# قهب (ق-ه-ب) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D9%82%D9%87%D8%A8

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ق - ه - ب
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 9 sözlük

## Sözlükler (9)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الهاء والقاف والباء معهما
هق ب، ق ه ب، ب ه ق مستعملات
هقب:
الهِقَبُّ: الضَّخْمُ الطّويلُ من النّعام. قال:
شَخْتُ الجُزارَةِ مِثْلُ البيت سائره		من المُسُوحِ هِقَبٌّ شَوْقَبٌ خَشِبُ
قهب:
القَهْبُ: الأبيض من أولادِ البَقَر والمِعَزِ ونحوِه. يقال: إنّه لَقَهْبُ الإهاب، وإنّه لقُهابٌ قُهابيٌّ، والأنثى: قَهْبَةٌ.
والقَهْبُ: المُسِنُّ في قول رؤبة:
إن تميماً كان قَهْباً قهْقباً
وقوله:
إنّ تميماً كان قَهْباً مِنْ عادْ
والقَهْبيُّ: اليعقوب وهو الذّكَرُ من الحَجَل. قال:
فأَضْحَتِ الدّارُ قَفْراً لا أنيسَ بها		إلاّ القُهابُ معَ القَهْبيّ والحَذَفِ
والقَهُوبَةُ: من نِصالِ السِّهام، ذاتُ شُعَبٍ ثلاثٍ، وربّما كانتْ حديدتَيْنِ تَنْضمّانِ أحياناً وتَنْفَرِجان. والجميع: القَهُوبات.
والقَهْقَبُ: الطّويلُ العَظيمُ الرَّغيبُ.
بهق:
البَهَقُ: بياضٌ دونَ البَرَصِ. قال رؤبة:
كأنّه في الجِلْدِ تَوْليعُ البَهَقْ

##### Türkçe

باب **الهاء** و**القاف** و**الباء** معهما
**هق ب**، **ق ه ب**، **ب ه ق** kullanımdadırlar.

**هقب**:
**الهِقَبُّ**: devekuşundan iri, uzun olan. Dedi ki:
Şiirin kesimi, ev gibi; geri kalanı		**المُسُوحِ**’tan **هِقَبٌّ** **شَوْقَبٌ** **خَشِبُ**

**قهب**:
**القَهْبُ**: sığır, keçi ve benzerinin yavrularından beyaz olan. Denir ki: O, derinin **لَقَهْبُ الإهاب**’ıdır; ve o, **لقُهابٌ قُهابيٌّ**’dir; dişisi: **قَهْبَةٌ**.
Ve **القَهْبُ**: Rü’be’nin sözünde yaşlı olan:
Şüphesiz Temîm **قَهْباً قهْقباً** idi
Ve onun sözü:
Şüphesiz Temîm, Âd’dan **قَهْباً** idi
Ve **القَهْبيُّ**: **اليعقوب**; o, **الحَجَل**’den erkek olandır. Dedi ki:
Böylece ev, ıssız bir boşluk oldu, onda ünsiyet eden yok		Ancak **القُهابُ** ile **القَهْبيّ** ve **الحَذَفِ**
Ve **القَهُوبَةُ**: okların uçlarından; üç çatallı olan; bazen iki demir parçası olur, kimi zaman birleşir ve ayrılırlar. Hepsi: **القَهُوبات**.
Ve **القَهْقَبُ**: uzun, büyük, rağbet edilen.

**بهق**:
**البَهَقُ**: **البَرَصِ**’tan aşağı bir beyazlık. Rü’be dedi ki:
Sanki deride **تَوْليعُ البَهَقْ** vardır

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

القَهْبُ: الأبيض تعلوه كدْرَة، والأنثى قَهْبَةٌ وقَهْباءُ. والقَهْبُ أيضاً: الجبل العظيم، عن أبي عمرو. والقُهْبَةُ لون الأقْهَبْ. قال الأصمعيّ: هو غُبرةٌ إلى سواد. وقال ابن الأعرابيّ: الأقهب الذي فيه حمرةٌ فيها غُبْرةٌ. قال: ويقال هو الأبيض الأكدر. والأقْهَبانِ: الفيل والجاموسُ.

##### Türkçe

**القَهْبُ**: üstüne bulanıklık çıkan beyaz; dişisi **قَهْبَةٌ** ve **قَهْباءُ**dur. Ve **القَهْبُ** ayrıca: büyük dağdır; Ebû Amr’dan. Ve **القُهْبَةُ**: **الأقْهَبْ**’in rengidir. el-Asma‘î dedi: o, siyahlığa doğru bir tozluluktur. İbnü’l-A‘râbî dedi: **الأقهب**; içinde, içinde tozluluk bulunan bir kızıllık olan kimsedir. Dedi: ve “o, bulanık beyazdır” denir. Ve **الأقْهَبانِ**: fil ve mandadır.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

باب الهاء والقاف مع الباء
قهب ، هقب ، بهق ، هبق
استعمل من وجوهه : قهب ، هقب ، بهق ، هبق .
قهب : قال الليث : القَهْبُ : الأبْيَضُ من أولاد البقر والمِعْزَى ، ونحوِ ذلك . يقال إنه لَقَهْبُ الإهاب ، وإنّه لَقُهَابٌ وقُهَابيٌّ ، والأنثى قَهْبَةٌ . وقال أبو عبيد : القَهْبُ : الأبيض . وقال الليث : القَهْبُ ، أيضاً : المُسِنُّ في قول رؤبة :
إنّ تميماً كان قَهْباً مِنْ عَادْ
وقال :
إنّ تميماً كان قَهْباً قَهْقَبَا
أي : كان قديمَ الأصل عَادِيَّهُ . أبو عبيد عن أبي عمرو : يقال للشيخ إذا أَسَنَّ : قَحْرٌ وقَهْبٌ . وقال الليث : القهب :
اليعقُوب ، وهو الذكر من الحَجَلِ ، وأنشد :
فَأَضْحَتِ الدَّارُ قَفْراً لا أَنِيسَ بها
إلا القُهَابُ مَعَ القَهْبِي والحَذَفِ
وروى أبو عمر عن ثعلب عن ابن الأعرابيّ : قال القَهْبِيُّ : ذكر القَبَجِ . وقال أبو عمرو : القَهْبُ : الطويل من الجبال . وقال الليث : القَهُوبَةُ ، من نصالِ السهام : ذاتُ شُعَبٍ ثلاثٍ ، وَرُبَّما كانت حديدَتَين تنضمان أحياناً وتنفرجان ، والجميع القَهُوبَاتُ . عمرو عن أبيه وابن نجدة عن أبي زيد وابن الأعرابي عن المفضّل : قالوا جميعاً القَهُوبَاتُ : السهام الصغار المُقَرْطِسات ، واحدتها قَهْوَبَةُ ؛ قلت : وهذا هو الصحيح ؛ وقال رؤبة :
عن ذِي خَنَاذِيذَ قُهَابٍ أَدْلَمُه
قال : القُهْبَةُ : سواد في حُمْرة . أَقْهَبُ : بَينُ القُهْبَة والأدْلم : الأسْوَد . فالقَهْبُ : الأبيض ، والأقْهَبُ : الأَدْلَمُ ، كما ترى . وقال ابن السّكيت : الأقْهَبَانِ : الفيل والجاموس ؛ قال رؤبة :
والأَقْهَبينِ الفيلَ والجامُوسَا
وكل واحدٍ منهما أقهبُ للونه .
هقب : قال الليث : الهِقَبُّ : الضَخْمُ الطويل من النّعام ، وقال ذو الرُّمّة :
من المُسُوحِ هِقَبٌّ شَوْقَبٌ خَشِبُ
قهب : عمرو عن أبيه قال : القَهْقَبُ والقَهْقَمُ : الجمل الضَّخْمُ . وقال الليث : القَهْبُ بالتخفيف العظيم الطويل الرغيب . وقال ابن الأعرابي : القهقب : الباذِنجان .
بهق : قال الليث : البَهَقُ : بياضٌ دُونَ البرصِ ، وقال رؤبة :
كأَنّهُ في الجِلْدِ تَوْليعُ الْبَهَقْ
والله أعلم .

