه، وأقبلت نحو أهلها، وأقنعت لمأواها.
 وفي العباب: قنعت الإبل، بالفتح قنوعا: خرجت من الحمض إلى الخلة ومالت، والاسم القنعة، بالفتح وأقنعتها أنا.
 وقنعت الإبل قنوعا، أيضا: صعدت، وأقنعتها أنا.

  وقنع الإداوة أو المزادة قنعا، بالفتح: خنث رأسها لجوفها، فهي مقنوعة، وكذلك قمعها، فهي مقموعة، وقد تقدم.
 وقنعت الشاة: ارتفع ضرعها، وليس في ضرعها تصوب، ويقال أيضا: قنعت بضرعها، كأقنعت فهي مقنعة، واستقنعت، وفي الحديث: ناقة مقنعة الضرع، التي أخلافها ترتفع إلى بطنها.
 والمقنع والمقنعة، بكسر ميمهما، الأولى عن اللحياني : ما تقنع به المرأة رأسها ومحاسنها، أي تغطي، وكذلك كل ما يستعمل به، مكسور الأول، يأتي على مفعل ومفعلة.
 والقناع بالكسر: أوسع منها، هكذا في النسخ، أي من المقنعة، كما في اللسان، وفي العباب: منهما بضمير التثنية، وقال الأزهري: لا فرق عند الثقات بين القناع والمقنعة، وهو مثل اللحاف والملحفة.
 والقناع: الطبق من عسب النخل، يوضع فيه الطعام والفاكهة، وفي حديث عائشة رضي الله عنها: إن كان ليهدى لنا القناع فيه كعب من إهالة، فنفرح به، جمعه قنع بضمتين، ككتاب وكتب، وحكى ابن بري عن ابن خالويه: القناع: طبق الرطب خاصة، وقال ابن الأثير: وقيل: إن القناع جمع قنع.
 ومن المجاز القناع: غشاء القلب ، قال الأصمعي: هو الجلدة التي تلبس القلب، فإذا انخلعت مات صاحبه، ومنه حديث بدر: فأما ابن عمي فانكشف قناع قلبه فمات، أي حين سمع قائلا يقول: أقدم حيزوم.
 ومن المجاز القناع: السلاح يقال أخذ قناعه، أي: سلاحه، ومنه قول المسيب بن علس:
  إذ تستبيك بأصلتي ناعم                      قامت لتقتله بغير قناع ج: قنع، بضمتين وأقنعة.
 والنعجة تسمى قناع، ممنوعة من الصرف، كما تسمى خمار وليس هذا بوصف، نقله الصاغاني .
 والقانع: الخارج من مكان إلى مكان.
 والقنوع كصبور: الهبوط بلغة هذيل، وهي مؤنثة، وهي بمنزلة الحدور من سفح الجبل.
 والقنوع أيضا: الصعود فهو ضد.
 وقنعة الجبل، والسنام، محركة: أعلاهما، وكذلك القمعة بالميم، كما تقدم.
 والقنع، محركة من الرمل ما أشرف، هكذا في النسخ، وهو غلط، وصوابه: ما استرق كما هو نص ابن شميل، ونقله الصاغاني وصاحب اللسان، أو: هو ما استوى أسفله من الأرض إلى جنبه، وهو اللبب، أيضا، وقد ذكر في موضعه، القطعة منه قنعة.
 والقنع، أيضا: ماء بين الثعلبية وحبل مربخ بفتح الحاء المهملة وسكون الموحدة، ومربخ كمحسن، من ربخ بالراء والموحدة ثم الخاء المعجمة، وهو رمل مستطيل بين مكة والبصرة، ذكر في موضعه.
 والقنع بالكسر: السلاح، كالقناع، وهو مجاز، ج: أقناع كخدن وأخدان.
 والقنع أيضا: جمع قنعة، وهي مستوى بين أكمتين سهلتين وقيل: القنع: متسع الحزن حيث يسهل، أو مستدار الرمل، وقيل: أسفله وأعلاه، وقيل: القنع: أرض سهلة بين رمال، تنبت الشجر، وقيل هو خفض من الأرض، له حواجب، يحتقن فيه الماء، ويعشب، وقيل: القنعة من القنعان: ما جرى بين القف والسهل من التراب الكثير.
 وقال ذو الرمة يصف الحمر، كما في الصحاح وفي العباب: يصف الظعن:
  وأبصرن أن القنع صارت نطافه                      فراشا، وأن البقل ذاو ويابـس