##### Türkçe

باب **الهاء** ve **القاف** ile **الباء**

**قهب** ، **هقب** ، **بهق** ، **هبق**
Onun vecihlerinden kullanılmıştır: **قهب** ، **هقب** ، **بهق** ، **هبق** .

**قهب** : Leys dedi: **القَهْبُ**: sığır ve keçi yavrularından ve bunun benzerlerinden beyaz olan. Denir ki: o, derinin **لَقَهْبُ الإهاب**’ıdır; ve o, **لَقُهَابٌ** ve **قُهَابيٌّ**’dir; dişisi **قَهْبَةٌ**’dir. Ebû Ubeyd dedi: **القَهْبُ**: beyazdır. Leys dedi: **القَهْبُ** ayrıca, Rü’be’nin şu sözünde “yaşlı”dır:
إنّ تميماً كان قَهْباً مِنْ عَادْ
Ve dedi:
إنّ تميماً كان قَهْباً قَهْقَبَا
Yani: aslı eski idi; **عَادِيَّهُ** idi. Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: ihtiyarlayıp yaşlanınca şeyhe denir: **قَحْرٌ** ve **قَهْبٌ**. Leys dedi: **القهب**: **اليعقُوب**’dur; o, **الحَجَلِ**’den erkek olandır; ve şu beyti delil getirdi:
فَأَضْحَتِ الدَّارُ قَفْراً لا أَنِيسَ بها
إلا القُهَابُ مَعَ القَهْبِي والحَذَفِ
Ebû Ömer, Sa’leb’den, İbnü’l-A‘râbî’den rivayet etti: dedi: **القَهْبِيُّ**: **القَبَجِ**’in erkeğidir. Ebû Amr dedi: **القَهْبُ**: dağlardan uzun olandır. Leys dedi: **القَهُوبَةُ** okların temrenlerinden: üç çatallı olan; bazen iki demir parçası olur, kimi zaman birleşir, kimi zaman ayrılır; çoğulu **القَهُوبَاتُ**’tır. Amr, babasından; İbn Nücdet, Ebû Zeyd’den; İbnü’l-A‘râbî, Müfaddal’dan: hepsi birlikte dediler ki **القَهُوبَاتُ**: küçük, **المُقَرْطِسات** oklar; bir tanesi **قَهْوَبَةُ**’dir; dedim ki: bu, sahih olanın ta kendisidir. Rü’be dedi:
عن ذِي خَنَاذِيذَ قُهَابٍ أَدْلَمُه
Dedi: **القُهْبَةُ**: kızıllık içinde bir siyahlıktır. **أَقْهَبُ**: **القُهْبَة** ile **الأدْلم** arasında; **الأسْوَد**’dur. Öyleyse **القَهْبُ**: beyazdır; **الأقْهَبُ**: **الأَدْلَمُ**’dır; gördüğün gibi. İbnü’s-Sikkît dedi: **الأقْهَبَانِ**: fil ve manda; Rü’be dedi:
والأَقْهَبينِ الفيلَ والجامُوسَا
İkisinden her biri, rengi sebebiyle **أقهبُ**’dur.

**هقب** : Leys dedi: **الهِقَبُّ**: devekuşundan iri, uzun olandır. Zü’r-Rumme dedi:
من المُسُوحِ هِقَبٌّ شَوْقَبٌ خَشِبُ

**قهب** : Amr, babasından dedi: **القَهْقَبُ** ve **القَهْقَمُ**: iri deve. Leys dedi: **القَهْبُ** (tahfîf ile): büyük, uzun, rağbet edilen. İbnü’l-A‘râbî dedi: **القهقب**: patlıcandır.

**بهق** : Leys dedi: **البَهَقُ**: alacadan aşağı bir beyazlıktır. Rü’be dedi:
كأَنّهُ في الجِلْدِ تَوْليعُ الْبَهَقْ
Ve Allah daha iyi bilir.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب القاف والهاء وما يثلثهما)
(قهو)  القاف والهاء والحرف المعتلُّ أصلٌ يدلُّ على خِصْب وكثرة. يقال للرَّجُل المُخصِب الرَّحْلِ: قاهٍ. يقال: إنَّه لَفِي عَيْشٍ قاهٍ. فأمَّا قولُهم: أقْهَى الرَّجلُ من طَعَامٍ، إذا اجْتَوَاهُ، فليس ذلك من جهةِ اجتوائِهِ إيّاه، وإنّما هو من كثرته عنده حَتَّى يتملأ عنده فيجتَوِيَه. وأمَّا القهوة فالخمر، قالوا: وسمِّيت قَهْوَةً أنَّها تُقْهِي عن الطَّعام؛ والقياس واحد.
(قهب)  القاف والهاء والباء أُصَيلٌ يدلُّ على لونٍ من الألوان.  يقولون: القُهْبَةُ: بياضٌ تعلوه حُمْرة. والقَهْبُ من ولد البقرة ما يكون لونُه كذا. والقَهْب: الجَبَل العظيم. والأقهبان: الفيلُ والجاموس، وكلُّ ذلك متقارِب.
(قهد)  القاف والهاء والدال كلمةٌ واحدة. يقولون: القَهْد من ولد الضَّأن يضرب لونه إلى البَيَاض.
(قهر)  القاف والهاء والراء كلمةٌ صحيحةٌ تدلُّ على غَلَبة وعُلُوّ. يقال: قَهَرَه يَقهره قَهْراً. والقاهر: الغالب. وأقْهَرَ الرّجُل، إذا صُيِّر في حالٍ يذلُّ فيها. قال:
تَمَنّى حُصَيْنٌ أنْ يَسُودَ جذاعَهُ *** فأمسى حُصينٌ قد أذَلَّ وأقْهَرا([1])وقُهِر، إذا غُلِبَ. ومن الباب: قُهِرَ اللَّحمُ: طبِخ حَتَّى يسيل ماؤُه. والقهقر: فيما يقال: التَّيْس([2]). فإنْ كان صحيحاً فلعلَّه من القياس الذي ذكرناه. والقَهْقَر([3]): الحجر الصُّلب. وليس يبعد عن الأصل الذي بُنيَ عليه الباب.
ومما شذَّ عن ذلك: [رَجَع([4])] القَهْقَرَى، إذا رجع إلى خَلْفِه.
(قهز)  القاف والهاء والزاء كلمةٌ. يقولون: القَِهْزُ([5]): ثيابُ مِرْعِزَّى يُخالِطُها حرير، وبها يشبَّه الشَّعر الليِّن. قال:
* من القَِهْز والقُوهِيّ([6]) *
(قهس)  القاف والهاء والسين كلماتٌ إن صَحَّت. يقولون: جاء يَتَقَهْوَس، إذا جاء مُنْحَنِياً([7]) يَضْطرب. وهذا ممكنٌ أن يكون هاؤه زائدة، كأنَّه يَتقوس. ويقولون: القَهْوَسة: السُّرعة. والقَهْوَس: الرَّجُل الطويل.
(قهل)  القاف والهاء واللام كلمةٌ تدلُّ على قَشَف وسُوءِ حال. من ذلك القَهَلُ، وهو التقشُّف. ورجلٌ متقهِّلٌ: لا يتعهَّد جَسدَه بنظافةٍ. ومن الباب أو قريبٍ منه: القَهْل: كُفران الإحسان واستقلالُ النِّعمة. وأقْهَلَ الرَّجلُ نَفْسَهُ: دَنَّسها بما لا يَعْنِيه. والتقَهُّل: شَكْوَى الحاجة. قال:
* لَعْواً متى لاقَيتَه تَقَهَّلاَ([8]) *
ويقولون: انقَهَلَ، إذا سَقَط وضَعُف. ويقولون: قَهَلْتُ الرّجُلَ قَهْلاً، إذا أثْنَيْتَ عليه ثناءً قبيحاً.
ومما شذَّ عن هذا وما أدري كيف صحَّتُه، يقولون: القَيْهَلة: الطَّلْعة. يقال: حَيَّا الله قَيْهَلَتَه. وليست بكلمةٍ عَذْبة.
([1]) للمخبل السعدي، كما في اللسان (قهر، جذع). وحصين: اسم الزبرقان بن بدر، كما في اللسان (قهر). ورواه الأصمعي بالبناء للمجهول في الفعلين.
([2]) في الأصل: "الشين"، صوابه في المجمل واللسان والقاموس. والقهقر بهذا المعنى مشدد الراء في القاموس، مخففها في المجمل واللسان.
([3]) يقال بتخفيف الراء وتثقيلها، كما في اللسان، وضبط في المجمل بالتخفيف فقط.
([4]) التكملة من المجمل.
([5]) في اللسان أن أصله بالفارسية "كهزانه".
([6]) قطعة من بيت لذي الرمة في ديوانه 360 واللسان (قهز). وهو بتمامه:
من الزرق أو صقع كأن رؤوسها *** من القهز والقوهي بيض المقانع
([7]) في الأصل: "منجياً"، صوابه في المجمل واللسان.
([8]) الرجز في المجمل (قهل)، وأنشده في اللسان (قهل، لعا).