  جج، أي جمع الجمع: قنعان، بالكسر، وقيل: بل القنع مفرد، وجمعه، قنعة كعنبة، وقنعان.
 وأقنع الرجل: صادفه أي القنع، وهو الرمل المجتمع، وفي بعض النسخ: صار فيه، والأولى الصواب.
 والقنع: الأصل، يقال إنه للئيم القنع.
 والقنع: ماء باليمامة على ثلاث ليال من جو الخضارم، قال مزاحم العقيلي:
  أشاقتك بالقنع الغداة رسوم                      دوارس أدنى عهدهن قديم كما في العباب.
 قلت: هو جبل فيه ماء لبني سعد بن زيد مناة.
 والقنع: الطبق من عسب النخل يؤكل عليه الطعام، وقيل: يجعل فيه الفاكهة وغيرها ويضم، حكى الوجهين ابن الأثير والهروي، وجمعه أقناع، كبرد وأبراد، نقله الهروي، وعلى رواية الكسر كسلك وأسلاك.
 والقنع: بالضم : الشبور، وهو بوق اليهود، وسياق المصنف يقتضي أنه بالكسر، وليس هو بالكسر، بال بالضم ، كما ضبطناه، وليس بتصحيف قبع، بالموحدة، ولا قثع، بالمثلثة بل هي ثلاث لغات: النون رواية أبي عمر الزاهد، والثالثة نقلها الخطابي، وأنكرها الأزهري، وقد روي حديث الأذان بالأوجه الثلاثة، كما تقدم تحقيقه في موضعه، وقد روي أيضا بالتاء المثناة الفوقية، كما تقدم.
 قال الخطابي: سألت عنه غير واحد من أهل اللغة فلم يثبتوه لي على شيء واحد، فإن كانت الرواية بالنون صحيحة، فلا أراه سمي إلا لإقناع الصوت به، وهو رفعه، ومن يريد أن ينفخ في البوق يرفع رأسه وصوته، وقال الزمخشري: أو لأن أطرافه أقنعت إلى داخله، أي عطفت.
 وقنيع، كزبير: ماء بين بني جعفر وبين بني أبي بكر بن كلاب كما في العباب.
 قلت: هو لبني قريط بأقبال الرمل، قصد الضمر والضائن، قال جهم بن سبل الكلابي يصف السيوف:
  صبحناها الهذيل على قنيع                      كأن بظور نسوتها الدجاج الهذيل: من بني جعفر بن كلاب.
 والقنيعة، كجهينة بركة بين الثعلبية والخزيمية.
 وقال ابن عباد: يقال أعوذ بالله من مجالس القنعة بالضم أي: السؤال، وفي الأساس: شر المجالس مجلس قنعة، ومجلس قلعة.
 وجمل أقنع: في رأسه شخوص، وفي سالفته تطامن، كما في المحيط.
 وأقنعه الشيء: أرضاه يقال فلان حريص ما يقنعه شيء، أي: ما يرضيه.
 وأقنع رأسه: نصبه، وكذا عنقه، أو نصبه لا يلتفت يمينا وشمالا، وجعل طرفه موازيا لما بين يديه، قاله ابن عرفة، قال: وكذلك الإقناع في الصلاة، وفي التنزيل العزيز: مهطعين مقنعي رؤوسهم، أي: رافعي رؤسهم ينظرون في ذل.
 والمقنع: الرافع رأسه في السماء، قال رؤبة يصف ثور وحش:
  أشرف روقاه صليفا مقنعا يعني عنق الثور، لأن فيه كالانتصاب أمامه.
 وأقنع الراعي الإبل والغنم: أمرها، وفي الصحاح أمالها للمرتع، وكذا لمأواها.
 وأقنع فلانا: أحوجه، وسأل أعرابي قوما، فلم يعطوه، فقال: الحمد لله الذي أقنعني إليكم، أي: أحوجني إلى أن أقنع إليكم، وهو ضد.
 ويقال فم مقنع، كمكرم: أسنانه معطوفة إلى داخل، يقال رجل مقنع الفم، قال الأصمعي: وذلك القوي الذي يقطع له كل شيء فإذا كان انصبابها إلى خارج فهو أرفق، وذلك ضعيف لا خير

  فيه، قال الشماخ يصف إبلا:
  يباكرن العضاة بمقنعات                      نواجذهن كالحدأ الوقيع وقال ابن ميادة يصف الإبل أيضا:
  تباكر العضاة قبل الإشراق
  بمقنعات كقعاب الأوراق يقول: هي أفتاء، فأسنانها بيض.
 وأما قول الراعي النميري، وهو من بني قطن بن ربيعة بن الحارث بن نمير:
  زجل الحداء كأن في حيزومه                      قصبا ومقنعة الحنين عجولا فإنه يروى بفتح النون، ويراد بها الناي، لأن الزامر إذا زمر أقنع رأسه، هكذا زعم عمارة بن عقيل، فقيل له: قد ذكر القصب مرة، فقال: هي ضروب، ورواه غيره بكسرها، ويراد بها ناقة رفعت حنينها، أراد وصوت مقنعة فحذف الصوت، وأقام مقنعة مقامه، وقيل: المقنعة: المرفوعة، والعجول: التي ألقت ولدها بغير تمام.
 وقنعه تقنيعا: رضاه، ومنه الحديث: طوبى لمن هدي للإسلام، وكان عيشه كفافا، وقنع به، كذا رواه إبراهيم الحربي.
 قلت: ومنه أيضا حديث الدعاء: اللهم قنعني بما رزقتني.
 وقنع المرأة: ألبسها القناع نقله الجوهري وقنع رأسه بالسوط: غشاه به ضربا، نقله الجوهري وكذا بالسيف والعصا، ومنه حديث عمر رضي الله عنه: أن أحد ولاته كتب إليه كتابا لحن فيه، فكتب إليه عمر: أن قنع كاتبك سوطا، وهو مجاز.
 وقنع الديك: إذا رد برائله إلى رأسه نقله الجوهري وأنشد:
  ولا يزال خرب مقنع
  برائلاه والجناح يلمع قلت: وقد تبع الجوهري أبا عبيدة في إنشاده هكذا، وهو غلط، والصواب أنه من أرجوزة منصوبة، أنشدها أبو حاتم في كتاب الطير، لغيلان بن حريث من أبيات أولها:
  شبهته لما ابتدرن المطلعا ومنها:
  فلا يزال خرب مقنعا
  برائليه وجناحا مضجعا وقد أنشده الصاغاني في العباب على وجه الصواب.
 ومن المجاز رجل مقنع، كمعظم: مغطى بالسلاح، أو عليه، أي على رأسه مغفر، وبيضة الحديد، وهي الخوذة: لأن الرأس موضع القناع، وفي الحديث: أنه صلى الله عليه وسلم زار قبر أمه في ألف مقنع أي في ألف فارس مغطى بالسلاح.
 وتقنعت المرأة: لبست القناع، وهو مطاوع قنعها.
 ومن المجاز : تقنع فلان، أي: تغشى بثوب، ومنه قول متمم بن نويرة رضي الله عنه يصف الخمر:
  ألهوا بها يوما وألهي فتية                      عن بثهم إذ ألبسوا وتقنعوا قال الصاغاني في آخر هذا الحرف: والتركيب يدل على الإقبال على الشيء، ثم تختلف معانيه مع اتفاق القياس، وعلى استدارة في شيء، وقد شذ عن هذا التركيب الإقناع: ارتفاع ضرع الشاة ليس فيه تصوب، وقد يمكن أن يجعل هذا أصلا ثالثا، ويحتج فيه بقوله تعالى: مهطعين مقنعي رؤسهم، قال أهل التفسير: أي رافعي رؤسهم.
 ومما يستدرك عليه: رجل قنعاني، بالضم كقنعان: يرضى برأيه.
 وهو قنعان لنا من فلان، أي: بدل منه، يكون ذلك في الذم، وفي غيره، قال الشاعر:
  فقلت له: بؤ بامرئ لست مثلهوإن كنت قنعانا لمن يطلب الدما ورجل قنعان: يرضى باليسير.
 والقنوع بالضم : الطمع والميل، وبه سمي السائل قانعا، لميله على الناس بالسؤال، كما قيل: المسكين، لسكونه إليهم.

  ويقال من القناعة أيضا: تقنع واقتنع، قال هدبة:
  إذا القوم هشوا للفعال تقنعا وقنعت إلى فلان، بكسر النون: خضعت له، والتزقت به، وانقطعت إليه، عنةابن الأعرابي .
 والقانع: خادم القوم، وأجيرهم.
 وحكى الأزهري عن أبي عبيد: القانع: الرجل يكون مع الرجل يطلب فضله، ولا يطلب معروفه.
 وأقنع الرجل بيديه في القنوت: مدهما، واسترحم ربه، مستقبلا ببطونهما وجهه، ليدعو.
 وأقنع فلان الصبي فقبله، وذلك إذا وضع إحدى يديه على فأس قفاه، وجعل الأخرى تحت ذقنه وأماله إليه فقبله.
 وأقنع حلقه وفمه: رفعه لاستيفاء ما يشربه من ماء أو لبن، أو غيرهما، قال الشاعر:
  يدافع حيزوميه سخن صريحها                      وحلقا تراه للثمالة مقـنـعـا والإقناع: أن يقنع البعير رأسه إلى الحوض للشرب، وهو مد رأسه.
 قال الزمخشري: وقيل: الإقناع من الأضداد، يكون رفعا، ويكون خفضا.
 وفي العباب: الإقناع أيضا: التصويب، ومنه رواية من روى: أنه كان إذا ركع لم يشخص رأسه، ولم يقنعه والمقنع من الإبل، كمكرم: الذي يرفع رأسه خلقة، قال:
  لمقنع في رأسه جحاشر وناقة مقنعة الضرع: التي أخلافها ترتفع إلى بطنها.
 وأقنعت الإناء في النهر: استقبلت به جريته ليمتلئ، أو أملته لتصب ما فيه.
 ويقال قنعت رأس الجبل، وقنعته: إذا علوته.
 والقنعة: محركة: ما نتأ من رأس الإنسان.
 والقنع بالكسر: ما بقي من الماء في قرب الجبل، والكاف لغة.
 وأقنع الرجل صوته: رفعه، وهو مجاز.
 ويقال ألقى عن وجهه قناع الحياء، على المثل.
 وكذا: قنعه الشيب خماره: إذا علاه الشيب، وقال الأعشى:
  وقنعه الشيب منخ خمارا وربما سموا الشيب قناعا، لكونه موضع القناع من الرأس، أنشد ثعلب:
  حتى اكتسى الرأس قناعا أشهبا
  أملح لا آذى ولا محببا ومن كلام الساجع: إذا طلعت الذراع، حسرت الشمس القناع، وأشعلت في الأفق الشعاع، وترقرق السراب بكل قاع.
 والمقنع، كمعظم: المغطى رأسه، وقول لبيد:
  في كل يوم هامتي مقرعه
  قانعة ولم تكن مقنعه يجوز أن يكون من هذا، وقوله: قانعة يجوز أن يكون على توهم طرح الزائد، حتى كأنه قيل: قنعت، ويجوز أن يكون على النسب، أي: ذات قناع، وألحق فيها الهاء لتمكن التأنيث.
 والقنعان بالكسر: العظيم من الوعول، عن الكسائي، كما في العباب واللسان.
 ودمع مقنع، كمعظم: محبوس في الجوف، أو مغطى في شؤونه، كامن فيها، وهو مجاز.
 والقنعة بالضم : الكوة في الحائط.
 والقنع بالضم القناعة عامية، والقياس التحريك، أو يكون مخففا عن القنوع.
 وأقنعت الغنم لمأواها: رجعت، وأقنعتها أنا، لازم متعد.
 ويقال سألت فلانا عن كذا، فلم يأت بمقنع، كمقعد، أي: بما يرضي، وجواب مقنع كذلك.
 ويقال قنعه خزية وعارا، وتقنع منها، وهو مجاز، قال الشاعر:
  وإني بحمد الله لا ثوب غادر                      لبست، ولا من خزية أتقنع وتقنعوا في الحديد، وهو مجاز أيضا.
 وقد سموا قنيعا كزبير، وقانعا، ومقنعا كمحسن، والأخير اسم شاعر، قال جرير:

  سيعلم ما يغني حكـيم ومـقـنـع                      إذا الحرب لم يرجع بصلح سفيرها وكمعظم: لقب محمد بن عميرة بن أبي شمر، شاعر، وكان مقنعا الدهر، وقد ذكر في ف-ر-ع وأيضا شاعر آخر اسمه ثوربن عميرة، من بني الشيطان بن الحارث الولادة، خرج بخراسان، وادعى النبوة، وأراهم قمرا يطلع كل ليلة، ففتن به جماعة يقال لهم: المقنعية، نسبوا إليه، ثم قتل واضمحل أمره، وكان في وسط المائة الثانية.
 قلت، وقد تقدم ذكره في ق-م-ر وأنشدنا هناك قول المعري:
  أفق إنما البدر المقنع رأسـه                      ضلال وغي، مثل بدر المقنع وكان واجبا على المصنف أن يذكره هنا، وإنما استطرده في حرف الراء، فإذا تطلبه الإنسان لم يجده.
 وأبو محمد الحسن بن علي بن محمد بن الحسن الجوهري ، وكان أبوه يتطيلس محنكا، فقيل له: المقنعي، حدث أبوه عن الهجيمي.
 ذكره ابن نقطة.
 والفضل بن محمد المروزي المقنعي، عن عيسى بن أحمد العسقلاني، وعنه أبو الشيخ ضبطه أبو نعيم.
 وبالتخفيف: علي بن العباس المقنعي، نسبة إلى عمل المقانع، وضبطه السمعاني بكسر الميم.
 وابن قانع، صاحب المعجم، مشهور.
 وأبو قناع: من كناهم.