-

##### Türkçe

(قاف ve **هاء** ve onların üçüncüsü olan şeyler babı)

(**قهو**)  **القاف** ve **الهاء** ve illetli harf, bereket ve çokluk üzerine delâlet eden bir asıldır. Bereketli yolculuk azığı sahibi adama: **قاهٍ** denir. Denir: “Şüphesiz o, **قاهٍ** bir yaşayış içindedir.” Ama onların sözü: “Adam yemekten **أقْهَى** oldu”, onu (yemeği) tiksinip istemediği zaman; bu, onu tiksinip istemesi cihetinden değildir; ancak, onun yanında çokluğundandır; ta ki onun yanında (yemekten) dolup taşar da onu tiksinip istemez. Ama **القهوة** ise şaraptır. Dediler: “Ona **قَهْوَةً** adı verildi; çünkü o, yemekten **تُقْهِي** eder (alıkoyar).” Kıyas birdir.

(**قهب**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الباء**, renklerden bir renge delâlet eden bir asılcıktır. Derler: **القُهْبَةُ**: üstüne kızıllık çıkan bir beyazlıktır. Ve **القَهْبُ**, ineğin yavrusundan rengi böyle olan şeydir. Ve **القَهْب**: büyük dağdır. Ve **الأقهبان**: fil ve manda; bütün bunlar birbirine yakındır.

(**قهد**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الدال** tek bir kelimedir. Derler: **القَهْد** koyun yavrusundan olup rengi beyazlığa çalan şeydir.

(**قهر**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الراء**, galebe ve üstün gelmeye delâlet eden sahih bir kelimedir. Denir: Onu **قَهَرَه**; onu **يَقهره**; **قَهْراً** (kahrederek). Ve **القاهر**: galip olandır. Ve adam **أقْهَرَ**, bir hâle sokulduğu zaman ki onda zelil olur. Dedi:
تَمَنّى حُصَيْنٌ أنْ يَسُودَ جذاعَهُ *** فأمسى حُصينٌ قد أذَلَّ وأقْهَرا([1])
Ve **قُهِر**: galip gelindiği zaman. Babdan: **قُهِرَ اللَّحمُ**: suyu akıncaya kadar pişirildi. Ve **القهقر**: denildiğine göre, teke([2]). Eğer sahih ise, belki de zikrettiğimiz kıyastandır. Ve **القَهْقَر**([3]): sert taş. Babın üzerine bina edildiği asıldan uzak değildir.
Ve bundan şâz olan: **القَهْقَرَى**([4]) döndü; arkasına döndüğü zaman.

(**قهز**)  **القاف** ve **الهاء** ve **الزاء** bir kelimedir. Derler: **القَِهْزُ**([5]): ipekle karışık **مِرْعِزَّى** elbiseler; onunla yumuşak saç benzetilir. Dedi:
* من القَِهْز والقُوهِيّ([6]) *

(**قهس**)  **القاف** ve **الهاء** ve **السين** kelimelerdir; eğer sahih oldularsa. Derler: **يَتَقَهْوَس** geldi; eğilerek([7]) titreyip çalkalanarak geldiği zaman. Bu, **هاء**’sı زائد olmak mümkündür; sanki **يَتقوس** gibidir. Ve derler: **القَهْوَسة**: sürattir. Ve **القَهْوَس**: uzun adamdır.

(**قهل**)  **القاف** ve **الهاء** ve **اللام**, yoksulluk ve hâlin kötülüğüne delâlet eden bir kelimedir. Ondan: **القَهَلُ**, o da zühd ve perişanlıktır. Ve **متقهِّلٌ** adam: bedenini temizlikle gözetmez. Babdan yahut ona yakın olandan: **القَهْل**: iyiliği inkâr ve nimeti az görmedir. Ve adam kendisini **أقْهَلَ**: kendisini, kendisini ilgilendirmeyen şeyle kirletti. Ve **التقَهُّل**: ihtiyaç şikâyetidir. Dedi:
* لَعْواً متى لاقَيتَه تَقَهَّلاَ([8]) *
Ve derler: **انقَهَلَ**, düştüğü ve zayıfladığı zaman. Ve derler: Adamı **قَهَلْتُ**; **قَهْلاً**; ona çirkin bir övgü ile övdüğün zaman.
Ve bundan şâz olan ve ben onun sıhhatini nasıl bilemedim: derler: **القَيْهَلة**: görünüş (çıkış). Denir: “Allah onun **قَيْهَلَتَه**’sini yaşatsın.” Tatlı bir kelime değildir.