### Türkçe

**القنوع**, ötre ile: soru sorma; ve denildi ki: meselede alçalma; **الصحاح**’ta böyle. Sonra dedi: Ve ilim ehlinden bazıları dedi ki: **القنوع** bazen **الرضا** manasında olur; yani: taksim ile ve bağıştan az olan ile; o hâlde o, zıddıdır. İbn Berrî dedi ki: Burada “ilim ehlinden bazıları” ile murad, Ebü’l-Feth Osman b. Cinnî’dir.

Dedim ki: Onun nassı: **القنوع** rızada kullanılmıştır; ve şu şiiri okudu:
  Allah’ın malı hakkı olmayan yerde mi gider                      ve biz sizin yıkıntılarınızda susar ve acıkırız
  Sizden bununla mı razı oluruz, ondan başkası yoktur                      ve bizi, içinde **قـنـوع** olmayan şey razı eder; ve yine okudu:

  “Zînetlendin” dediler; ben de: “Hayır” dedim                      fakat beni **الـقـنـوع** aziz kıldı.
İbnü’s-Sikkît dedi ki: Araplardan kimi **القنوع**’u **القناعة** manasında câiz görür; Arapların iyi sözü ise birincisidir; ve rivayet olunur: **الكنوع**’dan; o da büzülme ve küçülmedir.

Dualarından: “Allah’tan **القناعة** isteriz ve O’na **القنوع**’dan sığınırız”; yani insanlardan istemekten; yahut onda onlara karşı zillet(ten). Asma‘î dedi ki: Duasında bir bedevînin şöyle dediğini gördüm: “Allah’ım, ben Sana **القنوع**’dan ve **الخنوع**’dan ve **الخضوع**’dan ve kişinin gözünü yere indiren ve onunla alçak insanları azdıran şeyden sığınırım.”

Meselde: “Hayrü’l-gınâ **القنوع**’dur; ve şerrü’l-fakr **الخضوع**’dur.” Burada **القنوع**, taksime razı olmaktır; bunu ilk söyleyen, oğlu Mâlik’e Evs b. Hârise’dir.

Ve adam **قانع** ve **قنيع**. Aziz tenzilde: “Ve **القانع**’ı ve **المعتر**’ı yedirin.” **القانع**: isteyen kimsedir; **المعتر**: maruz kalan, istemeyen kimsedir. Ve denildi ki: Burada **القانع**: istemekten sakınan kimsedir; hepsi uygundur. ‘Adî b. Zeyd dedi ki:
  Ne ahit sahibine hıyanet ettim, ne de ahdini boşa çıkardım                      ve **قانعا** geldiğinde muztarı mahrum etmedim
yani: isteyen. Ferrâ dedi ki: O, senden isteyen kimsedir; sen ona verdiğini ondan önce kabul etmiştir.

Ve **القناعة**: taksime razı olmaktır; **القنع** gibi, harekeli; ve **القنعان**, ötre ile; bu ikisini Ebû ‘Ubeyde artırdı. Fiil, **فرح** gibi; denir: “Kendisiyle **قنع** etti”: **قنعا** ve **قناعة** ve **قنعانا**; sonuncusu kıyasa göre değildir. O hâlde o, **قنع**’dır; **كتف** gibi; ve **قانع** ve **قنوع**; ve **قنيع**: **قنعين** kavminden. Ve **قنع**; ve **قنعاء**; ve kadın **قنيع**; ve **قنيعة**; ve kadınlardan **قنائع**. Lebîd dedi ki:
  Onlardan kimi payını alarak saîddir                      ve onlardan kimi geçimle bedbaht, **قانع**’dır
Hadiste: “**القناعة** tükenmeyen bir hazinedir”; çünkü ondan infak kesilmez; dünya işlerinden bir şey ona güçleştiğinde, ondan aşağısıyla **قنع** eder ve razı olur. Başka bir hadiste: “**قنع** eden aziz oldu; **طمع** eden zelil oldu”; çünkü **القانع**’ı talep zelil kılmaz; böylece daima azizdir. Cevherî, İbn Cinnî’den nakletti; dedi ki: İsteyenin **قانعا** diye adlandırılması da câizdir; çünkü ona verilenle, az olsun çok olsun, razı olur ve onu kabul eder, reddetmez; böylece iki kelimenin manası rızaya döner.

Ve şahit **مقنع**, **مقعد** gibi; yani kendisiyle kanaat edilen adil. Ve adam **قنعان**, ötre ile; ve kadın **قنعان**; sonuncuda müzekker ve müennes, tekil ve çoğul eşit olur; yani kendisiyle ve görüşüyle kanaat edilen rıza; yahut hükmü ve kazasıyla; yahut şehadetiyle.

Sa‘leb nakletti: Adam **قنعان**: **مناة**; görüşüyle kanaat eder ve işine varılır.

Dedim ki: **مقنع** ise tesniye edilir ve cem‘ edilir. Bu‘ays dedi ki:
  Leylâ ile tenhada biatlaştım; ve olmadı                      Leylâ üzerine şahitlerim adil **مقانع**
**التهذيب**’de: **رجال مقانع** ve **قنعان**: eğer razı olunan kimseler iseler. Hadiste: Muhammed’in ashabından, sallallahu aleyhi ve sellem, **المقانع** olanlar şöyle derlerdi. İbnü’l-Esîr dedi ki: Bazıları onu tesniye etmez ve cem‘ etmez; çünkü o masdardır; tesniye eden ve cem‘ eden, isimliğe bakmıştır.

Ve develer ve koyunlar **قنعت** etti, **سمع** gibi: otlağa meyletti; ve **منع** gibi: barınağına meyletti ve ehline doğru yöneldi. Cevherî bunu İbnü’s-Sikkît’ten böyle nakletti. Başkası dedi ki: Develer ve koyunlar **قنعت** etti, fetha ile: otlağına döndü ve ona meyletti ve ehline doğru yöneldi; ve barınağına **أقنعت** etti.