([1]) Muhabbal es-Sa‘dî’nindir; lisân’da (قهر، جذع) olduğu gibi. Ve Husayn: Zuberqân b. Bedr’in adıdır; lisân’da (قهر) olduğu gibi. Asma‘î onu iki fiilde de meçhul bina ile rivayet etti.
([2]) Asılda: “**الشين**”; doğrusu mücmel ve lisân ve kâmûs’tadır. Ve **القهقر** bu mânâ ile kâmûs’ta **الراء**’sı şeddeli, mücmel ve lisân’da hafifletilmiş.
([3]) Lisân’da olduğu gibi **الراء**’yı hafifletmekle ve ağırlaştırmakla söylenir; mücmel’de yalnız hafifletme ile ضبط edildi.
([4]) Tekmile mücmel’dendir.
([5]) Lisân’da onun aslının Farsça “كهزانه” olduğu (zikredilir).
([6]) Dîvân’ında 360 ve lisân’da (قهز) olan, Zî’r-Rumme’nin bir beytinden parçadır. O, tamamıyla:
من الزرق أو صقع كأن رؤوسها *** من القهز والقوهي بيض المقانع
([7]) Asılda: “منجياً”; doğrusu mücmel ve lisân’dadır.
([8]) Recez mücmel’de (قهل)’dedir; lisân’da (قهل، لعا) onu inşâd etti.

-

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ق ه ب
هما كالأقهبين وهما الفيل والجاموس سميّا لعظمهما من الجبل القهب وهو العظيم‏.‏
قال رؤبة‏:‏ والأقهبين الفيل والجاموسا ورماه بالقهوباة وهي النصل ذو الشعب الثلاث‏.‏

##### Türkçe

ق ه ب
İkisi, iki **الأقهبين** gibidir; ve ikisi **الفيل** ve **الجاموس**tur; ikisi, büyüklükleri sebebiyle, dağdan olan **القهب** (ki o, büyük olandır) diye adlandırıldı.‏
رؤبة dedi ki:
Ve iki **الأقهبين**: **الفيل** ve **الجاموس**.
Ve onu **القهوباة** ile attı; ve o, üç çatallı olan **النصل**dür.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

القَهْبُ: الـمُسِنُّ؛ قال رؤبة:
إِنَّ تميماً كان قَهْباً مِنْ عادْ
وقال:
إِنَّ تَمِـيماً كان قَهْباً قَهْقَبَا
أَي كان قَديمَ الأَصل عادِيَّهُ. ويقال للشيخ إِذا أَسَنَّ: قَحْرٌ وقَحْبٌ وقَهْبٌ. والقَهْبُ من الإِبل: بعد البازل. والقَهْبُ: العظيم. وقيل: الطويلُ من الجبال، وجمعُه قِهابٌ. وقيل: القِهابُ جبال سُود تُخالِطُها حُمْرة. والأَقْهَبُ: الذي يَخْلِطُ بياضَه حُمْرة. وقيل: الأَقْهَبُ الذي فيه حُمْرَة إِلى غُبْرة؛ ويقال: هو الأَبيضُ الأَكْدَرُ؛ وأَنشد لامرئ القيس:
وأَدْرَكَهُنّ، ثانِـياً من عِنانِه، *  كغَيْثِ العَشِـيِّ الأَقْهَبِ الـمُتَوَدِّقِ الضمير الفاعل في أَدْرَكَ يَعُودُ على الغلام الراكبِ الفرس للصيد، والضمير المؤَنث المنصوبُ عائد على السِّرْبِ، وهو القَطِـيعُ من البَقر والظباءِ وغيرهما؛ وقوله: ثانياً من عِنانِه أَي لم يُخْرِجْ ما عند الفرس من جَرْيٍ، ولكنه أَدْرَكَهُنَّ قبل أَن يَجْهَدَ؛ والأَقْهَبُ: ما كان لَوْنُه إِلى الكُدْرة مع البياض للسواد. والأَقْهَبانِ: الفِـيلُ والجامُوسُ؛ كل واحد منهما أَقْهَبُ، لِلَونه؛ قال رؤْبة يَصِفُ نَفْسَه بالشدَّة:
لَيْثٌ يَدُقُّ الأَسدَ الـهَمُوسا، *  والأَقْهَبَيْنِ: الفِـيلَ والجامُوسا والاسم القُهْبة؛ والقُهْبة: لَوْنُ الأَقْهَبِ، وقيل: هو غُبْرة إِلى سَواد، وقيل: هو لونٌ إِلى الغُبْرة ما هو، وقد قَهِبَ قَهَباً. والقَهْبُ: الأَبيضُ تَعْلوه كُدْرة، وقيل: الأَبيضُ، وخَصَّ بعضُهم به الأَبيضَ من أَولاد الـمَعَز والبقر.
\<ص:692>
يقال: إِنه لقَهْبُ الإِهابِ، وقُهابُه، وقُهَابِـيُّه، والأُنثى قَهْبةٌ لا غير؛ وفي الصحاح: وقَهْباء أَيضاً. الأَزهري: يقال إِنه لقَهْبُ الإِهابِ، وإِنه لقُهابٌ وقُهابيٌّ. والقَهْبِـيُّ: اليَعْقُوب، وهو الذَّكَر من الـحَجَل؛ قال: فأَضْحَتِ الدارُ قَفْراً، لا أَنِـيسَ بها، *  إِلا القُهَابُ مع القَهْبـيّ، والـحَذَفُ والقُهَيْبةُ: طائر يكون بتِهامةَ، فيه بياضٌ وخُضْرة، وهو نوع من الـحَجَل. والقَهَوْبَةُ والقَهَوْباةُ (1)
(1 قوله «والقهوبة والقهوباة» ضبطا بالأصل والتهذيب والقاموس بفتح أولهما وثانيهما وسكون ثالثهما لكن خالف الصاغاني في القهوبة فقال بوزن ركوبة أي بفتح فضم.) من نِصَالِ السِّهامِ: ذاتُ شُعَبٍ ثلاثٍ، وربما كانَتْ ذاتَ حَديدَتَيْنِ، تَنْضَمَّانِ أَحْياناً، وتَنْفَرِجانِ أُخْرى. قال ابن جني: حكى أَبو عبيدة القَهَوْباةُ، وقد قال سيبويه: ليس في الكلام فَعَوْلى، وقد يمكن أَن يحتج له، فيقال: قد يمكن أَن يأْتي مع الهاء ما لولا هي لما أَتى، نحو تَرْقُوَةٍ وحِذْرِيَةٍ، والجمع القَهَوْبات. والقَهُوبات: السِّهامُ الصِّغارُ الـمُقَرْطِساتُ، واحدها قَهُوبَةٌ؛ قال الأَزهري: هذا هو الصحيح في تفسير القَهُوبَة؛ وقال رؤْبة: عن ذي خَناذيذَ قُهَابٍ أَدْلَمُه
قال أَبو عمرو: القُهْبَةُ سَواد في حُمْرة. أَقْهَبُ: بَيِّنُ القُهْبة. والأَدْلَم: الأَسْوَدُ. فالقَهْبُ: الأَبيضُ، والأَقْهَبُ: الأَدْلَم، كما تَرى.

##### Türkçe

**القَهْبُ**: yaşlı (ihtiyar) olan; Rü’be dedi ki:
“Şüphesiz Temîm, Âd’dan **قَهْباً** idi”
Ve dedi:
“Şüphesiz Temîm, **قَهْباً قَهْقَبَا** idi”
Yani, aslı kadîm idi, Âdî idi. Ve ihtiyara, yaşlanınca denir: **قَحْرٌ** ve **قَحْبٌ** ve **قَهْبٌ**.
Ve develerden **القَهْبُ**: **البازل**’den sonra olan. Ve **القَهْبُ**: büyük olan. Ve denildi: dağlardan uzun olan; çoğulu **قِهابٌ**’dır. Ve denildi: **القِهابُ** kızıllığın karıştığı siyah dağlardır.

**والأَقْهَبُ**: beyazına kızıllık karıştıran kimsedir. Ve denildi: **الأَقْهَبُ** içinde, tozluluğa doğru bir kızıllık bulunan kimsedir; ve denir: o, donuk beyazdır; İmru’ul-Kays’tan şu beyit okundu:
“Ve onları yakaladı, dizgininden ikincileyerek, *  akşam yağmuru gibi, **الأَقْهَبِ** bolca dökülen”
**أَدْرَكَ**’daki fâil zamiri, av için ata binen oğlana döner; mansûb müennes zamir ise **السِّرْبِ**’e döner; o da sığır, ceylan ve başkalarından olan sürüdür; ve onun sözü: “dizgininden ikincileyerek” yani, attaki koşudan olanı çıkarmadı; fakat onu yormadan önce onları yakaladı; ve **الأَقْهَبُ**: rengi, siyahlığa (meyil) için beyazlıkla birlikte donukluğa doğru olan şeydir.

**والأَقْهَبانِ**: fil ve camustur; ikisinden her biri, rengi sebebiyle **أَقْهَبُ**’dur;
Rü’be, kendisini şiddetle vasfederek dedi:
“Bir aslan ki, sessiz aslanı ezer, *  ve **الأَقْهَبَيْنِ**: fili ve camusu”
İsim **القُهْبة**’dir; **القُهْبة**: **الأَقْهَبِ**’in rengidir; ve denildi: siyahlığa doğru bir tozluluktur; ve denildi: her ne ise, tozluluğa doğru bir renktir; ve o, **قَهِبَ قَهَباً**.
Ve **القَهْبُ**: üstünde donukluk bulunan beyazdır; ve denildi: beyazdır; bazıları onu, keçi ve sığır yavrularından beyaza tahsis etti.

\<ص:692>
Denir: şüphesiz o, derinin **قَهْبُ**’udur, ve onun **قُهابُه**’u, ve onun **قُهَابِـيُّه**’udur; dişisi ise yalnızca **قَهْبةٌ**’dir; **الصحاح**’ta: **وقَهْباء** da (vardır), yani ayrıca. Ezherî: denir: şüphesiz o, derinin **قَهْبُ**’udur; ve şüphesiz o, **قُهابٌ** ve **قُهابيٌّ**’dir.

**والقَهْبِـيُّ**: **اليَعْقُوب**’dur; o, **الـحَجَل**’in erkeğidir; dedi ki:
“Böylece ev ıssız oldu, onda ünsiyet eden yok, *  ancak **القُهَابُ** ile **القَهْبـيّ** ve **الـحَذَفُ**”

**والقُهَيْبةُ**: Tihâme’de bulunan bir kuştur; onda beyazlık ve yeşillik vardır; o, **الـحَجَل**’den bir türdür. Ve **القَهَوْبَةُ** ve **القَهَوْباةُ** (1)
(1 “**والقهوبة والقهوباة**” sözü: asıl, **التهذيب** ve **القاموس**’ta, ikisinin de evveli ve ikincisi fethalı, üçüncüsü sâkin olarak ضبط edildi; fakat Sâgânî **القهوبة**’de muhalefet etti; “**ركوبة**” vezninde dedi; yani fetha ile sonra damme.) ok uçlarının demirlerinden: üç çatallı olan; bazen iki demirli olur; bazen birleşirler, başka bir vakitte ayrılırlar. İbn Cinnî dedi: Ebû Ubeyde **القَهَوْباةُ**’yı nakletti; Sîbeveyh de dedi ki: الكلام’da **فَعَوْلى** yoktur; fakat onunla ihticâc etmek mümkün olabilir; şöyle denir: **الهاء** ile, o olmasaydı gelmeyecek olanın gelmesi mümkün olabilir; **تَرْقُوَةٍ** ve **حِذْرِيَةٍ** gibi; çoğulu **القَهَوْبات**’tır.

**والقَهُوبات**: küçük, kartuşlu oklar; tekili **قَهُوبَةٌ**’dir; Ezherî dedi: **القَهُوبَة**’nin tefsirinde sahih olan budur; Rü’be dedi:
“**قُهَابٍ** olan, karanlıklaştırılmış, **خَناذيذَ** sahibi birinden”
Ebû Amr dedi: **القُهْبَةُ** kızıllık içinde bir siyahlıktır. **أَقْهَبُ**: **القُهْبة**’si açık olan. **الأَدْلَم**: siyah olan. Öyleyse **القَهْبُ**: beyazdır; **الأَقْهَبُ**: **الأَدْلَم**’dir; gördüğün gibi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

القهب: الأبيض علته كدرة وقيل: الأبيض، وخص بعضهم به الأبيض من أولاد المعز والبقر، يقال: إنه لقهب الإهاب، وقهابه، وقهابيه، وسيأتيان. ولونه القهبة بالضم. قال الأصعمي: هو غبرة إلى سواد. والأقهب: الذي يخلط بياضه حمرة. وقيل: الأقهب: الذي فيه حمرة إلى غبرة، قاله ابن الأعرابي، قال، ويقال: هو الأبيض الكدر، وأنشد لامرئ القيس:
  كغيث العشى الأقهب المتودق وقيل: الأقهب: ما كان لونه إلى الكدرة من البياض للسواد. وقد قهب، كفرح قهبا، وهي قهبة، كفرحة، لا غير. وفي الصحاح. وقهباء أيضا. القهب الجبل العظيم،وقيل: الطويل، وجمعه قهاب، وقيل القهاب: جبال سود، يخالطها حمرة. القهب الجمل العظيم، عن أبي عمرو، وقال غيره: القهب من الإبل بعد البازل. والقهب: المسن قال رؤبة:
  إن تميما كان قهبا من عاد                      أرأس مذكارا كثير الأولاد أي: قديم الأصل عاديه يقال للشيخ إذا أسن: قحر، وقهب، وقحب. والأقهبان: الفيل والجاموس، كل واحد منهما أقهب، للونه. وفي الأساس: سميا به لعظمهما، قال رؤبة يصف نفسه بالشدة:
  ليث يدق الأسد الهموسـا                      والأقهبين الفيل والجاموسا والقهاب، والقهابي، بضمهما: الأبيض. قال الأزهري: إنه لقهب الإهاب، وإنه لقهاب، وقهابي؛ وقد تقدم الإيماء إليه. والقهبي، بالفتح: اليعقوب، وهو الذكر من الحجل، قاله الليث؛ وأنشد:
  فأضحت الدار قفرا لا أنيس بها                      إلا القهاد مع القهبي والحذف والقهيبة، مصغرا كذا في نسختنا. وفي لسان العرب: والقهيب، بحذف الهاء. وفي أخرى من نسخ القاموس: القهبية، بضم القاف وسكون الهاء وكسر الموحدة وتشديد التحتية: طائر، يكون بتهامة، فيه بياض وخضرة، وهو نوع من الحجل. والقهوبة، والقهوباة، مثال ركوبة وركوباة: نصل من نصال السهام له شعب ثلاث، وربما كانت ذات حديدتين، تنضمان أحيانا، وتنفرجان أخرى. قال ابن جنى: حكى أبو عبيدة: القهوباة، أي بفتح الهاء وبالهاء. قلت: ومثله لابن دريد في باب النوادر، وقال هو العريض من النصال. أو سهم صغير مقرطس، والجمع قهوبات. قال الأزهري، هذا هو الصحيح في تفسير القهوبة، قد قال سيبويه: ليس في الكلام فعولى غيرها وهو بفتح الفاء والعين وآخره ياء تأنيث، هكذا في النسخ الصحيحة. ومثله في لسان العرب، وغيره. ووهم شيخنا فصوب ضم الفاء، وخطأ من فتحها. وفي لسان العرب، بعد نقل كلام سيبويه: وقد يمكن أن يحتج له فيقال: قد يمكن أن يأتي مع الهاء ما لولا هي لما أتى، نحو ترقوة وحذرية انتهى. وأقهب عن الطعام: أمسك، ولم يشته، نقله الصاغاني.