**العباب**’da: Develer **قنعت**, fetha ile, **قنوعا**: **الحمض**’dan **الخلة**’ye çıktı ve meyletti; isim **القنعة**, fetha ile; ve ben onu **أقنعتها** ettim.

Ve develer **قنعت** etti, **قنوعا**: yükseldi; ve ben onu **أقنعتها** ettim.

Ve **الإداوة** yahut **المزادة** **قنعا** etti, fetha ile: başını iç boşluğuna doğru büktü; o hâlde o **مقنوعة**’dır. Aynı şekilde **قمعها**; o hâlde o **مقموعة**’dır; ve daha önce geçti.

Ve koyun **قنعت** etti: memesi yükseldi ve memesinde aşağı sarkma yoktur. Ve ayrıca denir: memesiyle **قنعت** etti; **أقنعت** gibi; o hâlde o **مقنعة**’dır; ve **استقنعت**. Hadiste: “**مقنعة الضرع** bir dişi deve”: memeleri karnına doğru yükselen.

Ve **المقنع** ve **المقنعة**, ikisinin mîmi kesre ile; birincisi Lihyânî’den: kadının başını ve güzelliklerini kendisiyle **تقنع** ettiği şey; yani örter. Ve bununla kullanılan her şey de böyledir; ilkinin harekesi kesreli olarak; **مفعل** ve **مفعلة** vezninde gelir.

Ve **القناع**, kesre ile: ondan daha geniştir; nüshalarda böyle; yani **المقنعة**’dan, **اللسان**’da olduğu gibi. **العباب**’da: ikisinden, tesniye zamiriyle. Ezherî dedi ki: Güvenilirler yanında **القناع** ile **المقنعة** arasında fark yoktur; o, **اللحاف** ile **الملحفة** gibidir.

Ve **القناع**: hurma dalı liflerinden tabak; içine yemek ve meyve konur. Âişe’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Bize içinde içyağı parçası bulunan **القناع** hediye edilirdi de onunla sevinirdik.” Cem‘i: iki ötre ile **قنع**; **كتاب** ve **كتب** gibi. İbn Berrî, İbn Hâleveyh’ten nakletti: **القناع**: özellikle yaş hurma tabağıdır. İbnü’l-Esîr dedi ki: Ve denildi ki: **القناع**, **قنع**’ın cem‘idir.

Mecazdan: **القناع**: kalbin örtüsü. Asma‘î dedi ki: O, kalbi giyen deridir; o soyulursa sahibi ölür. Ondan Bedir hadisi: “Amcaoğluma gelince, kalbinin **قناع**’ı açıldı da öldü”; yani “İlerle, Hayzûm!” diyen birini işittiği vakit.

Mecazdan: **القناع**: silah; denir: “**قناعه**’ını aldı”; yani silahını. Ondan Müseyyeb b. ‘Als’ın sözü:
  Yumuşak mızrağımla seni avlarken                      silahsız olarak onu öldürmek için kalktı
Cem‘i: iki ötre ile **قنع** ve **أقنعة**.

Ve dişi koyuna **قناع** denir; sarftan men‘ olunur; **خمار** diye adlandırıldığı gibi; bu bir vasıf değildir. Sâgânî bunu nakletti.

Ve **القانع**: bir yerden bir yere çıkan.

Ve **القنوع**, **صبور** gibi: Hüzeyl lehçesinde iniş; ve o müennestir; o, dağın yamacından iniş olan **الحدور** menzilesindedir.

Ve **القنوع** ayrıca: çıkıştır; o hâlde zıddıdır.

Ve dağın **قنعة**’si ve hörgücün, harekeli: ikisinin en üstü; mîm ile **القمعة** de böyledir; daha önce geçtiği gibi.

Ve **القنع**, harekeli: kumdan “yükselen” olan; nüshalarda böyle; ve bu yanlıştır. Doğrusu: İbn Şümeyl’in nassı olduğu üzere “alçalan” olandır; Sâgânî ve **اللسان** sahibi onu nakletti. Yahut: yerin altı tarafından yanına doğru düzleşen şeydir; o, ayrıca **اللبب**’dir; yerinde zikredilmiştir. Ondan bir parça: **قنعة**.

Ve **القنع** ayrıca: Sa‘lebiyye ile Habl Merbah arasında bir sudur; **الحاء** muhmelesi fetha ile ve **الموحدة** sükûn ile; ve Merbah, **محسن** gibi; **ربخ**’tan: **الراء** ve **الموحدة** sonra **الخاء** mu‘ceme; o, Mekke ile Basra arasında uzunca bir kumdur; yerinde zikredildi.

Ve **القنع**, kesre ile: silah; **القناع** gibi; ve o mecazdır. Cem‘i: **أقناع**, **خدن** ve **أخدان** gibi.

Ve **القنع** ayrıca: **قنعة**’nin cem‘idir; o, iki kolay tepecik arasında düzlüktür. Ve denildi ki: **القنع**: kolaylaştığı yerde geniş **الحزن**’dir; yahut kumun yuvarlağıdır. Ve denildi ki: onun altı ve üstüdür. Ve denildi ki: **القنع**: kumlar arasında düz bir arazidir; ağaç bitirir. Ve denildi ki: o, yerden bir çukurluktur; onun kaşları vardır; su onda birikir ve otlanır. Ve denildi ki: **القنعة**, **القنعان**’dan: **القف** ile düz arasında çok toprağın aktığı şeydir.

Zü’r-Rumme, **الصحاح**’ta ve **العباب**’da olduğu gibi, yaban eşeklerini vasfederek; **الظعن**’ı vasfeder:
  Ve gördüler ki **القنع**’ın damlaları                      döşek oldu; ve ot kurumuş ve kupkuru oldu

جج, yani cem‘in cemi‘i: **قنعان**, kesre ile; ve denildi ki: bilakis **القنع** müfrettir, onun cemi‘i **قنعة** ( **عنبة** gibi) ve **قنعان**’dır.

Ve **أقنع** adam: ona rastladı, yani **القنع**’a; o da toplanmış kumdur. Bazı nüshalarda: “onda oldu” (diye geçer); birincisi doğrudur.

Ve **القنع**: asıl/kök; denilir ki: alçağa **القنع** (denir).

Ve **القنع**: Yemâme’de bir sudur; **جو الخضارم**’dan üç gecelik (mesafede). **مزاحم العقيلي** dedi ki:
  “Seni **بالقنع**’da sabah vakti izler özletti mi?
  Silinmiş (izler); en yakın ahitleri bile eski.”
( **العباب**’da olduğu gibi.)

Dedim: O, içinde su bulunan bir dağdır; **بني سعد بن زيد مناة**’a aittir.

Ve **القنع**: hurma dalı lifinden bir tabak; üzerinde yemek yenir. Ve denildi ki: içine meyve ve başkası konur ve kapatılır; iki vecihi **ابن الأثير** ve **الهروي** nakletti. Cemi‘i **أقناع**’dır; **برد** ve **أبراد** gibi; bunu **الهروي** nakletti. Kesre rivayetine göre **سلك** ve **أسلاك** gibi.

Ve **القنع**: damme ile: **الشبور**; o, Yahudilerin borusudur. Musannifin sevki onun kesre ile olduğunu gerektirir; hâlbuki o kesre ile değildir; bilakis damme iledir, bizim ضبط ettiğimiz gibi. Ve bu, **قبع** (muvahhada ile) tashîfi değildir; ne de **قثع** (müsellesa ile); bilakis üç lugattır: **النون** (ile olan) **أبي عمر الزاهد**’in rivayetidir; üçüncüsünü **الخطابي** nakletti; **الأزهري** onu inkâr etti. Ezan hadisi üç vecihle de rivayet edilmiştir; daha önce yerinde tahkiki geçti. Ayrıca üstten ikiz **التاء** ile de rivayet edilmiştir; daha önce geçtiği gibi.

**الخطابي** dedi ki: Onu dil ehlinden birden fazlasına sordum; onu bana tek bir şey üzere sabitlemediler. Eğer **النون** ile rivayet sahih ise, onu ancak sesin onunla **إقناع**’ı (yükseltilmesi) için adlandırılmış görürüm; çünkü boruya üflemek isteyen başını ve sesini yükseltir. **الزمخشري** dedi ki: yahut uçları iç tarafına doğru **أقنعت** (yani büktü) olduğu için.

Ve **قنيع**, **زبير** gibi: **بني جعفر** ile **بني أبي بكر بن كلاب** arasında bir sudur; **العباب**’da olduğu gibi.

Dedim: O, kumun ön taraflarında **بني قريط**’indir; zayıf develeri ve koyunları kasteder. **جهم بن سبل الكلابي** kılıçları vasfederek dedi ki:
  “Onlara **قنيع** üzerinde sabahladık; **الهذيل**’e (karşı)
  Sanki kadınlarının bızları (iğleri) tavuklardır.”
**الهذيل**: **بني جعفر بن كلاب**’dandır.

Ve **القنيعة**, **جهينة** gibi: **الثعلبية** ile **الخزيمية** arasında bir gölcüktür.

**ابن عباد** dedi ki: denilir: “Allah’a sığınırım **مجالس القنعة**’dan” damme ile; yani: dilenme. **الأساس**’ta: “Meclislerin şerri **مجلس قنعة** ve **مجلس قلعة** meclisidir.”

Ve **جمل أقنع**: başında diklik vardır; ve ensesinde alçalma vardır; **المحيط**’ta olduğu gibi.

Ve **أقنعه** şey: onu razı etti. Denilir: “Falan hırslıdır; hiçbir şey onu **يقنعه** etmez”; yani: onu razı etmez.

Ve **أقنع** başını: onu dikti; aynı şekilde boynunu. Yahut onu dikti; sağa sola dönmez; bakışını önündekine paralel kıldı. Bunu **ابن عرفة** söyledi. Dedi ki: namazda **الإقناع** da böyledir. Aziz tenzilde: **مهطعين مقنعي رؤوسهم**; yani: başlarını kaldırmış; zillet içinde bakarlar.

Ve **المقنع**: başını göğe kaldıran. **رؤبة** vahşi öküzü vasfederek dedi ki:
  “Boynuzları yükseldi; sert bir (şey) olarak, **مقنعا**.”
Yani öküzün boynu; çünkü onda önünde bir çeşit dikilme vardır.

Ve **أقنع** çoban develeri ve koyunları: onları sevk etti. **الصحاح**’ta: onları otlağa meylettirdi; aynı şekilde barınağına da.

Ve **أقنع** falanı: muhtaç kıldı. Bir bedevî bir kavimden istedi; ona vermediler; dedi ki: “Hamd, beni size **أقنعني** edene (muhtaç kılana) olsun”; yani: beni size yönelip size muhtaç olmaya muhtaç kıldı; bu zıddır.

Ve denilir: **فم مقنع**, **مكرم** gibi: dişleri içe doğru bükülmüş. Denilir: **رجل مقنع الفم**. **الأصمعي** dedi ki: Bu, güçlü olandır; onun için her şey kesilir. Eğer onların akışı dışa doğru ise, o daha yumuşaktır; bu zayıftır, onda hayır yoktur.

**الشماخ** develeri vasfederek dedi ki:
  “**مقنعات** ile **العضاة**’ye erkenden giderler;
  Azı dişleri, yere çökmüş çaylak gibidir.”
Ve **ابن ميادة** develeri de vasfederek dedi ki:
  “Güneş doğmadan önce **العضاة**’ye erkenden gider;
  Yaprak kapları gibi **بمقنعات** ile.”
Der ki: onlar gençtir; dişleri beyazdır.