##### Türkçe

**القهب**: beyaz; onda bulanıklık sebebi vardır. Ve denildi: beyaz. Ve bazısı onu keçi ve sığır yavrularından beyaz olana tahsis etti. Denilir: “Şüphesiz o, derinin **قهب الإهاب**’ıdır”, ve onun **قهابه**’si, ve onun **قهابيه**’si; ikisi de gelecektir. Ve onun rengi **القهبة**’dir (ضم ile). **الأصعمي** dedi: o, siyahlığa doğru bir tozluluktur. Ve **الأقهب**: beyazına kızıllık karıştıran kimsedir. Ve denildi: **الأقهب**: onda tozluluğa doğru bir kızıllık olan; bunu **ابن الأعرابي** söyledi; dedi, ve denilir: o, bulanık beyazdır. Ve **امرئ القيس**’e ait olarak inşad etti:
  “Akşamüstü yağmuru gibi; **الأقهب** olan, dökülen.”
Ve denildi: **الأقهب**: rengi beyazdan siyaha doğru bulanıklığa olan şeydir. Ve gerçekten **قهب** etti; **فرح** gibi, **قهبا**; ve o, **قهبة**’dir; **فرحة** gibi; başka değil. Ve **الصحاح**’ta: ve **قهباء** da. **القهب**: büyük dağdır; ve denildi: uzun. Ve onun çoğulu **قهاب**’dır. Ve denildi: **القهاب**: siyah dağlardır; onlara kızıllık karışır. **القهب**: büyük devedir; **أبي عمرو**’dan. Ve başkası dedi: **القهب** develerden **البازل**’den sonradır. Ve **القهب**: yaşlıdır. **رؤبة** dedi:
  “Şüphesiz **تميم** **عاد**’dan **قهبا** idi,                      baş olan, erkek, çok evlatlı.”
Yani: aslı eski, **عاد**î. İhtiyara yaşlanınca denilir: **قحر** ve **قهب** ve **قحب**. Ve **الأقهبان**: fil ve manda; ikisinden her biri, rengi sebebiyle **أقهب**’dir. Ve **الأساس**’ta: ikisi büyüklükleri sebebiyle onunla adlandırıldı. **رؤبة** kendisini şiddetle vasfederek dedi:
  “Aslan; gizli aslanları ezer,                      ve **الأقهبين**: fil ve mandayı.”
Ve **القهاب** ve **القهابي**, ikisi de (ضم ile): beyazdır. **الأزهري** dedi: “Şüphesiz o, derinin **قهب الإهاب**’ıdır; ve şüphesiz o, **لقهاب**’dır ve **قهابي**’dir”; ona işaret etme daha önce geçti. Ve **القهبي**, فتح ile: **اليعقوب**’dur; ve o, kekliğin erkeğidir; bunu **الليث** söyledi. Ve inşad etti:
  “Derken ev ıssız oldu; onda ünsiyet eden yok,                      ancak **القهاد** ile **القهبي** ve **الحذف**.”
Ve **القهيبة**, küçültme olarak; nüshamızda böyle. Ve **لسان العرب**’ta: ve **القهيب**, هاء’nın hazfiyle. Ve **القاموس** nüshalarından bir başkasında: **القهبية**, قاف’ın ضم’i ve هاء’nın sükûnu ve **الموحدة**’nın kesri ve **التحتية**’nin teşdidiyle: bir kuştur; **تهامة**’de olur; onda beyazlık ve yeşillik vardır; ve o, kekliğin bir türüdür. Ve **القهوبة** ve **القهوباة**, **ركوبة** ve **ركوباة** misali: ok uçlarından bir uçtur; onun üç çatalı vardır; ve bazen iki demirli olur; bazen birleşirler, başka zaman ayrılırlar. **ابن جنى** dedi: **أبو عبيدة** rivayet etti: **القهوباة**; yani هاء’yı فتح ile ve هاء ile. Dedim: bunun benzeri **ابن دريد**’indir, **باب النوادر**’de; ve dedi: o, uçlardan geniş olandır. Yahut kartuşlanmış küçük bir oktur; ve çoğulu **قهوبات**’tır. **الأزهري** dedi: bu, **القهوبة**’nin tefsirinde sahih olan budur. Gerçekten **سيبويه** dedi: الكلام’da onun dışında **فعولى** yoktur; ve o, فاء ve عين’in فتح’ı iledir ve sonu dişilik ياء’sıdır; sahih nüshalarda böyle. Ve bunun benzeri **لسان العرب**’ta ve başkasında. Şeyhimiz vehmetti de فاء’nın ضم’ini doğru saydı ve onu فتح eden kimseyi hatalı saydı. Ve **لسان العرب**’ta, **سيبويه**’nin sözünü naklettikten sonra: “Ve onun lehine delil getirilebilir; denilir ki: هاء ile, o olmasaydı gelmeyecek olan gelebilir; **ترقوة** ve **حذرية** gibi.” bitti. Ve yemekten **أقهب** etti: kendini tuttu ve iştah etmedi; bunu **الصاغاني** nakletti.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

قَهِبَ
1 قَهِبَ ذ , aor. قَهَبَ , (K, TA,) inf. n. قَهَبٌ, (TA,) He, or it, was, or became, of the colour termed قُهْبَةٌ [q. v.]. (K, TA.)

اقهب عَنِ الطَّعَامِ
4 اقهب عَنِ الطَّعَامِ ذ He abstained from food, or the food, and did not desire it. (O, K.)