أما **الراعي النميري**’nin sözü —o, **بني قطن بن ربيعة بن الحارث بن نمير**’dendir—:
  “Deve sürüş türküsünün zırıltısı; sanki göğsünde
  Kamışlar var ve **مقنعة**’nın iniltisi acelecidir.”
Şöyle rivayet edilir: **النون**’u fetha ile; onunla **الناي** kastedilir; çünkü üfleyen, üflediğinde başını **أقنع** eder. **عمارة بن عقيل** böyle zannetmiştir. Ona denildi ki: kamışı bir kere zikretti. Dedi ki: onlar çeşitlerdir. Başkası onu kesre ile rivayet etti; onunla iniltisini yükseltmiş bir dişi deve kastedilir. “Ve **صوت مقنعة**”yı kastetti; sesi hazfetti ve **مقنعة**’yı onun yerine ikame etti. Ve denildi ki: **المقنعة**: yükseltilmiş olan; ve **العجول**: yavrusunu tamam olmadan atan.

Ve **قنعه تقنيعا**: onu razı etti. Ondan hadis: “Ne mutlu İslâm’a hidayet olunan kimseye; geçimi kifayet oldu; ve onunla **قنع** etti.” Böylece **إبراهيم الحربي** rivayet etti.

Dedim: Ondan ayrıca dua hadisi: “Allah’ım, beni rızıklandırdığın şeyle **قنعني** et.”

Ve **قنع** kadını: ona **القناع** giydirdi; **الجوهري** nakletti. Ve **قنع** başını kamçıyla: onu onunla örttü; vurarak; **الجوهري** nakletti; aynı şekilde kılıç ve değnekle. Ondan **عمر** (Allah ondan razı olsun) hadisi: valilerinden biri ona içinde lahn bulunan bir mektup yazdı; **عمر** ona yazdı: “Kâtibini bir kamçıyla **قنع** et”; bu mecazdır.

Ve **قنع** horoz: eğer ibiklerini başına geri çevirdiğinde; **الجوهري** nakletti ve şu beyti şahit getirdi:
  “Ve hâlâ yırtık (tüylü), **مقنع** (durur);
  İbikleriyle; ve kanat parlar.”
Dedim: **الجوهري**, bunu böyle inşad etmede **أبا عبيدة**’ye tâbi olmuştur; bu yanlıştır. Doğrusu: mansub bir urcûzedendir; **أبو حاتم** onu **كتاب الطير**’de inşad etti; **غيلان بن حريث**’indir; ilk beyitleri:
  “Onu, (dişiler) yükselene koşuştuklarında benzettim.”
Ve ondan:
  “Ve hâlâ yırtık, **مقنعا** (durur);
  İbikleriyle ve kanadı yatırılmış.”
**الصاغاني** onu **العباب**’da doğru vecih üzere inşad etti.

Ve mecazdan: **رجل مقنع**, **معظم** gibi: silahla örtülü; yahut üzerinde (silah) vardır; yani başında miğfer ve demir yumurta vardır; o da miğferdir. Çünkü baş, **القناع**’ın yeridir. Hadiste: “O (sallallahu aleyhi ve sellem) annesinin kabrini bin **مقنع** içinde ziyaret etti”; yani silahla örtülü bin süvari içinde.

Ve **تقنعت** kadın: **القناع** giydi; bu, onu **قنعها**’nın mutavaatı (edilgen karşılığı)dır.

Ve mecazdan: **تقنع** falan; yani bir elbiseyle örtündü. Ondan **متمم بن نويرة** (Allah ondan razı olsun) şarabı vasfederek dedi ki:
  “Onunla bir gün eğlendiler; ben de gençleri eğlendiririm,
  Dertlerini yaymalarından; giydiklerinde ve **تقنعوا** ettiklerinde.”
**الصاغاني** bu harfin sonunda dedi ki: “Terkip, bir şeye yönelmeye delalet eder; sonra kıyasın ittifakıyla manaları farklılaşır; ve bir şeyde yuvarlaklığa (dönüklüğe) delalet eder. Bu terkibden **الإقناع** şâz olmuştur: koyunun memesinin yükselmesi; onda aşağıya yönelme yoktur. Bu, üçüncü bir asıl kılınabilir; onda ‘**مهطعين مقنعي رؤوسهم**’ ayetiyle istidlal edilir. Tefsir ehli dedi ki: yani başlarını kaldıranlar.”

Ve ona istidrâk edilenlerdendir: **رجل قنعاني**, damme ile, **قنعان** gibi: kendi görüşüyle razı olur.

Ve “O, falandan bize **قنعان**’dır”; yani ondan bedeldir; bu zemmde de olur, başkasında da. Şair dedi ki:
  “Ona dedim: Benzeri olmadığım bir adamla dön;
  Kan isteyen için **قنعانا** olsam da.”
Ve **رجل قنعان**: azla razı olur.

Ve **القنوع** damme ile: tamah ve meyil; bununla dilenciye **قانعا** adı verildi; soru ile insanlara meyletmesi sebebiyle. Nitekim denildi: **المسكين**; onlara sükûn bulması sebebiyle.

Ve **القناعة**’dan da denilir: **تقنع** ve **اقتنع**. **هدبة** dedi ki:
  “Kavim fiillere sevinince **تقنعا** ettiler.”
Ve “**قنعت** falana”, **النون** kesre ile: ona boyun eğdin; ona yapıştın; ona bağlandın. **ابن الأعرابي**’den.

Ve **القانع**: kavmin hizmetçisi ve ücretlisidir.

**الأزهري**, **أبي عبيد**’den hikâye etti: **القانع**: bir adamla birlikte olan adamdır; onun fazlasını ister; onun iyiliğini istemez.

Ve **أقنع** adam iki eliyle kunûtta: ikisini uzattı; Rabbinden merhamet diledi; dua etmek için, avuç içleriyle yüzüne yönelerek.

Ve **أقنع** falan çocuğu, sonra onu öptü; bu, ellerinden birini ensesinin çukuruna koyup ötekini çenesinin altına koyduğunda ve onu kendine meylettirip öptüğünde olur.

Ve **أقنع** boğazını ve ağzını: içeceği suyu yahut sütü yahut başkasını tam almak için onu kaldırdı. Şair dedi ki:
  “Göğüslerini iter; onun safı sıcak;
  Ve boğazı; onu sarhoşluğa doğru **مقنعا** görürsün.”
Ve **الإقناع**: devenin içmek için başını havuza **يقنع** etmesidir; o, başını uzatmasıdır.