قَهْبٌ
قَهْبٌ ذ [and ↓ أَقْهَبُ] White overspread with duskiness: (A 'Obeyd, S, O, K:) fem. [of the former] قَهْبَةٌ and [of the latter] ↓ قَهْبَآءُ, (S,) [and] ↓ قَهِبَةٌ is a fem. epithet having the same meaning: (K, TA:) or white; (TA;) and so ↓ قُهَابٌ and ↓ قُهَابِىٌّ; (Lth, O, K, TA;) or all signify thus in respect of skin, or hide: (Az, TA:) or قَهْبٌ signifies thus as an epithet applied to the young of goats and oxen, (Lth, O, TA,) and the like thereof, and in respect of skin, or hide: (Lth, O:) and ↓ أَقْهَبُ signifies dust-coloured with an inclining to blackness: (As, S, O:) or red with an intermixture of dust-colour: (IAar, S, O:) or a dusky white: (S, O:) or having a colour inclining to duskiness, with whiteness or blackness (مع البياض للسواد [which I suppose to be a mistake for مع البياض او السواد]). (TA.) -A2- Also [or app. جَبَلٌ قَهْبٌ] A great mountain; (S, K;) accord. to AA: (S:) or, accord. to him, a long mountain: (O:) pl. قِهَابٌ: or this [or جِبَالٌ قِهَابٌ?] signifies mountains of a black colour intermixed with redness. (TA.) ― -b2- And Advanced in age; (O, TA;) applied to an elder; like قَحْبٌ and قَحْرٌ: (TA:) and old in respect of origin; used in this sense by Ru-beh: (O, TA:) or [جَمَلٌ قَهْبٌ signifies] a camel advanced in age (K, TA) beyond such as is termed بَازِلٌ: (TA:) or a great camel. (AA, TA.)

قُهْبَةٌ
قُهْبَةٌ ذ The colour of that which is termed قَهْبٌ; i. e. whiteness overspread with duskiness: (K:) or the colour of that which is termed أَقْهَبُ; i. e. a dusky whiteness: or, accord. to As, dust-colour inclining to blackness: or, accord. to IAar, redness with an intermixture of dust-colour: (S, O:) or, accord. to IAar, blackness inclining to خُضْرَة [by which word is here app. meant a dark, or an ashy, dust-colour]. (TA voce حُسْبَةٌ.)

قَهِبَةٌ
قَهِبَةٌ ذ : see قَهْبٌ, first sentence.

قَهْبِىٌّ
قَهْبِىٌّ ذ The يَعْقُوب; (Lth, O, K;) i. e. the male partridge. (Lth, O.)

قُهَابٌ
قُهَابٌ ذ : see قَهْبٌ, first sentence.

قُهَيْبٌ
قُهَيْبٌ ذ : see قُهَيْبَةٌ.

قَهَوْبَةٌ
قَهَوْبَةٌ ذ , (K accord. to the TA,) or قَهُوبَةٌ, (O, and so in the CK and in my MS. copy of the K,) like رَكُوبَةٌ, (O,) and قَهَوْبَاةٌ, (O, K, TA, [in the O, in which it is restricted to the last of the following meanings, carelessly written قَهُوْبَاء, but there said to be with fet-h to the ه, and with ه, by which is meant ة,]) accord. to MF with damm to the ف, but this is a mistake, (TA,) An arrow-head (O, K *) having three شُعَب [i. e. barbs]: (O, K:) and in some instances having two pieces, or two small pieces of iron, (حَدِيدَتَانِ, O, or حديّدتان, TA,) which sometimes contract, and sometimes diverge, or open: (O, TA:) or a small arrow, that hits the butt: (K:) or قَهُوبَاتٌ, which is the pl., signifies short arrows, that hit the butt: this is said by Az to be the right explanation: and IDrd has mentioned قَهَوْبَاةٌ as signifying broad heads of arrows or the like: (O:) accord. to Sb, (TA,) there is no other instance [than قَهْوْبَاةٌ] of a word of which the [primitive] measure is فَعَوْلَى. (K, TA. [شَجَوْجًى and similar words are of the measure فَعَوْعَلٌ.])

قُهَيْبَةٌ
قُهَيْبَةٌ ذ , (thus accord. to SM's copy of the K,) in the form of a dim.; accord. to another copy of the K, قُهْبِيَّةٌ; [accord. to another copy, قُهَبِيَّةٌ; accord. to the CK, قَهِيبَةٌ;] and accord. to the L, ↓ قُهَيْبٌ [app. a coll. gen. n. of which قُهَيْبَةٌ is the n. un.]; (TA;) A certain bird, (K, TA,) found in Tihلmeh, in which are whiteness and خَضْرَة [here app. meaning, as in an instance mentioned above, a dark, or an ashy, dust-colour]; a species of partridge. (TA.)

قُهَابِىٌّ
قُهَابِىٌّ ذ : see قَهْبٌ, first sentence.

أَقْهَبُ
أَقْهَبُ ذ , and its fem. قَهْبَآءُ: see قَهْبٌ, first sentence, in three places. ― -b2- الأَقْهَبَانِ means The elephant and the buffalo: (S, A, O, K:) each of them is termed أَقْهَبُ because of his colour, (O, TA,) or because of his greatness. (A, TA.)

##### Türkçe

**قَهِبَ**
1 **قَهِبَ** ذ , muzâri‘ **قَهَبَ** , (K, TA,) mastar ismi **قَهَبٌ**, (TA,) O, yahut o, **قُهْبَةٌ** diye adlandırılan rengin [bkz.] renginde idi, yahut o renge oldu. (K, TA.)

**اقهب عَنِ الطَّعَامِ**
4 **اقهب عَنِ الطَّعَامِ** ذ Yiyecekten, yahut yiyecekten, uzak durdu ve onu arzulamadı. (O, K.)

**قَهْبٌ**
**قَهْبٌ** ذ [ve aşağıda **أَقْهَبُ**] Donuklukla kaplanmış beyaz: (A 'Obeyd, S, O, K:) [birincinin] müennesi **قَهْبَةٌ** ve [ikincinin] ↓ **قَهْبَآءُ**, (S,) [ve] ↓ **قَهِبَةٌ** aynı manaya sahip müennes bir sıfattır: (K, TA:) yahut beyaz; (TA;) ve bunun gibi ↓ **قُهَابٌ** ve ↓ **قُهَابِىٌّ**; (Lth, O, K, TA;) yahut hepsi, deri yahut post hakkında, böyle manaya gelir: (Az, TA:) yahut **قَهْبٌ**, keçi ve öküz yavrularına uygulanan bir sıfat olarak, (Lth, O, TA,) ve bunların benzerleri için, ve deri yahut post hakkında, böyle manaya gelir: (Lth, O:) ve ↓ **أَقْهَبُ**, siyaha meyille toz rengidir: (As, S, O:) yahut toz rengi karışımıyla kırmızıdır: (IAar, S, O:) yahut donuk bir beyazdır: (S, O:) yahut donukluğa meyleden bir renge sahip olandır, beyazlıkla yahut siyahlıkla (مع البياض للسواد [bunun, مع البياض او السواد için bir hata olduğunu zannediyorum]). (TA.) -A2- Ayrıca [yahut görünüşe göre **جَبَلٌ قَهْبٌ**] Büyük bir dağ; (S, K;) AA’ya göre: (S:) yahut ona göre, uzun bir dağ: (O:) çoğulu **قِهَابٌ**: yahut bu [yahut **جِبَالٌ قِهَابٌ?**] kırmızılıkla karışık siyah renkli dağlar demektir. (TA.) ― -b2- Ve yaşta ilerlemiş; (O, TA;) bir yaşlıya uygulanır; **قَحْبٌ** ve **قَحْرٌ** gibi: (TA:) ve asıl bakımından eski; bu manada Ru-beh tarafından kullanılmıştır: (O, TA:) yahut [**جَمَلٌ قَهْبٌ** demektir] **بَازِلٌ** diye adlandırılandan daha ileri yaşta bir deve (K, TA): (TA:) yahut büyük bir deve. (AA, TA.)

**قُهْبَةٌ**
**قُهْبَةٌ** ذ **قَهْبٌ** diye adlandırılan şeyin rengi; yani donuklukla kaplanmış beyazlık: (K:) yahut **أَقْهَبُ** diye adlandırılan şeyin rengi; yani donuk bir beyazlık: yahut As’a göre, siyaha meyleden toz rengi: yahut IAar’a göre, toz rengi karışımıyla kırmızılık: (S, O:) yahut IAar’a göre, **خُضْرَة**’ye meyleden siyahlık [bu kelimeyle burada görünüşe göre kastedilen, koyu, yahut külî, bir toz rengidir]. (TA, **حُسْبَةٌ** maddesinde.)

**قَهِبَةٌ**
**قَهِبَةٌ** ذ : bkz. **قَهْبٌ**, ilk cümle.

**قَهْبِىٌّ**
**قَهْبِىٌّ** ذ **يَعْقُوب**; (Lth, O, K;) yani erkek keklik. (Lth, O.)

**قُهَابٌ**
**قُهَابٌ** ذ : bkz. **قَهْبٌ**, ilk cümle.

**قُهَيْبٌ**
**قُهَيْبٌ** ذ : bkz. **قُهَيْبَةٌ**.

**قَهَوْبَةٌ**
**قَهَوْبَةٌ** ذ , (TA’ya göre K’da böyle,) yahut **قَهُوبَةٌ**, (O, ve CK’da ve K’nın bende bulunan yazma nüshasında da böyle,) **رَكُوبَةٌ** gibi, (O,) ve **قَهَوْبَاةٌ**, (O, K, TA, [O’da, aşağıdaki manaların sonuncusuna hasredilmiştir; dikkatsizce **قَهُوْبَاء** yazılmıştır; fakat orada **ه**’ye fetha ile ve **ه** ile olduğu söylenir; bununla **ة** kastedilir,]) MF’ye göre **ف**’ye damme ile; fakat bu bir hatadır, (TA,) Üç **شُعَب** [yani diken] sahibi (O, K*) bir ok ucu: (O, K:) ve bazı durumlarda iki parçası, yahut iki küçük demir parçası, ( **حَدِيدَتَانِ**, O, yahut حديّدتان, TA,) vardır; bunlar bazen büzülür, bazen ayrılır, yahut açılır: (O, TA:) yahut hedefi vuran küçük bir ok: (K:) yahut çoğul olan **قَهُوبَاتٌ**, hedefi vuran kısa oklar demektir: bunun doğru açıklama olduğunu Az söylemiştir: ve IDrd, **قَهَوْبَاةٌ**’yı okların yahut benzerlerinin geniş uçları manasında zikretmiştir: (O:) Sb’ye göre, (TA,) [asıl] vezni **فَعَوْلَى** olan bir kelimenin [**قَهْوْبَاةٌ**’dan başka] başka bir örneği yoktur. (K, TA. [**شَجَوْجًى** ve benzeri kelimeler **فَعَوْعَلٌ** veznindendir.])

**قُهَيْبَةٌ**
**قُهَيْبَةٌ** ذ , (K’nın SM nüshasına göre böyle,) tasgîr kalıbında; K’nın başka bir nüshasına göre, **قُهْبِيَّةٌ**; [başka bir nüshaya göre, **قُهَبِيَّةٌ**; CK’ya göre, **قَهِيبَةٌ**;] ve L’ye göre, ↓ **قُهَيْبٌ** [görünüşe göre, **قُهَيْبَةٌ**’nın tekil isim olduğu bir cins-isim]; (TA;) Belli bir kuş, (K, TA,) Tihلmeh’de bulunur; onda beyazlık ve **خَضْرَة** vardır [burada görünüşe göre, yukarıda zikredilen bir örnekte olduğu gibi, koyu, yahut külî, bir toz rengi manasındadır]; kekliğin bir türü. (TA.)

**قُهَابِىٌّ**
**قُهَابِىٌّ** ذ : bkz. **قَهْبٌ**, ilk cümle.

**أَقْهَبُ**
**أَقْهَبُ** ذ , ve onun müennesi **قَهْبَآءُ**: bkz. **قَهْبٌ**, ilk cümle, üç yerde. ― -b2- **الأَقْهَبَانِ** demektir: Fil ve manda: (S, A, O, K:) her birine, rengi sebebiyle **أَقْهَبُ** denir, (O, TA,) yahut büyüklüğü sebebiyle. (A, TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D9%82%D9%87%D8%A8/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

قَهِبَ
قَهِبَ A ( n. ac. قَهَب 4 ,),
a.  Was gray.

أَقْهَبَ
أَقْهَبَ IV
a.  [ 'An ], Abstained from ( food ).

قَهْب
قَهْب 1 ,
a.  Gray, grayish.

قَهْبِيّ
قَهْبِيّ 1yi ,
a.  Male partridge.

قُهْبَة
قُهْبَة 3t ,
a.  Gray.

قَهِبَة
قَهِبَة 5t ,  أَقْهَبُ 14 ,  قُهَاْب 24 ,  قُهَاْبِيّ 24yi ,
a.  see 1 .

قَهُوْبَة
قَهُوْبَة 26t ,
a.  Barbed arrow-head; small arrow.

أَلْأَقْهَبَانِ
أَلْأَقْهَبَانِ (
a.  du. of أَقْهَبُ 14 ), The elephant & the buffalo.

قُهَيْبَة
قُهَيْبَة
a.  A species of partridge.

قَهَوْبَة
قَهَوْبَة ,  قَهَوْبَاة
a.  see 26t .

##### Türkçe

**قَهِبَ**
**قَهِبَ** A (n. ac. **قَهَب** 4,),
a. Gri oldu.

**أَقْهَبَ**
**أَقْهَبَ** IV
a. [‘An], (yemekten) uzak durdu; (yemekten) çekindi.

**قَهْب**
**قَهْب** 1,
a. Gri, grimsi.

**قَهْبِيّ**
**قَهْبِيّ** 1yi,
a. Erkek keklik.

**قُهْبَة**
**قُهْبَة** 3t,
a. Gri.

**قَهِبَة**
**قَهِبَة** 5t, **أَقْهَبُ** 14, **قُهَاْب** 24, **قُهَاْبِيّ** 24yi,
a. 1’e bak.

**قَهُوْبَة**
**قَهُوْبَة** 26t,
a. Dikenli ok ucu; küçük ok.

**أَلْأَقْهَبَانِ**
**أَلْأَقْهَبَانِ** (
a. **أَقْهَبُ** 14’ün tesniyesi), Fil ve manda.

**قُهَيْبَة**
**قُهَيْبَة**
a. Kekliğin bir türü.

**قَهَوْبَة**
**قَهَوْبَة**, **قَهَوْبَاة**
a. 26t’ye bak.