**الزمخشري** dedi ki: ve denildi ki: **الإقناع** zıtlardandır; yükseltme olur, alçaltma olur.

Ve **العباب**’da: **الإقناع** ayrıca: aşağıya yöneltmedir. Ondan, “O rükû ettiğinde başını dikleştirmezdi ve onu **يقنعه** etmezdi” diye rivayet edenin rivayeti. Ve develerden **المقنع**, **مكرم** gibi: yaratılışça başını kaldıran. Dedi ki:
  “Başında çıkıntılar olan bir **لمقنع**.”
Ve **ناقة مقنعة الضرع**: memeleri karnına doğru yükselen.

Ve **أقنعت** kabı nehirde: dolması için onun akışına karşı tuttun; yahut içindekini dökmek için onu eğdin.

Ve denilir: “**قنعت** dağın başını” ve “**قنعته**”: eğer ona çıktınsa.

Ve **القنعة**: harekeli: insan başından kabaran şey.

Ve **القنع** kesre ile: dağın eteğindeki suyun kalanı; **الكاف** (ile) de bir lugattır.

Ve **أقنع** adam sesini: onu yükseltti; bu mecazdır.

Ve denilir: “Hayâ örtüsünün **قناع**’ını yüzünden attı”; darb-ı mesel üzere.

Aynı şekilde: “**قنعه** ak saç onun örtüsüyle”; eğer ak saç onu kapladıysa. **الأعشى** dedi ki:
  “Ve onu ak saç kapladı; bir örtü gibi.”
Bazen ak saça **قناعا** adını verdiler; başın **القناع** yerinde olması sebebiyle. **ثعلب** şahit getirdi:
  “Nihayet baş, kül rengi bir **قناعا** giydi;
  Kırçıl; ne eziyetli ne de sevimli.”
Ve secili sözden: “**الذراع** doğunca, güneş **القناع**’ı sıyırdı; ufukta ışını tutuşturdu; serap her düzlükte dalgalandı.”

Ve **المقنع**, **معظم** gibi: başı örtülü olan. **لبيد**’in sözü:
  “Her gün başım dövülmüş;
  **قانعة**; ve **مقنعه** olmadı.”
Bu, bundan olabilir. Ve onun sözü **قانعة**: زائدin atılması vehmi üzere olabilir; sanki “**قنعت**” denmiş gibi. Ve nisbet üzere de olabilir; yani: örtü sahibi. Dişilliğin yerleşmesi için ona **الهاء** ilhak edildi.

Ve **القنعان** kesre ile: dağ keçilerinin büyüğü; **الكسائي**’den; **العباب** ve **اللسان**’da olduğu gibi.

Ve **دمع مقنع**, **معظم** gibi: içte hapsedilmiş; yahut göz çukurlarında örtülü; onların içinde gizli; bu mecazdır.

Ve **القنعة** damme ile: duvardaki pencere deliği.

Ve **القنع** damme ile: **القناعة** (halk ağzı). Kıyas harekelemedir; yahut **القنوع**’dan hafifletilmiş olur.

Ve **أقنعت** koyunlar barınağına: döndü. Ve ben onları **أقنعتها** ettim; lâzım müteaddî (kullanılır).

Ve denilir: “Falana şunu sordum; bana **بمقنع** getirmedi”, **مقعد** gibi; yani razı eden (bir şey) ile. Ve **جواب مقنع** da böyledir.

Ve denilir: “Onu bir rezillik ve ayıpla **قنعه** etti”; ve ondan **تقنع** etti; bu mecazdır. Şair dedi ki:
  “Ve ben Allah’a hamd ile, hain elbisesi giymedim;
  Ve bir rezillikten **أتقنع** etmem.”
Ve “Demirde **تقنعوا** ettiler”; bu da mecazdır.

Ve **قنيعا** (**زبير** gibi), ve **قانعا**, ve **مقنعا** (**محسن** gibi) diye adlandırdılar. Sonuncusu bir şairin adıdır. **جرير** dedi ki:

  “**حكـيم** ve **مـقـنـع** ne fayda verir, bilecek;
  Savaş, elçisi barışla dönmezse.”
Ve **معظم** gibi: **محمد بن عميرة بن أبي شمر**’in lakabıdır; şairdir; ve o, zamanın **مقنعا**’sı idi. **ف-ر-ع**’da zikredildi. Ve ayrıca adı **ثوربن عميرة** olan başka bir şair; **بني الشيطان بن الحارث الولادة**’dandır; Horasan’da çıktı; nübüvvet iddia etti; onlara her gece doğan bir ay gösterdi; onunla bir cemaat fitneye düştü; onlara **المقنعية** denir; ona nisbet edildiler; sonra öldürüldü ve işi sönüp gitti; ikinci yüzün ortalarında idi.

Dedim: Onun zikri **ق-م-ر**’da geçti; ve orada **المعري**’nin sözü bize inşad edildi:
  “Ayıl; ancak başını örten dolunay
  Sapıklık ve azgınlıktır; **بدر المقنع** gibi.”
Musannifin onu burada zikretmesi vacipti; fakat onu **الراء** harfinde istitrad etti; insan onu ararsa bulamaz.

Ve **أبو محمد الحسن بن علي بن محمد بن الحسن الجوهري**; babası sarıkla örtünür, çeneden bağlardı; ona **المقنعي** denildi. Babası **الهجيمي**’den hadis rivayet etti.

Onu **ابن نقطة** zikretti.

Ve **الفضل بن محمد المروزي المقنعي**, **عيسى بن أحمد العسقلاني**’den; ondan da **أبو الشيخ**. Onu **أبو نعيم** ضبط etti.

Ve tahfif ile: **علي بن العباس المقنعي**; **المقانع** yapma işine nisbet. Onu **السمعاني** **الميم**’in kesresiyle ضبط etti.

Ve **ابن قانع**, **المعجم** sahibidir; meşhurdur.

Ve **أبو قناع**: künyelerindendir.
